Και πάλι στην πυρά!\\ του  Ηρακλή Λογοθέτη

Και πάλι στην πυρά!\\ του Ηρακλή Λογοθέτη

  • |

Το μυθιστόρημα προέκυψε στο νεότερο κόσμο ως είδος ελαφρό. Παιδί μιάς μοδιστρούλας κι ενός περαστικού μπαλωματή, ράβεται με τ’ αποφόρια σοβαρών αναγνωσμάτων και τραγουδά με κλωστές ξηλωμένων στίχων. Αργότερα, όσο κι αν το μπασταρδάκι σήκωσε κεφάλι, φέρει το ταπεινό στίγμα του φληναφήματος προς τέρψιν αργοσχόλων.

Δίνει μεγάλο αγώνα για να ξεφύγει από τις στήλες της λαϊκής επιφυλλιδογραφίας και από παραφυάδα των γαργαλιστικών εκβλαστήσεων της ανθρώπινης φύσης καταφέρνει τελικά να προβιβαστεί σε εποπτικό της εργαλείο.

Στη διαδρομή του από το πλυσταριό με τ’ άπλυτα μέχρι την επίσημη βιβλιοθήκη, ο Κίρκεγκωρ το προίκισε με κύρος υπαρξιακό, ο Μπαλζάκ το ανέδειξε σε κοινωνιολογική αντίληψη, ο Ντοστογιέφσκι το διάνοιξε σε ψυχολογικά βάθη, ο Τζόυς το στεφάνωσε με τον εσωτερικό μονόλογο και ο Τόμας Μαν το μνημείωσε ως φιλοσοφικό.

Ως αποτέλεσμα της θριαμβικής του πορείας οι εχθροί του κινούνται πλέον στον χώρο της παρωδίας και οι μεγάλοι μυθιστοριογράφοι τους λούζουν με ειρωνικά βελάκια. Έτσι ο κ. Αίηβς του Πύνσον φαντάζει γραφικός όταν προειδοποιεί ότι «ένας ανησυχητικά μεγάλος αριθμός νέων ανθρώπων έχουν περάσει το κατώφλι της τρέλας εξαιτίας τέτοιων ανεύθυνων αφηγημάτων».

Και γίνεται καταγέλαστος όταν δηλώνει πως «κάθε αναγνώστρια μυθιστορημάτων έχει κάνει συμφωνία με το διάβολο με αντάλλαγμα το πιο φτηνό είδος πνευματικής διέγερσης». Ο Πέτερ Κιν, στην Τύφλωση του Κανέτι, δεν βλέπει πέρα από τη μύτη του όταν αποφαίνεται ότι «τα μυθιστορήματα είναι μαχαίρια ενός ηθοποιού της πένας, ικανά να καταστρέψουν και τον καλύτερο χαρακτήρα μαθαίνοντάς τον να συμπάσχει με κάθε καρυδιάς καρύδι — και γι αυτό πρέπει να απαγορευτούν δια ροπάλου!» Όλ’ αυτά όμως τα φαιδρά μέχρι χθες κηρύγματα, επιστρέφουν σήμερα από την επίσημη ακαδημαϊκή οδό.

Το πανεπιστήμιο του Salford, αίφνης υποδέχεται τους φοιτητές του με την ενημέρωση ότι ακόμα και κλασικά μυθιστορήματα, όπως η Τζέν Εϋρ της Σαρλότ Μπροντέ και οι Μεγάλες Προσδοκίες του Ντίκενς, μπορεί να προξενήσουν έντονη δυσφορία (distress) με τους επιθετικούς διαλόγους και τις σκηνές σεξουαλικής βίας που περιέχουν!

Ο νέος πουριτανισμός λοιπόν, φασκιωμένος όπως είναι της μόδας με την προβιά της πολιτικής ορθότητας, επανακάμπτει ακάθεκτος. Και οι βαρείς του προφεσόροι προειδοποιούν με σηκωμένο φρύδι ότι ο μυθιστοριογράφος είναι μαχαιροβγάλτης που φόρεσε ράσα. Το δικό μας ερώτημα όμως είναι: θα τους θάψει κανένας παπάς ή θα πάνε άταφοι στο σκοτεινό τους αφέντη;