Η «νταηλίδικη» αντιµετώπιση της Τουρκίας στηρίζεται σε ξένες πλάτες και κυρίως στις πλάτες του «χασάπη» της Μέσης Ανατολής, στις πλάτες του Ισραήλ.
Η επιχείρηση Great Sea Interconnector (GSI) –δηλαδή το «καλώδιο» ηλεκτρικής διασύνδεσης του Ισραήλ, της Κύπρου και της Ελλάδας– παρόλο που όλοι γνωρίζουν την περιορισµένη οικονοµική και ενεργειακή σηµασία του (κάτι που συχνά θυµίζει η πιο «ανήσυχη» κυπριακή κυβέρνηση) µπορεί να αποδειχθεί ο «τρελός» επιταχυντικός παράγοντας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, µε προοπτική ακόµα και µια ανεξέλεγκτη και καταστρεπτική πολεµική αναµέτρηση.
Το συγκεκριµένο σηµείο, στο οποίο βρισκόµαστε, είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών προειδοποίησε ότι αν η Τουρκία επιχειρήσει ξανά να µπλοκάρει τις έρευνες και τις µετρήσεις, όπως συνέβη στο προηγούµενο «επεισόδιο νοτίως της Κάσου» (για την ακρίβεια, στα 6,5 ναυτικά µίλια νοτίως της Κάσου, δηλαδή έξω από τα ελληνικά χωρικά ύδατα), τότε το ελληνικό κράτος θα απαντήσει µε την αποστολή «δυνάµεων επί του πεδίου». Το πέρασµα από τον ανταγωνισµό δια των λέξεων και των διπλωµατικών ελιγµών, στον ανταγωνισµό δια των δυνάµεων «επί του πεδίου» είναι µια κλιµάκωση, που ενέχει –όπως αποδείχθηκε στα Ίµια– πολλά ανεξέλεγκτα ενδεχόµενα.
Το γεγονός ότι αυτή η κλιµάκωση ταυτίζεται χρονικά µε την προεκλογική περίοδο στην Ελλάδα, περιπλέκει τα πράγµατα: γιατί η κυβέρνηση, το κυβερνητικό κόµµα, αλλά και τα θεωρούµενα «µεγάλα» αντιπολιτευτικά κόµµατα, λειτουργούν κυρίως δηµαγωγικά και εγκλωβισµένα µέσα σε µια µαξιµαλιστική «αφήγηση» για τα τεκταινόµενα και τις προοπτικές στην Ανατολική Μεσόγειο. Το δείγµα έδωσε ο ίδιος ο Μητσοτάκης µιλώντας στο Συµβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου παρουσίασε έναν «χάρτη» των ελληνικών διεκδικήσεων σχετικά µε την κατανοµή των ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο. Μόνο που αυτή η κατανοµή, προωθηµένη στο απώτατο όριο ώστε να διασφαλίζεται ένα γεωγραφικό σηµείο επαφής της ελληνικής µε την κυπριακή ΑΟΖ, παραβιάζει όλες τις συµβουλές και τις προβλέψεις του συνόλου, σχεδόν, των «εµπειρογνωµόνων» του ελληνικού κράτους (που έχουν υπηρετήσει ως διαπραγµατευτές στους διεθνείς οργανισµούς), που προειδοποιούν ότι δεν υπάρχει καµιά «µετάφραση» του λεγόµενου Διεθνούς Δικαίου και κανένα Διεθνές Δικαστήριο που θα αναγνώριζε στο σύµπλεγµα των νησίδων του Καστελόριζου µεγαλύτερη «επήρεια» στον καθορισµό ΑΟΖ από ό,τι στο σύνολο των τουρκικών ακτών στη Μεσόγειο. Γιατί, το τελικό «αναλογικό αποτέλεσµα» παραµένει κριτήριο όλων των µέχρι σήµερα αποφάσεων των Διεθνών Δικαστηρίων, όχι για λόγους προσήλωσης σε κάποια αφηρηµένη έννοια Δικαίου, αλλά γιατί οι Μεγάλες Δυνάµεις δεν έχουν λόγο να νοµιµοποιήσουν ένα τέτοιο «τετελεσµένο» που σε άλλες περιοχές µπορεί να στρέφεται εναντίον τους. Γι’ αυτό και ο χάρτης που ανέσυρε ο Μητσοτάκης δεν έγινε δεκτός, ακόµα και στις σελίδες του συστηµικού Τύπου, µε πατριωτική έπαρση, αλλά µάλλον µε ειρωνικά σχόλια που παρέπεµπαν στη γνωστή παροιµία: µεγάλη µπουκιά φάε, µεγάλη κουβέντα µην πεις…
Την κατάσταση περιπλέκει ακόµα περισσότερο η επιστροφή στην επικαιρότητα του τουρκο-λιβυκού συµφώνου για τη µεταξύ τους κατανοµή ΑΟΖ. Το ελληνικό κράτος επαναλαµβάνει µονότονα ότι το τουρκο-λιβυκό σύµφωνο «είναι παράνοµο και δεν παράγει αποτελέσµατα». Μόνο που ούτε η Τουρκία, ούτε η Λιβύη έχουν ανακοινώσει κάποια πρόθεση έµπρακτης αξιοποίησης των περιοχών που «δεσµεύει» το τουρκο-λιβυκό σύµφωνο. Έχουν όµως καταθέσει το σύµφωνο στον ΟΗΕ, ζητώντας τη διεθνή έγκρισή του, και κυρίως εγκαλώντας όλες τις άλλες ενδιαφερόµενες πλευρές, αν διαφωνούν, να καταφύγουν και αυτές στον ΟΗΕ ή στη Χάγη, για την επίλυση εκεί των όποιων διαφορών. Με αυτήν την έννοια, το τουρκο-λιβυκό σύµφωνο παράγει ένα αποτέλεσµα επικίνδυνο για τους ισχυρισµούς της ελληνικής διπλωµατίας: Θυµίζει έµπρακτα ότι ο καθορισµός των ΑΟΖ προϋποθέτει τη συµφωνία µεταξύ των όµορων κρατών, αλλά και τη διεθνή έγκρισή της στον ΟΗΕ ή στη Χάγη.
Επιχείρηση «καλώδιο»
Μέχρις ότου γίνει εφικτός ο καθορισµός των ΑΟΖ, οι θαλάσσιες περιοχές πέραν των χωρικών υδάτων, έχουν το χαρακτήρα των διεθνών υδάτων. Και στα διεθνή ύδατα, οι έρευνες και οι µελέτες µε στόχο την οικονοµική εκµετάλλευση έχουν το χαρακτήρα της άσκησης κυριαρχίας επ’ αυτών. Με αυτόν τον ισχυρισµό, η τουρκική κυβέρνηση σταµάτησε το ιταλικό ερευνητικό σκάφος στην προηγούµενη φάση του GSI, απαιτώντας να ανακοινώσει τις συντεταγµένες του σηµείου των ερευνών, δηλαδή να αναγνωρίσει ότι επιχειρούσε σε διεθνή ύδατα. Μπροστά σε αυτήν την περιπλοκή η ιταλική εταιρία-διαχειριστής του GSI, αποχώρησε από το όλο πρότζεκτ, δηλώνοντας ότι έχει αξεπέραστα γεωπολιτικά προβλήµατα.
Στην παρούσα φάση, τη θέση των Ιταλών πήρε στη διαχείριση του GSI η γαλλική Meridiam (µε το 66% των µετοχών και τον ΑΔΜΗΕ στο 34%). Πρόκειται για ισχυρότερο διαχειριστή, ο οποίος έχει πίσω του τη γαλλική κυβέρνηση και τη σαφώς ισχυρότερη γαλλική πολεµική µηχανή. Όσοι πιστεύουν ότι το GSI αφορά απλώς την πόντιση ενός «καλωδίου» και κατά συνέπεια ότι οι «υπερβάσεις» των ισορροπιών του status quo έχουν ελαφρύτερο χαρακτήρα, ας σκεφτούν ότι το GSI είναι ο «πρόλογος» του EastMed, ενός «βαρύτερου» ενεργειακού αγωγού µεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, που σχεδιάζεται ακριβώς στην ίδια «όδευση» µε το GSI. Η εν γένει ενεργειακή σύνδεση του Ισραήλ µε την Ευρώπη, µέσω Κύπρου και Ελλάδας, είναι ένα κυρίως γεωπολιτικό σχέδιο, στο οποίο οι ευρωατλαντικές δυνάµεις δείχνουν επιµονή.
Μπροστά στη γαλλική εµπλοκή η τουρκική κυβέρνηση αντέδρασε µε ευελιξία. Ο Φιντάν δήλωσε ότι η Τουρκία «δεν προτίθεται να παρεµποδίσει το έργο της πόντισης», αλλά τη µονοµερή αλλαγή του status quo στις περιοχές µεταξύ των ελληνικών και κυπριακών χωρικών υδάτων. Γι’ αυτό πρότεινε στη Meridiam να ενηµερώσει το τουρκικό κράτος για τις προθέσεις της και να ζητήσει τη συναίνεση της Τουρκίας για τις εργασίες, δεσµευόµενος για θετική απάντηση. Μπροστά σε αυτόν τον ελιγµό, οι Γάλλοι για την ώρα κρατούν στάση αναµονής, περιµένοντας την Αθήνα να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά.
Η κυβέρνηση του Μητσοτάκη προαναγγέλει σκληρή στάση: Αρνείται την προοπτική να ζητηθεί η συναίνεση της Τουρκίας, γιατί ο ανοµολόγητος στόχος της -πίσω από το GSI- είναι η µονοµερής κατοχύρωση κυριαρχικής «προτεραιότητας» στα διεθνή ύδατα που θεωρεί τµήµα της «δυνητικής» ελληνικής ΑΟΖ. Εµµέσως δηλώνει ότι θα δεσµεύσει τις περιοχές των ερευνών µε ελληνική NAVTEX και ότι θα υποστηρίξει αυτήν την απόφαση µε αποστολή «επί του πεδίου» πολεµικών πλοίων και αεροσκαφών, θυµίζοντας παράλληλα τις ισχυρές συµµαχίες του ελληνικού κράτους και ειδικότερα του «άξονα» µε το Ισραήλ. Η στάση αυτή δηµιουργεί ερωτήµατα για τη συνέχεια: Πρώτον, αν οι Γάλλοι θα προχωρήσουν, διαπιστώνοντας ότι τα δεδοµένα γίνονται «θερµά». Δεύτερον, και κυρίως, τι θα συµβεί αν η Τουρκία κάνει ακριβώς το ίδιο, δεσµεύοντας τις ίδιες περιοχές µε δική της NAVTEX και υποστηρίζοντας την απόφαση µε πολεµικές δυνάµεις επί τόπου. Η προοπτική να βρεθούν σε επαφή φρεγάτες και οπλισµένα µαχητικά αεροσκάφη των δυο πλευρών, σε απόσταση ελάχιστων µιλίων από τις τουρκικές ακτές, είναι ένα σενάριο-κόλαση.
Περισσότερο όµως προκύπτει το ερώτηµα για τη δυναµική και τη προοπτική αυτών των αποφάσεων. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη ακολούθησε µια πολιτική υπερ-εξοπλισµών, ξοδεύοντας για όπλα πάνω από το 3% του ΑΕΠ διαδοχικά στα τελευταία χρόνια. Ταυτόχρονα υπέγραψε τα πολεµικά Σύµφωνα µε τη Γαλλία, τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τα Εµιράτα, που προβλέπουν υποχρέωση «συνδροµής» σε περίπτωση πολεµικής εµπλοκής. Μέσα από όλα αυτά εκτιµά ότι έχει αποκτήσει το «πολεµικό πλεονέκτηµα» στην περιοχή. Όµως, ταυτόχρονα, και η Τουρκία εξοπλίζεται. Θεωρητικά, µε βραδύτερους ρυθµούς: Διαθέτει για όπλα περίπου το 2% του ΑΕΠ της ετησίως. Όµως πρόκειται για το 2% ενός ΑΕΠ πολλαπλάσιου του ελληνικού. Η Τουρκία διαθέτει για εξοπλισµούς περισσότερα από 30 δισεκ. δολάρια ετησίως τα τελευταία χρόνια. Και µε απόφαση του Ερντογάν, υπαγορευµένη κυρίως από τις εξελίξεις τα νότια και ανατολικά σύνορά της, αυτό το ποσόν θα υπερδιπλασιαστεί στα αµέσως επόµενα χρόνια. Είναι ολοφάνερο ότι η ελληνική οικονοµία δεν µπορεί, ακόµα κι αν παρθεί απόφαση πλήρους στρατιωτικοποίησης, να ακολουθήσει αυτούς τους ρυθµούς. Η «νταηλίδικη» αντιµετώπιση της Τουρκίας στηρίζεται σε ξένες πλάτες και κυρίως στις πλάτες του «χασάπη» της Μέσης Ανατολής, στις πλάτες του Ισραήλ. Και η ιστορία των ελληνοτουρκικών αντιπαραθέσεων έχει πολλά πικρά παραδείγµατα για να θυµίζουν τι συνέβη όταν µια υπεραισιόδοξα εθνικιστική ανάγνωση του συσχετισµού δύναµης στηριζόταν σε ξένες πλάτες…
Ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγµα για την επικινδυνότητα της «στιγµής» είναι το ότι ακόµα και µέσα από το καθεστωτικό στρατόπεδο ακούστηκαν κάποιες «κοσµοπολίτικες» φωνές που σύστησαν αυτοσυγκράτηση. Ο Στουρνάρας υπενθύµισε ότι «οι δύο οικονοµίες… έχουν πολλά να κερδίσουν αν διαµορφωθούν συνθήκες ειρηνικής συνύπαρξης και οικονοµικής συνεργασίας». Η έµπειρη πολιτική αλεπού που λέγεται Ευάγγελος Βενιζέλος, διάλεξε τη στιγµή για να θυµίσει ότι στο µακρύ χρόνο «των διακοσίων και πλέον ετών από το 1821, προκύπτει η εικόνα µιας σταδιακής, αλλά εν τέλει εντυπωσιακής διεύρυνσης της ελληνικής επικράτειας» και στη βάση αυτής της «αυτοπεποίθησης» να προτείνει «τις πολιτικές πρωτοβουλίες που απαιτούνται για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ µεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, είτε µε συµφωνία είτε µε απόφαση της διεθνούς Δικαιοσύνης». Υπερασπίζοντας την ανάγκη για αυτήν τη στροφή, κάλεσε «το πολιτικό προσωπικό να είναι έτοιµο να αναλάβει το κόστος που του αναλογεί ή του τυχαίνει» µε στόχο να βγει «η εθνική στρατηγική από την προεκλογική δοκιµασία». Ασφαλώς, κανείς δεν µπορεί να έχει εµπιστοσύνη σε τέτοιες φωνές ή να περιµένει ότι θα αναλάβουν ευθύνες τόσο σοβαρές όσο η κατάσταση που διαµορφώνεται.
Αντιπολίτευση;
Η πολιτική στάση στην αντιπολίτευση εξελίσσεται χειρότερα.
Το ΠΑΣΟΚ διάλεξε αυτό το θέµα για να επιτεθεί στην κυβέρνηση… από τα δεξιά της, αλλά και να ξεπεράσει τον Αλέξη Τσίπρα σε κορώνες «πατριωτικής στροφής». Ο Ν. Ανδρουλάκης επισκέφτηκε την Κάσο για να δείξει µε το δάχτυλο την «υποχωρητικότητα» του Μητσοτάκη στην προηγούµενη στροφή, αλλά και για να απαιτήσει «αποτελεσµατικότητα στα εθνικά µας συµφέροντα». Πώς, περίπου, υπηρετείται αυτός ο στόχος; Το απάντησε ο Δηµήτρης Μανιάτης, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ που θεωρείται ένας εκ των πατέρων της «στρατηγικής των υδρογονανθράκων και των ΑΟΖ». Ως αντιπρόεδρος των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών (!) κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι «θα έπρεπε να είχε έτοιµη τη NAVTEX και όχι να αφήνει το (γαλλικό) ερευνητικό σκάφος να περιµένει –τι άραγε;». Αυτές οι δηµαγωγίες φωτίζουν ως ψευδείς όλες τις υποσχέσεις του ΠΑΣΟΚ στο οικονοµικό και κοινωνικό πεδίο. Γιατί µια γραµµή που βιάζεται να κηρυχθούν οι NAVTEX και «να φτάσουν οι δυνάµεις µας επί του πεδίου», είναι µια γραµµή που στην αλήθεια σκοπεύει να προσανατολίσει όλους τους διαθέσιµους κοινωνικούς πόρους την πολεµική προετοιµασίας για τη µέγιστη «εθνική αποτελεσµατικότητα» και όχι στην ικανοποίηση των πιο επειγόντων και πιεστικών αιτηµάτων των εργαζοµένων και των φτωχών. Οι «Ευρωπαίοι Σοσιαλιστές» µπορεί να έχουν ξεχάσει το δίληµµα «βούτυρο ή κανόνια;» αλλά αυτό δεν σηµαίνει ότι το δίληµµα έπαψε να ισχύει, και µάλιστα όλο και πιο εκβιαστικά.
Η στάση της ΕΛΑΣ του Αλ. Τσίπρα δεν αξίζει καν να σχολιαστεί. Ο µάγος της «πατριωτικής στροφής», αφού συσκέφτηκε επί µακρόν µε τον εαυτό του, γέννησε την πρόταση για µονοµερή επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά µίλια, αλλά µόνο νοτίως και δυτικά της Κρήτης. Εδώ ο δηµαγωγικός κουτσαβακισµός κονταροχτυπιέται µε τον ερασιτεχνισµό. Ακόµα και ο πρώην σύµβουλος του Τσίπρα, κ. Αϋφαντής, αισθάνθηκε την ανάγκη να τον ειρωνευτεί, θυµίζοντας ότι η Κρήτη βρέχεται από θάλασσα και στα ανατολικά της…
Δυστυχώς, η κακή εξέλιξη είναι η γραµµή του ΚΚΕ. Είναι γνωστό ότι το ΚΚΕ παρεµβαίνει ενεργά και δραστήρια µέσα στο εργατικό κίνηµα, όπου µάλιστα απορρίπτει κάθε γενικευµένη τακτική ενότητας στη δράση, στο όνοµα της καθαρότητας στη γραµµή. Όµως στη θεµατολογία γύρω από τα λεγόµενα «εθνικά ζητήµατα», έχοντας πάρει τη θέση για «υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωµάτων της χώρας», η ηγεσία του ΚΚΕ µετατοπίζεται επικίνδυνα κοντά στη γραµµή που ζωγραφίζει η αστική ηγεσία «του τόπου», και µάλιστα στην πιο µαξιµαλιστική εκδοχή της. Στις 23/10, ο Δ. Κουτσούµπας µίλησε σε συγκέντρωση του ΚΚΕ στη Ρόδο και επέλεξε –στη σηµερινή συγκυρία!– να δηλώσει: «…σε περίπτωση πιθανών πολεµικών ενεργειών και σχεδίων σε βάρος των συνόρων και των κυριαρχικών δικαιωµάτων της χώρας, οι κοµµουνιστές θα βρίσκονται στην πρώτη γραµµή…». Και στις συνθήκες όπου η όξυνση αφορά τα θαλάσσια σύνορα ή θαλάσσια όρια κυριαρχίας, φρόντισε να µην αφήσει αµφιβολίες: «Η επέκταση των χωρικών υδάτων της χώρας µέχρι τα 12 ν.µ. είναι δικαίωµα της Ελλάδας…». Την εποµένη, ο Δ. Κουτσούµπας επισκέφτηκε το Καστελόριζο και συνοδεία απόστρατων αξιωµατικών-στελεχών του ΚΚΕ, µίλησε στο στρατόπεδο της Διοίκησης Άµυνας Νήσου Μεγίστης (!), όπου τον υποδέχθηκε ο Διοικητής αντισυνταγµατάρχης Ζ. Σαββάκης, που «του δώρισε αναµνηστική πλακέτα µε το έµβληµα της µονάδας» (Ριζοσπάστης 26/10). Ο γενικός γραµµατέας της Κεντρικής Επιτροπης του ΚΚΕ, επισκέφτηκε στρατόπεδο σε ακριτικό νησί (που κατά τις διεθνείς συνθήκες είναι «αποστρατιωτικοποιηµένο») και επέλεξε να αναφερθεί στην «υπεράσπιση των συνόρων, της εδαφικής ακεραιότητας, της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωµάτων του ελληνικού λαού»! Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πιο παραστατικό συµβολισµό των αντιφάσεων της γραµµής του ΚΚΕ στα «εθνικά ζητήµατα». Σε κάθε περίπτωση, εδώ η ταξική καθαρότητα, ο συγκεκριµένος αντιιµπεριαλισµός, έχουν πάει περίπατο.
Οι «υποσηµειώσεις» του Δηµ. Κουτσούµπα ότι «ο αγώνας για τα κυριαρχικά δικαιώµατα» δεν µπορεί να δοθεί αποτελεσµατικά «µέσα από τη στρούγκα του ΝΑΤΟ και της ΕΕ», είναι ελάχιστα πειστικές. Γιατί αν σκοπεύει κανείς πράγµατι να πολεµήσει (και µάλιστα από την «πρώτη γραµµή») για τα 12 µίλια, για τις ΑΟΖ κλπ, τότε θα πρέπει να παρουσιάσει στον κόσµο κάποιες συµµαχίες ή µεθόδους που θα κάνουν έστω και ελάχιστα ρεαλιστικό το ενδεχόµενο επικράτησης σε µια σύγκρουση µε µια χώρα 100 εκατοµµυρίων κατοίκων, µε 400.000 στρατό και οικονοµία πολλαπλάσια της ελληνικής…
Έχουµε µπει σε µια περίοδο όπου τα καθήκοντα της πάλης ενάντια στη λιτότητα, της πάλης για τις δηµοκρατικές ελευθερίες και δικαιώµατα, της πάλης για όλα τα σηµαντικά αιτήµατα των αγώνων των εργαζοµένων και της νεολαίας, γίνονται άρρηκτα συνδεδεµένα µε τα καθήκοντα της πάλης ενάντια στους εξοπλισµούς, ενάντια στις συµµαχίες της κυβέρνησης µε τις µεγάλες ιµπεριαλιστικές δυνάµεις, της πάλης για ρήξη του «άξονα» µε το κράτος του Ισραήλ, της πάλης για την υπεράσπιση της ειρήνης ως µείζονος αγαθού για όλους τους λαούς στην περιοχή. Και το καθήκον της σύνδεσης όλων αυτών των µετώπων αντίστασης στην πολιτική της ντόπιας κυρίαρχης τάξης και των διεθνών συµµάχων της, πέφτει όλο και περισσότερο στις πλάτες του κινήµατος από τα κάτω, αλλά και στις πλάτες της ριζοσπαστικής-αντικαπιταλιστικής Αριστεράς.
Σχόλια (0)