Κρίση στα σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας : Να τελειώνουμε με την Ευρώπη-φρούριο

Ανακοίνωση της διεθνούς CADTM (Επιτροπή για την Ακύρωση των Άνομων Χρεών)

Για άλλη μια φορά, η ευ­ρω­παϊ­κή πο­λι­τι­κή των συ­νό­ρων σκο­τώ­νει. Με­γά­λη έντα­ση δια­πι­στώ­νε­ται και αυ­ξά­νε­ται τις τε­λευ­ταί­ες μέρες στα διά­φο­ρα συ­νο­ρια­κά ση­μεία με­τα­ξύ Ελ­λά­δας και Τουρ­κί­ας. Οι προ­σπά­θειες των με­τα­να­στών να ει­σέλ­θουν στην ελ­λη­νι­κή επι­κρά­τεια οδή­γη­σαν σε σο­βα­ρές πα­ρεμ­βά­σεις (συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της χρή­σης πυ­ρο­βό­λων όπλων) από τις ελ­λη­νι­κές δυ­νά­μεις ασφα­λεί­ας. Από την Δευ­τέ­ρα 2 Μαρ­τί­ου, θρη­νού­με την απώ­λεια του­λά­χι­στον δύο ατό­μων: ενός μι­κρού παι­διού τεσ­σά­ρων ετών που πνί­γη­κε κοντά στην νήσο Κω ενώ οι Έλ­λη­νες ακτο­φύ­λα­κες προ­σπα­θού­σαν να βυ­θί­σουν μια βάρκα με­τα­να­στών που ερ­χό­ταν από την Τουρ­κία και του Μο­χά­μαντ αλ-Άραμπ, 22 ετών που πυ­ρο­βο­λή­θη­κε στα χερ­σαία σύ­νο­ρα με­τα­ξύ Τουρ­κί­ας και Ελ­λά­δας. Υπάρ­χει έντο­νη υπο­ψία ότι ο πυ­ρο­βο­λι­σμός προ­ήλ­θε από τον ελ­λη­νι­κό στρα­τό ή από μια πα­ρα­στρα­τιω­τι­κή ομάδα εν­θαρ­ρυ­μέ­νη από τις πο­λι­τι­κές των ελ­λη­νι­κών και τουρ­κι­κών αρχών (1) Το γε­γο­νός ότι, όπως ισχυ­ρί­ζο­νται οι εκ­πρό­σω­ποι τύπου του ελ­λη­νι­κού στρα­τού, αυτό είναι το απο­τέ­λε­σμα της πρό­κλη­σης του τουρ­κι­κού στρα­τού, δεν υπο­βαθ­μί­ζει την σο­βα­ρό­τη­τα των γε­γο­νό­των. Αιτία είναι η πο­λι­τι­κή της Ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης, της Τουρ­κι­κής κυ­βέρ­νη­σης και της Ευ­ρώ­πης. Η ακραία βία της αστυ­νο­μί­ας και του στρα­τού κα­τό­πιν εντο­λών της Ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης, καθώς και η ανα­στο­λή του δι­καιώ­μα­τος ασύ­λου στην Ελ­λά­δα έτυ­χαν της ισχυ­ρής υπο­στή­ρι­ξης της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης και συ­γκε­κρι­μέ­να από την Πρό­ε­δρο Ursula Von der Leyen που ευ­χα­ρί­στη­σε την Ελ­λά­δα και την χα­ρα­κτή­ρι­σε ως την “ασπί­δα” της Ευ­ρώ­πης σε αυτές τις “δύ­σκο­λες στιγ­μές”(2).

Τις τε­λευ­ταί­ες ημέ­ρες δια­πι­στώ­θη­καν επί­σης πολ­λα­πλές επι­θέ­σεις ενα­ντί­ον με­τα­να­στών στη νήσο Λέσβο, όπου βρί­σκο­νται τα τε­ρά­στια στρα­τό­πε­δα προ­σφύ­γων Μόρια και Καρά Τεπέ. Ομά­δες ακρο­δε­ξιών ακτι­βι­στών επι­τέ­θη­καν σω­μα­τι­κά και προ­φο­ρι­κά σε άτομα, οχή­μα­τα και χώ­ρους αλ­λη­λεγ­γύ­ης προς τους με­τα­νά­στες στο νησί και προ­σπά­θη­σαν να απο­τρέ­ψουν την άφιξη νέων πλοί­ων από την Τουρ­κία. Πρέ­πει να ση­μειω­θεί ότι αυτή η στρα­τη­γι­κή πα­ρε­νό­χλη­σης συν­δέ­ε­ται στενά με τις ενέρ­γειες των ελ­λη­νι­κών δυ­νά­με­ων ασφα­λεί­ας και των πα­ρα­γό­ντων της Frontex, των οποί­ων μο­να­δι­κός στό­χος είναι να απο­τρέ­ψουν τους αν­θρώ­πους που εγκα­τα­λεί­πουν τον πό­λε­μο ή τις συν­θή­κες δυ­στυ­χί­ας να φτά­σουν στο ευ­ρω­παϊ­κό έδα­φος, ανε­ξάρ­τη­τα από το κό­στος.

Στη βάση αυτής της “με­τα­να­στευ­τι­κής κρί­σης” που στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα απο­τε­λεί κρίση απο­δο­χής και σε­βα­σμού των αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των, βρί­σκε­ται η συμ­φω­νία ΕΕ-Τουρ­κί­ας που υπο­γρά­φη­κε το 2016. Αυτή η συμ­φω­νία ντρο­πής πε­ρι­λαμ­βά­νει την κα­τα­βο­λή 6 δι­κε­κα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ στην Τουρ­κία από την ΕΕ, έτσι ώστε η Άγκυ­ρα να εμπο­δί­σει την άφιξη των με­τα­να­στών στο ευ­ρω­παϊ­κό έδα­φος. Ανα­φε­ρό­μα­στε σε μια συμ­φω­νία ντρο­πής όχι μόνο επει­δή εμπο­δί­ζει την εφαρ­μο­γή του δι­καιώ­μα­τος ασύ­λου, αλλά και επει­δή θέτει μια τιμή σε αυτό το δι­καί­ω­μα. Μια τιμή που η Τουρ­κία χρη­σι­μο­ποιεί σή­με­ρα αφε­νός για να ασκή­σει πίεση στην ΕΕ αλλά και αφε­τέ­ρου για να συ­νε­χί­σει να επω­φε­λεί­ται μιας από­λυ­της ελευ­θε­ρί­ας και ατι­μω­ρη­σί­ας για τις στρα­τιω­τι­κές επι­θέ­σεις της στη βό­ρεια Συρία.

Η ρη­το­ρι­κή των δια­φό­ρων εκ­προ­σώ­πων της ΕΕ συμ­φω­νεί από­λυ­τα με μια προ­σέγ­γι­ση της ευ­ρω­παϊ­κής πο­λι­τι­κής δια­χεί­ρι­σης των συ­νό­ρων, που ται­ριά­ζει στη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη πο­λι­τι­κή ατζέ­ντα. Αφε­νός, προ­ω­θεί πο­λι­τι­κές διαρ­θρω­τι­κής προ­σαρ­μο­γής στις χώρες του Νότου, γε­γο­νός που αυ­ξά­νει την εξάρ­τη­σή τους από τις χώρες του Βορρά. Από την άλλη, εξου­σιο­δο­τεί και κα­θι­στά υπεύ­θυ­νες τις ίδιες αυτές χώρες για τη δια­χεί­ρι­ση των δια­φό­ρων κρί­σε­ων (οι­κο­νο­μι­κών και κοι­νω­νι­κών) που αυτές υφί­στα­νται, αλλά και τους με­τα­νά­στες που κα­τη­γο­ρού­νται ότι προ­κα­λούν και επι­δει­νώ­νουν τις κρί­σεις των ευ­ρω­παϊ­κών χωρών. Το απο­τέ­λε­σμα είναι η ποι­νι­κο­ποί­η­ση των με­τα­να­στών και η στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­ση των συ­νό­ρων.

Ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός της Frontex (που είναι υπεύ­θυ­νη για τον συ­ντο­νι­σμό της “προ­στα­σί­ας” των ευ­ρω­παϊ­κών συ­νό­ρων) ανέ­βη­κε από 6 σε 330 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ με­τα­ξύ του 2005 και του 2019. Αυτή η εντυ­πω­σια­κή αύ­ξη­ση δεί­χνει σαφώς την θέση που κα­τέ­χει η πο­λι­τι­κή ελέγ­χου των με­τα­να­στών στην ση­με­ρι­νή ΕΕ. Αυτό με­τα­φρά­ζε­ται πρώτα απ ‘όλα στην ενί­σχυ­ση των φυ­σι­κών συ­νό­ρων, μέσω των τοί­χων και των φραγ­μά­των που εκτεί­νο­νται για του­λά­χι­στον 990 χλμ., και στην πα­ρο­χή μέσων επι­τή­ρη­σης υψη­λής τε­χνο­λο­γί­ας. Πρό­κει­ται για πραγ­μα­τι­κά στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μέ­να σύ­νο­ρα, που επι­διώ­κουν να «προ­στα­τεύ­σουν» το ευ­ρω­παϊ­κό έδα­φος κατ’ ει­κό­να και ομοί­ω­ση μιας πόλης που πο­λιορ­κεί­ται από «βάρ­βα­ρους».

Και σαν επι­στέ­γα­σμα αυτής της ρα­τσι­στι­κής πο­λι­τι­κής, συ­νά­πτει συμ­φω­νί­ες βάσει των οποί­ων οι χώρες του Νότου ανα­λαμ­βά­νουν να ασκή­σουν τη λει­τουρ­γία του συ­νο­ρια­κού πρά­κτο­ρα για την ΕΕ. Ας μην ξε­χνά­με ότι η συμ­φω­νία ΕΕ-Τουρ­κί­ας δεν είναι ο μόνος τρό­πος που χρη­σι­μο­ποιεί η ΕΕ για σπρώ­χνει πιο μα­κριά τα σύ­νο­ρά της. Για να κάνει τις μη-ευ­ρω­παϊ­κές χώρες να δε­χτούν να εφαρ­μό­σουν μια πε­ριο­ρι­στι­κή με­τα­να­στευ­τι­κή πο­λι­τι­κή, η Ένωση και τα κράτη μέλη της χρη­σι­μο­ποί­η­σαν τη λε­γό­με­νη «επί­ση­μη ανα­πτυ­ξια­κή βο­ή­θεια» (ΕΑΒ). Σε αντάλ­λαγ­μα για μέτρα πε­ριο­ρι­σμού ανα­χω­ρή­σε­ων προς την Ευ­ρώ­πη και αύ­ξη­σης των απε­λά­σε­ων προς τις λε­γό­με­νες “χώρες κα­τα­γω­γής” με­τα­να­στών που θε­ω­ρού­νται “ανε­πι­θύ­μη­τοι” (συμ­φω­νί­ες επα­νεισ­δο­χής), η ΕΕ και τα μέλη της πα­ρα­χω­ρούν ή αρ­νού­νται σε αυτές τις χώρες την πρό­σβα­ση σε διά­φο­ρα κε­φά­λαια της ΕΑΒ.

Η δίωξη και η ποι­νι­κο­ποί­η­ση των με­τα­να­στών δεν θα εξα­λεί­ψουν την πα­ρά­νο­μη με­τα­νά­στευ­ση. Αντι­θέ­τως, αυτές οι προ­σεγ­γί­σεις οδη­γούν στην επι­δεί­νω­ση της πα­ρά­νο­μης με­τα­νά­στευ­σης και στους κα­τα­στρο­φι­κούς θα­νά­τους που την συ­νο­δεύ­ουν. Οι νέοι στην Αφρι­κή, τη Μέση Ανα­το­λή και την Ασία, που θέ­λουν να ξε­φύ­γουν από τον θά­να­το, τη φτώ­χεια και τη δυ­στυ­χία, θα συ­νε­χί­σουν να ρι­σκά­ρουν για να φύ­γουν από τις χώρες τους.

Η CADTM πι­στεύ­ει ότι οποια­δή­πο­τε πο­λι­τι­κή που θέλει να είναι προ­ο­δευ­τι­κή στις ση­με­ρι­νές συν­θή­κες πρέ­πει οπωσ­δή­πο­τε να αντι­τα­χθεί στις πο­λι­τι­κές της Ευ­ρώ­πης/Φρού­ριο και να δεί­ξει ανυ­πα­κοή ώστε να γί­νουν σε­βα­στά τα αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα. Η δράση της πρέ­πει να εμπνέ­ε­ται από την Οι­κου­με­νι­κή Δια­κή­ρυ­ξη των Δι­καιω­μά­των του Αν­θρώ­που και τη Σύμ­βα­ση της Γε­νεύ­ης σχε­τι­κά με το δι­καί­ω­μα ασύ­λου. Σαν άμεση λύση, προ­τεί­νου­με τα εξής:

• Τερ­μα­τι­σμό των επαί­σχυ­ντων συμ­φω­νιών όπως εκεί­νης με­τα­ξύ της ΕΕ και της Τουρ­κί­ας ή εκεί­νης με­τα­ξύ Ιτα­λί­ας και Λι­βύ­ης (3),

• Κλεί­σι­μο των κέ­ντρων εγκλει­σμού των με­τα­να­στών, που είναι πραγ­μα­τι­κές φυ­λα­κές.

• Τερ­μα­τι­σμό της ποι­νι­κο­ποί­η­σης και των νόμων που στιγ­μα­τί­ζουν τους με­τα­νά­στες ως “πα­ρά­νο­μους”. Επί­σης, να παύ­σουν οι ηθι­κο­λο­γι­κοί δια­χω­ρι­σμοί με­τα­ξύ των καλών με­τα­να­στών (εκεί­νων με πρό­σβα­ση στο άσυλο, εκεί­νων που έχουν πρό­σβα­ση στην αγορά ερ­γα­σί­ας) και των κακών με­τα­να­στών (“πα­ρά­νο­μοι”) ).

• Δη­μιουρ­γία πραγ­μα­τι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων υπο­δο­χής για τους με­τα­νά­στες, που να εξα­σφα­λί­ζουν την πρό­σβα­ση στις δη­μό­σιες υπη­ρε­σί­ες.

• Δη­μιουρ­γία ασφα­λών προ­σβά­σε­ων (φυ­σι­κών και νο­μι­κών) για τη με­τα­νά­στευ­ση των αν­θρώ­πων. Αυτό θα περ­νού­σε μέσα από την πλήρη χρήση των προ­ξε­νι­κών και δι­πλω­μα­τι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων των εν­δια­φε­ρο­μέ­νων χωρών και την εγκα­τά­λει­ψη του συ­στή­μα­τος υπερ­γο­λα­βι­κής δια­χεί­ρι­σης των «βίζες Σέν­γκεν».

• Υπε­ρά­σπι­ση της ελεύ­θε­ρης κυ­κλο­φο­ρί­ας εντός και εκτός του χώρου Σέν­γκεν

• Κα­τάρ­γη­ση σε χώρες που συ­νο­ρεύ­ουν με την Ευ­ρώ­πη στρα­τιω­τι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων όπως τοί­χων και πε­ρι­φρά­ξε­ων, συ­στη­μά­των επι­τή­ρη­σης κλπ

• Μη εφαρ­μο­γή του Πρω­το­κόλ­λου του Δου­βλί­νου, εάν οι με­τα­νά­στες επι­θυ­μούν να υπο­βά­λουν αί­τη­ση ασύ­λου σε χώρα που δεν είναι αυτή που ει­σήλ­θαν στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση.

• Λήψη δρα­στι­κών κυ­ρώ­σε­ων ενα­ντί­ον της Τουρ­κί­ας.

• Ακύ­ρω­ση των άνο­μων χρεών των χωρών του Πα­γκό­σμιου Νότου, επει­δή τα χρέη αυτά βα­ραί­νουν τρο­με­ρά πάνω στις συν­θή­κες δια­βί­ω­σης των πλη­θυ­σμών και απο­τε­λούν έναν από τους πα­ρά­γο­ντες που ανα­γκά­ζουν εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες αν­θρώ­πους να ανα­ζη­τή­σουν κα­λύ­τε­ρες συν­θή­κες δια­βί­ω­σης στην Ευ­ρώ­πη

• Διά­λυ­ση της Frontex

• Τερ­μα­τι­σμός της έντα­ξης στο ΝΑΤΟ

• Απα­γό­ρευ­ση του εμπο­ρί­ου όπλων

Πρέ­πει να διευ­κο­λύ­νου­με τα νο­μι­κά και διοι­κη­τι­κά πλαί­σια που είναι απα­ραί­τη­τα για την ασφα­λή κυ­κλο­φο­ρία των αν­θρώ­πων, ώστε να μπο­ρέ­σου­με να κά­νου­με τη με­τα­νά­στευ­ση μια επι­λο­γή, όχι μια ανα­γκαιό­τη­τα που πολύ συχνά μπο­ρεί να οδη­γή­σει σε θά­να­το. Επι­πλέ­ον, όσον αφορά τις ευ­ρω­παϊ­κές χώρες, θα πρέ­πει να ξε­πε­ρά­σουν το ση­με­ρι­νό κλει­στό και αποι­κιο­κρα­τι­κό πλαί­σιο της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης. Θα χρεια­στεί ανα­γκα­στι­κά μια πο­λι­τι­κή απο­ζη­μιώ­σε­ων για τη λε­η­λα­σία και την εκ­με­τάλ­λευ­ση των πλου­το­πα­ρα­γω­γι­κών πηγών που διέ­πρα­ξαν εδώ και αιώ­νες οι άρ­χου­σες τά­ξεις και οι με­γά­λες επι­χει­ρή­σεις στις ευ­ρω­παϊ­κές χώρες.

Ση­μειώ­σεις

1 Για περισσότερες πληροφορίες δείτε την μελέτη της ομάδας Foren­sic Archi­tec­ture : http://und-athens.com/journal/fa-alarab-killing

2 https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/statement_20_380

3 https://​www.​cadtm.​org/​Les-​odieux-​accords-​de-​l-​UE-​en-​matiere-​de-​migration-​le-​cas-​de-​la-​Turquie-​et-​de#​les_​accords_​entre_​italie_​et_​libye

rproject.gr/