Μπροστά στο νέο ιµπεριαλιστικό, ιεραρχηµένο, άγρια ανταγωνιστικό, «πολυπολισµό»// του Αντώνη Νταβανέλου

Η κρίση του 2007-08 έχει αποδειχθεί µια καθοριστική «στιγµή». Όχι τυχαία, η µεγάλη πλειοψηφία των µαρξιστών οικονοµολόγων διεθνώς, αλλά και των σοβαρών αναλυτών στο διεθνή συστηµικό Τύπο, την χαρακτήρισαν ως τη µεγαλύτερη κρίση του καπιταλισµού µετά από εκείνη της δεκαετίας του 1930 που, για να µη ξεχνιόµαστε, οδήγησε στη γενικευµένη σφαγή του Β Παγκοσµίου Πολέµου.

Στην κρίση του 2007-08 έληξε το «µακρύ κύµα ανά­πτυ­ξης» του κα­πι­τα­λι­σµού, που είχε εξα­πο­λύ­σει διε­θνώς η στρα­τη­γι­κή του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σµού στα χρό­νια µετά τον Ρί­γκαν και τη Θά­τσερ.

Στην ει­κο­σα­ε­τία που ακο­λού­θη­σε, όχι µόνο δεν φαί­νο­νται που­θε­νά τα ση­µά­δια επι­στρο­φής του συ­στή­µα­τος σε ένα νέο «φω­τει­νό» ανα­πτυ­ξια­κό κύκλο, αλλά αντί­θε­τα πλη­θαί­νουν οι προει­δο­ποι­ή­σεις για µια νέα ση­µα­ντι­κή κρίση.

Η οι­κο­νο­µι­κή στα­σι­µό­τη­τα συν­δυά­ζε­ται και µε µια αστι­κή στρα­τη­γι­κή αµη­χα­νία. Όλες οι κυ­ρί­αρ­χες τά­ξεις (από την Ουά­σιγ­κτον ως τη Μόσχα και το Πε­κί­νο, αλλά και από το Δελχί ως τις Βρυ­ξέ­λες…) γνω­ρί­ζουν ότι ο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σµός δεν πρό­κει­ται να επα­να­φέ­ρει το σύ­στη­µα σε «υγιή» ανα­πτυ­ξια­κή τρο­χιά, αλλά επί­σης όλες (χωρίς εξαί­ρε­ση) επι­µέ­νουν πει­σµα­τι­κά στο εσω­τε­ρι­κό της επι­κρά­τειάς τους στις σκλη­ρές νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρες αντι­µε­ταρ­ρυ­θµί­σεις.

Πρό­κει­ται για µια συν­θή­κη σήψης και πα­ρα­κµής ιστο­ρι­κών δια­στά­σε­ων.

Σε αυτό το υπό­βα­θρο, η δεύ­τε­ρη θη­τεία του Τραµπ στις ΗΠΑ ση­µα­δεύ­ε­ται από µια ση­µα­ντι­κή στρο­φή του αµε­ρι­κα­νι­κού ιµπε­ρια­λι­σµού, µε στόχο τη δια­χεί­ρι­ση της πα­ρα­κµής του ηγε­µο­νι­κού ρόλου που είχε κα­τα­κτή­σει στα χρό­νια της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης κα­πι­τα­λι­στι­κής πα­γκο­σµιο­ποί­η­σης. Η διε­θνής πο­λι­τι­κή του Τραµπ µοιά­ζει να προ­σα­ρµό­ζε­ται στο απλοϊ­κό «µότο» των αντι­δρα­στι­κών ευαγ­γε­λι­κών αι­ρέ­σε­ων του αµε­ρι­κα­νι­κού χρι­στια­νι­σµού: Ο κα­θέ­νας µόνος του και (µόνο) ο Θεός για όλους… Πρό­κει­ται για µια ρι­ζι­κή στρο­φή προς την προ­τε­ραιό­τη­τα των πο­λι­τι­κών ισχύ­ος (και κυ­ρί­ως πο­λε­µι­κής ισχύ­ος) και αδια­φο­ρί­ας προς τις πο­λι­τι­κές συ­ναί­νε­σης και συ­µµα­χιών, όπως τις γνω­ρί­ζα­µε µε τις πε­ρί­πλο­κες «κα­τα­σκευ­ές» σαν το Διε­θνές Δί­καιο, το σύ­στη­µα απο­φά­σε­ων του ΟΗΕ ή και πιο συ­νε­κτι­κά υπο­σύ­νο­λά τους όπως η συλ­λο­γι­κή λει­τουρ­γία της ευ­ρω­α­τλα­ντι­κής συ­µµα­χί­ας στο ΝΑΤΟ. Είναι µια υπο­χώ­ρη­ση από τον «ηγε­µο­νι­κό» ρόλο (που πε­ρι­λά­µβα­νε τη δια­µόρ­φω­ση συ­ναι­νε­τι­κών συ­µµα­χιών) µε στόχο να δια­τη­ρη­θεί ο ηγε­τι­κός-απο­φα­σι­στι­κός ρόλος, που είναι ικα­νός να διεκ­δι­κεί τα µέ­γι­στα εφι­κτά «µε­ρί­δια» σε κάθε κρίση/ευ­και­ρία ανα­δια­νο­µής κερ­δών, δύ­να­µης και επιρ­ρο­ής. Το πει­ρα­τι­κό ρε­σάλ­το στη Βε­νε­ζου­έ­λα δεν αφή­νει κα­νέ­να πε­ρι­θώ­ριο πα­ρε­ρµη­νεί­ας. Ακόµα και τα ανοι­χτά ερω­τή­µα­τα σχε­τι­κά µε την πι­θα­νή «ευ­θυ­γρά­µµι­ση» ενός ση­µα­ντι­κού τµή­µα­τος του µπο­λι­βα­ρια­νού κα­θε­στώ­τος µε την απα­γω­γή του Ν. Μα­δού­ρο, τε­λι­κά ενι­σχύ­ουν αυτήν τη γε­νι­κή εκτί­µη­ση.

Συ­σχε­τι­σµός

Ο ιµπε­ρια­λι­σµός δεν είναι, και ποτέ δεν ήταν, ένα ενιαίο σύ­στη­µα όπου όλοι οι «παί­κτες» συ­µµε­τέ­χουν ισό­τι­µα και οι απο­φά­σεις λα­µβά­νο­νται στη βάση «αρχών». Η έν­νοια της ιµπε­ρια­λι­στι­κής αλυ­σί­δας και ο νόµος της συν­δυα­σµέ­νης αλλά και ανι­σο­µε­ρούς ανά­πτυ­ξης, είναι κο­µβι­κά «ση­µεία» για να κα­τα­λά­βου­µε το σύγ­χρο­νο κόσµο.

Η εκ­κω­φα­ντι­κή σιωπή της Ρω­σί­ας και της Κίνας µπρο­στά στη σφαγή στη Γάζα, αλλά και στα σχέ­δια του Τραµπ για τη µε­τα­τρο­πή της σε «Ρι­βιέ­ρα» υπό την κα­θο­δή­γη­σε του Συ­µβου­λί­ου Ει­ρή­νης -αυ­τού του υπό φε­ρε­τζέ ενός υπό κα­τα­σκευή «ιδιω­τι­κο­ποι­η­µέ­νου» ΟΗΕ- είναι, επί­σης, ένα µε­γά­λο δε­δο­µέ­νο για τη νέα εποχή. Δεί­χνει ότι οι άλλοι «πόλοι» των αντα­γω­νι­σµών, έχουν εκτί­µη­ση για τον πρα­γµα­τι­κό συ­σχε­τι­σµό δύ­να­µης που εξα­κο­λου­θεί να υπάρ­χει µέσα στην ιµπε­ρια­λι­στι­κή αλυ­σί­δα, και επι­χει­ρούν να τον οδη­γή­σουν σε µια νέα συ­νεν­νό­η­ση µε­τα­ξύ των πο­λε­µι­κά ισχυ­ρών δυ­νά­µε­ων.

Αυτή η επί­γνω­ση που στα­θε­ρά δεί­χνει η δι­πλω­µα­τία του Πού­τιν και του Σι, πολ­λές φορές χά­νε­ται µέσα στις συ­ζη­τή­σεις, ακόµα και στην αρ­θρο­γρα­φία, δυ­νά­µε­ων της ρι­ζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς, που κα­θο­ρί­ζο­νται από τις εύ­κο­λες εντυ­πώ­σεις. Έχει ση­µα­σία να επι­µεί­νει κα­νείς στα «σκλη­ρά» στοι­χεία που δεί­χνουν τον πρα­γµα­τι­κό συ­σχε­τι­σµό δύ­να­µης.

Γιατί η εξέ­λι­ξη έχει µειώ­σει την «ψα­λί­δα» στη δια­φο­ρά ισχύ­ος µε­τα­ξύ των ΗΠΑ και των άλλων «πόλων» του αντα­γω­νι­σµού, αλλά δεν την έχει ανα­τρέ­ψει.

Με βάση τα στοι­χεία του ΔΝΤ, το 2025, το ετή­σιο ΑΕΠ στις ΗΠΑ υπο­λο­γί­ζε­ται στα 30,6 τρισ. δο­λά­ρια, στην Κίνα στα 19,4 τρισ. δο­λά­ρια, και στην Ευ­ρω­ζώ­νη στα 18 τρισ. (επί­δο­ση µι­κρό­τε­ρη, αλλά όχι πολύ µι­κρό­τε­ρη, της Κίνας).

Σε δια­φο­ρε­τι­κά συ­µπε­ρά­σµα­τα θα µπο­ρού­σε επι­φα­νεια­κά να φτά­σει κα­νείς, αν πα­ρα­κο­λου­θού­σε τους ρυ­θµούς ανά­πτυ­ξης. Στα 40 προη­γού­µε­να χρό­νια, όπου η Κίνα στή­ρι­ξε το µέλ­λον της στην προ­σχώ­ρη­ση στη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη κα­πι­τα­λι­στι­κή πα­γκο­σµιο­ποί­η­ση, πέ­τυ­χε ση­µα­ντι­κούς ρυ­θµούς (κα­πι­τα­λι­στι­κής) ανά­πτυ­ξης που ξε­περ­νού­σαν το 10% και για ορι­σµέ­να χρό­νια έφτα­ναν στο 15%. Αν αυτή η ισχυ­ρό­τε­ρη των ΗΠΑ ανα­πτυ­ξια­κή δυ­να­µι­κή συ­νε­χι­ζό­ταν ή συ­νε­χι­στεί αµεί­ω­τη, τότε, όπως ισχυ­ρί­ζο­νται αρ­κε­τοί ανα­λυ­τές, η Κίνα θα έφτα­νε ή και θα ξε­περ­νού­σε τις ΗΠΑ κάπου γύρω στο 2045. Όµως αυτό το «αν…» έχει µε­γά­λη ση­µα­σία. Γιατί µια ισχυ­ρό­τε­ρη ανα­πτυ­ξια­κή δυ­να­µι­κή είναι πιο εύ­κο­λα επι­τεύ­ξι­µη σε µια οι­κο­νο­µία που ξε­κι­νά από χα­µη­λό­τε­ρη βάση. Σή­µε­ρα τη θέση της πρω­το­κα­θε­δρί­ας της Κίνας στην ανα­πτυ­ξια­κή δυ­να­µι­κή στα προη­γού­µε­να χρό­νια, έχει ήδη πάρει η Ινδία που κι­νεί­ται µε ετή­σιους ρυ­θµούς µε­γέ­θυν­σης του ΑΕΠ γύρω στο 10%. Αντί­θε­τα, το 2025 η ανά­πτυ­ξη στην Κίνα έφτα­σε µόλις στο 5%, ενώ οι δυ­τι­κές αλλά και κι­νε­ζι­κές προ­βλέ­ψεις είναι ότι το 2030 θα πε­ριο­ρι­στεί στο 3%, πο­σο­στό άµεσα συ­γκρί­σι­µο µε το ανά­λο­γο των ΗΠΑ. Η ιστο­ρία του κα­πι­τα­λι­σµού πα­ρέ­χει και άλλα πα­ρα­δεί­γµα­τα ανε­πι­βε­βαί­ω­των προσ­δο­κιών θε­α­µα­τι­κής ανα­τρο­πής ισχύ­ος: στη δε­κα­ε­τία του 1970 όλοι µι­λού­σαν για το «ια­πω­νι­κό θαύµα» προ­βλέ­πο­ντας ότι αν οι ρυ­θµοί ανά­πτυ­ξης της Ια­πω­νί­ας συ­νε­χί­ζο­νταν απρό­σκο­πτα, τότε αυτή θα έφτα­νε και θα ξε­περ­νού­σε τις ΗΠΑ στις αρχές του 2000. Σή­µε­ρα γνω­ρί­ζου­µε ότι αυτές οι προ­βλέ­ψεις απέ­χουν πολύ από την πρα­γµα­τι­κό­τη­τα.

Οι δια­πι­στώ­σεις γί­νο­νται σκλη­ρό­τε­ρες αν εστιά­σου­µε σε κά­ποιους κρί­σι­µους κλά­δους του κα­πι­τα­λι­στι­κού/ιµπε­ρια­λι­στι­κού αντα­γω­νι­σµού. Στη λίστα των «100 µε­γά­λων» της πα­γκό­σµιας πο­λε­µι­κής βιο­µη­χα­νί­ας, η κυ­ριαρ­χία των ΗΠΑ είναι ανα­µφι­σβή­τη­τη, δια­θέ­το­ντας πε­ρί­που τις µισές εκ των 100 και, µε­τα­ξύ τους, τις 5 κο­ρυ­φαί­ες της πα­γκό­σµιας κα­τά­τα­ξης. Η Κίνα δια­θέ­τει αξιο­ση­µεί­ω­τη πα­ρου­σία µε 7 συ­µµε­το­χές, αλλά ο ετή­σιος τζί­ρος τους είναι κατά πε­ρί­που 20% µι­κρό­τε­ρος από τις 11 µε­γά­λες εται­ρεί­ες των χω­ρών-µε­λών της Ευ­ρω­ζώ­νης. Σε αυτή τη λίστα των κυ­ρί­αρ­χων «αρ­χό­ντων» των όπλων, η Ρωσία δια­θέ­τει µία µόνο συ­µµε­το­χή, επί­δο­ση µάλ­λον υπο­τι­µη­µέ­νη λόγω της αδια­φά­νειας και της «εµπι­στευ­τι­κό­τη­τας» των στοι­χεί­ων µετά το ξέ­σπα­σµα του πο­λέ­µου στην Ου­κρα­νία.

Ανά­λο­γη είναι η ει­κό­να στον τοµέα των (πρα­γµα­τι­κά) νέων τε­χνο­λο­γιών. Το τε­χνο­λο­γι­κό εµπάρ­γκο προς την Κίνα, που άρ­χι­σε ο Μπάι­ντεν και επι­τα­χύ­νει ο Τραµπ, δεν αφο­ρού­σε βε­βαί­ως την πα­ρα­γω­γή τσιπς και Η/Υ (που ήταν νέες τε­χνο­λο­γί­ες πριν από 20-30 χρό­νια) και που πλέον σε µε­γά­λο βαθµό πα­ρά­γο­νται κυ­ρί­ως στην Κίνα, αλλά και στη Νότια Κορέα, την Ταϊ­βάν και την Ια­πω­νία. Αφο­ρού­σε και αφορά απο­κλει­στι­κά την τε­χνο­λο­γία πα­ρα­γω­γής µη­χα­νών ανα­γκαί­ων για την πα­ρα­γω­γή µι­κρο-επε­ξερ­γα­στών µε­γά­λων δυ­να­το­τή­των και ικα­νών να λει­τουρ­γούν σε ακραί­ες συν­θή­κες, σύ­µφω­να µε τις προ­δια­γρα­φές που απαι­τούν οι εφα­ρµο­γές της αε­ρο­δια­στη­µι­κής, των όπλων και της σύν­δε­σης της Α.Ι. µε τις βιο­µη­χα­νι­κές επι­δό­σεις. Αυτές οι τε­χνο­λο­γί­ες είναι µια αυ­στη­ρά πε­ρι­φρου­ρη­µέ­νη «απο­κλει­στι­κό­τη­τα» 5 γι­γά­ντιων εται­ρειών, εκ των οποί­ων οι 3 έχουν έδρα στην Κα­λι­φόρ­νια και οι 2 στην Ευ­ρω­ζώ­νη. Η κο­ρυ­φαία εξ αυτών, η ολ­λαν­δι­κή ASML που θε­ω­ρεί­ται ο διε­θνής αστέ­ρας της «Extreme Ultraviolet Lithography» απα­γο­ρεύ­ει την απα­σχό­λη­ση οποιου­δή­πο­τε αν­θρώ­που ασια­τι­κής κα­τα­γω­γής στο κε­ντρι­κό ερ­γο­στά­σιό της στο Αϊ­ντ­χό­βεν, ενώ η ίδια δια­θέ­τει µε­γά­λα ερ­γο­στά­σια στην… Κίνα, στη Μα­λαι­σία και τη Νότια Κορέα… Το πα­ρά­δει­γµα πε­ρι­γρά­φει την υπαρ­κτή αλ­λη­λο­δια­πλο­κή µε­τα­ξύ των «στρα­τιω­τι­κο­βιο­µη­χα­νι­κών συ­µπλε­γµά­των» (SMI), αλλά και τη δυ­να­τό­τη­τα των «πα­ρα­δο­σια­κών» κα­πι­τα­λι­στι­κών-ιµπε­ρια­λι­στι­κών δυ­νά­µε­ων να πε­ρι­φρου­ρούν την πρω­το­κα­θε­δρία τους.

Το κε­ντρι­κό ερ­γο­στά­σιο της ASML στο Αϊ­ντ­χό­βεν διά­λε­ξε ο Επί­τρο­πος της ΕΕ για τις Νέες Τε­χνο­λο­γί­ες, Τιερί Μπρε­τόν, για να εξαγ­γεί­λει τη στρα­τη­γι­κή της Κο­µι­σιόν προς τη δια­σφά­λι­ση «αυ­το­νο­µί­ας» της ΕΕ (δη­λα­δή απε­ξάρ­τη­σης από τους 7 Big Tech των ΗΠΑ) µέχρι το 2030, όπως και τη συ­γκέ­ντρω­ση του 20% της πα­γκό­σµιας πα­ρα­γω­γής ηµια­γω­γών στο ευ­ρω­παϊ­κό έδα­φος. Σή­µε­ρα του έχει αφαι­ρε­θεί η βίζα και του έχει απα­γο­ρευ­τεί η εί­σο­δος στο αµε­ρι­κα­νι­κό έδα­φος…

Το πα­ρά­δει­γµα είναι απο­κα­λυ­πτι­κό για τις «εντά­σεις» που δη­µιουρ­γεί ήδη η στρο­φή Τραµπ προς τις µο­νο­µε­ρείς πο­λι­τι­κές ισχύ­ος, όχι µόνο µε­τα­ξύ του αµε­ρι­κα­νι­κού ιµπε­ρια­λι­σµού µε το ανα­δυό­µε­νο «ευ­ρα­σια­τι­κό» µπλοκ, αλλά και µε τους µέχρι χθες πα­ρα­δο­σια­κούς συ­µµά­χους των ΗΠΑ.

Το ΝΑΤΟ. Εί­πα­τε ευ­ρω­α­τλα­ντι­κό µπλοκ;

Πα­ρό­τι οι ευ­ρω­η­γε­σί­ες συ­ναί­νε­σαν στην αγριό­τη­τα της αµε­ρι­κα­νι­κής πο­λι­τι­κής σχε­τι­κά µε τη Γάζα και έκα­ναν τα στρα­βά µάτια σχε­τι­κά µε την απα­γω­γή του Ν. Μα­δού­ρο, το νέο τρα­µπι­κό δόγµα «Στρα­τη­γι­κή Εθνι­κής Ασφά­λειας 2026», οι απει­λη­τι­κές πιέ­σεις προς τον Κα­να­δά, η απαί­τη­ση προ­σάρ­τη­σης της Γροι­λαν­δί­ας και η πα­ρου­σία του Τραµπ στο Ντα­βός, έχουν οδη­γή­σει τις ευ­ρω­α­µε­ρι­κα­νι­κές σχέ­σεις σε πρω­το­φα­νή κρίση. Η εποχή όπου ο Μα­κρόν, κατά την πρώτη θη­τεία Τραµπ, χα­ρα­κτή­ρι­ζε το ΝΑΤΟ ως ορ­γα­νι­σµό «κλι­νι­κά νεκρό», µοιά­ζει πλέον σαν ένα ευ­τυ­χι­σµέ­νο πάρτι σε σύ­γκρι­ση µε την πα­γω­νιά που πα­ρου­σιά­στη­κε στο φε­τι­νό Ντα­βός.

Η απαί­τη­ση προ­σάρ­τη­σης της Γροι­λαν­δί­ας µοιά­ζει σαν η στα­γό­να που ξε­χεί­λι­σε το πο­τή­ρι, πα­ρου­σιά­ζο­ντας χει­ρο­πια­στά την από­δει­ξη ότι η πο­λι­τι­κή άµε­σης προ­τε­ραιό­τη­τας των αµε­ρι­κα­νι­κών συ­µφε­ρό­ντων, δεν δι­στά­ζει ακόµα και µπρο­στά στην άµεση προ­σβο­λή των συ­µφε­ρό­ντων πα­ρα­δο­σια­κών (και συ­νή­θως δου­λο­πρε­πών) συ­µµά­χων στο ΝΑΤΟ. Οι ευ­ρω­η­γε­σί­ες είναι πλέον υπο­χρε­ω­µέ­νες να αντι­δρά­σουν. Και µετά το Ντα­βός, δεί­χνουν την πρό­θε­ση να δρο­µο­λο­γή­σουν πρα­κτι­κά τις αντι­δρά­σεις τους, διεκ­δι­κώ­ντας µια «ευ­ρω­παϊ­κή αυ­το­νο­µία».

Στο φως αυτών των εξε­λί­ξε­ων, οι απο­φά­σεις σχε­τι­κά µε τους ευ­ρω­παϊ­κούς υπε­ρε­ξο­πλι­σµούς πα­ρου­σιά­ζο­νται πλέον ως ανα­µφι­σβή­τη­τες. Το Rearm EU, προ­ϋ­πο­λο­γι­σµού πάνω από 1 τρισ. ευρώ που θα πλη­ρω­θεί από τους µι­σθούς, τις συ­ντά­ξεις και τις κοι­νω­νι­κές δα­πά­νες των χω­ρών-µε­λών, φι­λο­δο­ξεί µέχρι το 2030 να πα­ρου­σιά­σει επί της διε­θνούς σκη­νής τον ισχυ­ρό ένο­πλο βρα­χί­ο­να του ευ­ρω-ιµπε­ρια­λι­σµού. Και κα­νείς δεν δι­καιού­ται να ξεχνά ότι η Γαλ­λία και η Βρε­τα­νία (που αρ­χί­ζει να συ­γκλί­νει ξανά µε την ΕΕ στο στρα­τη­γι­κό πεδίο) είναι πυ­ρη­νι­κές δυ­νά­µεις. Με οπλο­στά­σιο µι­κρό­τε­ρο από εκεί­νο των ΗΠΑ, της Ρω­σί­ας και της Κίνας, αλλά αρ­κε­τό για να κα­τα­στρέ­ψει όλο τον πλα­νή­τη. Κάτω από αυτήν την πυ­ρη­νι­κή «οµπρέ­λα προ­στα­σί­ας», η δή­λω­ση του κα­γκε­λά­ριου Μερτζ ότι «µέχρι το 2030, η Γε­ρµα­νία θα δια­θέ­τει τον ισχυ­ρό­τε­ρο στρα­τό στο ευ­ρω­παϊ­κό έδα­φος» πρέ­πει πλέον να γί­νε­ται αντι­λη­πτή ως µια ρε­α­λι­στι­κή απει­λή, µε πολ­λούς απο­δέ­κτες.

Πιο προ­ω­θη­µέ­να εµφα­νί­ζο­νται τα σχέ­δια για την εξα­σφά­λι­ση της τε­χνο­λο­γι­κής «αυ­το­νο­µί­ας» της ΕΕ. Στους το­µείς των ψη­φια­κών υπη­ρε­σιών, των τη­λε­πι­κοι­νω­νιών και του δια­στή­µα­τος, θε­ω­ρού­νται ανα­γκαί­ες επεν­δύ­σεις που θα ξε­περ­νούν τα 3 τρισ. ευρώ, µε στόχο να έχει αλ­λά­ξει ο συ­σχε­τι­σµός µέχρι το 2030. Είναι φα­νε­ρό ότι τα χρό­νια που έρ­χο­νται θα είναι µια µε­γά­λη δο­κι­µα­σία για τα ερ­γα­τι­κά και κοι­νω­νι­κά δι­καιώ­µα­τα σε όλες τις χώ­ρες-µέ­λη.

Στην κα­τεύ­θυν­ση αυτή η ενό­τη­τα και η απο­φα­σι­στι­κό­τη­τα στη λήψη των ανα­γκαί­ων µέ­τρων θα είναι µια κρί­σι­µη πα­ρά­µε­τρος για τη «χα­λα­ρή» ΕΕ. Η εµφά­νι­ση ενός πιο απο­φα­σι­στι­κού «κέ­ντρου», µε τη σύ­νο­δο των άτυ­πων Ευ­ρω­παί­ων Big 6 (Γε­ρµα­νία, Γαλ­λία, Ιτα­λία, Ολ­λαν­δία, Ισπα­νία, Πο­λω­νία) δεί­χνει ότι η ευ­θυ­γρά­µµι­ση θα είναι κυ­ρί­ως υπό­θε­ση επι­βο­λής παρά «δη­µο­κρα­τι­κής δια­δι­κα­σί­ας». Και η συ­µµε­το­χή σε αυτό το άτυπο «κέ­ντρο» της Ιτα­λί­ας, όπου προ­ΐ­στα­ται η ακρο­δε­ξιά και φι­λο­τρα­µπι­κή Τζόρ­τζια Με­λό­νι, στέλ­νει ένα δευ­τε­ρεύ­ον αλλά εν­δια­φέ­ρον πο­λι­τι­κό «µή­νυ­µα»: είναι άλλο πρά­γµα οι προ­τι­µή­σεις των ακρο­δε­ξιών πο­λι­τι­κών κο­µµά­των της αντι­πο­λί­τευ­σης (όπως πχ σή­µε­ρα της Λεπέν στη Γαλ­λία ή της AfD στη Γε­ρµα­νία) και άλλο πρά­γµα η κυ­βερ­νη­τι­κή γρα­µµή, που οφεί­λει να υπη­ρε­τεί τις επι­λο­γές της κυ­ρί­αρ­χης τάξης κάθε χώρας και πε­ρισ­σό­τε­ρο κάθε ισχυ­ρής χώρας.

Έχει δυ­να­τό­τη­τες ο ευ­ρω-ιµπε­ρια­λι­σµός να υπη­ρε­τή­σει τα­κτι­κά αυτή τη νέα στρα­τη­γι­κή αυ­το­νο­µί­ας απέ­να­ντι στις ΗΠΑ του Τραµπ; Οι δυ­να­τό­τη­τες συ­µµα­χιών που πα­ρου­σιά­ζο­νται είναι µάλ­λον ση­µα­ντι­κές. Ο Κα­να­δός πρω­θυ­πουρ­γός Μαρκ Κάρ­νεϊ λει­τούρ­γη­σε στο Ντα­βός ως ο πιο προ­ω­θη­µέ­νος υπο­στη­ρι­κτής της ανά­γκης για µια νέα «συ­µµα­χία των µε­σαί­ων δυ­νά­µε­ων» µε βάση τα αµοι­βαία συ­µφέ­ρο­ντα. Ο Βρε­τα­νός Στά­ρµερ, παρά τους πε­ριο­ρι­σµούς του Brexit, ενι­σχύ­ει συ­στη­µα­τι­κά τις επι­λο­γές σύ­σφι­ξης των σχέ­σε­ων µε τους Ευ­ρω­παί­ους, ει­δι­κά στο στρα­τιω­τι­κό/πο­λε­µι­κό πεδίο, ενώ δεν δί­στα­σε την επο­µέ­νη του Ντα­βός να επι­σκε­φτεί «φι­λι­κά» το Πε­κί­νο.

Ο όγκος της οι­κο­νο­µί­ας της Ευ­ρω­ζώ­νης δεν µπο­ρεί να υπο­τι­µη­θεί. Λίγες µέρες µετά το Ντα­βός πα­ρου­σιά­στη­κε η συ­µφω­νία ΕΕ-Ιν­δί­ας που έχει µε­γά­λες οι­κο­νο­µι­κές αλλά και δι­πλω­µα­τι­κές-στρα­τη­γι­κές συ­νέ­πειες. Ο ευ­ρω-ιµπε­ρια­λι­σµός δεν είναι ένας «χάρ­τι­νος τί­γρης».

Αυτή η «στρο­φή» της Ιν­δί­ας, που είχε προ­α­ναγ­γελ­θεί µε τις συ­µφω­νί­ες σχε­τι­κά µε τον IMEC (τον οι­κο­νο­µι­κό, αλλά και δι­πλω­µα­τι­κό-στρα­τιω­τι­κό «διά­δρο­µο» Ιν­δί­ας-Ισ­ρα­ήλ-Ελ­λά­δας) είναι εν­δει­κτι­κή για την πρα­γµα­τι­κή συ­νο­χή του µπλοκ των BRICS που είχε προ­βλη­θεί σαν µια «αντι­δυ­τι­κή» συ­σπεί­ρω­ση.

Αντι­µε­τώ­πι­ση

Ανά­λο­γες «ρω­γµές» έχει ο ρω­σο­κι­νε­ζι­κός άξο­νας που πα­ρου­σιά­ζε­ται ως η ρα­χο­κοκ­κα­λιά του εναλ­λα­κτι­κού ευ­ρα­σια­τι­κού «πόλου». Η οι­κο­νο­µι­κή ανι­σό­τη­τα στις οι­κο­νο­µι­κές ρω­σο­κι­νε­ζι­κές σχέ­σεις είναι τόσο µε­γά­λη, που προ­κα­λεί δι­καιο­λο­γη­µέ­νες ανη­συ­χί­ες στη ρω­σι­κή πλευ­ρά για τις προ­ο­πτι­κές αυτής της «φι­λί­ας». Η κι­νε­ζι­κή επέ­κτα­ση επιρ­ρο­ής στην Κε­ντρι­κή Ασία προ­σβά­λει πλέον πε­ριο­χές που η Ρωσία θε­ω­ρού­σε πα­ρα­δο­σια­κά ως δική της «αυλή» (πχ Κα­ζακ­στάν). Στο «µε­γά­λο παι­χνί­δι» της Αρ­κτι­κής, η Κίνα έχει δια­µη­νύ­σει προς όλους ότι δεν θα δε­χτεί τον πα­ρα­γκω­νι­σµό της µέσω µιας εν­δε­χό­µε­νης αµε­ρι­κα­νο-ρω­σι­κής συ­νεν­νό­η­σης, όπως αυτή επι­χει­ρή­θη­κε στην Αλά­σκα. Οι αραιο­κα­τοι­κη­µέ­νες πε­ριο­χές της Ανα­το­λι­κής Σι­βη­ρί­ας έχουν γίνει στό­χος, µε το Πε­κί­νο να θυ­µί­ζει ότι «ιστο­ρι­κά» ήταν κι­νε­ζι­κές κτή­σεις που προ­σαρ­τή­θη­καν από τους Τσά­ρους µόλις κατά τον 19ο αιώνα. Στην πρα­γµα­τι­κό­τη­τα το µότο «ο κα­θέ­νας µόνος του – ο Θεός για όλους» έχει εγκα­τα­στα­θεί στο κέ­ντρο της πο­λι­τι­κής όλων των µε­γά­λων δυ­νά­µε­ων. Αυτός είναι ο µο­να­δι­κός τρό­πος προ­σα­ρµο­γής τους στις ση­µε­ρι­νές συν­θή­κες στα­σι­µό­τη­τας και πα­ρα­κµής του συ­στή­µα­τος διε­θνώς. Αυτός ο πα­ρά­γο­ντας κάνει όλες τις «συ­µµα­χί­ες» ευά­λω­τες και αστα­θείς, κάνει πι­θα­νές τις πιο απί­στευ­τες µε­τα­το­πί­σεις, και δίνει στις εξε­λί­ξεις ένα χα­ρα­κτή­ρα µε­γά­λης επι­κιν­δυ­νό­τη­τας.

Η αντι­µε­τώ­πι­ση αυτής της νέας κα­τά­στα­σης είναι ένα επεί­γον κα­θή­κον για τη ρι­ζο­σπα­στι­κή αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή Αρι­σε­ρά.

Η το­πο­θέ­τη­ση απέ­να­ντί του, οφεί­λει να έχει δύο δια­κρι­τούς και αλ­λη­λο­συ­µπλη­ρω­µα­τι­κούς «πυ­λώ­νες».

Στο ιδε­ο­λο­γι­κό πεδίο είναι απα­ραί­τη­τη η από­λυ­τη ανε­ξαρ­τη­σία του κι­νή­µα­τος και της Αρι­στε­ράς απέ­να­ντι σε όλα -ανε­ξαι­ρέ­τως!- τα µπλοκ του ση­µε­ρι­νού αντα­γω­νι­σµού. Όλοι οι «πόλοι» των συ­γκρού­σε­ων είναι κα­πι­τα­λι­σµοί, κα­θε­στώ­τα αδί­στα­κτα στον «εσω­τε­ρι­κό πό­λε­µο» ενά­ντια στην ερ­γα­τι­κή τάξη και τις λαϊ­κές µάζες. Όλοι αυτοί οι κα­πι­τα­λι­σµοί έχουν φτά­σει στο «ανώ­τα­το στά­διο» ανά­πτυ­ξης που, µέχρι σή­µε­ρα, γνώ­ρι­σε ο κό­σµος. Και γι’ αυτό δεν πρέ­πει να υπάρ­χει ο πα­ρα­µι­κρός δι­στα­γµός για τον χα­ρα­κτη­ρι­σµό τους ως ιµπε­ρια­λι­στι­κές δυ­νά­µεις. Η αντι­πα­ρά­θε­ση, ακόµα και η σύ­γκρου­ση µε­τα­ξύ τους, είναι η πάλη µε­τα­ξύ «πει­να­σµέ­νων και χορ­τά­των ιµπε­ρια­λι­στών» όπως χα­ρα­κτή­ρι­ζε ο Λένιν την επερ­χό­µε­νη το 1914 πο­λε­µι­κή ανα­µέ­τρη­ση, απαι­τώ­ντας την πλήρη ανε­ξαρ­τη­σία του ερ­γα­τι­κού κι­νή­µα­τος και της (νέας τότε) κο­µµου­νι­στι­κής Αρι­στε­ράς απέ­να­ντι στα δύο στρα­τό­πε­δα που βά­δι­ζαν προς τα αν­θρω­πο­φά­γα χα­ρα­κώ­µα­τα. Η κα­τη­γο­ρία για «ισα­πο­στα­κι­σµό», για πρώτη φορά εκ­φω­νή­θη­κε από τα σο­σιαλ­δη­µο­κρα­τι­κά στε­λέ­χη (που «διά­λε­γαν», µαζί µε τις κυ­βερ­νή­σεις τους, στρα­τό­πε­δο) ενά­ντια στην Αρι­στε­ρά του Τσί­µερ­βαλντ και κυ­ρί­ως ενά­ντια στους Ρώ­σους Μπολ­σε­βί­κους. Όσοι σή­µε­ρα επα­να­λα­µβά­νουν το ίδιο λάθος, κιν­δυ­νεύ­ουν, «δια­λέ­γο­ντας» στρα­τό­πε­δο, να κα­τα­λή­γουν σε ανεί­πω­τη σύγ­χυ­ση: η «φι­λο­ρω­σι­κή» επι­λο­γή µπο­ρεί να γίνει και φι­λο­τρα­µπι­κή, η φι­λο-BRICS προ­πα­γάν­δα µπο­ρεί να κα­τα­λή­γει φι­λο-ΕΕ κ.ο.κ. Ελ­πί­ζου­µε να µην «ανα­κα­λυ­φθεί» κά­ποιος φι­λο­α­µε­ρι­κα­νι­κός αντιευ­ρω­παϊ­σµός, ή και αντί­στρο­φα κά­ποιος φι­λο-ΕΕ αντια­µε­ρι­κα­νι­σµός, υπό το πρό­σχη­µα (πάντα!) ενός τάχα «συ­γκε­κρι­µέ­νου αντι­ι­µπε­ρια­λι­σµού», που δεν δι­στά­ζει «να κάνει επι­λο­γές».

Στο συ­γκε­κρι­µέ­νο πο­λι­τι­κό πεδίο, τα πρά­γµα­τα είναι απλού­στε­ρα. Ζούµε σε µια χώ­ρα-µέ­λος του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Αυτό ση­µαί­νει ότι από­λυ­τη προ­τε­ραιό­τη­τα στην πο­λι­τι­κή µας είναι η αντι­µε­τώ­πι­ση του «εχθρού στην ίδια µας τη χώρα». Στην πε­ρί­ο­δο που έρ­χε­ται η πάλη ενά­ντια στις βά­σεις και τη διό­γκω­ση της αµε­ρι­κα­νι­κής πα­ρου­σί­ας στην Ελ­λά­δα, η πάλη ενά­ντια στη συ­µµε­το­χή στο ΝΑΤΟ, η απαί­τη­ση για ρήξη µε τον αντι­δρα­στι­κό συ­µµα­χι­κό «άξονα» µε το Ισ­ρα­ήλ, θα πάει χέ­ρι-χέ­ρι µε την πάλη ενά­ντια στους εξο­πλι­σµούς, µε την πάλη ενά­ντια στο RearmEU, µε την αντί­στα­ση σε όλα τα µέτρα στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης που προ­ϋ­πο­θέ­τει η ανά­πτυ­ξη του ευ­ρω­µι­λι­τα­ρι­σµού, χωρίς καµιά αυ­τα­πά­τη για έναν κά­ποιο, τάχα, θε­τι­κό ρόλο της ΕΕ απέ­να­ντι στον «τυ­φώ­να Τραµπ». Και όλα αυτά δεν θα είναι αφη­ρη­µέ­νες (γε­ω­πο­λι­τι­κές) ασκή­σεις επί χάρ­του. Η δυ­να­τό­τη­τά µας να υπε­ρα­σπι­στού­µε το µε­ρο­κά­µα­το, τις ερ­γα­σια­κές σχέ­σεις, τα βα­σι­κά κοι­νω­νι­κά και δη­µο­κρα­τι­κά δι­καιώ­µα­τα κ.ο.κ. θα είναι άµεσα συν­δε­δε­µέ­νη µε το εάν και κατά πόσο θα µπο­ρού­µε να υπο­στη­ρί­ζου­µε ως αδια­τά­ρα­κτη ενό­τη­τα την αντι­πο­λε­µι­κή πο­λι­τι­κή, την αντι-ιµπε­ρια­λι­στι­κή πο­λι­τι­κή, την αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή στρα­τη­γι­κή.

https://rproject.gr/article/mprosta-sto-neo-iuperialistiko-ierarhiueno-agria-antagonistiko-polypolisuo