Νομοσχέδιο του Υπουργείου Εργασίας για την «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών»
Μεγάλη προβολή έχει δώσει η κυβέρνηση στο νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης με τίτλο «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας και λοιπές διατάξεις», που πρόκειται στην ουσία για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2023/970.
Κατερίνα Γιαννούλια
Προφανώς η ανάγκη για πραγματική ισότητα και όχι μόνο «στα χαρτιά», είναι απολύτως υπαρκτή και αδιαμφισβήτητη. Τα στοιχεία συνηγορούν σε αυτήν την εμπειρική διαπίστωση.
Σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή, το 2024 οι γυναίκες στην Ελλάδα αμείβονταν κατά μέσο όρο 13,4% λιγότερο ανά ώρα εργασίας σε σχέση με τους άνδρες (σε επίπεδο ΕΕ το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο 12%), ενώ το έμφυλο συνταξιοδοτικό χάσμα είναι σημαντικά μεγαλύτερο σε περίπου 25%, αντικατοπτρίζοντας σε βάρος των γυναικών δεκαετίες υποτίμησης της εργασίας τους με χαμηλότερες αποδοχές, συχνότερης απασχόλησης σε ευέλικτες μορφές εργασίας, με υποδηλωμένες ειδικότητες και χρόνο εργασίας, διακοπής της σταδιοδρομίας τους, επιβάρυνση με πρόσθετες ευθύνες φροντίδας μελών της οικογένειας και εμποδίων στην ανέλιξή τους σε θέσεις ευθύνης. Οι διακρίσεις, συχνά πολλαπλές και διατομεακές σε βάρος των γυναικών, ευδοκιμούν στο παρασκήνιο της καθημερινότητας, με υψηλά ποσοστά υποαναφορικότητάς τους στις Αρχές, λόγω σοβαρών εμποδίων στην πρόσβαση και την έγκαιρη και αποτελεσματική παροχή έννομης προστασίας προς τα θύματα έμφυλων διακρίσεων. Οι συνέπειες είναι αυξημένοι κίνδυνοι φτώχειας, σε κάθε στάδιο της ζωής των γυναικών, φαινόμενο ιδιαίτερα ανησυχητικό για τις ηλικιωμένες γυναίκες. Η ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας είναι κατά πρώτο λόγο ζήτημα δικαιοσύνης και ισότητας, ενώ η εξάλειψη της υπάρχουσας δομικής ανισότητας αποτελεί και οικονομική αναγκαιότητα, όπως αναφέρει η ΕΕΔΑ (Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου) στο σχετικό υπόμνημά της ενώπιον της Βουλής των Ελλήνων.
Ωστόσο, το γενικό εργασιακό περιβάλλον στην Ελλάδα της φτώχιας των πολλών και του αυξανόμενου και άδικου πλουτισμού των λίγων, πολύ δικαιολογημένα, ένα νομοσχέδιο που η κυβέρνηση παρουσιάζει ως έγνοια για την ισότητα των πραγματικών αμοιβών γυναικών-ανδρών, μας γεμίζει καχυποψία.
Τα θεσμοθετημένα 13ωρα συνεχούς δουλειάς, η εκτίναξη των ευέλικτων μορφών εργασίας ακόμα και στο Δημόσιο, η διάλυση του ΣΕΠΕ και η νομοθετημένη πλέον τρομοκρατία (με την απειλή πειθαρχικών από τους εργοδότες στους εργαζομένους του), η επέκταση των εξαιρέσεων από την ανάπαυση της Κυριακής και την ανάπαυση σε ημέρες αργίας, σε 7 επιπλέον κλάδους, η ποινικοποίηση της συνδικαλιστικής δράσης, η ανατριχιαστική αύξηση των εργατικών δυστυχημάτων, η πλήρης αποδιοργάνωση της δημόσιας υγείας και παιδείας, αλλά και η εξαφάνιση κάθε κοινωνικής δομής δεν πείθουν ότι η κυβέρνηση ενδιαφέρεται στοιχειωδώς για την κατάσταση των εργαζομένων στη χώρα. Κάθε άλλο!
Αλλά και η λειτουργία της πανελλαδικής γραμμής SOS, 15900, για την υποστήριξη γυναικών θυμάτων βίας αποκλειστικά με συμβασιούχες ΕΣΠΑ (που και αυτά πλησιάζουν στη λήξη τους), η εξαφάνιση της έννοιας του «φύλου» από τα αντικείμενα κάθε υπηρεσίας στο νέο οργανόγραμμα του νεοσύστατου Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, η συσχέτιση της ισότητας των φύλων με την οικογένεια και το δημογραφικό, το χαοτικό θεσμικό πλαίσιο και οι διάχυτες αρμοδιότητες ανάμεσα σε πολλές διαφορετικές υπηρεσίες, οι συχνές σεξιστικές και ομοφοβικές αναφορές βουλευτών της ΝΔ σε πολλές περιστάσεις, δεν πείθουν εξίσου, ότι η κυβέρνηση έχει την παραμικρή ανησυχία για την εργασιακή ισότητα των γυναικών και ότι αγωνιά για τις μισθολογικές και άλλες διακρίσεις λόγω φύλου καιδιαθεματικής καταπίεσης. Κάθε άλλο!
Πιο συγκεκριμένα, στο νομοθέτημα για την «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών», η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2023/970, γίνεται με διατάξεις κατώτερες από αυτές της ίδιας της οδηγίας και ευνοϊκότερες για την εργοδοσία.
Καταρχάς επαναλαμβάνεται συνεχώς το πρόβλημα της καλής νομοθέτησης, που ταυτίζεται με σχετική παρατήρηση της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής,ως προς τη μεθοδολογίαενσωμάτωσης των διατάξεων της οδηγίας με απευθείας τροποποίηση διατάξεων του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (ΠΔ 62/2025, ΚΕΔ). Αυτός ο τρόπος νομοθέτησης δημιουργεί επικαλύψεις, ασαφές πλαίσιο και πιθανή απώλεια ευνοϊκότερων για τους εργαζομένους ρυθμίσεων που προέρχονται από την ενσωμάτωση άλλων οδηγιών και νομοθετημάτων.
Μεγάλο πρόβλημα και χαοτική κατάσταση δημιουργεί ο διαμοιρασμός αρμοδιοτήτων σε διάφορα Υπουργεία, αφού η κρατική αρμοδιότητα για την ισότητα των φύλων στην εργασία…αναζητείται! Χαρακτηριστικά αναφέρει η ΕΕΔΑ: «η ΕΕΔΑ δράττεται της ευκαιρίας να υπενθυμίσει όχι μόνο την υποχρέωση, αλλά και την ανάγκη διατήρησης του χαρτοφυλακίου και των πρωτοβουλιών για την Ισότητα των Φύλων ψηλά ανάμεσα στις εθνικές προτεραιότητες, λαμβανομένης υπόψη μάλιστα και της χαμηλής κατάταξης της χώρας μας στην ΕΕ βάσει του Δείκτη Ισότητας των Φύλων (Gender Equality Index) του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (European Institute for Gender Equality, εφεξής EIGE). Ύστερα από τη μεταφορά της αρμοδιότητας της Ισότητας Φύλων και των αρμόδιων φορέων, όπως το ΚΕΘΙ και ειδικών υπηρεσιακών μονάδων από το Υπουργείο Εσωτερικών στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων (ΠΔ 81/2019) και την πιο πρόσφατη μεταφορά της Ισότητας εν γένει (όχι της ισότητας φύλων) στο Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας (ΠΔ 77/2023), είναι κρίσιμη η σαφής οριοθέτηση της κεντρικής αρμοδιότητας ως προς την ευθύνη της πολιτικής για την ισότητα φύλων στην εργασία και την απασχόληση και συνακόλουθα των μέτρων επίτευξης της αρχής της ίσης αμοιβής, με τη διασφάλιση του απαιτούμενου θεσμικού και επιχειρησιακού συντονισμού, ο οποίος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την παρακολούθηση της εφαρμογής της νομοθεσίας μέσω διαδικασιών θεσμικού κοινωνικού διαλόγου.»
Και ενώ υποτίθεται ότι το νομοσχέδιο στοχεύει να επιβάλλει τη διαφάνεια πριν την πρόσληψη και την απαγόρευση ερωτήσεων προϋπηρεσίας, την υποχρέωση των εργοδοτών για διάθεση και εφαρμογή «μισθολογικής δομής», την εισαγωγή των 4 κριτηρίων που ενέχουν εγγυήσεις ουδετερότητας ως προς το φύλο για τον προσδιορισμό της αμοιβής, το δικαίωμα πρόσβασης των εργαζομένων στις μισθολογικές πληροφορίες για την ενημέρωση τους, με δυνατότητα άσκησής του σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο και τον μηχανισμό υποβολής Εκθέσεων Μισθολογικού Χάσματος, ως μέσου εμπέδωσης της αρχής της ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για εργασία ίσης αξίας, με γενικό σκοπό κοινωνικού συμφέροντος την εξάλειψη των παράνομων διακρίσεων, την αποκάλυψη αδικαιολόγητων ανισοτήτων και την ενίσχυση της διαφάνειας στις αμοιβές, η ουσία βρίσκεται στην εξαίρεση από την τελευταία υποχρέωση!!!
Μαντέψτε ποιοι εργοδότες εξαιρούνταιπλήρως από την υποχρέωση υποβολής περιοδικών εκθέσεων για το μισθολογικό χάσμα: μα φυσικά αυτοί που απασχολούν κάτω από 100 εργαζόμενες-ους-α και αποτελούν το 99% των επιχειρήσεων στην χώρα!Τόση ισότητα, τόση διαφάνεια…
Άλλη μια «αναμενόμενη έκπληξη» επιφυλάσσεται για τις εργαζόμενες του Δημοσίου Τομέα, που και πάλι μένουν με «τρύπια ισότητα»… Η Οδηγία που ενσωματώνεται δεν περιέχει διαφορετική ρύθμιση για τους εργαζόμενους στο Δημόσιο Τομέα (διάταξη της παρ.12 του άρθρου 27), επομένωςο μηχανισμός έννομης προστασίας που εισάγεται στην εθνική νομοθεσίαανατίθεται στο Συνήγορο του Πολίτη, που όμως δεν ισχύει για το προσωπικό του Δημόσιου Τομέα! Τόση ισότητα, τόση κρατική προστασία…
Δύο ακόμα κομβικά προβλήματα αποκαλύπτουν τις πραγματικές κυβερνητικές προθέσεις και την ουσιαστική και πλήρη αδιαφορία για τις υπάρχουσες εργοδοτικές διακρίσεις με βάση το φύλο, αλληλεπιδρώντας και με την αναπηρία, την καταγωγή κλπ, μεγεθύνοντας σε τρομακτικό βαθμό την ανισότητα και πολλαπλασιάζοντας τα προβλήματα (οικονομικά και άλλα).
Στις παρατηρήσεις της ΕΕΔΑ διαβάζουμε: «Δυστυχώς παραμένει ως πρόβλημα η απαίτηση «συναίνεσης» του θιγόμενου προσώπου, η οποία είναι ουσιωδώς διαφορετική από τον όρο «έγκριση» (approval, approbation), η οποία δίνεται και εκ των υστέρων. Η απαίτηση «συναίνεσης» δεν ανταποκρίνεται ούτε στο πνεύμα και το σκοπό της διάταξης του άρθρου 15 της Οδηγίας, που είναι η επίτευξη έννομης προστασίας ατόμων που δεν τολμούν ή δεν μπορούν να προσφύγουν στη ∆ικαιοσύνη ή σε διοικητική Αρχή. ∆ημιουργεί τον κίνδυνο παρόδου των σχετικών προθεσμιών, και συνεπώς ματαίωσης της έννομης προστασίας.»
Επιπλέον, ηδυνατότητα για εξ αποστάσεως συμμετοχή στην Επιθεώρηση Εργασίας σε περίπτωση που στον τόπο κατοικίας ή εργασίας του/της εργαζόμενου-ης δεν εδρεύει αρμόδια υπηρεσία της είναι σημαντική για την περιφέρεια της Ελλάδας και επομένως, για το ποσοστό των εργαζομένων που καλύπτει το νομοσχέδιο. Όπως αναφέρει η ΕΕΔΑ, «η ΕΕΔΑ ενθαρρύνει στην αναγκαία προς έκδοση ΚΥΑ να προβλεφθούν εναλλακτικοί τρόποι ταυτοποίησης για την εξ αποστάσεως συμμετοχής στην εξέταση καταγγελιών ενώπιον της Επιθεώρησης Εργασίας ή/και του Συνηγόρου του Πολίτη, κατά τα πρότυπα που εφαρμόζονται ήδη σε άλλες διοικητικές και δικαστικές λειτουργίες μέσω συστημάτων τηλεδιάσκεψης, ώστε η προτεινόμενη ρύθμιση να είναι προσβάσιμη και αποτελεσματική για όλους/όλες τους/τις εργαζομένους-ες και να μην καταστεί κενό γράμμα για συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων». Η δυνατότητα αυτή αφορά περισσότερο τις-τους κολασμένες της γης, δηλαδή «πρόσωπα που αντιμετωπίζουν σχετικά διοικητικά ή νομικά εμπόδια, τα οποία είναι σε μεγαλύτερη διακινδύνευση άνισης αμοιβής λόγω φύλου, συνήθως συμπίπτουσας με άλλους λόγους παράνομων διακρίσεων ή/και βίας και παρενόχλησης», για να το γράψουμε σε πιο «νομική» μορφή.
Τα φεμινιστικά, αντιρατσιστικά και όλα τα αιτήματα για την πρακτική και υλική αναίρεση των διακρίσεων στους χώρους που παράγεται ο πλούτος, θα έπρεπε να είναι στις προτεραιότητες των σωματείων και των συνδικάτων, προστατεύοντας το σύνολο του κόσμου της δουλειάς και βάζοντας κανόνες στη ζούγκλα της αγοράς.
Η ισότητα δεν αποτελεί πολυτέλεια και προφανώς δεν μπορούμε να την αφήνουμε στα χέρια μιας κυβέρνησης κι ενός συστήματος που παράγει πολέμους, σκάνδαλα και ταξική αδικία!
Σχόλια (0)