Αστάθεια και πρόωρες εκλογές στο Ισπανικό κράτος

Αστάθεια και πρόωρες εκλογές στο Ισπανικό κράτος

Μετά την καταψήφιση του προϋπολογισμού από τη Βουλή, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, ανακοίνωσε πρόωρες εκλογές στις 28 Απρίλη.

Θα είναι η τρίτη εκλο­γι­κή ανα­μέ­τρη­ση τα τε­λευ­ταία 4 χρό­νια στο Ισπα­νι­κό Κρά­τος. Είναι ένας ακόμα προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός που ανα­βάλ­λε­ται και θα εγκρι­θεί κα­θυ­στε­ρη­μέ­να αυτά τα χρό­νια κυ­βερ­νη­τι­κής αστά­θειας. Η κυ­βέρ­νη­ση Σάν­τσεθ, διάρ­κειας 8 μηνών, είναι η πιο βρα­χύ­βια μετά την απο­κα­τά­στα­ση της κοι­νο­βου­λευ­τι­κής δη­μο­κρα­τί­ας στη χώρα. Όλα ση­μά­δια μιας χώρας σε πα­ρα­τε­τα­μέ­νη πο­λι­τι­κή κρίση. 

Πάνος Πέτρου

Στο φόντο της πτώ­σης της κυ­βέρ­νη­σης βρί­σκε­ται το κα­τα­λα­νι­κό ζή­τη­μα. Τα κα­τα­λα­νι­κά κόμ­μα­τα ήταν αυτά που κα­τα­ψή­φι­σαν τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, σπά­ζο­ντας την πλειο­ψη­φία που είχε δη­μιουρ­γη­θεί για να ανα­τρα­πεί ο Ραχόι (Σο­σια­λι­στές, Πο­δέ­μος, Βά­σκοι και Κα­τα­λα­νοί εθνι­κι­στές). Πέρα από κά­ποιες κι­νή­σεις στην κα­τεύ­θυν­ση δια­λό­γου, ο Σάν­τσεθ δεν έκανε τί­πο­τα για να αντι­με­τω­πί­σει τα αι­τή­μα­τα και τις ανη­συ­χί­ες των Κα­τα­λα­νών εθνι­κι­στών. Άλ­λω­στε, τις μέρες που κρι­νό­ταν ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός, οι 12 πο­λι­τι­κοί κρα­τού­με­νοι (η ηγε­σία του κα­τα­λα­νι­κού εθνι­κού κι­νή­μα­τος) σέρ­νο­νταν στα δι­κα­στή­ρια αντι­με­τω­πί­ζο­ντας βα­ρύ­τα­τες κα­τη­γο­ρί­ες. Μά­λι­στα στη δίκη δό­θη­κε στο ακρο­δε­ξιό Vox ο ει­δι­κός ρόλος του «λαϊ­κού κα­τή­γο­ρου». Ο γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας του ακρο­δε­ξιού κόμ­μα­τος θα κά­τσει δίπλα στο δη­μό­σιο κα­τή­γο­ρο και τον ει­σαγ­γε­λέα, με το δι­καί­ω­μα να ανα­κρί­νει κα­τη­γο­ρού­με­νους, μάρ­τυ­ρες κ.ο.κ.

Τις ίδιες μέρες, ενά­ντια στον Σάν­τσεθ δια­δή­λω­νε στους δρό­μους η Δεξιά, κα­τη­γο­ρώ­ντας τον για… υπο­χω­ρη­τι­κό­τη­τα απέ­να­ντι στους Κα­τα­λα­νούς εθνι­κι­στές και απαι­τού­σε την πα­ραί­τη­σή του. Η συ­γκέ­ντρω­ση μά­ζε­ψε 40-50 χι­λιά­δες αν­θρώ­πους. Η πραγ­μα­τι­κή εί­δη­ση δεν ήταν το μέ­γε­θός της, αλλά το «ενιαίο μέ­τω­πο» που πα­ρου­σιά­στη­κε: το δεξιό Λαϊκό Κόμμα, οι «πο­τα­μί­σιοι» Σιου­δα­δά­νος και το ακρο­δε­ξιό Vox κα­λού­σαν στην δια­δή­λω­ση από κοι­νού. Η νέα κι ανερ­χό­με­νη ακρο­δε­ξιά απο­λαμ­βά­νει μια πρω­το­φα­νή «νο­μι­μο­ποί­η­ση» όπου δεν κρα­τιού­νται ούτε τα στοι­χειώ­δη προ­σχή­μα­τα που επι­βιώ­νουν σε άλλες χώρες, ως απο­μει­νά­ρια της πα­λιάς «υγειο­νο­μι­κής ζώνης» (που ξη­λώ­νε­ται αργά αλλά συ­στη­μα­τι­κά).

Ο Σάν­τσεθ ελ­πί­ζει ότι στο δρόμο για τις κάλ­πες θα μπο­ρέ­σει να αντε­πι­τε­θεί. Θα επι­χει­ρή­σει να με­τα­τρέ­ψει την αδυ­να­μία του (το ότι βρέ­θη­κε εν μέσω δια­σταυ­ρού­με­νων πυρών) σε προ­ε­κλο­γι­κό «αφή­γη­μα»: Η πτώση της κυ­βέρ­νη­σης με πρω­το­βου­λία των κα­τα­λα­νι­κών κομ­μά­των θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ως από­δει­ξη ότι «δεν υπο­χώ­ρη­σε απέ­να­ντί τους». Θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ενά­ντια στον κα­τα­λα­νι­κό εθνι­κι­σμό, που «από εθνι­κι­στι­κή εγω­ι­στι­κή αδιαλ­λα­ξία τορ­πί­λι­σαν έναν προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό με θε­τι­κά κοι­νω­νι­κά μέτρα για όλο τον πλη­θυ­σμό του Ισπα­νι­κού Κρά­τους». Θα εμ­φα­νι­στεί ως «δη­μο­κρα­τι­κό ανά­χω­μα» στην ακρο­δε­ξιά με την οποία φλερ­τά­ρουν ανοι­χτά το Λαϊκό Κόμμα και οι Σιου­δα­δά­νος.

Τα δεξιά κόμ­μα­τα ανα­μέ­νε­ται να κά­νουν προ­ε­κλο­γι­κή εκ­στρα­τεία με κέ­ντρο τον ισπα­νι­κό εθνι­κι­σμό. Οι πρώ­τες δη­λώ­σεις όλων των ηγε­σιών ήταν επι­θέ­σεις «σε όσους θέ­λουν να δια­λύ­σουν την Ισπα­νία». Άλ­λω­στε οι Σιου­δα­δά­νος έχουν ως «ιδρυ­τι­κή αρχή» την ενα­ντί­ω­ση στον κα­τα­λα­νι­κό εθνι­κι­σμό, το Λαϊκό Κόμμα έχει πλέον ως ηγέτη τον σκλη­ρο­πυ­ρη­νι­κό Πά­μπλο Κα­σά­δο (που απεί­λη­σε τον πρό­ε­δρο της Κα­τα­λα­νι­κής Βου­λής ότι θα έχει την τύχη του… Λουίς Κο­μπα­νίς, του ηγέτη της Κα­τα­λα­νι­κής Δη­μο­κρα­τί­ας επί Εμ­φυ­λί­ου που εκτε­λέ­στη­κε από τον Φράν­κο) και το Vox εμ­φα­νί­ζε­ται ως πιο ανοι­χτός και πε­ρή­φα­νος «κλη­ρο­νό­μος» του φραν­κι­σμού. Άλ­λω­στε οι­κο­νο­μι­κά δεν έχουν κάτι δη­μο­φι­λές να προ­τεί­νουν όλες αυτές οι δυ­νά­μεις, οπότε επεν­δύ­ουν στο κύμα ισπα­νι­κού εθνι­κι­σμού που καλ­λιερ­γή­θη­κε ως απά­ντη­ση στην «κα­τα­λα­νι­κή κρίση».

Σε αυτό το σκλη­ρό τοπίο, η Αρι­στε­ρά βρί­σκε­ται σε θέση αδυ­να­μί­ας. Η συμ­μα­χία Πο­δέ­μος-Ενω­μέ­νης Αρι­στε­ράς, το UnidosPodemos, μοιά­ζει να πα­ρα­κο­λου­θεί ως κο­μπάρ­σος την πρό­σφα­τη κρίση. Του­λά­χι­στον στα διε­θνή αστι­κά ΜΜΕ (που κά­πο­τε έσπευ­δαν να κα­λύ­ψουν και «τι λένε οι Πο­δέ­μος») δεν απα­σχο­λούν.

Κα­ταρ­χήν η πρό­ω­ρη εθνι­κή κάλπη προ­έ­κυ­ψε σε μια συ­γκυ­ρία όπου το Πο­δέ­μος αντι­με­τώ­πι­ζε μια εσω­τε­ρι­κή κρίση –με αφορ­μή τις το­πι­κές εκλο­γές και την ρήξη του Ερε­χόν με τον Ιγλέ­σιας στη Μα­δρί­τη αλλά και γε­νι­κό­τε­ρα. Δεύ­τε­ρον, έρ­χε­ται σε μια πε­ρί­ο­δο όπου το αρ­χι­κό στοί­χη­μα «να ηγε­μο­νεύ­σει» σε βάρος των Σο­σια­λι­στών φαι­νό­ταν χα­μέ­νο και ο Ιγλέ­σιας είχε χα­ρά­ξει μια τα­κτι­κή που έκανε το κόμμα να μοιά­ζει πε­ρισ­σό­τε­ρο με «συ­μπλή­ρω­μα/στή­ριγ­μα» του Σάν­τσεθ, παρά με τη δύ­να­μη που κά­πο­τε ισχυ­ρι­ζό­ταν ότι ερ­χό­ταν σε σύ­γκρου­ση με όλο το πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα. Τρί­τον, το ίδιο το κα­τα­λα­νι­κό ζή­τη­μα (που βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο της επι­τά­χυν­σης των πο­λι­τι­κών εξε­λί­ξε­ων) υπήρ­ξε πά­ντο­τε «άβολο» για την ηγε­σία του Πο­δέ­μος.

Στην ίδια την Κα­τα­λο­νία (εν­δε­χο­μέ­νως και στη Χώρα των Βά­σκων που πά­ντο­τε «επη­ρε­ά­ζε­ται» από τις εξε­λί­ξεις) τα αυ­το­νο­μι­στι­κά κόμ­μα­τα ζουν τον αντί­κτυ­πο της ήττας του «κα­τα­λα­νι­κού Οκτώ­βρη». Υπο­χρε­ώ­θη­καν να ανα­τρέ­ψουν μια κυ­βέρ­νη­ση, της οποί­ας την ανα­τρο­πή απαι­τού­σαν οι πιο θα­νά­σι­μοι αντί­πα­λοί τους και βα­δί­ζουν με αβε­βαιό­τη­τα στο μέλ­λον, εκλο­γι­κά και γε­νι­κό­τε­ρα.

Όποιος πα­ρα­κο­λού­θη­σε την κά­λυ­ψη των γε­γο­νό­των στην Κα­τα­λα­νία από αυτήν την εφη­με­ρί­δα, ίσως θυ­μά­ται τα άρθρα του Κα­τα­λα­νού αντι­κα­πι­τα­λι­στή Γιο­ζέπ Μαρία Αντέ­ντας. Σε αυτά τα άρθρα θα βρει κα­νείς τις αι­τί­ες που δια­μορ­φώ­θη­κε το ση­με­ρι­νό δύ­σκο­λο σκη­νι­κό. Αυτά τα οποία έγρα­φε ότι «πρέ­πει να κάνει»το κα­τα­λα­νι­κό κί­νη­μα και η ρι­ζο­σπα­στι­κή Αρι­στε­ρά, αν θέλει να αξιο­ποι­ή­σει την κα­τα­λα­νι­κή κρίση σε μια κα­τεύ­θυν­ση ρήξης με το πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα, είναι όλα όσα δεν έγι­ναν –και στην Κα­τα­λο­νία και στην υπό­λοι­πη Ισπα­νία.

Αλλά πέρα από το κα­τα­λα­νι­κό ζή­τη­μα, το δύ­σκο­λο «έδα­φος» αφορά και τις γε­νι­κό­τε­ρες εξε­λί­ξεις. Αφε­νός αυτό που πε­ρι­γρά­φε­ται ως «τέλος ενός κύ­κλου», όσον αφορά την υπο­χώ­ρη­ση των με­γά­λων κι­νη­μα­τι­κών γε­γο­νό­των από τους Ιντι­γνά­δος το 2011 και μετά. Αφε­τέ­ρου τον αδιέ­ξο­δο δρόμο που πήραν οι Πο­δέ­μος και που βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο της ση­με­ρι­νής εσω­τε­ρι­κής κρί­σης τους. Σή­με­ρα, που ανοί­γει η συ­ζή­τη­ση για την αντι­με­τώ­πι­ση της ακρο­δε­ξιάς, εμ­φα­νί­ζο­νται δύο στρα­τη­γι­κές, προ­βλη­μα­τι­κές και οι δύο. Ο Ερε­χόν φαί­νε­ται να ει­ση­γεί­ται την αυ­το­διά­λυ­ση της Αρι­στε­ράς μέσα σε έναν «λαϊ­κι­σμό του κέ­ντρου», που θα συ­νε­νώ­νει τους πά­ντες πλην σκλη­ρών δε­ξιών γύρω από μια θολή ανα­φο­ρά σε «καλή δια­κυ­βέρ­νη­ση». Ο Ιγλέ­σιας επι­μέ­νει στη δια­χω­ρι­στι­κή Δε­ξιάς/Αρι­στε­ράς, αλλά με­τα­το­πι­ζό­με­νος ου­σια­στι­κά σε μια στρα­τη­γι­κή συμ­μα­χία με τους Σο­σια­λι­στές, στην οποία οι Πο­δέ­μος δεί­χνουν σή­με­ρα κα­τα­δι­κα­σμέ­νοι να με­τα­τρα­πούν σε «μικρό εταί­ρο», σε έναν πε­ρι­θω­ρια­κό ρόλο όπως αυτόν που είχε η παλιά Ενω­μέ­νη Αρι­στε­ρά.

Αλλά για αυτά τα ζη­τή­μα­τα, και για τις εναλ­λα­κτι­κές απα­ντή­σεις που χρειά­ζε­ται η ρι­ζο­σπα­στι­κή Αρι­στε­ρά, θα επα­νέλ­θου­με.

rproject.gr/