Aegean: Η προκλητική κρατική ενίσχυση και το ξεπούλημα της Ολυμπιακής

Την ώρα που τα νοσοκομεία, εν μέσω πανδημίας, καταρρέουν από την έλλειψη προσωπικού και εξοπλισμού, η κυβέρνηση Μητσοτάκη προχωρά στην προκλητική ενίσχυση της αεροπορικής εταιρείας Aegean με 120 εκατομμύρια ευρώ.

Σπύρος Αντωνίου

Η κε­φα­λαια­κή ενί­σχυ­ση της Aegean, η οποία έχει λάβει επι­πλέ­ον άμεση ή έμ­με­ση στή­ρι­ξη δε­κά­δων εκα­τομ­μυ­ρί­ων μέσω των φι­λο­ε­πι­χει­ρη­μα­τι­κών μέ­τρων κατά της παν­δη­μί­ας (απο­ζη­μιώ­σεις ει­σι­τη­ρί­ων, ανα­στο­λές συμ­βά­σε­ων, κά­λυ­ψη ασφα­λι­στι­κών ει­σφο­ρών, δά­νεια από τις τρά­πε­ζες με την εγ­γύ­η­ση του δη­μο­σί­ου κ.ά.), θα γίνει μέσω της αύ­ξη­σης με­το­χι­κού κε­φα­λαί­ου. Χωρίς όμως το Δη­μό­σιο να λάβει με­το­χές για αυτή τη χρη­μα­το­δό­τη­ση, παρά μόνο δι­καί­ω­μα προ­αί­ρε­σης για την από­κτη­ση με­το­χών.

Το όλο σχέ­διο τελεί υπό έγκρι­ση από την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, που ως γνω­στόν «απε­χθά­νε­ται» τις κρα­τι­κές ενι­σχύ­σεις του ιδιω­τι­κού τομέα, στο όνομα του «αθέ­μι­του αντα­γω­νι­σμού». Εκτός αν πρό­κει­ται για «εθνι­κούς λό­γους», όπως αυ­τούς που επι­κα­λέ­στη­κε ο υπουρ­γός με­τα­φο­ρών Α. Κα­ρα­μαν­λής, για να δι­καιο­λο­γή­σει τη γεν­ναία πα­ρο­χή προς την ιδιω­τι­κή εται­ρεία, θυ­μί­ζο­ντάς μας ότι, πά­ντο­τε, το ισχυ­ρό­τε­ρο κόμμα των «αντι­κρα­τι­στών» ολι­γαρ­χών, είναι το ίδιο το (αστι­κό) κρά­τος.

Δια­φο­ρε­τι­κά, για να μην πλη­ρώ­σουν οι μέ­το­χοι της Aegean, θα πλη­ρώ­σου­με όλοι εμείς από τις τσέ­πες μας τα 120 εκ., για μια ιδιω­τι­κή επι­χεί­ρη­ση που στο τέλος του 2019 είχε ρευ­στό­τη­τα 510 εκ. ευρώ. Το πι­θα­νό­τε­ρο, τα χρή­μα­τα αυτά θα είναι δα­νει­κά και αγύ­ρι­στα, όπως και στην πρό­σφα­τη πε­ρί­πτω­ση της τρά­πε­ζας Πει­ραιώς που δεν προ­τί­θε­ται να πλη­ρώ­σει το κου­πό­νι του με­τα­τρέ­ψι­μου ομο­λό­γου, ύψους 165 εκατ. ευρώ, από την κρα­τι­κή στή­ρι­ξη του 2015.

Την ίδια ώρα, η Aegean, έχει προ­χω­ρή­σει σε δε­κά­δες απο­λύ­σεις ερ­γα­ζο­μέ­νων σε πολλά τμή­μα­τα πα­νελ­λα­δι­κά τους τε­λευ­ταί­ους μήνες, με ορι­σμέ­νες από αυτές να κα­τα­πα­τούν και την ερ­γα­τι­κή νο­μο­θε­σία, ξε­περ­νώ­ντας τον επι­τρε­πό­με­νο μη­νιαίο αριθ­μό απο­λύ­σε­ων. Παρά τα δώρα της κυ­βέρ­νη­σης (που δήθεν δια­σφα­λί­ζουν τις θέ­σεις ερ­γα­σί­ας), η αε­ρο­πο­ρι­κή εται­ρεία συ­νε­χί­ζει να φορ­τώ­νει την πε­σμέ­νη κερ­δο­φο­ρί­ας της, στις πλά­τες όσων έχτι­σαν το «θαύμα» των εκα­το­ντά­δων προ­ο­ρι­σμών και του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού. Παρά τις ανα­κοι­νώ­σεις της Aegean για την αναι­μι­κή επι­βα­τι­κή κί­νη­ση όμως, η εται­ρεία πα­ρέ­λα­βε κα­νο­νι­κά, στις 21 Νο­εμ­βρί­ου, το έβδο­μο Airbus Α320neo και το δεύ­τε­ρο A321neo από μια συ­νο­λι­κή πα­ραγ­γε­λία 46(!) νέων αε­ρο­σκα­φών.

Ποιος θυ­μά­ται την Ολυ­μπια­κή;

Πέρα από το προ­φα­νές, ότι δη­λα­δή για την κυ­βέρ­νη­ση απο­τε­λεί πο­λι­τι­κή προ­τε­ραιό­τη­τα η οι­κο­νο­μι­κή ενί­σχυ­ση κρα­τι­κο­δί­αι­των κα­πι­τα­λι­στών (όπως και των μη­χα­νι­σμών κα­τα­στο­λής), ένα­ντι της Υγεί­ας, της Παι­δεί­ας, των ΜΜΜ, των μι­σθών και των συ­ντά­ξε­ων, υπάρ­χει και μια ακόμα πτυχή στην ιστο­ρία της Aegean. Η πλή­ρης χρε­ο­κο­πία του νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρου ιδε­ο­λο­γή­μα­τος για τον «υπέ­ρο­γκο δη­μό­σιο τομέα», που επι­βα­ρύ­νει τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό και κα­θι­στά ανα­πό­φευ­κτες τις ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις.

Το πα­ρα­πά­νω επι­χεί­ρη­μα περί σπα­τά­λης (μαζί με το αφή­γη­μα για τους τε­μπέ­λη­δες συν­δι­κα­λι­στές και τους κα­λο­πλη­ρω­μέ­νους δη­μό­σιους υπαλ­λή­λους που κά­θο­νται) χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε κατά κόρον στο ξε­πού­λη­μα της πάλαι ποτέ Ολυ­μπια­κής, επί κυ­βέρ­νη­σης Κ. Κα­ρα­μαν­λή, με τε­λι­κό «εκτε­λε­στή» της υπο­χρε­ω­τι­κής ιδιω­τι­κο­ποί­η­σης, τον ση­με­ρι­νό υπουρ­γό Πε­ρι­βάλ­λο­ντος (και αντι­πρό­ε­δρο της ΝΔ) Κ. Χα­τζη­δά­κη.

Η Ολυ­μπια­κή Αε­ρο­πο­ρία (Ολυ­μπια­κές Αε­ρο­γραμ­μές από το 2003) ήταν για δε­κα­ε­τί­ες ο εθνι­κός αε­ρο­με­τα­φο­ρέ­ας, με κομ­βι­κό ρόλο στις δη­μό­σιες με­τα­φο­ρές μιας νη­σιω­τι­κής χώρας, όπως η Ελ­λά­δα. Το Μάρ­τιο του 2009 το ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο συμ­φώ­νη­σε στη με­τα­βί­βα­σή του στον ιδιω­τι­κό όμιλο MIG (Marfin Investment Group) του Αν­δρέα Βγε­νό­που­λου, παρά τις τότε αντι­δρά­σεις. Είχε προη­γη­θεί ένα πο­λυ­ε­τές σί­ριαλ κα­ταγ­γε­λιών από αντα­γω­νι­στές, ισχυ­ρές πιέ­σεις από την ΕΕ και φυ­σι­κά η συ­στη­μα­τι­κή απα­ξί­ω­ση της εται­ρεί­ας και η διαρ­κής μεί­ω­ση προ­σω­πι­κού, με σκοπό την πα­ρά­δο­σή της στους ιδιώ­τες.

Η νέα εται­ρεία ονο­μά­ζε­ται Olympic Air τον Σε­πτέμ­βριο του 2009 και κλη­ρο­νο­μεί, πέρα από το όνομα, το εται­ρι­κό λο­γό­τυ­πο, τα δι­καιώ­μα­τα προ­σγεί­ω­σης και την τε­χνι­κή βάση, αλλά μόνο μέρος του προ­σω­πι­κού, που προ­σε­λή­φθη με νέους όρους. Οι πτή­σεις εξω­τε­ρι­κού από 1.1.10 ανα­λαμ­βά­νο­νται από ξένες εται­ρεί­ες και στα­δια­κά η Aegean της οι­κο­γέ­νειας Βα­σι­λά­κη, απο­κτά πε­ρισ­σό­τε­ρους επι­βά­τες από την Ολυ­μπια­κή. Στις 22 Φε­βρουα­ρί­ου 2010, η Ολυ­μπια­κή και ο κύ­ριος αντα­γω­νι­στής της, Aegean Airlines, ανα­κοί­νω­σαν ότι έχουν κα­τα­λή­ξει σε συμ­φω­νία για συγ­χώ­νευ­ση. Η συγ­χώ­νευ­ση ανα­με­νό­ταν να ολο­κλη­ρω­θεί στα τέλη του 2010, εφό­σον εγκρι­θεί από την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή Αντα­γω­νι­σμού.

Μετά από μια πρώτη απορ­ρι­πτι­κή από­φα­ση το 2011, τον Οκτώ­βριο του 2013 η επι­τρο­πή αντα­γω­νι­σμού της ΕΕ (με εκεί­νο τον απί­θα­νο κοι­νο­τι­κό επί­τρο­πο X. Αλ­μού­νια)  έδωσε τε­λι­κά την έγκρι­σή της για τη συγ­χώ­νευ­ση. Στις 23 Οκτω­βρί­ου 2013, ολο­κλη­ρώ­θη­κε η εξα­γο­ρά του 100% των με­το­χών της Ολυ­μπια­κής από την Aegean Airlines, κα­θι­στώ­ντας την Olympic Air θυ­γα­τρι­κή της πρώ­της, εξυ­πη­ρε­τώ­ντας κυ­ρί­ως τις λε­γό­με­νες «άγο­νες γραμ­μές» των νη­σιών. Τη με­ρί­δα του λέ­ο­ντος από το υπε­ρα­τλα­ντι­κό δί­κτυο της ΟΑ ανέ­λα­βε η Lufthansa, που στο με­τα­ξύ εντάσ­σει στο δί­κτυο πε­ρι­φε­ρεια­κών συ­νερ­γα­τών της την Αegean.

Το δια­βό­η­το κρα­τι­κό μο­νο­πώ­λιο που ανα­πα­ρή­γα­γαν τα μι­ντια­κά πα­πα­γα­λά­κια της επο­χής εκεί­νης, έγινε μέσα σε λίγο καιρό ένα ιδιω­τι­κό μο­νο­πώ­λιο (με μι­κρό­τε­ρη εμ­βέ­λεια σε πτή­σεις εξω­τε­ρι­κού και μι­κρό­τε­ρα αε­ρο­σκά­φη σε σχέση με την Ολυ­μπια­κή), το οποίο απο­λαμ­βά­νει μέχρι και τώρα πα­κτω­λό κρα­τι­κού χρή­μα­τος. Ο πε­ρί­φη­μος αντα­γω­νι­σμός, που θα μεί­ω­νε τις τιμές στα ει­σι­τή­ρια, πήγε πε­ρί­πα­το. Οι επι­βά­τες με τις αυ­ξή­σεις των ει­σι­τη­ρί­ων και οι ερ­γα­ζό­με­νοι με απο­λύ­σεις και ελα­στι­κές σχέ­σεις ερ­γα­σί­ας (όχι μόνο στην Ολυ­μπια­κή, αλλά και στα αε­ρο­δρό­μια, καθώς απο­λύ­θη­καν από τις εται­ρεί­ες που είχαν ανα­λά­βει τις υπη­ρε­σί­ες τρο­φο­δο­σί­ας και άλλες υπη­ρε­σί­ες) πλή­ρω­σαν το επεν­δυ­τι­κό πλάνο της Aegean.

Η ιστο­ρία της Ολυ­μπια­κής, απο­τε­λεί μια εμ­βλη­μα­τι­κή πε­ρί­πτω­ση όπου μέσω στα­δια­κής απα­ξί­ω­σης και τμη­μα­τι­κής πώ­λη­σης, μια δη­μό­σια επι­χεί­ρη­ση με­τα­φο­ρών (και η έτοι­μη χρυ­σο­φό­ρα αγορά της) χα­ρί­στη­κε στο βα­σι­κό της αντα­γω­νι­στή, απαλ­λαγ­μέ­νη από χρέη και προ­σω­πι­κό.

Σή­με­ρα, μπρο­στά στο με­γά­λο φα­γο­πό­τι που στή­νε­ται γύρω από τα δη­μό­σια αγαθά (ενέρ­γεια, ελεύ­θε­ροι χώροι κ.ά.) με στόχο να έχουν με­γα­λύ­τε­ρα κέρδη οι με­γα­λο­καρ­χα­ρί­ες ιδιο­κτή­τες εται­ρειών, είναι χρή­σι­μο να θυ­μό­μα­στε τι έγινε την τε­λευ­ταία φορά που μας μι­λού­σαν για τον «απο­τε­λε­σμα­τι­κό» ιδιω­τι­κό τομέα που -τά­χα- «θα πάψει να επι­βα­ρύ­νει το κρά­τος».

//rproject.gr/