Σωτηρία Μπέλλου | …Μη λες κουβέντα

Σωτηρία Μπέλλου | …Μη λες κουβέντα

Στις 31 Ιανουαρίου 1949 ο Μάνος Χατζιδάκις παραθέτει την ιστορική εργασία – διάλεξή του για το ρεμπέτικο τραγούδι, στο «Υπόγειο» του Κάρολου Κουν. Στη σκηνή του «Θεάτρου Τέχνης», εκείνη την ημέρα ανέβηκαν ο Μάρκος Βαμβακάρη και η Σωτηρία Μπέλλου.

  • Επιμέλεια: Λευτέρης Τηλιγάδας

«Eπιτρέψατέ μου τώρα να σάς παρουσιάσω», είχε πει ο Χατζιδάκις, «δυο από τους πιο γνήσιους και πιο δημοφιλείς εκπροσώπους της σύγχρονης ελληνικής λαϊκής μουσικής· τον Μάρκο Bαμβακάρη και τη Σωτηρία Μπέλλου με το συγκρότημά της».

Εκείνο το βράδυ στο Θέατρο τέχνης ακούστηκαν πέντε τραγούδια: Δύο τραγούδια του Μάρκου Βαμβακάρη («Φραγκοσυριανή κυρά μου» και «Εγώ είμαι το θύμα σου», ένα της Σωτηρίας Μπέλλου («Σταμάτησε μανούλα μου να δέρνεσαι για μένα»), ένα του Βασίλη Τσιτσάνη («Πάμε τσάρκα στο Μπαξέ τσιφλίκι») και ένα του Γιάννη Παπαϊωάννου, που είχε φωνογραφηθεί μόλις την προηγούμενη χρονιά με τίτλο· «Άνοιξε – άνοιξε».

Από κείνη τη μέρα μέχρι και την ημέρα του θανάτου της, στις 27 Αυγούστου 1997 (η κηδεία της έγινε δυο μέρες αργότερα, την ημέρα της γέννησης της), αυτή η δυναμική μποέμισα, η επαναστάτρια και μούσα μεγάλων συνθετών του λαϊκού και έντεχνου τραγουδιού, τοποθέτησε πάνω στη δωρική λυρικότητα της φωνή της ένα μεγάλο μέρος της ιστορίας της ελληνικής λαϊκής μουσικής.

Ήταν το μεγαλύτερο από τα παιδιά της εύπορης οικογένειας του Κυριάκου και της Ελένης Μπέλλου. Γεννήθηκε στο χωριό Χάλια κοντά στη Χαλκίδα στις 22 Αυγούστου 1921 και η αγάπη της για το τραγούδι άρχισε να ξετυλίγεται σε μικρή ηλικία, όταν λόγω του αγαπημένου της παππού, Σωτήρη, άρχισε να ψέλνει στην Εκκλησία.

Κατά τη διαμονή της στην Αθήνα, η Σωτηρία μπήκε σε κάποιες περιπέτειες που της άλλαξαν ριζικά τη ζωή. Παντρεύτηκε το Βαγγέλη Τριμούρα, αλλά ο γάμος τους έληξε καταστροφικά, καθώς ύστερα από συνεχή κακοποίηση και καβγάδες, η Σωτηρία του έριξε βιτριόλι στο πρόσωπο. Αποτέλεσμα ήταν να βρεθεί στις φυλακές «Αβέρωφ» ώσπου η ποινή της μειώθηκε σε 6 μήνες. Στη συνέχεια, επέστρεψε στη Χαλκίδα, όπου δεχόμενη την ίδια κακομεταχείριση και από την οικογένειά της, αποφάσισε να διακόψει τους δεσμούς και να μετακομίσει μόνιμα στην Αθήνα.

Μετά την απελευθέρωση το 1944 και αφού γνώρισε από κοντά την αγριότητα της Κατοχής και του Εμφυλίου, όντας ενεργό μέλος του αντάρτικου και έχοντας φυλακιστεί και βασανιστεί πολλάκις, την ανακάλυψε σε μία ταβέρνα που τραγουδούσε ο θεατρικός συγγραφέας Κίμων Καπετανάκης. Γοητευμένος από το ταλέντο της την σύστησε στον Βασίλη Τσιτσάνη.

Το 1947 ο Βασίλης Τσιτσάνης την παίρνει μαζί του στην ταβέρνα του «Τζίμη του Χονδρού» και ηχογραφεί μαζί της «Τα Καβουράκια», το «Κάνε λιγάκι υπομονή», το «Μπαξέ τσιφλίκι, με αποκορύφωμα όλων αυτών το «Συννεφιασμένη Κυριακή», που η Σωτηρία Μπέλλου με την ερμηνεία της κατάφερε να κάνει αθάνατο.

Το 1948 μια ομάδα κακοποιών μπήκαν στο μαγαζί που τραγουδούσε και την ξυλοκόπησαν με το χαρακτηρισμό «Βουλγάρα» (Κομμουνίστρια), χωρίς να τολμήσει να την προστατεύσει κανείς· ούτε ο Τσιτσάνης, ούτε οι υπόλοιποι μουσικοί του πάλκου, γεγονός που την πίκρανε πολύ.

Καθιερωμένη, πλέον ως λαϊκή τραγουδίστρια συνεργάστηκε με κορυφαίους συνθέτες του ρεμπέτικου και λαϊκού τραγουδιού, όπως ο Γιάννης Παπαΐωάνου («Κάνε κουράγιο καρδιά μου»), ο Γιώργος Μητσάκης «Ο Ναύτης», ο Απόστολος Καλδάρας και ο Μανώλης Χιώτης.

Η καριέρα της γνώρισε μία καμπή κατά τη δεκαετία του ΄60, όταν το ρεμπέτικο τραγούδι προσωρινά παραμερίστηκε από άλλα μουσικά είδη που έκαναν την εμφάνισή τους.

Με τον ερχομό της Χούντας όμως και την ένταξη της στη ΛΥΡΑ του Πατσιφά, η νεολαία της εποχής αναζητώντας τις μουσικές της ρίζες ανακαλύπτει την Μπέλλου, η οποία επιστρέφειμ όχι μόνο στα λαϊκά μαγαζιά, αλλά και στις μπουάτ της Πλάκας.

Είναι η εποχή που προχωράει σε πρωτοποριακές συνεργασίες με πιο σύγχρονους συνθέτες, όπως ο Σαββόπουλος, με τον οποίο τραγούδησαν το «Ζεϊμπέκικο», ο Ανδριανόπουλος, ο Μούτσης κ.α.

Υπήρξε μία προσωπικότητα που σημάδεψε το λαϊκό τραγούδι όχι μόνο με τη φωνή της αλλά και με τη γνησιότητα και την ειλικρίνειά της. Δεν έκρυψε ποτέ της το πάθος της για το τζόγο, γεγονός που την άφησε άπορη τα τελευταία χρόνια της ζωής της. Σεβαστή από Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες και από όλες τις ηλικίες για τη φωνή, την ερμηνεία και τα τραγούδια της, επηρέασε το ελληνικό τραγούδι για περισσότερο από μισό αιώνα.

Στις 27 Αυγούστου 1997 και σε ηλικία 76 χρονών, Σωτηρία Μπέλλου εξασθενημένη από τον καρκίνο του φάρυγγα που την ταλαιπωρούσε και έχοντας ήδη χάσει τη φωνή της, άφησε την τελευταία της πνοή στο νοσοκομείο «Μεταξά» του Πειραιά.

===========================================================

Πηγές: Μάνου Χατζιδάκι «Διάλεξή για το ρεμπέτικο τραγούδι» | tvxs.gr | el.wikipedia.org | youtube