Θάνατοι covid: Το φετινό πλήγμα στην Ελλάδα

Όπως οι πε­ρισ­σό­τε­ροι θυ­μού­νται, προς το τέλος του Οκτω­βρί­ου του 2020 ξε­κί­νη­σε στην Ελ­λά­δα το λε­γό­με­νο «δεύ­τε­ρο κύμα» της παν­δη­μί­ας, στο οποίο οι ημε­ρή­σιοι θά­να­τοι covid εκτο­ξεύ­θη­καν σε δυ­σθε­ώ­ρη­τα για τα μέχρι τότε ελ­λη­νι­κά δε­δο­μέ­να ύψη, κο­ρυ­φώ­θη­καν στα τέλη Νο­εμ­βρί­ου – αρχές Δε­κεμ­βρί­ου  και από 626 θα­νά­τους που θρη­νού­σα­με στις 31 Οκτω­βρί­ου φτά­σα­με στις 28 Ια­νουα­ρί­ου του 2021 τους 5.764 επι­βε­βαιω­μέ­νους θα­νά­τους από την παν­δη­μία. Από την 1-11-20, λοι­πόν, μέχρι τις 28-1-21 εί­χα­με στην Ελ­λά­δα 5.138 θα­νά­τους. Το ίδιο ακρι­βώς διά­στη­μα οι επι­βε­βαιω­μέ­νοι θά­να­τοι covid στον πλα­νή­τη ήταν πε­ρί­που 1.050.000 και στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση συ­νο­λι­κά 288.000. Κατά το αντί­στοι­χο φε­τι­νό διά­στη­μα (1-11-21 έως 28-1-22) οι θά­να­τοι από την παν­δη­μία στον πλα­νή­τη ήταν 650.000, ενώ στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση 154.912. Και στις δύο πε­ρι­πτώ­σεις λοι­πόν οι θά­να­τοι covid ήταν κατά πολύ λι­γό­τε­ροι: σε πλα­νη­τι­κή κλί­μα­κα η υπο­χώ­ρη­ση ήταν της τά­ξε­ως του 38%, στη δε Ε.Ε. ακόμα με­γα­λύ­τε­ρη, συ­γκε­κρι­μέ­να, 46,3%. Στην Ελ­λά­δα όμως οι θά­να­τοι covid κατά το ίδιο διά­στη­μα φέτος ήταν 7.257: όχι μόνο δεν υπο­χώ­ρη­σαν, αλλά αυ­ξή­θη­καν σο­βα­ρά. Συ­γκε­κρι­μέ­να, κατά 41,2%. (Τα στοι­χεία από την πλατ­φόρ­μα ourworldindata)

Θα μπο­ρού­σε ίσως κά­ποιος να υπο­θέ­σει ότι η αντί­στρο­φη αυτή εξέ­λι­ξη οφεί­λε­ται στο εν­δε­χό­με­νο η Ελ­λά­δα να κι­νεί­το συ­γκρι­τι­κά προς την Ευ­ρώ­πη και τον κόσμο σε χα­μη­λά επί­πε­δα θα­νά­των το περ­σι­νό τρί­μη­νο. Τούτο όμως δεν ισχύ­ει. Όπως βλέ­που­με στο Γρά­φη­μα 1, όπου πα­ρου­σιά­ζε­ται το πο­σο­στό ημε­ρή­σιων θα­νά­των ανα­λο­γι­κά προς τον πλη­θυ­σμό, κατά το περ­σι­νό τρί­μη­νο Νο­εμ­βρί­ου – Ια­νουα­ρί­ου η Ελ­λά­δα και η Ε.Ε. υπέ­στη­σαν, σε πολύ γε­νι­κές γραμ­μές, αντί­στοι­χο κύμα θα­νά­των, πολύ υψη­λό­τε­ρο από τη συ­νο­λι­κή δια­κύ­μαν­ση των θα­νά­των στον πλα­νή­τη.

Γρά­φη­μα 1: Ημε­ρή­σιοι επι­βε­βαιω­μέ­νοι θά­να­τοι ανά εκα­τομ­μύ­ριο κα­τοί­κων (Κυ­λιό­με­νος μέσος όρος 7 ημε­ρών) https://​our​worl​dind​ata.​org/​covid-​deaths

Η με­γά­λη από­κλι­ση στα πο­σο­στά θα­νά­των με­τα­ξύ Ελ­λά­δας και Ε.Ε. ξε­κι­νά τον Αύ­γου­στο του 2021 και γι­γα­ντώ­νε­ται τον Νο­έμ­βριο (Γρά­φη­μα 1), όπου στην Ελ­λά­δα ξε­περ­νά­με τους 8 θα­νά­τους ανά εκα­τομ­μύ­ριο κα­τοί­κων και στο τέλος του μήνα (30/11) φτά­νου­με τους 8,82 θα­νά­τους/εκ. (κυ­λιό­με­νος μέσος όρος 7 ημε­ρών), ενώ στην Ε.Ε. την ίδια ημε­ρο­μη­νία το αντί­στοι­χο πο­σο­στό είναι 4,1 θ/εκ, δη­λα­δή λι­γό­τε­ροι από τους μι­σούς. Μετά μία σύ­ντο­μη κάμψη κατά την πε­ρί­ο­δο των Χρι­στου­γέν­νων, στην Ελ­λά­δα πα­ρα­τη­ρού­με μιαν εκ νέου ρα­γδαία  αυ­ξη­τι­κή τάση των θα­νά­των κι έτσι στις 28/1 βρι­σκό­μα­στε στο επί­πε­δο των 9,9 ημε­ρή­σιων θ/εκ, ενώ αντί­θε­τα στην Ε.Ε. η τάση είναι πτω­τι­κή και το αντί­στοι­χο επί­πε­δο είναι 3,87 θ/εκ.  Μ’ άλλα λόγια, ανα­λο­γι­κά προς τον πλη­θυ­σμό, αυτή τη στιγ­μή στους 2 αν­θρώ­πους που πε­θαί­νουν λόγω covid στην Ε.Ε. αντι­στοι­χούν 5 που πε­θαί­νουν στην Ελ­λά­δα. Σε πα­γκό­σμια, τώρα, κλί­μα­κα, κατά το τρί­μη­νο Νο­εμ­βρί­ου 2020 – Ια­νουα­ρί­ου 2021 ο πα­γκό­σμιος ρυθ­μός θα­νά­των λόγω covid είχε ανο­δι­κή τάση και κυ­μάν­θη­κε, πολύ χο­ντρι­κά, από τον 1 θ/εκ μέχρι λίγο κάτω από τους 2 (για την ακρί­βεια, 1.85 θ/εκ), ενώ το τρί­μη­νο Νο­εμ­βρί­ου 2021 – Ια­νουα­ρί­ου 2022 πα­ρέ­μει­νε σχε­τι­κά στα­θε­ρά γύρω στον 1 θ/εκ. Σε γε­νι­κές γραμ­μές, αυτή τη στιγ­μή, το πο­σο­στό θα­νά­των ανα­λο­γι­κά προς τον πλη­θυ­σμό είναι στην Ε.Ε. τε­τρα­πλά­σιο από τον πα­γκό­σμιο μέσο όρο και στην Ελ­λά­δα δε­κα­πλά­σιο. Η Ελ­λά­δα δεν έχει απλώς αυ­ξη­μέ­να πο­σο­στά θα­νά­των σε σχέση με πέ­ρυ­σι, αντί­στρο­φα προς την Ε.Ε. και τον πλα­νή­τη που έχει μειω­μέ­να, αλλά κι­νή­θη­κε επί­σης, τόσο πέ­ρυ­σι όσο και φέτος, σε πολύ υψηλά πο­σο­στά σε σχέση με τον πα­γκό­σμιο μέσο όρο, ενώ φέτος και σε πολύ υψη­λό­τε­ρα επί­πε­δα από αυτά της Ε.Ε.

Γρά­φη­μα 1: Ημε­ρή­σιοι επι­βε­βαιω­μέ­νοι θά­να­τοι ανά εκα­τομ­μύ­ριο κα­τοί­κων (Κυ­λιό­με­νος μέσος όρος 7 ημε­ρών) https://​our​worl​dind​ata.​org/​covid-​deaths

Τα υψηλά πο­σο­στά θα­νά­των covid των τε­λευ­ταί­ων μηνών στην Ελ­λά­δα έχουν πλέον κα­τα­στή­σει το συ­νο­λι­κό πλήγ­μα θα­νά­των covid στη χώρα μας υψη­λό­τε­ρο από το συ­νο­λι­κό πλήγ­μα της Ε.Ε. (ανα­λο­γι­κά, βέ­βαια, προς τον πλη­θυ­σμό). Παρά τα πολύ χα­μη­λά πο­σο­στά θα­νά­των κατά το πρώτο κύμα, η Ελ­λά­δα στα τέλη Νο­εμ­βρί­ου του 2021 είχε πια ξε­πε­ρά­σει τον πα­γκό­σμιο μέσο όρο ανά εκα­τομ­μύ­ριο κα­τοί­κων και, όπως βλέ­που­με στο Γρά­φη­μα 2, το συ­νο­λι­κό τί­μη­μα θα­νά­των κι­νή­θη­κε επι­θε­τι­κά ανο­δι­κά, μέχρι τον Μάιο του 2021, όπως συ­νέ­βη και στην Ε.Ε. κατά την ίδια πε­ρί­ο­δο. Στη συ­νέ­χεια, όπως και στην Ε.Ε., κό­πα­σε τον Ιού­νιο και τον Ιού­λιο του 2021, από τον Αύ­γου­στο όμως του 2021 οι θά­να­τοι στην χώρα μας έπαυ­σαν να αυ­ξά­νο­νται πα­ράλ­λη­λα με τους αντί­στοι­χους της Ε.Ε. και άρ­χι­σαν να σω­ρεύ­ο­νται με τα­χύ­τε­ρο ρυθμό, φαι­νό­με­νο που επι­τά­θη­κε ιδιαί­τε­ρα από τον Νο­έμ­βριο του 2021, έτσι ώστε στις αρχές του Ια­νουα­ρί­ου (στις 7/1, για την ακρί­βεια) το πο­σο­στό θα­νά­των covid ανα­λο­γι­κά προς τον πλη­θυ­σμό στην Ελ­λά­δα ξε­πέ­ρα­σε το αντί­στοι­χο της Ε.Ε., συ­νε­χί­ζο­ντας έκτο­τε να διευ­ρύ­νει την ανο­δι­κή του από­κλι­ση. Το πο­σο­στό θα­νά­των covid στην Ελ­λά­δα είναι πλέον υψη­λό­τε­ρο από αυτό αρ­κε­τών χωρών της δυ­τι­κής Ευ­ρώ­πης, όπως η Ισπα­νία, η Γαλ­λία ή η Πορ­το­γα­λία, οι οποί­ες τον πρώτο χρόνο της παν­δη­μί­ας βρι­σκό­ντου­σαν στα­θε­ρά στην πρώτη δε­κά­δα της πα­γκό­σμιας κα­τά­τα­ξης των θα­νά­των covid ανα­λο­γι­κά προς τον πλη­θυ­σμό. Πλέον μόνο σε τρείς χώρες της δυ­τι­κής Ευ­ρώ­πης το συ­νο­λι­κό τί­μη­μα θα­νά­των covid είναι υψη­λό­τε­ρο από αυτό της Ελ­λά­δας: στο Βέλ­γιο, την Ιτα­λία και το Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο. Η Ελ­λά­δα σή­με­ρα (31/1/2021), αριθ­μώ­ντας 2.260 θα­νά­τους covid ανά εκα­τομ­μύ­ριο κα­τοί­κων βρί­σκε­ται στην 32η θέση στην πα­γκό­σμια κα­τά­τα­ξη ως προς τους θα­νά­τους covid ανα­λο­γι­κά προς τον πλη­θυ­σμό – σε ένα σύ­νο­λο 225 κρα­τών και κρα­τι­δί­ων, που πα­ρου­σιά­ζο­νται στην πλατ­φόρ­μα Worldometers (https://​www.​wor​ldom​eter​s.​info/​coronavirus/). Φαί­νε­ται όμως ότι μέσα στη βδο­μά­δα θα ανέλ­θει δυ­στυ­χώς άλλες δύο θέ­σεις, ξε­περ­νώ­ντας το Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο (30η) και τη Ρωσία (31η) διότι η πολύ μικρή δια­φο­ρά της από αυτές (Η.Β.: 2.275 θ/εκ, Ρωσία: 2.269 θ/εκ) θα κα­λυ­φθεί σε ελά­χι­στες μέρες, καθώς ο ημε­ρή­σιος αριθ­μός θα­νά­των ανα­λο­γι­κά προς τον πλη­θυ­σμό στην Ελ­λά­δα κυ­μαί­νε­ται σε πολύ υψη­λό­τε­ρα επί­πε­δα (χο­ντρι­κά, 10 προς 4).

Όπως όλοι γνω­ρί­ζου­με, είναι εξαι­ρε­τι­κά δια­δο­μέ­νο το αφή­γη­μα ότι οι θά­να­τοι covid επι­μέ­νουν στη χώρα μας κυ­ρί­ως λόγω του ση­μα­ντι­κού πο­σο­στού του κό­σμου που συ­νε­χί­ζει να αρ­νεί­ται να εμ­βο­λια­στεί. Η δια­φο­ρά όμως του πο­σο­στού εμ­βο­λια­σμέ­νων στην Ελ­λά­δα από το μέσο πο­σο­στό της Ε.Ε. είναι αμε­λη­τέα: 70% του πλη­θυ­σμού στην Ελ­λά­δα, 71% στην Ε.Ε. Με αυτό το επί­πε­δο εμ­βο­λια­σμού η Ε.Ε. είχε, όπως εί­δα­με, κατά το φε­τι­νό τρί­μη­νο Νο­εμ­βρί­ου – Ια­νουα­ρί­ου μια μεί­ω­ση του τι­μή­μα­τος θα­νά­των covid της τά­ξε­ως του 46% σε σχέση με το αντί­στοι­χο περ­σι­νό τρί­μη­νο και είναι εύ­λο­γο να θε­ω­ρή­σου­με ότι πράγ­μα­τι ο εμ­βο­λια­σμός ήταν ένας από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους πα­ρά­γο­ντες που συ­νέ­βα­λαν σε αυτήν τη μεί­ω­ση. Επο­μέ­νως, το πο­σο­στό εμ­βο­λια­σμού στην Ελ­λά­δα, ακόμη κι αν θε­ω­ρη­θεί χα­μη­λό, δεν εξη­γεί τα φε­τι­νά επί­πε­δα θα­νά­των στην χώρα μας. Αντί­θε­τα, επι­τεί­νει την έντα­ση του ερω­τή­μα­τος, αφού με αντί­στοι­χα πο­σο­στά στην Ε.Ε. ση­μειώ­θη­κε ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση των θα­νά­των, ενώ αντί­στρο­φα στην Ελ­λά­δα εί­χα­με αντί­στοι­χα ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση. Φυ­σι­κά, η πιο προ­φα­νής δια­φο­ρά (πέραν του εμ­βο­λια­σμού) στη δια­χεί­ρι­ση της παν­δη­μί­ας φέτος σε σχέση με πέ­ρυ­σι (όπως και σε σχέση με την άνοι­ξη του 2020) είναι το ότι φέτος δεν επε­βλή­θη lockdown. Φαί­νε­ται λοι­πόν ότι την απου­σία του lockdown φέτος στη χώρα μας δεν μπό­ρε­σε να την αντι­σταθ­μί­σει ούτε καν ο πα­ρά­γο­ντας του εμ­βο­λια­σμού, ένας πα­ρά­γων ικα­νός, κατά τα φαι­νό­με­να, να βελ­τιώ­σει εντυ­πω­σια­κά τη συ­νο­λι­κή κα­τά­στα­ση της Ε.Ε., πα­ρό­λο που ούτε στις πε­ρισ­σό­τε­ρες χώρες τις Ε.Ε δεν επε­βλή­θη­σαν φέτος άξια λόγου lockdown. Προ­κύ­πτει επο­μέ­νως εύ­λο­γα η υπό­θε­ση ότι, η Ελ­λά­δα στην μέχρι πρό­τι­νος δια­χεί­ρι­ση της παν­δη­μί­ας ήταν πολύ πιο εξαρ­τη­μέ­νη από το ερ­γα­λείο των lockdown απ’ ό,τι ο κύ­ριος όγκος της Ε.Ε. Πέραν των lockdown, οι κυ­βερ­νη­τι­κές πο­λι­τι­κές και τα κρα­τι­κά ερ­γα­λεία δια­χεί­ρι­σης της παν­δη­μί­ας φαί­νε­ται ότι είναι εξαι­ρε­τι­κά ανε­παρ­κή, ακόμα και με μέτρο σύ­γκρι­σης τις χώρες της Ε.Ε., μια πε­ριο­χή η οποία, όπως είναι ευ­ρέ­ως  γνω­στό (και όπως φαί­νε­ται άλ­λω­στε και από τα δε­δο­μέ­να που πα­ρα­θέ­σα­με) αντι­με­τώ­πι­σε την παν­δη­μία πολύ πιο ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κά από τον μέσο όρο του πλα­νή­τη.

rproject.gr