Οι συγγραφείς καθρεφτίζονται συχνά στα μάτια άλλων συγγραφέων, πολλοί θαυμάζουν τους παλαιούς λογίους και συναναστρέφονται τους διανοούμενους της εποχής τους. Σπανίως εντούτοις αξιοποιούν τα πρότυπά τους για να πλάσουν σύγχρονους μυθιστορηματικούς ήρωες ή να αναπλάσουν επιβλητικές φιγούρες της διανόησης από άλλους καιρούς.
Κάποιοι αναλογίζονται τις δυσκολίες που παρουσιάζει η εξεικόνιση μιάς πολυσύνθετης προσωπικότητας. Κάποιοι άλλοι πιστεύουν ειλικρινά ότι μια τέτοια φιγούρα δεν είναι αρκετά ελκυστική (για τον καλούμενο μέσο αναγνώστη) κι ότι η μύτη του εξέχοντας από το κάδρο θα τους χαλάσει τη σύνθεση.
Οι περισσότεροι όμως ωχριούν από τον φόβο μήπως καταγγελθούν για επαγγελματική αιμομιξία ή για σνομπισμό και συντάσσονται προτροπάδην με τη γενική δημοκρατική πεποίθηση ότι οι πνευματικές μορφές πάσχουν από ξηρότητα. Εξαιτίας αυτού του απλοϊκού φόβου στρέφονται αποκλειστικά σε ήρωες που θεωρούν ότι είναι κανονικώς ενυδατωμένοι.
Προτιμούν ανθρώπους της καθημερινής βιοπάλης, παράνομους ή γραφικούς αλήτες, με την εσφαλμένη εκτίμηση ότι η αδρότητά τους είναι πιό εύκολα περιγράψιμη. Απλοί άνθρωποι όμως δεν υπάρχουν παρά στη φαντασία όσων στερούνται φαντασίας. Ένας ξυλουργός μπορεί να διαθέτει ψυχισμό εξίσου πολύπλοκο μ’ ένα φιλόσοφο αλλά κι ένας περιθωριακός τύπος να είναι λιγότερο περιπετειώδης από τον Μαλρώ ή τον Χεμινγουαίη.
Γι αυτό οι μεγάλοι συγγραφείς δεν φοβούνται τη Βιρτζίνια Γουλφ ούτε ενδίδουν στον πειρασμό των αποκλεισμών. Ξέρουν ότι η λογοτεχνική εγκυρότητα δεν έχει να κάνει με το ποιόν απεικονίζεις αλλά με το πως το κάνεις. Και έχοντας ευρύτερη αντίληψη του περιθωρίου, αναγνωρίζουν τους αυθεντικά περιθωριακούς ήρωες, εκείνους που αντιστρατεύονται με σθένος τις κρατούσες συμβάσεις, όχι μόνο στη φωνασκία ενός κακόφημου μπαρ αλλά και στη μοναξιά μιάς καλής βιβλιοθήκης.
Ο νεαρός Άμλετ που βαδίζει μ’ ένα βιβλίο στο χέρι ενάντια στον σάπιο κόσμο και ο γηραιός, απελπισμένα πολυμαθής, Φάουστ που φλερτάρει με τη δαντική κόλαση, είναι οι εμβληματικότεροι ήρωες του νεώτερου δυτικού πολιτισμού. Ο Τζόυς θα στήσει στην ίδια γραμμή με τους ήρωες των καταγωγίων τον καλλιτέχνη και διανοούμενο Στήβεν.
Ο Τόμας Μαν θα σπονδυλώσει τα μυθιστορήματά του με συγγραφείς, συνθέτες και λογίους, τον Άσενμπαχ και τον Λέβερκιν, τον Νάφτα και τον Σετεμπρίνι. Ο Προυστ θα βρει τον ήρωά του στη λογοτεχνική ενηλικίωση του νεαρού Μαρσέλ, ο Χέρμαν Μπροχ στην ποιητική του Βιργιλίου, ο Ρόμπερτ Μούζιλ στον αισθητισμό του Ούλριχ, ο Ελίας Κανέτι στην τύφλωση του σινολόγου Πέτερ Κιν, η Γιουρσενάρ στις περιπέτειες του ιατροφιλόσοφου Ζήνωνα — και ο δικός μας Γιάννης Πάνου στις φιλοσοφικές μεταμορφώσεις της υψηλής διάνοιας.
