Η Κεντροαριστερά σε περιδίνηση

Το πολιτικό σκηνικό θυμίζει περισσότερο από ποτέ κινούμενη άμμο. Ενώ η ΝΔ απολαμβάνει μια ιδιότυπη «κυριαρχία», λόγω της έλλειψης πειστικής εναλλακτικής, ο χώρος της κεντροαριστεράς βιώνει έντονη εσωτερική αναταραχή και ανακατατάξεις.

Σπύρος Αντωνίου

Η ΝΔ δεν προη­γεί­ται δη­μο­σο­κο­πι­κά επει­δή έλυσε το στε­γα­στι­κό, την ακρί­βεια ή την υπο­βάθ­μι­ση του ΕΣΥ. Δια­τη­ρεί όμως την πρω­το­κα­θε­δρία κυ­ρί­ως επει­δή η αντι­πο­λί­τευ­ση δεν προ­τεί­νει κάτι ρι­ζι­κά δια­φο­ρε­τι­κό, πέρα από έναν «νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό με αν­θρώ­πι­νο πρό­σω­πο». Την ίδια ώρα, ο στό­χος της αυ­το­δυ­να­μί­ας έχει ήδη κα­τα­στεί ανέ­φι­κτος, με την δυ­σα­ρέ­σκεια του κό­σμου απέ­να­ντι της να αυ­ξά­νει.

Η βαθιά κρίση της «προ­ο­δευ­τι­κής» αντι­πο­λί­τευ­σης ανα­μέ­νε­ται να συ­νε­χι­στεί, με τον νέο πο­λι­τι­κό φορέα Τσί­πρα, να επι­δρά κα­τα­λυ­τι­κά στις διερ­γα­σί­ες ανα­σύν­θε­σης της κε­ντρο­α­ρι­στε­ράς. ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ και ΝΕΑΡ αντι­με­τω­πί­ζουν υπαρ­ξια­κά ζη­τή­μα­τα και σο­βα­ρές εσω­κομ­μα­τι­κές αντι­δρά­σεις, στο εν­δε­χό­με­νο συ­μπό­ρευ­σης με τον Τσί­πρα. Το ΠΑΣΟΚ θα έχει συ­νέ­δριο εντός του 2026, αλλά ήδη οι πιέ­σεις για με­τε­κλο­γι­κή συμ­μα­χία με τη ΝΔ είναι έντο­νες από διά­φο­ρα κα­θε­στω­τι­κά κέ­ντρα.

ΠΑΣΟΚ

Στο συ­νέ­δριο του ΠΑΣΟΚ, που θα γίνει από τις 27 έως τις 29 Μαρ­τί­ου, ανα­μέ­νε­ται να κο­ρυ­φω­θούν οι εσω­κομ­μα­τι­κές δια­φω­νί­ες, που ήδη εκ­δη­λώ­νο­νται δη­μό­σια, με επί­δι­κο τη με­τε­κλο­γι­κή στάση του κόμ­μα­τος. Με τα πο­σο­στά στη μέ­τρη­ση ψήφου να πα­ρα­μέ­νουν στά­σι­μα ή και να μειώ­νο­νται, η κρι­τι­κή προς την ηγε­σία Αν­δρου­λά­κη και η αμ­φι­σβή­τη­ση της τα­κτι­κής αυ­τό­νο­μης πο­ρεί­ας του ΠΑΣΟΚ έχει εντα­θεί. Και από τον Π. Γε­ρου­λά­νο, αλλά κυ­ρί­ως από τον Χ. Δούκα, που ως δια­κρι­τός πόλος πλέον, απαι­τεί το συ­νέ­δριο να απο­κλεί­σει κάθε σε­νά­ριο συ­γκυ­βέρ­νη­σης με τη ΝΔ, δί­νο­ντας βάρος σε σχή­μα­τα «προ­ο­δευ­τι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης». Μαζί του δεν συμ­φω­νεί σί­γου­ρα η Α. Δια­μα­ντο­πού­λου, που δεν απο­κλεί­ει μια με­τε­κλο­γι­κή συ­νερ­γα­σία με τη Δεξιά, ίσως και χωρίς τον Μη­τσο­τά­κη πρω­θυ­πουρ­γό.

Δε­δο­μέ­νου ότι οι αυ­το­δύ­να­μες κυ­βερ­νή­σεις, του­λά­χι­στον με βάση τις δη­μο­σκο­πή­σεις, απο­τε­λούν «άπια­στο όνει­ρο», το δίλ­λη­μα για τη Χ. Τρι­κού­πη είναι υπαρ­κτό. Τα προ­ε­δρι­κά στε­λέ­χη πα­ρα­πέ­μπουν στις συ­νε­χείς δη­λώ­σεις Αν­δρου­λά­κη που απο­κλεί­ουν τη με­τε­κλο­γι­κή συ­νερ­γα­σία με τη ΝΔ. Μά­λι­στα, σε μια ανα­βί­ω­ση της λο­γι­κής «ΠΑΣΟΚ και δη­μο­κρα­τι­κές δυ­νά­μεις», ο Ν. Αν­δρου­λά­κης ανα­μέ­νε­ται να απευ­θύ­νει πρό­σκλη­ση προ­γραμ­μα­τι­κού δια­λό­γου προς τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ και τη Νέα Αρι­στε­ρά, στο πλαί­σιο του επι­κεί­με­νου συ­νε­δρί­ου του ΠΑΣΟΚ, με το βλέμ­μα ανά­με­σα στις δύο κάλ­πες των επό­με­νων εκλο­γών.

Κου­μουν­δού­ρου και Πα­τη­σί­ων δη­λώ­νουν πάντα ότι είναι ανοι­χτοί στο διά­λο­γο στη βάση της προ­γραμ­μα­τι­κής συ­ζή­τη­σης, αλλά για την ώρα και οι δύο βρί­σκο­νται σε συν­θή­κες άτυ­πης διά­σπα­σης και εκλο­γι­κής συρ­ρί­κνω­σης. Σύμ­φω­να με την MRB ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ ίσα που τσι­μπά­ει μισή μο­νά­δα πάνω από το όριο ει­σό­δου στη βουλή στην πρό­θε­ση ψήφου. Η Νέα Αρι­στε­ρά κι­νεί­ται εκεί κοντά στο 1%. Ελα­φρώς…κα­λύ­τε­ρα τα πάει το Κί­νη­μα Δη­μο­κρα­τί­ας, που αγ­γί­ζει το 1,6% (το ερ­χό­με­νο Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κο υπάρ­χει το συ­νέ­δριο του κόμ­μα­τος Κασ­σε­λά­κη, με το ερώ­τη­μα της αυ­το­διά­λυ­σης).

ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ

Στο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ επι­κρα­τεί μια ιδιό­τυ­πη κα­τά­στα­ση ανα­μο­νής και στρα­τη­γι­κής αμη­χα­νί­ας. Η ηγε­σία του Σω­κρά­τη Φά­μελ­λου επι­χει­ρεί μια δύ­σκο­λη ισορ­ρο­πία: από τη μία πλευ­ρά, προ­σπα­θεί να δια­τη­ρή­σει την ορ­γα­νω­τι­κή αυ­το­νο­μία του κόμ­μα­τος μέσω κοι­νο­βου­λευ­τι­κών πρω­το­βου­λιών και, από την άλλη, στρέ­φει διαρ­κώς το βλέμ­μα προς τον Αλέξη Τσί­πρα. Η «σκιά» του πρώην πρω­θυ­πουρ­γού λει­τουρ­γεί ταυ­τό­χρο­να ως συ­νε­κτι­κός δε­σμός για τη βάση αλλά και ως πα­ρά­γο­ντας εσω­τε­ρι­κής δια­φο­ρο­ποί­η­σης. Τα στε­λέ­χη χω­ρί­ζο­νται σε εκεί­να που επι­ζη­τούν την άμεση προ­σχώ­ρη­ση στις κι­νή­σεις Τσί­πρα και σε εκεί­να που προ­κρί­νουν μια αυ­τό­νο­μη πο­ρεία.

Πα­ράλ­λη­λα, η Κου­μουν­δού­ρου φαί­νε­ται να ανα­γνω­ρί­ζει ότι η επι­βί­ω­σή της εξαρ­τά­ται από την επι­τυ­χία των όποιων «προ­ο­δευ­τι­κών συ­γκλί­σε­ων» και ανα­γκα­στι­κά έχει μπει στη σφαί­ρα του ετε­ρο­κα­θο­ρι­σμού. Η επι­μο­νή του Φά­μελ­λου για συ­νερ­γα­σία με το ΠΑΣΟΚ, τη Νέα Αρι­στε­ρά και πα­ρά­γο­ντες όπως ο Κο­τζιάς ή η Κα­τσέ­λη, μαρ­τυ­ρά την ανά­γκη για μια «δη­μο­σκο­πι­κή ανά­τα­ξη» πριν η ρευ­στο­ποί­η­ση γίνει μη ανα­στρέ­ψι­μη.

ΝΕΑΡ

Το Συ­νέ­δριο της Νέας Αρι­στε­ράς λει­τούρ­γη­σε ως κα­θρέ­φτης μιας εσω­τε­ρι­κής πάλης ανά­με­σα στη στρα­τη­γι­κή εκλο­γι­κής επι­βί­ω­σης («λαϊκό μέ­τω­πο») και την πο­λι­τι­κή ταυ­τό­τη­τα («ανα­συ­γκρό­τη­ση ρι­ζο­σπα­στι­κής αρι­στε­ράς»). Παρά την «σχε­δόν ομό­φω­νη» τε­λι­κή από­φα­ση (πλην…Μπί­στη), η ει­κό­να που ανα­δύ­ε­ται είναι αυτή ενός κόμ­μα­τος με δύο ψυχές, οι οποί­ες ερ­μη­νεύ­ουν δια­φο­ρε­τι­κά το μέλ­λον του κόμ­μα­τος. Η έγκρι­ση της πο­λι­τι­κής από­φα­σης δεν υπο­δη­λώ­νει συμ­φω­νία των αντι­μα­χό­με­νων τά­σε­ων, αλλά έναν τα­κτι­κό συμ­βι­βα­σμό για την απο­φυ­γή της διά­σπα­σης.

Η πλευ­ρά Χα­ρί­τση-Τζα­να­κό­που­λου-Ηλιό­που­λου πέ­τυ­χε να κρα­τή­σει ανοι­χτό το πα­ρά­θυ­ρο για ένα «ευρύ μέ­τω­πο» (από τη ρι­ζο­σπα­στι­κή Αρι­στε­ρά έως τη Σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία), το οποίο θα μπο­ρού­σε να πε­ρι­λαμ­βά­νει και τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ ή ακόμα και το νέο εγ­χεί­ρη­μα του Αλέξη Τσί­πρα. Η πλευ­ρά Σα­κελ­λα­ρί­δη-Τσα­κα­λώ­του-Σκουρ­λέ­τη, ωστό­σο, έβαλε ισχυ­ρές «δι­κλεί­δες ασφα­λεί­ας» στην από­φα­ση, φω­το­γρα­φί­ζο­ντας τα προ­σω­πο­πα­γή κόμ­μα­τα ως «απο­τυ­χη­μέ­νες στρα­τη­γι­κές» και θέ­το­ντας ως προ­τε­ραιό­τη­τα την επα­νί­δρυ­ση της ρι­ζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς (ίσως με το βλέμ­μα στο ΜΕ­ΡΑ­25).

Το γε­γο­νός ότι λίγες ώρες μετά το συ­νέ­δριο ξε­κί­νη­σαν οι «ερ­μη­νεί­ες» της από­φα­σης δεί­χνει ότι η σύ­γκρου­ση απλώς με­τα­τί­θε­ται στα όρ­γα­να (Πο­λι­τι­κό Γρα­φείο, Κε­ντρι­κή Επι­τρο­πή). Το συ­νέ­δριο πέ­τυ­χε να απο­τρέ­ψει την άμεση ρήξη, αλλά άφησε τη ΝΕΑΡ με δύο «γραμ­μές» που τρέ­χουν πα­ράλ­λη­λα.

Τσί­πρας

Η δη­μιουρ­γία ενός νέου φορέα από τον Αλέξη Τσί­πρα απο­τε­λεί την πα­ρα­δο­χή ότι ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, ως ιστο­ρι­κός κύ­κλος, έκλει­σε ορι­στι­κά. Όπως και ότι ο πρώην πρω­θυ­πουρ­γός έχει ολο­κλη­ρώ­σει την έξοδό του από οτι­δή­πο­τε θυ­μί­ζει Αρι­στε­ρά. Ο νέος σχη­μα­τι­σμός φαί­νε­ται να στο­χεύ­ει σε μια «ευ­ρω­παϊ­κή κα­νο­νι­κό­τη­τα», μια δεξιά σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία που δεν συ­γκρού­ε­ται με τα συμ­φέ­ρο­ντα των «από πάνω» αλλά επι­διώ­κει να τα υπε­ρα­σπι­στεί, με την υπό­σχε­ση κά­ποιων «ψί­χου­λων» για τους «από κάτω». Το πι­θα­νό­τε­ρο είναι ο νέος αυτός φο­ρέ­ας να απο­τε­λέ­σει απλώς έναν -άτολ­μο- «ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ 2.0» χωρίς τις «ενο­χλη­τι­κές» αγω­νι­στι­κές ρίζες και τη σχέση με τα κι­νή­μα­τα, λει­τουρ­γώ­ντας ως ένας αξιό­πι­στος δια­χει­ρι­στής του συ­στή­μα­τος που δεν αμ­φι­σβη­τεί την επι­χει­ρη­μα­τι­κή κερ­δο­φο­ρία ή τις γε­ω­πο­λι­τι­κές συμ­μα­χί­ες του ελ­λη­νι­κού κρά­τους. Για αυτό και τμή­μα­τα της κυ­ρί­αρ­χης τάξης και των ΜΜΕ, στη­ρί­ζουν θερμά το εγ­χεί­ρη­μα, ως αντί­βα­ρο στο Μη­τσο­τά­κη.

Κα­ρυ­στια­νού

Το νέο ση­μείο στη ρευ­στό­τη­τα της πε­ριό­δου είναι οι κι­νή­σεις της Μα­ρί­ας Κα­ρυ­στια­νού, που ορι­ζό­ντια επι­δρούν σε όλα τα κόμ­μα­τα, αν και φαί­νε­ται ότι το νέο κόμμα θα κι­νεί­ται στο πεδίο της αντι­πο­λι­τι­κής. Η εμ­φά­νι­ση νέων κομ­μα­τι­κών σχη­μα­τι­σμών υπό τον Αλέξη Τσί­πρα και τη Μαρία Κα­ρυ­στια­νού δεν είναι απλώς προ­σω­πι­κά στοι­χή­μα­τα φι­λό­δο­ξων αν­θρώ­πων, αλλά τα συμ­πτώ­μα­τα μιας βα­θιάς κρί­σης πο­λι­τι­κής εκ­προ­σώ­πη­σης, με­γά­λης απα­ξί­ω­σης του πο­λι­τι­κού συ­στή­μα­τος και υπο­τί­μη­σης των πο­λι­τι­κών δια­χω­ρι­στι­κών. Κυ­ριαρ­χεί, έτσι, μια λο­γι­κή «ούτε Δεξιά ούτε Αρι­στε­ρά» που έχει σαν απο­τέ­λε­σμα να συ­σκο­τί­ζο­νται τα με­γά­λα ζη­τή­μα­τα του και­ρού μας και η πο­λι­τι­κή  συ­ζή­τη­ση να πε­ρι­στρέ­φε­ται στενά γύρω από τη δια­φθο­ρά.

Τα πρώτα δείγ­μα­τα δη­μό­σιων πα­ρεμ­βά­σε­ων- της πρώην πλέον προ­έ­δρου του συλ­λό­γου των συγ­γε­νών θυ­μά­των Τε­μπών- με ακρο­δε­ξιό πο­λι­τι­κό στίγ­μα (αμ­βλώ­σεις, ελ­λη­νο­του­ρι­κά) και οι συ­ντη­ρη­τι­κοί σύμ­βου­λοί της (πρώην στε­λέ­χη Νίκης κλπ.) δεί­χνουν ότι θα απο­τε­λέ­σει εγ­χώ­ρια έκ­φρα­ση του «συ­ντη­ρη­τι­κού αντι­συ­στη­μι­σμού». Έτσι, η ρη­το­ρι­κή της δεί­χνει να βρί­σκει απή­χη­ση στα ακρο­α­τή­ρια της Νίκης ή της Ελ­λη­νι­κής Λύσης, αλλά και της Πλεύ­σης Ελευ­θε­ρί­ας.

Η Κα­ρυ­στια­νού κε­φα­λαιο­ποιώ­ντας ένα τε­ρά­στιο κύμα κοι­νω­νι­κής οργής και μα­ζι­κής απο­γο­ή­τευ­σης, δεί­χνει να έχει διεισ­δυ­τι­κό­τη­τα και σε προ­ο­δευ­τι­κό κόσμο. Η Αρι­στε­ρά οφεί­λει να στη­ρί­ξει την απαί­τη­ση για δι­καιο­σύ­νη, προει­δο­ποιώ­ντας πα­ράλ­λη­λα ότι η πο­λι­τι­κή δεν μπο­ρεί να εξα­ντλεί­ται μόνο στην ηθική δι­καί­ω­ση, αλλά απαι­τεί­ται σύ­γκρου­ση με τις ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις και την κα­πι­τα­λι­στι­κή κερ­δο­φο­ρία, που οδη­γούν σε εγκλή­μα­τα όπως τα Τέμπη.

Υπευ­θυ­νό­τη­τα

Η ανα­ζή­τη­ση «διαύ­λων» προς ένα δυ­σα­ρε­στη­μέ­νο κοι­νω­νι­κό σώμα που δεν έχει πο­λι­τι­κή εκ­προ­σώ­πη­ση, πα­ρα­μέ­νει προ­τε­ραιό­τη­τα για τις δυ­νά­μεις του «δη­μο­κρα­τι­κού χώρου». Η  πραγ­μα­τι­κό­τη­τα όμως είναι ότι η ηγε­σία του χώρου αδυ­να­τεί να προ­σφέ­ρει οτι­δή­πο­τε πέρα από μια δια­χει­ρι­στι­κή εναλ­λα­κτι­κή εντός των τει­χών της αγο­ράς, της ΕΕ και των πο­λε­μο­κά­πη­λων συμ­μα­χιών του ελ­λη­νι­κού κρά­τους. Οι όποιες πο­λι­τι­κές προ­τά­σεις δια­τυ­πώ­νο­νται κυ­ρί­ως προς τη «με­σαία τάξη», πάντα με με­τριο­πά­θεια και «δη­μο­σιο­νο­μι­κή υπευ­θυ­νό­τη­τα». Δεν αφο­ρούν την ανα­τρο­πή των αι­τιών της ακρί­βειας και της ερ­γα­σια­κής εκ­με­τάλ­λευ­σης, αλλά το ποιος θα φο­ρέ­σει το κο­στού­μι του «σο­βα­ρού» συ­νο­μι­λη­τή του συ­στή­μα­τος. Και έτσι από πα­ρά­γο­ντας πραγ­μα­τι­κής αλ­λα­γής, γί­νο­νται ανά­χω­μα της ανά­γκης για κοι­νω­νι­κή κι­νη­το­ποί­η­ση και αξιο­πρε­πή ζωή.

Όταν το «νέο» δο­μεί­ται με τα υλικά της πα­λιάς συν­θη­κο­λό­γη­σης, το απο­τέ­λε­σμα δεν είναι ελ­πί­δα, αλλά η πα­ρά­τα­ση της πρω­το­κα­θε­δρί­ας της Δε­ξιάς. Πραγ­μα­τι­κή απει­λή για τον Μη­τσο­τά­κη και το σύ­στη­μα μπο­ρεί να είναι μια Αρι­στε­ρά μα­ζι­κή, ενω­τι­κή, και αλη­θι­νά ρι­ζο­σπα­στι­κή, που θα αμ­φι­σβη­τεί την κυ­ρί­αρ­χη ιδε­ο­λο­γία και θα πα­λεύ­ει για να ανα­τρέ­ψει την πο­λι­τι­κή της φτώ­χειας, της πο­λε­μι­κής προ­ε­τοι­μα­σί­ας και της κλι­μα­τι­κής κα­τα­στρο­φής.

https://rproject.gr/article/i-kentroaristera-se-peridinisi