Νικαράγουα, ένα κλασσικό παράδειγμα βορειοαμερικανικού εκδημοκρατισμού

Νικαράγουα, ένα κλασσικό παράδειγμα βορειοαμερικανικού εκδημοκρατισμού

Με αφορμή την πρόσφατη στρατιωτική επέμβαση ΗΠΑ, Μ.Βρετανίας και Γάλλιας στην Συρία παραθέτω μια χαρακτηριστική υπόθεση επέμβασης των ΗΠΑ αυτή την φορά στο δυτικό ημισφαίριο και συγκεκριμένα σε μια μικρή χώρα της Κεντρικής Αμερικής, την Νικαράγουα.

  • του Βασίλη Τσάκνη

Από τις αρχές του 20ου αιώνα η Βρετανική επικυριαρχία στην Λ.Αμερική άρχισε να υποχωρεί δίνοντας πεδίο δράσης σε μια νέα μεγάλη δύναμη που μόλις έκανε την εμφανισή της , τις ΗΠΑ. Οι χώρες της Λ.Αμερικής παρά την κατάκτηση της ανεξαρτησίας τους από την Ισπανία στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα δεν κατάφεραν ποτέ να σταθούν πραγματικά στα πόδια τους πολιτικά και κυρίως οικονομικά, δίνοντας έτσι το ελεύθερο στις μεγάλες δυνάμεις της εποχής να δημιουργήσουν εμπορικές και πολιτικές σχέσεις που φανέρωναν το μέγεθος της υποτέλειας και της εξάρτησης των φτωχών χωρών της Λ.Αμερικής. Η Νικαράγουα, είναι μία από τις χώρες αυτές που η ιμπεριαλιστική εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ έκανε από νωρίς την εμφανισή της. Δημιουργώντας πολεμικές συνθήκες οι ΗΠΑ το 1912 αποβιβάζονται με στρατό στην χώρα με την πρόφαση της παραβίασης του δόγματος Μονρόε και εγκαθιστούν δικτατορία που προωθούσε τα δικά τους συμφέροντα. Ο στρατός παρά την αντίσταση των ηρωικών πατριωτών του στρατηγού Σεζάρ Σαντίνο που ξεκίνησε το 1926 εγκατέλειψε την χώρα το 1933 στα πλαίσια της πολιτικής του Φ.Ρούσβελτ περί καλής γειτονίας και κάτω φυσικά από το βάρος της οικονομικής κρίσης του 1929 έχοντας πρώτα όμως στελεχώσει την ακροδεξιά εθνοφρουρά της Νικαράγουα με Αμερικάνους στρατιωτικούς.

Το 1936 ξεκινάει μια νέα μαύρη σελίδα στην ιστορία του ταλαιπωρημένου έθνους της Νικαράγουα με την εγκαθίδρυση της δικτατορίας των Σομόζα που περνώντας από πατέρα σε γιο έμελλε να μείνει στο τιμόνι της χώρας για πάνω από 40 χρόνια. Ήταν μία τυπική δικτατορία της Λ.Αμερικής που μέσα από οικονομικές συμμαχίες με την εγχώρια αστική τάξη αλλά και με την χρηματοδότηση των ΗΠΑ κατάφερνε να διατηρεί την εξουσία του κράτους. Έδινε βάση φυσικά στα κατασταλτικά μέσα, κύρηξε παράνομα κόμματα μαρξιστικού χαρακτήρα όπως το κόμμα εργασίας αλλά και ρεφορμιστικής κεντροαριστερής απόχρωσης κόμματα όπως το Σοσιαλχριστιανικό. Το γιατί οι ΗΠΑ χρηματοδοτούσαν τους δικτάτορες της Νικαράγουα όμως είναι αυτό που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Η Νικαράγουα εξαιτίας του γεωγραφικής της θέσης κίνησε το ενδιαφέρον της CIA που εγκατέστησε βάσεις στην χώρα από τις οποίες και επιχειρούσε ενάντια σε εξεγέρσεις γειτονικών χωρών ή ακόμα και σε κυβερνήσεις αντίθετων συμφερόντων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτέλουν, η πραξικοπηματική ανατροπή της κυβέρνησης Άρμπενς στην Γουατεμάλα το 1954 μετά από μεταρυθμίσεις που προωθούσε η κυβέρνηση ενάντια στην αμερικανικών συμφερόντων United Fruits Company αλλά και στην επέμβαση της CIA στην Κούβα το 1961 με την απόβαση στον κόλπο των χοίρων όπου και στις δύο περιπτώσεις πράκτορες που συμμετείχαν έφυγαν από βάσεις της Νικαράγουα.

Ο Noam Chomsky στο βιβλιο η κουλτούρα της τρομοκρατίας αναφέρει χαρακτηριστικά <<Υπό τους Σομόζα η Νικαράγουα ήταν η σημαντικότερη βάση για την ανατρεπτική πολιτική και την τρομοκρατία των ΗΠΑ στην περιοχή>>. Μετά την επικράτηση της κουβανικής επανάστασης το 1959 οι ΗΠΑ φοβούμενες νέες εξεγέρσεις προωθούν το κεϋνσιανής λογικής σχέδιο “Συμμαχία για την πρόοδο” στα πλαίσια του οποίου γεννιέται και η Κοινή Αγορά της Κεντρικής Αμερικής (MCCA) με το οποίο και αρχίζουν να διοχετεύουν χρήμα στις γειτονικές με την Κούβα, χώρες . Στην περίπτωση της Νικαράγουα ωστόσο, χρήμα δεν έφτασε πότε στην αγορά ποσό μάλλον στα χαμηλά στρώμματα του λαού, εξαιτίας της διαφθοράς του δικτατορικού κρατικού μηχανισμού.

Παρά τις αγωνιώδης προσπάθειες των ΗΠΑ το 1961 γεννιέται το Σαντινιστικό Μέτωπο Εθνικής Απελευθέρωσης (FSLN) από ριζοσπάστες φοιτητές και βετεράνους της αντίστασης το οποίο και ξεκινάει αμέσως τον αντιδικτατορικό αγώνα με την μορφή του ένοπλου αντάρτικου, τουλάχιστον στην αρχή. Η δικτατορία του Σομόζα από κοινού με Αμερικανούς στρατιωτικούς χτυπούν ανελέητα τους αντάρτες οι οποίοι καταφέρνουν να ανατρέψουν το καθεστώς το 1979 μετά από αιματηρό αγώνα αλλά και πολιτικές συμμαχίες με κεντροαριστερές ακόμα και φιλελεύθερες δυνάμεις. Δημιουργείται κυβέρνηση εθνικής ενότητας που αποτελείται κατά πλειοψηφία από τους αριστερούς Σαντινίστας αλλά και από κεντροδεξιούς, οπού και ξεκινά να παίρνει μέτρα άμεσης
ελάφρυνσης προς όφελος των κατώτερων στρωμμάτων. Η κατάσταση ήταν τραγική στην χώρα καθώς η νέα κυβέρνηση πέρα από τις απείλες της κυβέρνησης Κάρτερ για άμεση στρατιωτική επέμβαση, είχε να αντιμετωπίσει τεράστια κοινωνικά προβλήματα. Η χώρα μαστίζονταν από αναλφαβητισμό της τάξης του 65% από βρεφική θνησιμότητα που άγγιζε το 20% και από τεράστια ανεργία. Η κυβέρνηση χτίζει νοσοκομεία, σχολεία, ιδρύει καμπάνιες καταπολέμησης του αναλφαβητισμού που μέσα σε ένα εξάμηνο τον μειώνει από 65% σε 12% προωθεί αγροτικές μεταρυθμίσεις, εθνικοποιήσεις βιομηχανιών, νομοθετεί υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών κλπ.

Το σχέδιο δεν άφησε φυσικά αδιάφορη την νεοσύστατη κυβέρνηση Ρήγκαν το 1981, οπού με την γνωστή υστερία που χαρακτήριζε τον Αμερικανό πρόεδρο, κατηγορεί τους Σαντινίστας ως ακραίους μαρξιστές δικτάτορες , συμμάχους της ΕΣΣΔ-κάτι που δεν αποδεικνύει φυσικά- και δίνει εντολή στην CIA να δημιουργήσει μια ένοπλη ομάδα που θα επαναφέρει την ‘δημοκρατία’ στην Νικαράγουα , έτσι δημιουργήθηκαν οι Κόντρας μία ένοπλη ομάδα που απαρτίζονταν κυρίως από αντιδραστικά στοιχεία υπό τις εντολές στρατιωτικών των ΗΠΑ. Η ομάδα επιχειρεί από κοινού με την CIA σε στόχους εντός της Νικαράγουα δημιούργωντας ασφυκτικές συνθήκες για την οικονομία της χώρας αναστέλλοντας επίσης και τα προγράμματα κοινωνικής πολιτικής της κυβέρνησης. Παρά
τον εμφύλιο που είχε ξεσπάσει οι Σαντινίστας κερδίζουν με 67% τις εκλογές του 1984 ενώ παράλληλα η Γερουσία εντός των ΗΠΑ με την συνθήκη Μπολαντ απαγορεύει επί της ουσίας την χρηματοδότηση των Κόντρας , κάπου εδώ ξεκινάει και το μεγάλο πανηγύρι.

Οι ΗΠΑ πρέπει πλέον να χρηματοδοτούν παράνομα τον αγώνα των Κόντρας έτσι Εθνικό συμβούλιο Ασφαλείας και CIA καταλήγουν σε μία απίθανη απόφαση. Προμηθεύουν τρομοκρατικές οργανώσεις του Ιράν με όπλα και τα έσοδα καταλήγουν στους Κόντρας. Το σκάνδαλο αποκαλύπτεται και το σχέδιο καταρρέει. Τότε η CIA κάνει το απίθανο, συνεργάζεται με Νικαραγουανούς εμπόρους κοκαΐνης που σκόρπιζαν ναρκωτικά στις φτωχογειτονιές του Λος Άντζελες με μόνη προϋπόθεση μέρος των εσόδων να καταλήξει στους Κόντρας. Το σκάνδαλο αποκαλύπτεται το 1996 από τον δημοσιογράφο Garry Webb και το 1999 η ίδια η CIA αποδέχεται την εμπλοκή της με το εμπόριο ναρκωτικών. Για την ιστορία δέκα χρόνια μετά την έκδοση του πρώτου του άρθρου ο Garry Webb βρέθηκε νεκρός με δύο σφαίρες στο κεφάλι, ο θάνατος αποδόθηκε σε αυτοκτονία.

Μετά από εξαντλητικό και αιματηρό εμφύλιο Σαντινίστας και Κόντρας καταλήγουν σε ειρήνευση το 1989. Το 1990 όμως μετά από εξαντλητικά οικονομικά μέτρα που αναγκάστηκε να πάρει η κυβέρνηση, οι Σαντινίστας χάνουν τις εκλογές από τους κεντροδεξιούς της Βιολέττας Τσαμόρο που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ. Οι φιλόδοξοι επαναστάτες της ταπεινής Νικαράγουα καταλαβαίνουν με τον χειρότερο τρόπο τι πάει να πει βορειοαμερικανικός ιμπεριαλισμός. Παρά το γεγονός ότι στην συλλογική συνείδηση η επανάσταση στην Νικαράγουα δεν έχει την αίγλη της κουβανικής και μπορεί να μην συνοδεύτηκε από καθαρά μαρξιστικές μεταρυθμίσεις, ο αγώνας των Σαντινίστας αποτέλεσε μια ανάσα ελευθερίας για την πλατειά μάζα του λαού της Νικαράγουα και είναι εκεί για να θυμίζει πως κανένας λαός δεν είναι τόσο μικρός για να ζητάει το αυτονόητο : την εθνική κυριαρχία.