Γαλλία: Στρατιωτικοποιημένη «καθολική ασφάλεια» – Η επόμενη μέρα είναι ήδη εδώ

Γαλλία: Στρατιωτικοποιημένη «καθολική ασφάλεια» – Η επόμενη μέρα είναι ήδη εδώ

  • |

Αυτή την περίοδο, διεθνώς, η ριζοσπαστική Αριστερά έχει ανοίξει μια αγωνιώδη συζήτηση για το πώς διαμορφώνεται ο κόσμος ενόψη της μετα την πανδημία εποχής.

Claude Sefrati | μετάφραση Σπύρος Μπενετάτος |

Σε αυτήν τη συ­ζή­τη­ση το ζή­τη­μα των ελευ­θε­ριών είναι κομ­βι­κό. Η έντα­ση των κα­τα­σταλ­τι­κών πα­ρεμ­βά­σε­ων είναι ένα συ­γκυ­ρια­κό φαι­νό­με­νο, συν­δε­δε­μέ­νο με τη δια­χεί­ρι­ση της παν­δη­μί­ας, ή πρό­κει­ται για μια πιο γε­νι­κή τάση, μια πο­ρεία προς έναν ιδιαί­τε­ρα πιο αυ­ταρ­χι­κό κα­πι­τα­λι­σμό; Το κεί­με­νο του Σε­φρα­τί, που δη­μο­σιεύ­ου­με στο Rp, απα­ντά­ει ανα­λυ­τι­κά σε αυτό το ερώ­τη­μα σε ό,τι αφορά στη Γαλ­λία. Μια χώρα με κομ­βι­κή ση­μα­σία, αφού συ­νή­θως αυτή προ­α­ναγ­γέλ­λει γε­νι­κό­τε­ρες “στρο­φές” σε όλην την Ευ­ρώ­πη. Μια χώρα που πα­ρέ­χει το “ένο­πλο μπρά­τσο” σε όλην την ΕΕ, και που σή­με­ρα πα­ρου­σιά­ζε­ται στη Αν. Με­σό­γειο ως ο στα­θε­ρό­τε­ρος σύμ­μα­χος του ελ­λη­νι­κού κρά­τους. Μια χώρα όπου ηγεί­ται ο Μα­κρόν, δί­νο­ντας δείγ­μα­τα για το πόσο βα­θειά μπο­ρεί να είναι η κα­τρα­κύ­λα του σο­σιαλ­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού. Τέλος, τα στοι­χεία που πα­ρου­σιά­ζει ο Σε­φρα­τί συ­γκρο­τούν ένα πλαί­σιο απα­ραί­τη­το για να κα­τα­νο­ή­σου­με τα πώς και τα γιατί δεν είναι πλέον απί­θα­νο, στις επό­με­νες εκλο­γές να κερ­δί­σει η Λεπέν την εξου­σία στη Γαλ­λία. -Rp

———————-

Τα τρέ­χο­ντα μέτρα (οι νόμοι για τη «κα­θο­λι­κή ασφά­λεια» και «ενά­ντια στον «σε­πα­ρα­τι­σμό», τα δια­τάγ­μα­τα που γε­νι­κεύ­ουν τις αφορ­μές φα­κε­λώ­μα­τος των πο­λι­τών) πάρ­θη­καν για να αντι­με­τω­πί­σουν την κοι­νω­νι­κή κρίση, για την οποία άνοι­ξε ένα νέο κε­φά­λαιο με την παν­δη­μία. Κατ΄αυτά σε πε­ρί­πτω­ση μιας βα­θειάς κρί­σης, ο στρα­τός, που θε­ω­ρεί­ται ως δο­μι­κός πυ­λώ­νας της 5ης Δη­μο­κρα­τί­ας, δεν είναι πλέον αρ­μό­διος μόνο για την άμυνα απέ­να­ντι στους εξω­τε­ρι­κούς εχθρούς, αλλά και για τη δια­τή­ρη­ση της τάξης απέ­να­ντι στις απει­λές που προ­έρ­χο­νται από το εσω­τε­ρι­κό της χώρας.

Ο νόμος του Μα­κρόν για την «κα­θο­λι­κή ασφά­λεια»: βρι­σκό­μα­στε σε κοι­νω­νι­κό πό­λε­μο;

Ο νόμος την «κα­θο­λι­κή ασφά­λεια» είναι ένας νόμος της «επό­με­νης μέρας», δη­λα­δή της ση­με­ρι­νής. Διότι η κυ­βέρ­νη­ση φο­βά­ται ότι τα κα­τα­στρο­φι­κά επα­κό­λου­θα της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης θα οδη­γή­σουν σε μια κα­τά­στα­ση κοι­νω­νι­κά εκρη­κτι­κή και πο­λι­τι­κά ανε­ξέ­λεγ­κτη. «Με όποιο κό­στος, ενά­ντια στους  μι­σθω­τούς και τους νέους», αυτός είναι ο χα­ρα­κτή­ρας του προ­γράμ­μα­τος που δια­τυ­πώ­νε­ται. Με­τα­ξύ 600 και 900 χι­λιά­δων κυ­μαί­νε­ται ο αριθ­μός των μι­σθω­τών  που θα προ­στε­θεί στους 5.800.000 που ήταν ήδη εγ­γε­γραμ­μέ­νοι, στο τέλος του Σε­πτεμ­βρί­ου 2020, στις λί­στες της ανα­ζή­τη­σης ερ­γα­σί­ας [Pôle emploi][1]. Οι ίδιοι οι  μι­σθω­τοί θα πλη­ρώ­σουν επί­σης τους τό­κους του δη­μο­σί­ου χρέ­ους (37 δισ. Ευρώ για το 2021) που πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του 2021 και πρέ­πει να εξο­φλη­θούν προ­κει­μέ­νου να ικα­νο­ποι­η­θούν οι χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κοί επεν­δυ­τές.

Ο υπουρ­γός Οι­κο­νο­μί­ας, Οι­κο­νο­μι­κών και Ανά­καμ­ψης, Bruno Le Maire, δή­λω­σε ότι δεν θα αυ­ξη­θεί η φο­ρο­λό­γη­ση του κε­φα­λαί­ου και των με­γά­λων ει­σο­δη­μά­των. Επί­σης, ότι οι μειώ­σεις των δη­μό­σιων δα­πα­νών θα επι­χει­ρη­θούν κυ­ρί­ως μέσω της κα­τάρ­γη­σης θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας στον δη­μό­σιο τομέα. Και σαν να μην έφτα­νε αυτό, η κυ­βέρ­νη­ση ετοι­μά­ζε­ται, μόλις οι πο­λι­τι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις ωρι­μά­σουν, να επα­να­φέ­ρει τη συ­ντα­ξιο­δο­τι­κή αντι­με­ταρ­ρύθ­μι­ση, που ανε­στά­λη μετά τις με­γά­λες κι­νη­το­ποι­ή­σεις, που έγι­ναν μά­λι­στα ακόμα και κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μί­ας. Και πα­ρό­λα αυτά, τα μέτρα του Μα­κρόν δεν θα αρ­κούν για να μην συ­νε­χί­σει να χει­ρο­τε­ρεύ­ει η κα­τά­τα­ξη της γαλ­λι­κής βιο­μη­χα­νί­ας μέσα στις πα­γκό­σμιες αγο­ρές.

Σ’ αυτό το πλαί­σιο, η κυ­βέρ­νη­ση κα­τα­νό­η­σε τη με­γά­λη πο­λι­τι­κή ση­μα­σία της δια­δή­λω­σης στις 28 Νο­εμ­βρί­ου του 2020, που συ­γκέ­ντρω­σε εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες αν­θρώ­πους ενά­ντια στο νόμο της «κα­θο­λι­κής ασφά­λειας», παρά τον στραγ­γα­λι­σμό της κοι­νω­νι­κής ζωής, που επι­βλή­θη­κε από την κα­τά­στα­ση εκτά­κτου ανά­γκης με αφορ­μή την παν­δη­μία, αλλά και τον μι­ντια­κό και κυ­βερ­νη­τι­κό κα­ται­γι­σμό προ­πα­γάν­δας ως προς το ζή­τη­μα της ασφά­λειας. Η δια­δή­λω­ση αυτή απο­τε­λεί έναν ακόμα ση­μα­ντι­κό κρίκο στην αλυ­σί­δα της κι­νη­το­ποί­η­σης του κοι­νω­νι­κού κι­νή­μα­τος και της νε­ο­λαί­ας, που τα πέντε τε­λευ­ταία  χρό­νια πήρε μα­ζι­κές και ποι­κι­λό­τρο­πες μορ­φές: με τις δια­δη­λώ­σεις ενά­ντια στον ερ­γα­σια­κό νόμο της Myriam El Khomri (2016), τις δια­δη­λώ­σεις ενά­ντια στη με­ταρ­ρύθ­μι­ση των συ­ντά­ξε­ων (2019/2020), το κί­νη­μα των «κί­τρι­νων γι­λέ­κων» που ξε­κί­νη­σε τον Νο­έμ­βριο του 2018, τις συ­γκε­ντρώ­σεις δε­κά­δων χι­λιά­δων νέων για την υπο­στή­ρι­ξη της οι­κο­γέ­νειας του Adama Traoré[ΣτΜ1] μπρο­στά στο Μέ­γα­ρο της Δι­καιο­σύ­νης (παρά τις απα­γο­ρεύ­σεις από τις αστυ­νο­μι­κές αρχές), στις 2 Ιου­νί­ου του 2020. Τα κι­νή­μα­τα αυτά εκ­φρά­ζουν μεν δια­φο­ρε­τι­κές διεκ­δι­κή­σεις, ανα­δει­κνύ­ουν όμως  την κα­τά­στα­ση κοι­νω­νι­κής από­γνω­σης, όπως το δεί­χνουν επί­σης οι εκα­το­ντά­δες κι­νη­το­ποι­ή­σεις μι­σθω­τών ενά­ντια στις απο­λύ­σεις και τα κλει­σί­μα­τα των ερ­γο­στα­σί­ων. Και είναι ακόμα πιο αξιο­ση­μεί­ω­τοι αυτοί οι αγώ­νες, καθώς από το 2015 ως το 2020, οι Γάλ­λοι έζη­σαν πε­ρισ­σό­τε­ρο από το μισό των πέντε αυτών ετών σε κα­θε­στώς εκτά­κτου ανά­γκης.

Θε­ω­ρεί­ται λοι­πόν ανα­γκαία μια πε­ραι­τέ­ρω πε­ρι­στο­λή των πο­λι­τι­κών ελευ­θε­ριών. Οι  νόμοι ενά­ντια στις ελευ­θε­ρί­ες, απο­σκο­πούν να τρο­μο­κρα­τή­σουν αυτές και αυ­τούς που είναι θύ­μα­τα της κρί­σης και δεν το ανέ­χο­νται. Η κυ­βέρ­νη­ση δεν κρύ­βει πλέον τους σκο­πούς της: τον Δε­κέμ­βρη του 2020 δη­μο­σιεύ­θη­καν τρία δια­τάγ­μα­τα που επι­τρέ­πουν το φα­κέ­λω­μα αν­θρώ­πων λόγω των «πο­λι­τι­κών τους από­ψε­ων, των φι­λο­σο­φι­κών και θρη­σκευ­τι­κών τους πε­ποι­θή­σε­ων, ή της συν­δι­κα­λι­στι­κής έντα­ξης».[2]

Ο νόμος «κα­θο­λι­κής ασφά­λειας» είναι ένας κατ εξο­χήν νόμος του Μα­κρόν, όπως υπο­γράμ­μι­σε ο ει­ση­γη­τής του νόμου και πρώην υπεύ­θυ­νος της RAID (επί­λε­κτη μο­νά­δα της εθνι­κής αστυ­νο­μί­ας): «οι ορ­γα­νώ­σεις της αστυ­νο­μί­ας έγι­ναν δε­κτές στην υψη­λό­τε­ρη βαθ­μί­δα, από τον ίδιον τον Πρό­ε­δρο της Δη­μο­κρα­τί­ας, ο οποί­ος προ­χώ­ρη­σε σε δε­σμεύ­σεις απέ­να­ντί τους»[3].  Υπάρ­χει από­λυ­τη συμ­βα­τό­τη­τα και συ­νο­χή με­τα­ξύ των προ­σω­πι­κών βλέ­ψε­ων του Προ­έ­δρου –την προ­σπά­θεια για την επα­νε­κλο­γή του το 2022, φλερ­τά­ρο­ντας με τους ψη­φο­φό­ρους της ακρο­δε­ξιάς- και της πε­ρι­φρού­ρη­σης του πο­λι­τι­κού και κοι­νω­νι­κού συ­στή­μα­τος. Κι όπως σ’ όλες τις πε­ριό­δους οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης, η χρήση της ξε­νο­φο­βί­ας και του ρα­τσι­σμού απο­σκο­πεί στη διά­σπα­ση του με­τώ­που των εκ­με­ταλ­λευό­με­νων στους τό­πους ερ­γα­σί­ας και στα προ­ά­στεια.

Πέρα από το άρθρο 24, ο νόμος Μα­κρόν για την « κα­θο­λι­κή ασφά­λεια» απο­σκο­πεί να εξο­πλί­σει την αστυ­νο­μία, έτσι ώστε αυτή να μπο­ρέ­σει να αντι­με­τω­πί­σει το «συ­νε­χές των απει­λών κατά της τάξης», που θα προ­έρ­χο­νται από τα κοι­νω­νι­κά κι­νή­μα­τα ή από τις ανα­με­νό­με­νες εκρή­ξεις θυμού στα προ­ά­στια. Στα μέρη αυτά, όπου σύμ­φω­να με τον υπουρ­γό Εσω­τε­ρι­κών «ένα μέρος της κοι­νω­νί­ας βρί­σκε­ται ήδη σε κα­τά­στα­ση εξα­θλί­ω­σης, γνω­ρί­ζει την αγριό­τη­τα»[4], ο νόμος της κα­θο­λι­κής ασφά­λειας δεν προ­βλέ­πε­ται ότι θα είναι αρ­κε­τός. Ο νόμος κατά του «σε­πα­ρα­τι­σμού» (στμ: κατά των , τάχα, τά­σε­ων από­σχι­σης από το κρά­τος), ως νόμος «που ενι­σχύ­ει τις  αξίες της Δη­μο­κρα­τί­ας», έρ­χε­ται για να κα­λύ­ψει το κενό. Ομως, αυτές ακρι­βώς οι συ­νοι­κεί­ες, όπως και αυτές οι «εμ­φα­νείς μειο­ψη­φί­ες», είναι εκεί­νες που ήδη πλήτ­το­νται πε­ρισ­σό­τε­ρο  από την αστυ­νο­μι­κή βία.

Μετά τις δη­λώ­σεις του Jean-Michel Blanquer, του υπουρ­γού Παι­δεί­ας, που υπο­γράμ­μι­σε ότι «ο “ισλα­μο-αρι­στε­ρι­σμός” σα­ρώ­νει στα πα­νε­πι­στή­μια», και μετά το «μα­νι­φέ­στο των εκατό», των δια­νο­ου­μέ­νων που κα­τήγ­γει­λαν τις «ιδε­ο­λο­γί­ες του ιθα­γε­νι­σμού, του αντι­ρα­τσι­σμού και της αντί­θε­σης στην αποι­κιο­κρα­τία [ως με­τα­φερ­μέ­νες από τα campus των βο­ρειο-αμε­ρι­κα­νι­κών πα­νε­πι­στη­μί­ων]», δύο βου­λευ­τές του Ρε­που­μπλι­κα­νι­κού κόμ­μα­τος (LR) πρό­τει­ναν την ίδρυ­ση μιας υπη­ρε­σί­ας πλη­ρο­φο­ριών ενά­ντια «στην ιδε­ο­λο­γι­κή και δια­νοη­τι­κή από­κλι­ση μέσα στους πα­νε­πι­στη­μια­κούς χώ­ρους»[5].  Ο όρος «ισλα­μο-αρι­στε­ρι­σμός» είναι μια ζο­φε­ρή απο­μί­μη­ση της φο­βε­ρής κα­τη­γο­ρί­ας περί «εβραιο-μπολ­σε­βί­κι­κων συ­νο­μω­σιών» που στον με­σο­πό­λε­μο χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε από κύ­κλους κατά πολύ ευ­ρύ­τε­ρους των  να­ζι­στών που την επι­νό­η­σαν. Βα­δί­ζου­με προς την ίδρυ­ση ενός «υπουρ­γεί­ου ιδε­ο­λο­γί­ας» στη ση­με­ρι­νή Γαλ­λία[6];

Να ση­μειώ­σου­με ότι οι κοι­νω­νι­κές κα­τη­γο­ρί­ες που σή­με­ρα θε­ω­ρού­νται ύπο­πτες για «σε­πα­ρα­τι­σμό» από τον Μα­κρόν, δεν είναι άλλες από εκεί­νες στις οποί­ες προ­σή­πτε τον χα­ρα­κτη­ρι­σμό πα­ληό­τε­ρα ο Ντε Γκολ. Εκεί­νος, στην ανά­λυ­σή του ενά­ντια στις απερ­γί­ες του 1950, κα­τάγ­γελλ­νε τους «Αυ­το­νο­μι­στές που έχουν ισχυ­ρή επι­ροή σε ένα με­γά­λο μέρος των συν­δι­κά­των. Χρη­σι­μο­ποιούν τις επαγ­γελ­μα­τι­κές διεκ­δι­κή­σεις για να ενι­σχύ­σουν την πο­λι­τι­κή τους.»[7](στμ: ανα­φέ­ρε­ται στην πε­ρί­ο­δο των συ­γκρού­σε­ων σχε­τι­κά με την ανε­ξαρ­τη­σία της Αλ­γε­ρί­ας)

Τε­χνο-αστυ­νο­μία. Στην υπη­ρε­σία ενός κα­τα­πιε­στι­κού μη­χα­νι­σμού Διοί­κη­σης.

Οι μήνες της κα­ρα­ντί­νας ση­μα­δεύ­τη­καν στη Γαλ­λία από μια ακραία επι­θε­τι­κό­τη­τα στη συ­μπε­ρι­φο­ρά της αστυ­νο­μί­ας. Αρ­κε­τές με­λέ­τες έχουν απο­δεί­ξει ότι η κα­ρα­ντί­να δεν ανέ­δει­ξε απλώς, αλλά επι­τά­χυ­νε τις κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες.[8].

Στον αντί­πο­δα των αφε­λών και απει­λη­τι­κών δη­λώ­σε­ων της κυ­βέρ­νη­σης, η γε­νι­κή τή­ρη­ση των μέ­τρων της κα­ρα­ντί­νας υπήρ­ξε ένα εντυ­πω­σια­κό φαι­νό­με­νο. Αντα­να­κλά μια προ­σπά­θεια που έγινε από όλον τον πλη­θυ­σμό. Η προ­σπά­θεια αυτή είναι ακόμα πιο αξιέ­παι­νη, γιατί ήταν σε αντι­πα­ρά­θε­ση με τον πα­ρα­λο­γι­σμό και την αυ­θαι­ρε­σία των μέ­τρων που υπο­στη­ρί­χθη­καν από τον κρα­τι­κό μη­χα­νι­σμό.  Ηταν οι ανώ­τε­ροι αξιω­μα­τού­χοι  εκεί­νοι που απο­φά­σι­ζαν ποια θα είναι τα βα­σι­κά αγαθά που θα έχει στη διά­θε­σή του ο πλη­θυ­σμός και ποια όχι, και οι ίδιοι αξιω­μα­τού­χοι μπο­ρού­σαν να  ανα­τρέ­χουν στην αστυ­νο­μία για την εκτέ­λε­ση των εντο­λών τους.

Η χα­λά­ρω­ση της κα­ρα­ντί­νας μετά τις 28 Νο­εμ­βρί­ου 2020 δεν συ­νο­δεύ­τη­κε από κά­ποια χα­λά­ρω­ση της κρα­τι­κής μέγ­γε­νης. Οι το­πι­κές εφη­με­ρί­δες, που πα­ρέ­χουν  τις πρα­κτι­κές πλη­ρο­φο­ρί­ες στους ανα­γνώ­στες τους, απα­ριθ­μούν τη λίστα των ανα­γκαί­ων για κάθε έξοδο πι­στο­ποι­η­τι­κών: «πι­στο­ποί­η­ση του τόπου κα­τοι­κί­ας, sms ή μέιλ επι­βε­βαί­ω­σης ια­τρι­κού ρα­ντε­βού, εξε­τά­σε­ων ή ια­τρι­κής φρο­ντί­δας που δεν μπο­ρούν να πα­ρα­σχε­θούν εξ απο­στά­σε­ως, συ­ντα­γή αγο­ράς φαρ­μά­κων, οι­κο­γε­νεια­κό βι­βλιά­ριο που απο­δει­κνύ­ει τη συγ­γέ­νεια με το πρό­σω­πο στο οποίο πη­γαί­νε­τε να πα­ρά­σχε­τε βο­ή­θεια, κλπ. [sic]»[9]. Η ψύ­χω­ση αυτή με τις «απο­δεί­ξεις» απο­τε­λεί ένα από τα ιδιό­τυ­πα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του γαλ­λι­κού μο­ντέ­λου Διοί­κη­σης, του­λά­χι­στον σε σύ­γκρι­ση με τις υπό­λοι­πες «φι­λε­λεύ­θε­ρες δη­μο­κρα­τί­ες».

Είναι ευ­ρέ­ως γνω­στό από την πο­λι­τι­κή κοι­νω­νιο­λο­γία ότι οι κρα­τι­κές γρα­φειο­κρα­τί­ες δια­θέ­τουν ισχυ­ρά μέσα ανα­πα­ρα­γω­γής και ενί­σχυ­σης του ρόλου τους. Σε τούτο η Γαλ­λία απο­τε­λεί μια πα­ρα­δειγ­μα­τι­κή πε­ρί­πτω­ση, η οποία έχει ανα­λυ­θεί από πα­ρα­τη­ρη­τές τόσο δια­φο­ρε­τι­κούς όσο ο  Alexis de Tocqueville και ο Μαρξ[10]: η γαλ­λι­κή ανώ­τα­τη Διοί­κη­ση γεν­νή­θη­κε μαζί με την απο­λυ­ταρ­χι­κή μο­ναρ­χία και έχει  επι­διώ­ξει διαρ­κώς στην ιστο­ρία να τε­λειο­ποιεί το θε­σμι­κό και αστυ­νο­μι­κό κα­τα­σταλ­τι­κό της οπλο­στά­σιο.

Κατά τη διάρ­κεια του 19ου αιώνα, ο αστυ­νο­μι­κός έλεγ­χος των πλη­θυ­σμών ανα­βαθ­μί­στη­κε με τη χρη­σι­μο­ποί­η­ση των πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κών τε­χνι­κών ερ­γα­λεί­ων που ήταν δια­θέ­σι­μα εκεί­νη την εποχή (φω­το­γρα­φία, αν­θρω­πο­με­τρία, δα­κτυ­λι­κά απο­τυ­πώ­μα­τα). Τον καιρό της Τρί­της Δη­μο­κρα­τί­ας οι Τσιγ­γά­νοι, αυτοί οι αιώ­νιοι με­τα­νά­στες, χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν ως πεδίο πει­ρα­μα­τι­σμού, με στόχο «μία θε­σμι­κή και αστυ­νο­μι­κή λει­τουρ­γι­κή διοί­κη­ση, που μπο­ρεί να συ­μπυ­κνω­θεί ως εξής: επι­τή­ρη­ση, ταυ­το­ποί­η­ση, έλεγ­χος»[11]. Ο νόμος του 1912 επέ­βα­λε τον πει­θαρ­χι­κό πε­ριο­ρι­σμό τους, ορί­ζο­ντας ως προ­ϋ­πό­θε­ση νο­μι­μό­τη­τας την κα­τα­γρα­φή τους σε  ένα αν­θρω­πο­με­τρι­κό τε­τρά­διο, με έκτα­ση 208 σε­λί­δες για τον κα­θέ­να, που ελεγ­χό­ταν τα­κτι­κά από έναν αστυ­νο­μι­κό διευ­θυ­ντή, ένα τε­τρά­διο στο οποίο δια­τη­ρού­νται κα­τα­γε­γραμ­μέ­να όλα τα ίχνη της με­τα­κί­νη­σής τους ανά την επι­κρά­τεια (ο νόμος αυτός ανα­κλή­θη­κε τε­λι­κά μόλις το 1969). Ο γαλ­λι­κός κα­νο­νι­σμός του 1912, είναι ο μο­να­δι­κός που έχει επι­βά­λει στους νο­μά­δες πει­θαρ­χι­κό σύ­στη­μα κα­τα­γρα­φής σε αν­θρω­πο­με­τρι­κό τε­τρά­διο.

Στον με­σο­πό­λε­μο, υπό το κα­θε­στώς της Τρί­της Δη­μο­κρα­τί­ας, η Διοί­κη­ση συ­νε­χί­ζει να και­νο­το­μεί. Οι φά­κε­λοι πολ­λα­πλα­σιά­στη­καν και στις πα­ρα­μο­νές του Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου η Κε­ντρι­κή Υπη­ρε­σία του Αρ­χεί­ου Αλ­λο­δα­πών, δια­χει­ρι­ζό­ταν τέσ­σε­ρα εκα­τομ­μύ­ρια φα­κέ­λους και επτά εκα­τομ­μύ­ρια καρ­τέ­λες[12]. Στις καρ­τέ­λες αυτές απο­γρά­φο­νταν , ιδιαί­τε­ρα  όσοι ήταν χα­ρα­κτη­ρι­σμέ­νοι ως «ανε­πι­θύ­μη­τοι», οι οποί­οι, εκεί­νη την εποχή, ήταν οι εβραί­οι πρό­σφυ­γες από τη να­ζι­στι­κή Γερ­μα­νία και τις χώρες της ανα­το­λι­κής Ευ­ρώ­πης, αλλά και οι ισπα­νοί και ιτα­λοί αντι­φα­σί­στες αγω­νι­στές. Τα αρ­χεία αυτά ανα­βαθ­μί­στη­καν υπό το κα­θε­στώς του Βισύ, ενί­ο­τε από τα ίδια ανώ­τε­ρα κρα­τι­κά στε­λέ­χη (όπως ο André Tulard και ο René Bousquet). Σύμ­φω­να με τον Gérard Noiriel, το κα­θε­στώς του Βισύ χρη­σι­μο­ποί­η­σε για κα­τα­πιε­στι­κές πο­λι­τι­κές  τα ερ­γα­λεία ταυ­το­ποί­η­σης που επι­νο­ή­θη­καν από την Τρίτη Δη­μο­κρα­τία[13]. Απο­κτά­με, εξάλ­λου, μια ιδέα περί των μνη­μο­νι­κών ικα­νο­τή­των της κρα­τι­κής μη­χα­νής, αν έχου­με κατά νου ότι το αρ­χείο των Εβραί­ων που συ­γκρο­τή­θη­κε από το κα­θε­στώς του Βισύ  δεν κα­τα­στρά­φη­κε το 1946, και ανα­σύρ­θη­κε προς χρήση από τον Serge Klarsfeld… το 1991.

Σή­με­ρα, οι θε­σμοί του γαλ­λι­κού κρά­τους δια­θέ­τουν ερ­γα­λεία της πιο προ­ω­θη­μέ­νης τε­χνο­λο­γί­ας για να εντα­τι­κο­ποι­ή­σουν τον έλεγ­χο του πλη­θυ­σμού. Ο νόμος «κα­θο­λι­κής ασφά­λειας» πυ­κνώ­νει το πλέγ­μα πα­ρα­κο­λού­θη­σης του πλη­θυ­σμού, με τη γε­νι­κευ­μέ­νη χρήση drones, με κά­με­ρες πα­ντού και με την εκτε­νή χρήση των τε­χνο­λο­γιών ανα­γνώ­ρι­σης/ ταυ­το­ποί­η­σης προ­σώ­πων. Η Λευκή Βί­βλος  Εσω­τε­ρι­κής Ασφά­λειας, που εκ­δό­θη­κε τη στιγ­μή της συ­ζή­τη­σης του νο­μο­σχέ­διου κα­θο­λι­κής ασφά­λειας[14], απο­τε­λεί ένα κά­λε­σμα για τη γε­νί­κευ­ση των τε­χνο­λο­γιών επι­τή­ρη­σης (ο όρος τε­χνο­λο­γί­ες και τα πα­ρά­γω­γά του επα­να­λαμ­βά­νο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρες από 150 φορές, μέσα σε αυτό το έγ­γρα­φο των 332 σε­λί­δων). Η γλώσ­σα αυτής της έκ­θε­σης, θυ­μί­ζει εξάλ­λου τις δια­τυ­πώ­σεις που χρη­σι­μο­ποιού­νται από τον Ορ­γου­ελ  στο 1984,σχε­τι­κά με τον Μπιγκ Μπρά­δερ,[15] ανα­κα­τε­μέ­νες με το γλωσ­σι­κό ιδί­ω­μα που δι­δά­σκε­ται στους  υπο­ψή­φιους μέλ­λο­ντες ανώ­τε­ρους κρα­τι­κούς υπαλ­λή­λους. Πα­ρά­δειγ­μα: η πρό­τα­ση προς τον Υπουρ­γό Εσω­τε­ρι­κών να «υπερ­βεί το τε­χνο­λο­γι­κό φράγ­μα, προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τεύ­σει και να επι­τα­χύ­νει μια κοι­νω­νία  δια­συν­δε­δε­μέ­νη»[16].

Η τε­χνο-αστυ­νο­μία κα­θί­στα­ται έτσι η κι­νη­τή­ρια δύ­να­μη της «κα­θο­λι­κής ασφά­λειας[17]. Ο πλη­θυ­σμός που ζει στη γαλ­λι­κή επι­κρά­τεια, και ιδίως στα ερ­γα­τι­κά προ­ά­στεια, είναι πλέον αντι­μέ­τω­πος με την απει­λη­τι­κή συμ­μα­χία ενός γρα­φειο­κρα­τι­κού κρα­τι­κού μη­χα­νι­σμού, που δια­θέ­τει μα­κρό­χρο­νη εμπει­ρία, και των τε­λειο­ποι­η­μέ­νων τε­χνο­λο­γιών επι­τή­ρη­σης.

Ακόμα και οι αξιω­μα­τού­χοι του ΟΗΕ που ασχο­λού­νται με το να ανα­γνω­ρί­ζουν τις πα­ρα­βιά­σεις των αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των στα αυ­ταρ­χι­κά κα­θε­στώ­τα, έχουν δη­λώ­σει ότι το νο­μο­σχέ­διο είναι «ασυμ­βί­βα­στο με το διε­θνές δί­καιο περί των αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των»[18]. Προ­σφά­τως απο­νε­μή­θη­κε στον Μα­κρόν ο χα­ρα­κτη­ρι­σμός του «αντι­φι­λε­λεύ­θε­ρου» από τους Financial Times, την εφη­με­ρί­δα που χρό­νια τον επαι­νού­σε για τη με­ταρ­ρυθ­μι­στι­κή του βού­λη­ση (διά­βα­ζε: την κα­τε­δά­φι­ση των κοι­νω­νι­κών δι­καιω­μά­των)[19].  Στην αυ­ταρ­χι­κή πο­ρεία που ακο­λου­θεί­ται εδώ και με­ρι­κά χρό­νια μέσα στην ΕΕ, μετά την Ουγ­γα­ρία και την Πο­λω­νία, η Γαλ­λία συ­νι­στά πλέον αναμ­φί­βο­λα τον αδύ­να­μο κρίκο της δη­μο­κρα­τί­ας στην Ευ­ρώ­πη.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, η δεύ­τε­ρη κα­ρα­ντί­να απο­τύ­πω­σε κα­θα­ρό­τε­ρα το ιδε­ο­λο­γι­κό μο­ντέ­λο για μια κοι­νω­νία βα­σι­σμέ­νη στο τρί­πτυ­χο «δου­λειά, μετρό/αυ­το­κί­νη­το, ύπνος», που πε­ριο­ρί­ζει αυ­στη­ρά τα δι­καιώ­μα­τα κυ­κλο­φο­ρί­ας και συ­γκέ­ντρω­σης των αν­θρώ­πων και αφή­νει  τους μι­σθω­τούς  χωρίς δυ­να­τό­τη­τα άμυ­νας μπρο­στά στην απει­λή των μετά την παν­δη­μία επερ­χό­με­νων αλ­λα­γών στις ερ­γα­σια­κές σχέ­σεις.

Ο στρα­τός, στην 5η Δη­μο­κρα­τία, να νοιώ­θει σαν στο σπίτι του: «δεν πρό­κει­ται για επι­χει­ρή­σεις δευ­τε­ρεύ­ου­σας ση­μα­σί­ας»

Ο πολ­λα­πλα­σια­σμός των κα­τα­πιε­στι­κών μέ­τρων και η κα­τα­φυ­γή στις τε­χνο­λο­γί­ες αιχ­μής, διευ­κο­λύ­νουν τις δρά­σεις της αστυ­νο­μί­ας. Αυτές δεν είναι εντού­τοις αρ­κε­τές ώστε να εγ­γυ­η­θούν την προ­στα­σία της κοι­νω­νι­κής τάξης. Όπως άλ­λω­στε  δεί­χνει η ιστο­ρία, η κα­τα­φυ­γή στον στρα­τό κα­θί­στα­ται ανα­πό­φευ­κτη όποτε οι εντά­σεις  γί­νο­νται πολύ ισχυ­ρές. Ο ιστο­ρι­κός Michel Winock μας υπεν­θυ­μί­ζει ότι: «Η κα­θε­μιά από τις προη­γού­με­νες τέσ­σε­ρεις κοι­νο­βου­λευ­τι­κές Δη­μο­κρα­τί­ες, από το Διευ­θυ­ντή­ριο μέχρι και την Τέ­ταρ­τη Δη­μο­κρα­τία, έφτα­σε στο τέλος της όταν κα­τέ­φυ­γε στη βο­ή­θεια ενός από­λυ­του σω­τή­ρα, που τε­λι­κά κα­τα­τρό­πω­σε το κοι­νο­βου­λευ­τι­κό πο­λί­τευ­μα και στη συ­νέ­χεια επέ­βα­λε βο­να­παρ­τι­στι­κό πο­λί­τευ­μα» (συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­ντας το κα­θε­στώς του Βισύ σε αυτή την κα­τη­γο­ρία)[20].

Μετά από το Συμ­βού­λιο Άμυ­νας, στις 29 Απρι­λί­ου 2015, υπό την προ­ε­δρία του  Φραν­σουά Ολ­λάντ, ο στρα­τός διεύ­ρυ­νε τις αρ­μο­διό­τη­τές του προς επι­χει­ρή­σεις με απο­κλει­στι­κό σκοπό τη δια­τή­ρη­ση της τάξης  μέσα στην εθνι­κή επι­κρά­τεια. Η επι­χεί­ρη­ση Sentinelle[ΣτΜ2], που μπο­ρού­σε να κι­νη­το­ποιεί 10.000 στρα­τιώ­τες του στρα­τού ξηράς, έγινε διαρ­κής, κάτι που δεν θα έπρε­πε να εκ­πλήσ­σει, κα­θό­σον ο Jean-Yves Le Drian, ήδη το 2016 ,δή­λω­νε ότι «ότι η επι­χεί­ρη­ση Sentinelle είναι προ­ο­ρι­σμέ­νη για  να διαρ­κέ­σει». Η επι­χεί­ρη­ση Sentinelle απο­τε­λεί  μια πρό­γευ­ση του ρόλου του στρα­τού σχε­τι­κά με την τή­ρη­ση της τάξης στο εσω­τε­ρι­κό της  Γαλ­λί­ας. Σε βου­λευ­τή ο οποί­ος με­τέ­φε­ρε την επι­θυ­μία των στρα­τιω­τι­κών να εφο­δια­στούν, στο εσω­τε­ρι­κό της μη­τρο­πο­λι­τι­κής επι­κρά­τειας, με τε­θω­ρα­κι­σμέ­να οχή­μα­τα σαν εκεί­να που χρη­σι­μο­ποιού­νται στην Κε­ντρι­κή Αφρι­κή σε επι­χει­ρή­σεις αντί­ποι­νων, ο υπουρ­γός Άμυ­νας Le Drian απά­ντη­σε: «πρέ­πει να στο­χα­στού­με σχε­τι­κά με τους μελ­λο­ντι­κούς εξο­πλι­σμούς, συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­ντας αυ­τούς που προ­ο­ρί­ζο­νται για επι­χει­ρή­σεις στο εσω­τε­ρι­κό, καθώς αυτές δεν απο­τε­λούν πλέον επι­χει­ρή­σεις δευ­τε­ρεύ­ου­σας κα­τη­γο­ρί­ας.»[21]

Με το ξε­κί­νη­μα της παν­δη­μί­ας, ο Μα­κρόν αν­κή­ρυ­ξε το Συμ­βού­λιο Άμυ­νας (που δη­μιουρ­γή­θη­κε από τον Σαρ­κο­ζύ) ως το όρ­γα­νο πο­λι­τι­κής διεύ­θυν­σης της δια­χεί­ρι­σης της κρί­σης και με­τέ­τρε­ψε το Υπουρ­γι­κό Συμ­βού­λιο σε απλά επι­κυ­ρω­τι­κό σώμα. Αυτή  η πο­λι­τι­κή από­φα­ση είχε προ­α­ναγ­γελ­θεί. Στην προ­ε­κλο­γι­κή  εκ­στρα­τεία, ο Μα­κρόν είχε διεκ­δι­κή­σει μια δια­κυ­βέρ­νη­ση «ανά­λο­γη με του Δία» [«jupitérienne»] και τα απο­τε­λέ­σμα­τα εμ­φα­νί­στη­καν με­ρι­κούς μήνες μετά , στο ξε­κί­νη­μα του κι­νή­μα­τος των κί­τρι­νων γι­λέ­κων (Οκτώ­βριος 2018): «Ο Πρό­ε­δρος επέ­δει­ξε ψυχή στρα­τη­γού […] κα­τέ­στη­σε το Συμ­βού­λιο [Άμυ­νας] ένα ερ­γα­λείο δια­χεί­ρι­σης των κρί­σε­ων»[22].

Ήδη από τις 4 Μαρ­τί­ου, ο κυ­βερ­νη­τι­κός εκ­πρό­σω­πος δή­λω­νε: «Ενώ­πιον του κο­ρω­νοϊ­ού, ο Πρό­ε­δρος της Δη­μο­κρα­τί­ας συ­γκά­λε­σε το Συμ­βού­λιο Άμυ­νας , που θα ακο­λου­θη­θεί από ένα Υπουρ­γι­κό Συμ­βού­λιο, προ­κει­μέ­νου να επι­στρα­τεύ­σει όλα τα μέσα για την προ­στα­σία των Γάλ­λων.» Η Γαλ­λία είναι λοι­πόν η μόνη από τις δυ­τι­κές δη­μο­κρα­τί­ες που «στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σε» τη δια­χεί­ρι­ση της κρί­σης.

Η μι­λι­τα­ρι­στι­κή­ρο­πή­των γαλ­λι­κών κυ­βερ­νή­σε­ων απαι­τεί μια εξή­γη­ση[23]. Στα πλαί­σια αυτού του άρ­θρου, θα θυ­μί­σου­με ότι αν ο στρα­τός στη Γαλ­λία απο­τε­λεί ένα δο­μι­κό στοι­χείο των κοι­νω­νι­κο-πο­λι­τι­κών σχέ­σε­ων, ο συ­νυ­πο­λο­γι­σμός της θέσης της Γαλ­λί­ας στον πα­γκό­σμιο χώρο απο­τε­λεί επί­σης ένα απ’ τα κλει­διά της εξή­γη­σης.

Γαλ­λία: μια ιδιαί­τε­ρη θέση μέσα στον πα­γκό­σμιο χώρο

Είναι ου­σιώ­δες να κα­τα­νο­ή­σου­με ότι η πο­λι­τι­κή μιας κυ­βέρ­νη­σης είναι βα­θειά επη­ρε­α­σμέ­νη από τη θέση της χώρας στον πα­γκό­σμιο χώρο.  Αυτή η  έκ­φρα­ση, που είναι προ­τι­μό­τε­ρη από  της πα­γκο­σμιο­ποί­η­σης, προσ­διο­ρί­ζει ένα σύ­νο­λο του οποί­ου η εξέ­λι­ξη είναι κα­θο­ρι­σμέ­νη από την αλ­λη­λε­πί­δρα­ση με­τα­ξύ των οι­κο­νο­μι­κών δυ­να­μι­κών και του διε­θνούς συ­σχε­τι­σμού δύ­να­μης των Κρα­τών. Τούτο ίσχυε την εποχή του «κλα­σι­κού» ιμπε­ρια­λι­σμού των αρχών του 20ου αιώνα, αλλά και σή­με­ρα η θέση μιας χώρας στην πα­γκό­σμια ιε­ραρ­χία, απο­τε­λεί στοι­χείο κα­θο­ρι­στι­κό για την πο­λι­τι­κή της (οι­κο­νο­μι­κή, στρα­τιω­τι­κή κλπ.): οι Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες και το Με­ξι­κό δεν υπό­κει­νται στον ίδιο τύπο εξω­τε­ρι­κών κα­τα­να­γκα­σμών.

Κατά συ­νέ­πεια, αρ­μό­ζει να ανα­λύ­ου­με τον συ­γκε­κρι­μέ­νο τρόπο με τον οποίο συν­δυά­ζο­νται σε μια χώρα οι οι­κο­νο­μι­κές επι­δό­σεις και οι στρα­τιω­τι­κές ικα­νό­τη­τες –που απο­τε­λούν δύο κα­θο­ρι­στι­κούς πα­ρά­γο­ντες σχε­τι­κά με την πα­γκό­σμια ιε­ραρ­χία. Στο ση­μείο αυτό η Γαλ­λία πα­ρου­σιά­ζει την ιδιαι­τε­ρό­τη­τα, από κοι­νού με τις ΗΠΑ, ότι είναι οι δυ­τι­κές  χώρες που χα­ρα­κτη­ρί­ζο­νται από τις ισχυ­ρό­τε­ρες αλ­λη­λε­ξαρ­τή­σεις με­τα­ξύ της πα­γκό­σμιας οι­κο­νο­μι­κής τους επιρ­ρο­ής και της στρα­τιω­τι­κής τους δύ­να­μης. Το γε­γο­νός ότι δεν συ­να­γω­νί­ζο­νται στην ίδια κα­τη­γο­ρία, κάνει  προ­φα­νώς τη γαλ­λι­κή πο­λι­τι­κή πιο ευαί­σθη­τη/ευά­λω­τη απέ­να­ντι στους  με­τα­σχη­μα­τι­σμούς του πα­γκό­σμιου χώρου.

Η συγ­γέ­νεια της οι­κο­νο­μί­ας και της στρα­τιω­τι­κής δύ­να­μης στη διε­θνή ιε­ράρ­χη­ση της Γαλ­λί­ας, απο­τε­λεί μέρος του γε­νε­τι­κού κώ­δι­κα της Πέμ­πτης Δη­μο­κρα­τί­ας και εξη­γεί την κε­ντρι­κή θέση του στρα­τιω­τι­κού το­μέ­αύ. Ο στρα­τη­γός  Ντε Γκολ θε­ω­ρού­σε ότι για τη δια­τή­ρη­ση της «σει­ράς» της Γαλ­λί­ας στον κόσμο, η οι­κο­νο­μι­κή αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα και η «προ­βο­λή  ισχύ­ος» είναι αλ­λη­λέν­δε­τες. Η βα­θειά διείσ­δυ­ση του στρα­τιω­τι­κού τομέα στη Γαλ­λία της Πέμ­πτης Δη­μο­κρα­τί­ας στη­ρί­ζε­ται σε τρεις πυ­λώ­νες οι οποί­οι είναι συγ­χρό­νως γε­ω­πο­λι­τι­κοί και οι­κο­νο­μι­κοί. Ο πρώ­τος πυ­λώ­νας συ­γκρο­τή­θη­κε από την πυ­ρη­νι­κή δύ­να­μη, η οποία επι­τρέ­πει στη Γαλ­λία να δια­θέ­τει μια έδρα μό­νι­μου μέ­λους στο Συμ­βού­λιο Ασφα­λεί­ας του ΟΗΕ. Επι­πλέ­ον, η πυ­ρη­νι­κή δύ­να­μη απο­τε­λεί τη ρα­χο­κο­κα­λιά της  μη-στρα­τιω­τι­κής πυ­ρη­νι­κής βιο­μη­χα­νί­ας, και μ’ αυτόν τον τρόπο διευ­ρύ­νει το πεδίο αρ­μο­διο­τή­των του Προ­έ­δρου  πολύ πέρα από τα στρα­τιω­τι­κα ζη­τή­μα­τα. Οι συν­δέ­σει­ςμε­τα­ξύ των στρα­τιω­τι­κών και μη-στρα­τιω­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των, είναι τόσο έντο­νες που κα­θι­στούν αδύ­να­τη – εκτός κι αν συμ­βούν ρι­ζι­κές αλ­λα­γές στον πο­λι­τι­κό συ­σχε­τι­σμό δύ­να­μης στη Γαλ­λία- την εγκα­τά­λει­ψη των μη-στρα­τιω­τι­κών πυ­ρη­νι­κών.

To εκ­στρα­τευ­τι­κό σώμα  απο­τε­λεί τον δεύ­τε­ρο πυ­λώ­να. Είναι η κλη­ρο­νο­μιά μιας μα­κριάς αποι­κια­κής εμπει­ρί­ας, που έχει σκλη­ρα­γω­γη­θεί μέσα από πε­ρισ­σό­τε­ρες από εκατό επεμ­βά­σεις, πραγ­μα­το­ποι­η­μέ­νες κυ­ρί­ως στην Αφρι­κή, οι οποί­ες στο­χεύ­ουν ταυ­τό­χρο­να στην υπε­ρά­σπι­ση των με­γά­λων εθνι­κών χρη­μα­το-οι­κο­νο­μι­κών ομί­λων  και των γε­ω­πο­λι­τι­κών θέ­σε­ων της Γαλ­λί­ας. Οι επεμ­βά­σεις αυτές, πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, προ­σφέ­ρουν ένα πρω­το­φα­νές πεδίο « εμπλου­τι­σμού της πεί­ρας», αφού, σύμ­φω­να με έναν ει­δι­κό στα στρα­τιω­τι­κά, επι­τρέ­πουν συν­θή­κες εκ­γύ­μνα­σης και σκλη­ρα­γώ­γη­σης που δεν μπο­ρούν να βρε­θούν μέσα στη Μη­τρό­πο­λη[24]. Η στρα­τιω­τι­κή δράση εν­δυ­να­μώ­νει τη νο­μι­μό­τη­τα του στρα­τού μέσα στη Γαλ­λία, εφό­σον απο­σκο­πεί «σε πό­λε­μο για το καλό». Δι­καιο­λο­γεί επί­σης την έδρα της Γαλ­λί­ας στον ΟΗΕ, αφού αυτή θε­ω­ρεί­ται φύ­λα­κας της διε­θνούς τάξης και οι στρα­τιω­τι­κές της επι­χει­ρή­σεις[25] είναι επι­κυ­ρω­μέ­νες από το Συμ­βού­λιο Ασφα­λεί­ας.

Τέλος, στο πνεύ­μα της πο­λι­τι­κής που ακο­λου­θή­θη­κε μετά τον πό­λε­μο, τόσο στις ΗΠΑ όσο  και στη Με­γά­λη Βρε­τα­νία , ο ντε Γκολ επέ­βα­λε την ανά­πτυ­ξη μιας ισχυ­ρής πο­λε­μι­κής βιο­μη­χα­νί­ας, από την οποία εξαρ­τώ­νται σή­με­ρα εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες ερ­γα­ζό­με­νοι. Πρό­κει­ται για τον οι­κο­νο­μι­κό πυ­λώ­να του στρα­τιω­τι­κού τομέα. Οι «έμπο­ροι όπλων», που άν­θη­σαν στη Γαλ­λία του 19ου αιώνα, αντι­κα­τα­στά­θη­καν από ένα σύ­στη­μα πα­ρα­γω­γής όπλων σφι­χτά δο­μη­μέ­νο υπό την Γε­νι­κή Διεύ­θυν­ση Εξο­πλι­σμών (DGA), απο­στο­λή της οποί­ας ήταν να ανα­πτύ­ξει οπλι­κά συ­στή­μα­τα που εξα­σφα­λί­ζουν τη στρα­τιω­τι­κή υπε­ρο­πλία και  ταυ­τό­χρο­να ενι­σχύ­ουν την ανά­πτυ­ξη βιο­μη­χα­νιών αντα­γω­νι­στι­κών στις διε­θνείς αγο­ρές. Εδώ κι έξι δε­κα­ε­τί­ες, το “σύ­στη­μα των εξο­πλι­σμών» βρί­σκε­ται στην καρ­διά της τε­χνο­λο­γι­κής πο­λι­τι­κής της Γαλ­λί­ας και οι οκτώ με­γά­λοι όμι­λοι  πα­ρα­γω­γής όπλων ανα­λαμ­βά­νουν μέχρι και σή­με­ρα πε­ρισ­σό­τε­ρο από το ένα πέμ­πτο των δα­πα­νών έρευ­νας  του συ­νό­λου των γαλ­λι­κών επι­χει­ρή­σε­ων.

Οι διά­δο­χοι του ντε Γκολ απο­πει­ρά­θη­καν να δια­χει­ρι­στούν αυτήν την κλη­ρο­νο­μιά σε ένα πα­γκό­σμιο πλαί­σιο το οποίο δεν ήλεγ­χαν. Τώρα, από τα τέλη της δε­κα­ε­τί­ας του 2000 ο πα­γκό­σμιος χώρος γνω­ρί­ζει βα­θείς οι­κο­νο­μι­κούς και πο­λι­τι­κούς με­τα­σχη­μα­τι­σμούς: μια οι­κο­νο­μι­κή κρίση (2008) η οποία δεν είχε ακόμα ξε­πε­ρα­στεί όταν ενέ­σκη­ψε η παν­δη­μία, την πα­ρακ­μή του ηγε­τι­κού ρόλου των ΗΠΑ, η οποία συμ­βάλ­λει στην επα­νά­καμ­ψη της Ρω­σί­ας και στις φι­λο­δο­ξί­ες πε­ρι­φε­ρεια­κών δυ­νά­με­ων, τη γε­ω­οι­κο­νο­μι­κή ανά­δυ­ση της Κίνας, την έκρη­ξη των λαών στην Αφρι­κή και τη Μέση Ανα­το­λή (τις «αρα­βι­κές ανοί­ξεις») που κλό­νι­σαν τότε τα υπο­ταγ­μέ­να στις με­γά­λες δυ­νά­μεις αυ­ταρ­χι­κά κα­θε­στώ­τα.

Οι αλ­λα­γές αυτές, που τις απο­κα­λώ η «στιγ­μή 2008», προ­κά­λε­σαν δύο μεί­ζο­νες τρο­πο­ποι­ή­σεις. Αφε­νός, στην κλί­μα­κα του πα­γκό­σμιου χώρου, η από­στα­ση που χω­ρί­ζει τον οι­κο­νο­μι­κό αντα­γω­νι­σμό από τους γε­ω­πο­λι­τι­κούς αντα­γω­νι­σμούς μειώ­θη­κε ση­μα­ντι­κά. Τούτο εξη­γεί ει­δι­κό­τε­ρα την ισχυ­ρή ενί­σχυ­ση του προ­στα­τευ­τι­σμού στις πα­γκό­σμιες οι­κο­νο­μι­κές συ­ναλ­λα­γές, που θυ­μί­ζει, σύμ­φω­να με τους οι­κο­νο­μο­λό­γους, την πε­ρί­ο­δο του με­σο­πο­λέ­μου. Αφε­τέ­ρου, στο εσω­τε­ρι­κό πεδίο των ανε­πτυγ­μέ­νων χωρών, η στιγ­μή 2008 επι­τά­χυ­νε μια διερ­γα­σία η οποία στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ήταν ενερ­γή από την δε­κα­ε­τία του 1990[26]: την αύ­ξη­ση της ισχύ­ος της έν­νοιας της εθνι­κής ασφά­λειας, η οποία, πέρα από την άμυνα, συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νει τις στρα­τιω­τι­κές και τις μη-στρα­τιω­τι­κές απει­λές και εγκα­θι­δρύ­ει μια ισχυ­ρή σχέση με­τα­ξύ των εξω­τε­ρι­κών και των εσω­τε­ρι­κών εχθρών.

Η νέα ιστο­ρι­κή συ­γκυ­ρία του τέ­λους της δε­κα­ε­τί­ας του 2000 κλό­νι­σε τη θέση της Γαλ­λί­ας στον κόσμο. Οι γε­ω­πο­λι­τι­κές ανα­κα­τα­τά­ξεις (οι φι­λο­δο­ξί­ες, για πα­ρά­δειγ­μα, της Τουρ­κί­ας στη Με­σό­γειο και οι «αρα­βι­κές ανοί­ξεις») απο­δυ­να­μώ­νουν τον έλεγ­χό της στα αφρι­κα­νι­κά της προ­πύρ­για. Στο οι­κο­νο­μι­κό πεδίο, η κρίση του 2008 επι­τά­χυ­νε τη μεί­ω­ση των επι­δό­σε­ων της γαλ­λι­κής βιο­μη­χα­νί­ας στις πα­γκό­σμιες αγο­ρές. Η συ­νε­χής εξα­σθέ­νι­ση της πα­ρου­σί­ας της γαλ­λι­κής βιο­μη­χα­νί­ας στις πα­γκό­σμιες αγο­ρές, από τις αρχές της δε­κα­ε­τί­ας του 2000 έκανε την εξο­πλι­στι­κή και αε­ρο­ναυ­πη­γι­κή βιο­μη­χα­νία έναν από τους τε­λευ­ταί­ους πό­λους διε­θνούς αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της Γαλ­λί­ας, πράγ­μα που δια­ψεύ­δει τον μύθο που επί δε­κα­ε­τί­ες επα­να­λαμ­βά­νε­ται από τους υπουρ­γούς Άμυ­νας, ότι  η βιο­μη­χα­νία όπλων απο­τε­λεί κι­νη­τή­ρια δύ­να­μη για την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα των υπό­λοι­πων βιο­μη­χα­νιών[27].

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, οι βα­θιοί με­τα­σχη­μα­τι­σμοί της πα­γκό­σμιας οι­κο­νο­μί­ας ανα­δει­κνύ­ουν τα όρια του γαλ­λι­κού μο­ντέ­λου, που διευ­θύ­νε­ται από τους «λει­τουρ­γούς του κε­φα­λαί­ου», που έχουν ισχυ­ρή πα­ρου­σία μέσα στους με­γά­λους χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κούς και βιο­μη­χα­νι­κούς ομί­λους, αλλά και διοι­κούν τον κρα­τι­κό μη­χα­νι­σμό. Αυτό ίοι«λει­τουρ­γοί»  έχουν ανα­πτύ­ξει μια ανο­σία/ασυ­λία αγέ­λης, που τους επι­τρέ­πει να μην κα­θί­στα­νται ποτέ υπό­λο­γοι για τις οι­κο­νο­μι­κές κα­τα­στρο­φές ή για τις σο­βα­ρές δυ­σλει­τουρ­γί­ες του κρα­τι­κού μη­χα­νι­σμού.

Σ’ αυτήν τη νέα ιστο­ρι­κή συ­γκυ­ρία οι γαλ­λι­κές κυ­βερ­νή­σεις επέ­λε­ξαν να ενι­σχύ­σουν τη στρα­τιω­τι­κή συ­νι­στώ­σα του διε­θνούς στά­τους της Γαλ­λί­ας. Ο πό­λε­μος στη Λιβύη (2011),  που διε­ξή­χθη με πρω­το­βου­λία του Νι­κο­λά Σαρ­κο­ζύ και του Νταί­η­βιντ Κά­με­ρον, επι­δεί­νω­σε το χάος που επήλ­θε με τη «στιγ­μή 2008». Ακο­λού­θη­σε μια σειρά στρα­τιω­τι­κών επεμ­βά­σε­ων της Γαλ­λί­ας στην υπο­σα­χά­ρια Αφρι­κή (Μαλί, Δη­μο­κρα­τία Κε­ντρι­κής Αφρι­κής). Έτσι η πο­λι­τι­κή και κοι­νω­νι­κή κρίση που μα­στί­ζει τις χώρες του Σαχέλ[ΣτΜ3] αντι­με­τω­πί­στη­κε, τρό­πος του λέ­γειν,  από τις γαλ­λι­κές κυ­βερ­νή­σεις κυ­ρί­ως ως ένα ζή­τη­μα ασφά­λειας. Με­τα­ξύ 2008 και 2017 οι δα­πά­νες για τις στρα­τιω­τι­κές επεμ­βά­σεις στο Σαχέλ (οι OPEX – Εξω­τε­ρι­κές Στρα­τιω­τι­κές Επι­χει­ρή­σεις της Γαλ­λί­ας) ήταν 2,4 φορές υψη­λό­τε­ρες από τη δη­μό­σια ανα­πτυ­ξια­κή βο­ή­θεια για την παι­δεία και την υγεία. Η απο­κλί­νου­σα εξέ­λι­ξη με­τα­ξύ αυτών των δύο τύπων δα­πα­νών είναι ιδιαί­τε­ρα θε­α­μα­τι­κή από το 2012 και την επι­χεί­ρη­ση Barkhane[ΣτΜ4] (βλ. γρά­φη­μα 1). Οι επεμ­βά­σεις αυτές, οι οποί­ες κατά τον Φρ. Ολ­λάντ και τον  Εμ. Μα­κρόν πρέ­πει να διαρ­κέ­σουν μέχρι την «ορι­στι­κή νίκη ενα­ντί­ον της τρο­μο­κρα­τί­ας» ανα­δει­κνύ­ουν κα­θα­ρά τον δυ­να­μι­κό ρόλο της Γαλ­λί­ας στη δια­χεί­ρι­ση της πα­γκό­σμιας ατα­ξί­ας.

Γρά­φη­μα 1: Εξέ­λι­ξη των στρα­τιω­τι­κών δα­πα­νών και των δα­πα­νών κοι­νω­νι­κής στό­χευ­σης για το Σαχέλ

Μια τέ­τοιου εί­δους διε­θνής δράση έχει άμε­σες επι­πτώ­σεις στο εθνι­κό πεδίο. Από το τέλος της δε­κα­ε­τί­ας του 2000, οι προ­ϋ­πο­λο­γι­σμοί για τον στρα­τό και την ασφά­λεια αυ­ξή­θη­καν σε πολύ υψη­λό­τε­ρη ανα­λο­γία από τους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς κοι­νω­νι­κής στό­χευ­σης (βλ. γρά­φη­μα 2). Η υπα­γω­γή της γαλ­λι­κής δι­πλω­μα­τί­ας στις πω­λή­σεις όπλων με­γε­θύν­θη­κε, παρά το ανα­ντίρ­ρη­το προ­φα­νές της χρή­σης των γαλ­λι­κών όπλων σε ζώνες πο­λε­μι­κών συ­γκρού­σε­ων και της θε­ω­ρη­τι­κής ευ­θύ­νης των χω­ρών- πε­λα­τών για σο­βα­ρές και επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες πα­ρα­βιά­σεις του αν­θρω­πι­στι­κού διε­θνούς δι­καί­ου, ιδιαί­τε­ρα στην Υε­μέ­νη[28]. Η αυ­ξη­μέ­νη οι­κο­νο­μι­κή βα­ρύ­τη­τα του στρα­τιω­τι­κού τομέα συμ­βα­δί­ζει με την κα­θο­ρι­στι­κή θέση που δια­θέ­τει ο στρα­τός στην προ­ε­τοι­μα­σία και την εκτέ­λε­ση των στρα­τιω­τι­κών επεμ­βά­σε­ων της Γαλ­λί­ας. Ωστό­σο, δεν υπάρ­χει λόγος να βλέ­που­με τους στρα­τιω­τι­κούς στις επεμ­βά­σεις αυτές ως απο­κλει­στι­κούς πρω­τα­γω­νι­στές. Στο κά­τω-κά­τω, μια χώρα δια­θέ­τει τον στρα­τιω­τι­κό τομέα που αντι­στοι­χεί στην πο­λι­τι­κή της και στη διε­θνή της το­πο­θέ­τη­ση.

Γρά­φη­μα 2: Εξέ­λι­ξη του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού ως προς τις δα­πά­νες άμυ­νας-ασφά­λειας και κοι­νω­νι­κής στό­χευ­σης (2007-2018)

Το συ­νε­χές της κα­θο­λι­κής ασφά­λειας: από το Μπα­μα­κό[ΣτΜ5] στο Σεν Ντενί

Πρέ­πει να ανα­γνω­ρί­σου­με ότι οι γαλ­λι­κές κυ­βερ­νή­σεις αντι­λή­φθη­καν γρή­γο­ρα τις ανα­τρο­πές της δε­κα­ε­τί­ας του 2000 και προ­σάρ­μο­σαν την αμυ­ντι­κή στρα­τη­γι­κή στη νέα πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Το 2008, για πρώτη φορά, οι όροι άμυνα και εθνι­κή ασφά­λεια βρέ­θη­καν πλάι-πλάι στον τίτλο της Λευ­κής Βί­βλου.[ΣτΜ6] Το έγ­γρα­φο αυτό επι­μέ­νει έντο­να στη «συ­νέ­χεια με­τα­ξύ της εσω­τε­ρι­κής και της εξω­τε­ρι­κής ασφά­λειας [διότι] η πα­ρα­δο­σια­κή διά­κρι­ση με­τα­ξύ εσω­τε­ρι­κής και εξω­τε­ρι­κής ασφά­λειας τώρα πια δεν ευ­στα­θεί»[29]. Η Λευκή Βί­βλος που πα­ρήγ­γει­λε ο Φρ. Ολ­λάντ και η προ­κα­ταρ­κτι­κή ει­σή­γη­ση για μια και­νού­ρια  Λευκή Βίβλο που ζη­τή­θη­κε από τον Μα­κρόν επι­βε­βαιώ­νουν αυτόν τον προ­σα­να­το­λι­σμό[30].

Το πό­ρι­σμα των με­ταλ­λά­ξε­ων αυτών δια­τυ­πώ­θη­κε ως εξής από τον Manuel Valls το 2016: «υπάρ­χει ένα συ­νε­χές με­τα­ξύ εσω­τε­ρι­κής και εξω­τε­ρι­κής ασφά­λειας, αντι­με­τω­πί­ζου­με αυτό το οποίο έχω απο­κα­λέ­σει έναν εξω­τε­ρι­κό αλλά και εσω­τε­ρι­κό εχθρό»[31]. Η ει­κό­να «εσω­τε­ρι­κός  εχθρός» έχει αλ­λά­ξει μορ­φές  στον ρου της ιστο­ρί­ας της Γαλ­λί­ας[32], όμως οι αποι­κια­κοί  πό­λε­μοι της Ιν­δο­κί­νας και της Αλ­γε­ρί­ας τον επα­νέ­φε­ραν στο προ­σκή­νιο της γαλ­λι­κής κοι­νω­νί­ας των τε­λευ­ταί­ων δε­κα­ε­τιών[33].

Η κυ­βέρ­νη­ση Μα­κρόν εκ­με­ταλ­λεύ­τη­κε την συ­γκυ­ρία της κα­τά­στα­σης εκτά­κτου ανά­γκης και την αγω­νία των μι­σθω­τών και των νέων μήπως χά­σουν τη δου­λειά τους –ή, για τα εκα­τομ­μύ­ρια από αυ­τούς που είναι άνερ­γοι, μήπως δεν βρουν  δου­λειά- για να πάρει  μέτρα θα­να­τε­ρής απει­λής για τις ελευ­θε­ρί­ες. Οι νόμοι και τα δια­τάγ­μα­τά του, επι­βε­βαιώ­νουν λοι­πόν τα συ­μπε­ρά­σμα­τα δύο ερευ­νη­τών τα οποία βα­σί­ζο­νται σε έρευ­νες που γί­νο­νται τα τε­λευ­ταία εί­κο­σι χρό­νια: σε ένα πλαί­σιο αυ­ξη­μέ­νων κοι­νω­νι­κών εντά­σε­ων, βί­αιων γε­γο­νό­των στα αστι­κά κέ­ντρα και τρο­μο­κρα­τί­ας, η δια­τή­ρη­ση της τάξης στρα­τιω­τι­κο­ποι­ή­θη­κε[34].

Πρέ­πει ωστό­σο να προ­σθέ­σου­με ότι, συ­μπλη­ρω­μα­τι­κά προς τη στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­ση της αστυ­νο­μί­ας, τα θε­σμι­κά ερ­γα­λεία που δί­νουν στον στρα­τό εξου­σί­ες δια­τή­ρη­σης της τάξης επί του εθνι­κού εδά­φους πα­γιώ­θη­καν.

Αστυ­νο­μία, στρα­τός… Οι δια­φο­ρές φαί­νε­ται ότι θο­λώ­νουν την ώρα που τα όρια με­τα­ξύ εσω­τε­ρι­κού και εξω­τε­ρι­κού εχθρού γί­νο­νται αδιό­ρα­τα. Ωστό­σο, ο στρα­τιω­τι­κός θε­σμός είναι αυτός που απο­τε­λεί τη ρα­χο­κο­κα­λιά της Πέμ­πτης Δη­μο­κρα­τί­ας για τους λό­γους που ανα­φέ­ρα­με. Το Σύ­νταγ­μα μπο­ρεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί για να επε­κτεί­νει την κα­τά­στα­ση εκτά­κτου ανά­γκης, στην οποία η Γαλ­λία ζει εδώ και, λί­γο-πο­λύ, πέντε χρό­νια. Το άρθρο 16, που προ­βλέ­πει μια «προ­ε­δρι­κή δι­κτα­το­ρία» και το άρθρο 35 – για την κα­τά­στα­ση πο­λιορ­κί­ας, από την οποία η κα­τά­στα­ση εκτά­κτου ανά­γκης δια­φέ­ρει «μόνο από τη δια­τή­ρη­ση των αστυ­νο­μι­κών εξου­σιών στη δι­καιο­δο­σία των πο­λι­τι­κών αρχών»[35]– εμπί­πτουν απο­κλει­στι­κά στη δι­καιο­δο­σία του Προ­έ­δρου, «αρ­χη­γού των Ενό­πλων Δυ­νά­με­ων» (άρθρο 15). Οι συ­νταγ­μα­το­λό­γοι επι­ση­μαί­νουν την ασά­φεια των λόγων  που οδη­γούν τον πρό­ε­δρο να απο­φα­σί­σει με απο­λυ­ταρ­χι­κό τρόπο την ενερ­γο­ποί­η­σή τους, τον πολύ ανε­παρ­κή έλεγ­χο που ασκεί το κοι­νο­βού­λιο και την ασαφή διάρ­κεια αυτών των έκτα­κτων μέ­τρων. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, η ενερ­γο­ποί­η­ση των μέ­τρων τού­των που ανα­στέλ­λουν τις πο­λι­τι­κές ελευ­θε­ρί­ες, θέτει τον στρα­τό στο επί­κε­ντρο του συ­στή­μα­τος. Στο ση­μείο αυτό οι ει­δι­κοί επι­ση­μαί­νουν ότι «μά­ταια θα ψάξει κα­νείς στο Σύ­νταγ­μα μια εξή­γη­ση για αυτό που θα συ­νι­στού­σε προ­ϋ­πό­θε­ση για την επέμ­βα­ση των Ενό­πλων Δυ­νά­με­ων μέσα στο εθνι­κό έδα­φος»[36]. Ανα­ρω­τιού­νται επο­μέ­νως για τον βαθμό αυ­το­νο­μί­ας του στρα­τιω­τι­κού τομέα,- προ­σω­πο­ποι­η­μέ­νου στον Αρ­χη­γό του Γε­νι­κού Επι­τε­λεί­ου των Ενό­πλων Δυ­νά­με­ων (CEMA)- απέ­να­ντι στην πο­λι­τι­κή εξου­σία, στο πλαί­σιο μιας κα­τά­στα­σης εκτά­κτου ανά­γκης.

Η απά­ντη­ση δεν βρί­σκε­ται στην ει­κα­ζό­με­νη αρ­τιό­τη­τα σύ­ντα­ξης του Συ­ντάγ­μα­τος. Θα πρέ­πει να ανα­ζη­τη­θεί στο συ­σχε­τι­σμό με­τα­ξύ των κοι­νω­νι­κών σχέ­σε­ων, που είναι κα­θο­ρι­σμέ­νες από ένα σύ­νο­λο ιε­ραρ­χη­μέ­νων και αλ­λη­λε­ξαρ­τώ­με­νων πα­ρα­γό­ντων, όπως το μέ­γε­θος της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης, ο βαθ­μός των συ­γκρού­σε­ων με­τα­ξύ των κοι­νω­νι­κών τά­ξε­ων, η στάση του πλη­θυ­σμού απέ­να­ντι στις πο­λι­τι­κές ηγε­σί­ες και φυ­σι­κά τη βα­ρύ­τη­τα του υλι­κού και ιδε­ο­λο­γι­κού ερεί­σμα­τος του στρα­τιω­τι­κού τομέα μέσα στους κόλ­πους της κοι­νω­νί­ας. Η απά­ντη­ση θα κρι­θεί επί­σης από ένα απρό­σμε­νο ή πι­θα­νό γε­γο­νός που θα δώσει την ευ­και­ρία για την επι­δεί­νω­ση της κα­τά­στα­σης εκτά­κτου ανά­γκης.

Συ­νο­λι­κά, είναι ήδη σαφές ότι η ανο­δι­κή ισχύς του στρα­τού κατά τη διάρ­κεια των τε­λευ­ταί­ων ετών, τόσο στις επεμ­βά­σεις του στο εξω­τε­ρι­κό όσο και στην πα­ρου­σία του στο έδα­φος της μη­τρό­πο­λης και στα υπερ­πό­ντια εδάφη (7.150 άντρες εκτός μη­τρό­πο­λης από τους οποί­ους 1.450 στη Νέα-Κα­λη­δο­νία) τρο­πο­ποιεί τις σχέ­σεις με­τα­ξύ του πο­λι­τι­κού και της στρα­τιω­τι­κής ιε­ραρ­χί­ας. Κι αυτή  η τε­λευ­ταία το γνω­στο­ποιεί. Ο στρα­τη­γός Pierre de Villiers, Αρ­χη­γός Γε­νι­κού Επι­τε­λεί­ου των Ενό­πλων δυ­νά­με­ων (CEMA), εκτι­μού­σε ότι η επι­χεί­ρη­ση Sentinelle ει­σή­γα­γε «μια στρα­τη­γι­κή τομή [διότι] οι δυ­νά­μεις εσω­τε­ρι­κής ασφά­λειας έχουν ανά­γκη την ου­σια­στι­κή και σε διάρ­κεια ενί­σχυ­ση από τις στρα­τιω­τι­κές δυ­νά­μεις»[37]. Η πα­ραί­τη­σή του τον Ιού­λιο του 2017, πέρα από τις προ­σω­πι­κές φι­λο­δο­ξί­ες ενός στρα­τιω­τι­κού που στη­ρι­ζό­ταν σε ένα γερό μι­ντια­κό σχέ­διο[38], αφο­ρού­σε ένα θε­με­λια­κό ζή­τη­μα: τις αρ­μο­διό­τη­τες της κάθε πλευ­ράς, της πο­λι­τι­κής εξου­σί­ας και του στρα­τού, ως προς τη δια­τή­ρη­ση της τάξης στο εσω­τε­ρι­κό της χώρας.

Σε πιο ήπιους, αλλ’ εξί­σου εύ­γλωτ­τους όρους, το ζή­τη­μα θί­χτη­κε από τον στρα­τη­γό François Lecointre, που αντι­κα­τέ­στη­σε τον de Villiers ως CEMA. Αυτός επι­μέ­νει στο ότι το Γε­νι­κό Επι­τε­λείο δεν επι­θυ­μεί να επω­μι­σθεί το πο­λι­τι­κό-στρα­τιω­τι­κό τέλμα της Γαλ­λί­ας στο Σαχέλ ενα­ντί­ον των τρο­μο­κρα­τών, επί των οποί­ων «δεν θα επι­τύ­χου­με ποτέ ορι­στι­κή νίκη[39]. Εκ­πλήσ­σε­ται που δεν είχε ενη­με­ρω­θεί για την κι­νη­το­ποί­η­ση των στρα­τιω­τών της δύ­να­μης Sentinelle, στη δια­δή­λω­ση των «κί­τρι­νων γι­λέ­κων» τον Μάρ­τιο του 2019. Επα­να­σχε­διά­ζει τις πε­λώ­ριες χρη­μα­το­δο­τι­κές ανά­γκες του στρα­τού –και επι­χει­ρη­μα­το­λο­γεί επο­μέ­νως για νέες αυ­ξή­σεις του στρα­τιω­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού- προ­κει­μέ­νου να τον προ­ε­τοι­μά­σει για το εν­δε­χό­με­νο μιας σύ­γκρου­σης υψη­λής εντά­σε­ως, δη­λα­δή για μια σύ­γκρου­ση με άλλα ισχυ­ρά κράτη.

Σε μια χώρα όπου τους δύο τε­λευ­ταί­ους αιώ­νες υπάρ­χει συ­νε­χώς αλ­λη­λε­πί­δρα­ση με­τα­ξύ της δη­μο­κρα­τι­κής λει­τουρ­γί­ας και της ει­σβο­λής του στρα­τού στην πο­λι­τι­κή σκηνή, και μέσα στο ση­με­ρι­νό πλαί­σιο σο­βα­ρής κοι­νω­νι­κής κρί­σης και κα­τά­στα­σης εκτά­κτου ανά­γκης που προ­ο­δευ­τι­κά κα­θιε­ρώ­νε­ται στη Γαλ­λία, η φύση της προ­ε­δρι­κής εξου­σί­ας και η σχέση της με τις εξου­σί­ες του στρα­τού απο­τε­λούν ζη­τή­μα­τα ου­σιώ­δη, τα οποία δεν θα έπρε­πε να συ­ζη­τιού­νται μόνο στις κρα­τι­κές κο­ρυ­φές.

Ση­μειώ­σεις της με­τά­φρα­σης[1](ΣτΜ: θύμα αστυ­νο­μι­κής δο­λο­φο­νί­ας, το κί­νη­μα για δι­καιο­σύ­νη εξε­λί­χθη­κε σε ρα­χο­κο­καλ­λιά της αντι­ρα­τσι­στι­κής και αντι­κα­τα­σταλ­τι­κής δρά­σης στη Γαλ­λία)

[2] Η επι­χεί­ρη­ση Sentinelle ήταν μια επι­χεί­ρη­ση του γαλ­λι­κού στρα­τού που ανα­πτύ­χθη­κε μετά τις τρο­μο­κρα­τι­κές επι­θέ­σεις του Ια­νουα­ρί­ου του 2015 για να αντι­με­τω­πί­σει την τρο­μο­κρα­τι­κή απει­λή ανα­λαμ­βά­νο­ντας την «άμυνα» στα «ευαί­σθη­τα ση­μεία» του εθνι­κού εδά­φους. Ενι­σχύ­θη­κε μετά τις επι­θέ­σεις του Νο­εμ­βρί­ου 2015 και πα­ρα­μέ­νει έκτο­τε ενερ­γή.

[3] [ΣτΜ] Σαχέλ ονο­μά­ζε­ται η λω­ρί­δα στέ­πας νότια της Σα­χά­ρας στην Αφρι­κή. Απο­τε­λεί τη με­τα­βα­τι­κή ζώνη με­τα­ξύ της Σα­χά­ρας και της σα­βά­νας, καθώς και το βο­ρειό­τε­ρο τμήμα της  υπο­σα­χά­ριας Αφρι­κής (Βι­κι­παί­δεια).

[4] Βλ. Wikipedia:  https://​en.​wikipedia.​org/​wiki/​Operation_​Barkhane#

[5] [ΣτΜ] Μπα­μα­κό (Bamako): πρω­τεύ­ου­σα και με­γα­λύ­τε­ρη πόλη του Μάλι.

[6] Η Λευκή Βί­βλος για την άμυνα και την εθνι­κή ασφά­λεια 2008 τη χά­ρα­ξη μιας σφαι­ρι­κής στρα­τη­γι­κής για την άμυνα και την εθνι­κή ασφά­λεια της Γαλ­λί­ας για το διά­στη­μα 2009-2020.

Ση­μειώ­σεις του συγ­γρα­φέα

[1] https://​sta​tist​ique​s.​pole-​emploi.​org/​stmt/​publication

[2] «Décrets PASP: fichage massif des militants politiques», laquadrature.net/2020/12/08/decrets-pasp-fichage-massif-des-militants-politiques/

[3] Συ­νέ­ντευ­ξη στο Sud-Ouest, 28 novembre 2020.

[4] 7 septembre 2020: au micro de BFMTV, https://​www.​bfmtv.​com/​replay-​emissions/​bourdin-​direct/​gerald-​darmanin-​face-​a-​jean-​jacques-​bourdin-​en-​direct-​07-​09_​VN-​202​0090​7008​8.​html

[5] Alain Bertho, «L’État a-t-il le monopole du complotisme légitime?» www.​regards.​fr

[6] Ludivine Bantigny & Ugo Palheta, «Notre peine est immense, et les charognards sont là», 24 Οκτω­βρί­ου 2020, https://​www.​contretemps.​eu/​attentat-​samuel-​paty-​rec​uper​atio​n-​isl​amop​hobi​e-​aut​orit​aris​me/

[7]Πα­α­ρα­τί­θε­ται από τον Lachaise Bernard, «De Gaulle et les gaullistes face aux conflits sociaux au temps du RPF», 1980, http://​books.​openedition.​org/​irhis/​1083

[8] INSEE, «Les inégalités sociales à l’épreuve de la crise sanitaire: un bilan du premier confinement dans Portrait social 2020», décembre 2020.

[9] «Confinement: pièce d’identité, ticket de caisse… les justificatifs à présenter en plus de l’attestation», La Dépêche, 28 novembre 2020, https://​www.​ladepeche.​fr/​2020/​11/​28/​confinement-​piece-​didentite-​ticket-​de-​caisse-​les-​jus​tifi​cati​fs-​a-​presenter-​en-​plus-​de-​lat​test​atio​n-​9225654.​php

[10] Ο Μαρξ πε­ρι­γρά­φει με αυτόν τον τρόπο τον κρα­τι­κό μη­χα­νι­σμό υπό τον Να­πο­λέ­ο­ντα τον 3ου: «η τε­ρά­στια γρα­φειο­κρα­τι­κή και στρα­τιω­τι­κή ορ­γά­νω­ση […] ο στρα­τός του μισού εκα­τομ­μύ­ριου  γρα­φειο­κρα­τών του και ο άλλος στρα­τός του των πε­ντα­κο­σί­ων χι­λιά­δων αν­δρών […] φρι­χτό πα­ρα­σι­τι­κό σώμα που σκε­πά­ζει σαν μεμ­βρά­νη το σώμα της γαλ­λι­κής κοι­νω­νί­ας και κα­τα­βρο­χθί­ζει όλους τους πό­ρους»,

, Η 18η Μπρυ­μαίρ του Λ. Βο­να­πάρ­τη, 1851, https://​www.​marxists.​org/​francais/​marx/​works/​1851/​12/​brum3.​htm

[11] Filhol Emmanuel , «La loi de 1912 sur la circulation des  nomades» (Tsiganes) en France», Revue européenne des migrations internationales, 2007, vol. 23 – n°2.

[12] Ilsen About , «Identifier les étrangers. Genèses d’une police bureaucratique de l’immigration dans la France de l’entre-deux-guerres», dans Gérard Noiriel. L’identification des personnes. Genèse d’un travail d’État, Belin, 2007.

[13] Noiriel Gérard, Les Origines républicaines de Vichy, Paris, Hachette, 1999.

[14] https://​www.​vie-​publique.​fr/​rapport/​277185-​livre-​blanc-​de-​la-​securite-​interieure

[15] Πά­ντως, οι συ­ντά­κτες της Λευ­κής Βί­βλου δεν υιο­θε­τούν αυτή τη φράση που γρά­φτη­κε από έναν εχθρό του Big Brother: «Οι ίδιες οι τε­χνι­κές πρό­ο­δοι δεν πραγ­μα­το­ποιού­νται απρά μόνον όταν μπο­ρούν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, να χρη­σι­μεύ­σουν στη μεί­ω­ση της αν­θρώ­πι­νης ελευ­θε­ρί­ας» (κε­φά­λαιο 9).

[16] Στο ίδιο., σ. 231.

[17] «La technopolice, moteur de la “sécurité globale”», 13 novembre 2020, laquadrature.net/2020/11/19/la-technopolice-moteur-de-la-securite-globale/

[18] https://​www.​ohchr.​org/​fr/​NewsEvents/​Pages/​DisplayNews.​aspx?​New​sID=265​60&​LangID=fs

[19] «Emmanuel Macron’s illiberal plan to protect the French police», Financial Times, 26 novembre 2020.

[20] Winock Michel , «De Napoleon à De Gaulle: La tentation bonapartiste», L’Histoire, n° 124 , juillet-août 1989.

[21] Ακρό­α­ση του M. Jean-Yves Le Drian, Υπουρ­γού Άμυ­νας, Compte rendu Commission de la défense nationale et des forces armées, Assemblée Nationale, n° 35,16 février 2016.

[22] Nathalie Guibert, «Le “général” Macron a encore du mal à se faire comprendre par les armées», Le Monde, 13 mai 2019.

[23] Serfati Claude, Le militaire. Une histoire française, Editions Amsterdam, Paris, 2017.

[24] de Prémonville, 2020

[25] Δεν απο­κα­λέ­στη­καν ποτέ «πό­λε­μοι» διότι τούτο απαι­τού­σε εξου­σιο­δό­τη­ση του Κοι­νο­βου­λί­ου.

[26] Serfati  Claude , 2001, La mondialisation armée. Le déséquilibre de la terreur, La discorde, Editions Textuel

[27] Για μια πρό­σφα­τη με­λέ­τη, βλ. Claude Serfati, «La centralité du militaire et ses effets sur le système productif de la France», juin 2020, https://​france.​attac.​org/​nos-​pub​lica​tion​s/​les-​possibles/​numero-​24-​ete-​2020/​dossier-​la-​tra​nsfo​rmat​ion-​du-​systeme-​productif/​article/​la-​centralite-​du-​militaire-​en-​france-​et-​ses-​effets-​sur-​le-​systeme-​productif-​et

[28] Communiqué de 14 ONG, «Une occasion unique de mettre fin à l’exception française: Appel pour la mise en place d’un contrôle parlementaire des ventes d’armes françaises», 16 novembre 2020.

[29] Defense et sécurité nationale. Le Livre blanc, juin 2008, Odile Jacob/La Documentation Française, p.57

[30] Revue stratégique et de défense et de sécurité nationale 2017, p.71.

[31] Déclaration de M. Manuel Valls, Premier ministre, sur le continuum entre la sécurité intérieure et extérieure dans la lutte contre le terrorisme djihadiste, l’opération Sentinelle et le projet de Garde nationale, la nécessité d’une augmentation des efforts de défense de l’Union européenne et le rôle de l’OTAN, 6 septembre 2016 https://​www.​vie-​publique.​fr/​discours/​200358-​declaration-​de-​m-​manuel-​valls-​premier-​ministre-​sur-​le-​continuum-​entre

[32] Βλ. στο κε­φά­λαιο 5 «Vers l’état d’urgence permanent: «Retour sur l’ennemi intérieur».

[33] Rigouste Mathieu «L’ennemi intérieur, de la guerre coloniale au contrôle sécuritaire», Cultures & Conflits, 67, 2007.

[34] Fillieule Olivier & Jobard Fabien, Politiques du désordre. La police des manifestations en France, Paris, Seuil, 2020.

[35] Rousseau Dominique, «L’état d’urgence, un état vide de droit(s)», Revue Projet, 2006/2 (n° 291), p.21.

[36] Landais Claire, Ferran Pierre, «La Constitution et la guerre. La guerre est-elle une affaire constitutionnelle?», Les Nouveaux Cahiers du Conseil constitutionnel, 2016/2 (N° 51).

[37] Ακρό­α­ση του στρα­τη­γού Pierre de Villiers, Commission de la défense nationale et des forces armées, Assemblée Nationale, 15 octobre 2015.

[38] Kilian Sturm, Pauline Perrenot, «Général, nous voilà!»: les éditocrates avec Pierre de Villiers» acrimed.org/General-nous-voila-les-editocrates-avec-Pierre-de

[39] Ακρό­α­ση κε­κλει­σμέ­νων των θυρών του στρα­τη­γού François Lecointre, Commission des affaires étrangères, Assemblée Nationale, 6 novembre 2019.

/rproject.gr

Σχόλια (0)

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί.