Ο ρόλος του ΠΑΜΕ στην ανασύνταξη του συνδικαλιστικού κινήματος

Στις Θέσεις του ΚΚΕ για το 22ο Συνέδριο, υπάρχει ειδικό και εκτεταμένο κεφάλαιο που αφορά το εργατικό-συνδικαλιστικό κίνημα και το ΠΑΜΕ (σελ. 78-92).

Συ­νε­χί­ζε­ται έτσι το νήμα από το 21ο Συ­νέ­δριο (2021), όπου είχε τεθεί ως προ­τε­ραιό­τη­τα η «ανα­σύ­ντα­ξη του ερ­γα­τι­κού-συν­δι­κα­λι­στι­κού κι­νή­μα­τος» (σελ. 80). Και παρ’ ότι εκτι­μά­ται ότι υπάρ­χουν θε­τι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα, ωστό­σο ο βαθ­μός ορ­γά­νω­σης της ερ­γα­τι­κής τάξης στα συν­δι­κά­τα πα­ρα­μέ­νει χα­μη­λός και η δη­μιουρ­γία νέων συν­δι­κά­των προ­χω­ρά αργά και βα­σα­νι­στι­κά (σελ. 81-82). Επι­πλέ­ον θε­ω­ρεί­ται πως η Πα­νελ­λα­δι­κή Σύ­σκε­ψη του ΠΑΜΕ, τον Νο­έμ­βρη του 2024, απο­τέ­λε­σε σταθ­μό, καθώς συμ­με­τεί­χαν για πρώτη φορά αρ­κε­τά πρω­το­βάθ­μια σω­μα­τεία που δεν συ­σπει­ρώ­νο­νται στο ΠΑΜΕ ή συ­ντο­νί­ζο­νται μαζί του σε διά­φο­ρες κι­νη­το­ποι­ή­σεις.

Δημήτρης Κατσορίδας*

Από τα πα­ρα­πά­νω -και από άλλα ση­μεία του συ­γκε­κρι­μέ­νου κε­φα­λαί­ου των Θέ­σε­ων- θεωρώ ότι τί­θε­νται τόσο στο ΚΚΕ όσο και στο ΠΑΜΕ νέα και επαυ­ξη­μέ­να, αλλά δια­φο­ρε­τι­κά κα­θή­κο­ντα.

Η ερ­γα­τι­κή τάξη συ­γκρο­τή­θη­κε ιστο­ρι­κά ως τάξη μέσω της διεκ­δί­κη­σης και από­σπα­σης συλ­λο­γι­κών δι­καιω­μά­των, που αφο­ρούν την κοι­νω­νι­κή πρό­νοια και την προ­στα­σία των ερ­γα­ζο­μέ­νων, που επι­κυ­ρώ­θη­καν με τη βελ­τί­ω­ση της ερ­γα­τι­κής νο­μο­θε­σί­ας. Συ­νε­πώς, η επί­θε­ση που δέ­χο­νται οι δυ­νά­μεις της ερ­γα­σί­ας από το κε­φά­λαιο στο­χεύ­ει στη διά­λυ­ση της ερ­γα­τι­κής τάξης ως συλ­λο­γι­κού υπο­κει­μέ­νου. Δεν είναι, λοι­πόν, τυ­χαίο ότι αυτή η στρα­τη­γι­κή του κε­φα­λαί­ου περνά μέσα από την με­τα­τό­πι­ση των συμ­βά­σε­ων από το συλ­λο­γι­κό στο ατο­μι­κό επί­πε­δο.

Το κρί­σι­μο ερώ­τη­μα είναι: Μπο­ρεί να υπάρ­ξει πάλη κατά της απορ­ρύθ­μι­σης της αγο­ράς ερ­γα­σί­ας χωρίς την υπε­ρά­σπι­ση του συν-ομο­σπον­δια­κού χα­ρα­κτή­ρα του συν­δι­κα­λι­σμού; Αν όχι, τότε δεν συν­δέ­ε­ται άμεσα με αυτή την πάλη και η διεκ­δί­κη­ση συλ­λο­γι­κών εγ­γυ­ή­σε­ων για τους ερ­γα­ζό­με­νους σε επαγ­γελ­μα­τι­κή και εθνι­κή κλί­μα­κα, μέσω της επα­να­θε­σμο­θέ­τη­σης των εθνι­κών συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σε­ων ερ­γα­σί­ας και της ενί­σχυ­σης των κλα­δι­κών;

Ας θέ­σου­με κά­ποιους προ­βλη­μα­τι­σμούς.

Πρώ­τον: Η ιστο­ρία της ελ­λη­νι­κής ερ­γα­τι­κής τάξης, μέσα από μα­κρο­χρό­νιους αγώ­νες, μας κλη­ρο­δό­τη­σε τη ΓΣΕΕ και την ΑΔΕΔΥ ως ενιαί­ες συν­δι­κα­λι­στι­κές ορ­γα­νώ­σεις, στις οποί­ες συμ­με­τέ­χουν όλοι οι ερ­γα­ζό­με­νοι και ερ­γα­ζό­με­νες, ανε­ξαρ­τή­τως αν ανή­κουν ή όχι σε κά­ποιο ιδε­ο­λο­γι­κό και πο­λι­τι­κό ρεύμα.

Είναι γε­γο­νός ότι το ηγε­τι­κό επι­τε­λείο των ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ, με κυ­ρί­αρ­χη πα­ρου­σία των ΠΑΣΚΕ και ΔΑΚΕ, ακο­λου­θεί μια τα­κτι­κή που εν­σω­μα­τώ­νει τα συν­δι­κά­τα στις επι­λο­γές των κρα­τού­ντων. Όμως, αυτός ο κίν­δυ­νος δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται ούτε με συ­νε­χή πο­λι­τι­κή κα­ταγ­γε­λιών περί συμ­βι­βα­σμέ­νων ηγε­σιών (με τις οποί­ες συχνά προ­κη­ρύσ­σο­νται μαζί απερ­γί­ες, για να δια­χω­ρι­στεί το ΠΑΜΕ μετά), ούτε με την αξιο­ποί­η­ση αρ­νη­τι­κών εξε­λί­ξε­ων για αυ­το­ε­πι­βε­βαί­ω­ση (ώστε να φανεί το ΠΑΜΕ ως ο μόνος φο­ρέ­ας του τα­ξι­κού συν­δι­κα­λι­σμού), ούτε με την πε­ρι­χα­ρά­κω­ση των δυ­νά­με­ών του στις κομ­μα­τι­κές δυ­νά­μεις του ΚΚΕ και στις ξε­χω­ρι­στές συ­γκε­ντρώ­σεις, ούτε με επι­λε­κτι­κή αποχή από θέ­σεις ευ­θύ­νης στα συν­δι­κα­λι­στι­κά όρ­γα­να που αφή­νει τα συν­δι­κά­τα σ’ αυτή την ηγε­σία. Αντι­με­τω­πί­ζε­ται, πρω­τί­στως, με την ενερ­γο­ποί­η­ση των ερ­γα­ζό­με­νων μέσα στα συν­δι­κά­τα, με την ενό­τη­τα δρά­σης πάνω στα κοινά προ­βλή­μα­τα και με την κα­λύ­τε­ρη δυ­να­τή ορ­γά­νω­ση των αγώ­νων.

Δεν πρέ­πει άλ­λω­στε να ξε­χνά­με ότι ο βα­σι­κός εχθρός είναι το κε­φά­λαιο και οι κυ­βερ­νή­σεις που εφαρ­μό­ζουν αντερ­γα­τι­κά μέτρα. Εκεί πρέ­πει, κυ­ρί­ως, να στρέ­φο­νται τα πυρά. Διότι, αν οι μα­ζι­κοί αγώ­νες είναι καλά ορ­γα­νω­μέ­νοι, ενω­τι­κοί και κυ­ρί­ως στέ­φο­νται με επι­τυ­χί­ες, τότε μπο­ρούν να απο­τε­λέ­σουν τη βάση για γε­νι­κό­τε­ρες ανα­κα­τα­τά­ξεις και αλ­λα­γή των συ­σχε­τι­σμών μέσα στα συν­δι­κά­τα, και όχι το αντί­στρο­φο. Αντι­θέ­τως, οι δια­φο­ρε­τι­κές συ­γκε­ντρώ­σεις υπο­σκά­πτουν τη μα­ζι­κο­ποί­η­ση των κι­νη­το­ποι­ή­σε­ων, καθώς απο­θαρ­ρύ­νουν τη συμ­με­το­χή των ερ­γα­ζο­μέ­νων σε αυτές, λόγω δι­χα­στι­κών δι­λημ­μά­των, τη στιγ­μή που απαι­τεί­ται να συ­μπα­ρα­τάσ­σε­ται ενω­μέ­νο το ερ­γα­τι­κό δυ­να­μι­κό απέ­να­ντι στη σα­ρω­τι­κή επί­θε­ση που δέ­χε­ται από τα αντερ­γα­τι­κά πυρά. Είναι βα­σι­κός κα­νό­νας της τέ­χνης του πο­λέ­μου.

Δεύ­τε­ρον: Τί­θε­ται και ένα άλλο ερώ­τη­μα: Αφού το ΠΑΜΕ δεν απο­τε­λεί ξε­χω­ρι­στή συν­δι­κα­λι­στι­κή ορ­γά­νω­ση, ούτε συν­δι­κα­λι­στι­κή πα­ρά­τα­ξη, τότε τι ακρι­βώς είναι; Αντι­θέ­τως, έχει εγ­γρα­φεί στη συ­νεί­δη­ση των ερ­γα­ζο­μέ­νων ως βρα­χί­ο­νας του ΚΚΕ, που συ­σπει­ρώ­νει μέλη και υπο­στη­ρι­κτές του. Άρα, ούτε με­τω­πι­κό σχήμα απο­τε­λεί.

Βέ­βαια, παρ’ ότι το ΠΑΜΕ δεν επι­διώ­κει τη διά­σπα­ση του συν­δι­κα­λι­στι­κού κι­νή­μα­τος, και ορθώς, εντού­τοις δια­πράτ­τει το εξής λάθος: έχο­ντας τη λο­γι­κή της δη­μιουρ­γί­ας «τα­ξι­κών συν­δι­κά­των» προ­σπα­θεί να επι­λύ­σει ένα πο­λι­τι­κό πρό­βλη­μα, που είναι η κρίση εκ­προ­σώ­πη­σης του συν­δι­κα­λι­στι­κού κι­νή­μα­τος, με ορ­γα­νω­τι­κό τρόπο (π.χ. ξε­χω­ρι­στές συ­γκε­ντρώ­σεις, κ.λπ.). Πα­ρα­βλέ­πει όμως ότι οι συν­δι­κα­λι­στι­κές ορ­γα­νώ­σεις δεν είναι μόνο οι ηγε­σί­ες ή οι πα­ρα­τά­ξεις τους, αλλά πρω­τί­στως η ερ­γα­τι­κή τους βάση. Εξάλ­λου, όπως έχει δεί­ξει η ιστο­ρι­κή εμπει­ρία του ερ­γα­τι­κού κι­νή­μα­τος, οι τα­ξι­κές δυ­νά­μεις λει­τούρ­γη­σαν μέσω ευ­ρύ­τε­ρων συν­δι­κα­λι­στι­κών συ­σπει­ρώ­σε­ων, όταν το κρά­τος και ο ερ­γα­το­πα­τε­ρι­σμός τις είχε θέσει εκτός του επί­ση­μου συν­δι­κα­λι­σμού (πε­ρί­ο­δος εμ­φυ­λί­ου έως δε­κα­ε­τία 1970). Βέ­βαια, κάτι τέ­τοιο σή­με­ρα δεν ισχύ­ει και γι’ αυτό χρειά­ζε­ται να εντο­πι­στούν ποιες είναι οι επι­κρα­τέ­στε­ρες αρ­νη­τι­κές τά­σεις στο συν­δι­κα­λι­στι­κό κί­νη­μα, ώστε να υπάρ­ξει απο­τε­λε­σμα­τι­κή πα­ρέμ­βα­ση.

Κατά τη γνώμη μου, το ΠΑΜΕ είναι ανα­γκαίο να επα­να­προσ­διο­ρί­σει τα φυ­σιο­γνω­μι­κά του χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά. Να επι­διώ­ξει να λει­τουρ­γή­σει ως συ­σπεί­ρω­ση ευ­ρύ­τε­ρων συν­δι­κα­λι­στι­κών δυ­νά­με­ων (συν­δι­κά­τα, πα­ρα­τά­ξεις, σχή­μα­τα, διά­φο­ρες ερ­γα­τι­κές κι­νή­σεις, συ­σπει­ρώ­σεις συν­δι­κα­λι­στών/-τριών, κ.λπ.), πέρα από τον κύκλο επιρ­ρο­ής του ΚΚΕ, με στόχο να συ­ντο­νί­σουν το βήμα τους στη βάση συ­γκε­κρι­μέ­νων θέ­σε­ων, προ­κει­μέ­νου να υπε­ρα­σπι­στούν τα δι­καιώ­μα­τα των ερ­γα­ζο­μέ­νων και την ανε­ξαρ­τη­σία των συν­δι­κά­των. Τέ­τοια πα­ρα­δείγ­μα­τα είναι πολλά και επι­τυ­χη­μέ­να στην ιστο­ρία του ερ­γα­τι­κού κι­νή­μα­τος στην Ελ­λά­δα, όπως το Ερ­γα­τι­κό ΕΑΜ, το ΔΗ.Σ.Κ. (1956), η Κί­νη­ση των 115 Συ­νερ­γα­ζό­με­νων Ερ­γα­το­ϋ­παλ­λη­λι­κών Ορ­γα­νώ­σε­ων (1962-67), τα ΣΑΔΕΟ (1977) και η Συ­ντο­νι­στι­κή Επι­τρο­πή Αγώνα (1986). Δη­λα­δή, ενιαιο­με­τω­πι­κά σχή­μα­τα, που στό­χευαν στην αλ­λα­γή των συ­σχε­τι­σμών δύ­να­μης στο εσω­τε­ρι­κό των συν­δι­κά­των χωρίς απο­κλει­σμούς.

Ένα τέ­τοιο ενιαιο­με­τω­πι­κό σχήμα δεν απαι­τεί ιδε­ο­λο­γι­κή ενό­τη­τα των δυ­νά­με­ων που το απαρ­τί­ζουν -κάτι αδύ­να­το λόγω της πο­λυ­μορ­φί­ας της ερ­γα­τι­κής τά­ξης- αλλά συμ­φω­νία σε συ­γκε­κρι­μέ­να αι­τή­μα­τα. Η πα­ρέμ­βα­ση δε του ΚΚΕ στο συν­δι­κα­λι­στι­κό κί­νη­μα και στο ΠΑΜΕ, όπως άλ­λω­στε πε­ρι­γρά­φε­ται στις Θέ­σεις [και εν­δε­χο­μέ­νως η πα­ρέμ­βα­ση κι άλλων πο­λι­τι­κών δυ­νά­με­ων, ΔΚ], απο­τε­λεί ζή­τη­μα των ίδιων των πο­λι­τι­κών φο­ρέ­ων και αφορά την ενί­σχυ­ση της ιδε­ο­λο­γι­κής τους επιρ­ρο­ής, η οποία θα ήταν προ­τι­μό­τε­ρο να ασκεί­ται μα­κριά από ηγε­μο­νι­σμούς και κα­πε­λώ­μα­τα, τα οποία λει­τουρ­γούν απω­θη­τι­κά για τον κόσμο της ερ­γα­σί­ας.

Εν κα­τα­κλεί­δι, το ΠΑΜΕ οφεί­λει να απευ­θυν­θεί στο σύ­νο­λο των ερ­γα­ζο­μέ­νων που επι­θυ­μούν να αντι­στα­θούν στην κα­τα­στρο­φή των δι­καιω­μά­των τους. Μια τέ­τοια κί­νη­ση θα του προσ­δώ­σει, ου­σια­στι­κά, το πε­ριε­χό­με­νο που υπο­δη­λώ­νει ο τί­τλος του, ώστε να γίνει πραγ­μα­τι­κά και Πα­νερ­γα­τι­κό και Μέ­τω­πο. Η αγω­νι­στι­κό­τη­τά του, άλ­λω­στε, δεν αμ­φι­σβη­τεί­ται.

 

*Το παρόν άρθρο δη­μο­σιεύ­τη­κε στο πλαί­σιο του προ­συ­νε­δρια­κού δια­λό­γου του ΚΚΕ για το 22ο Συ­νέ­δριό του, το οποίο πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε με­τα­ξύ 29-31/1/2026). Απο­τε­λεί ανα­δη­μο­σί­ευ­ση από το θε­ω­ρη­τι­κό πε­ριο­δι­κό του ΚΚΕ, Κομ­μου­νι­στι­κή Επι­θε­ώ­ρη­ση (ΚΟΜΕΠ), τεύ­χος Νο 5-6, Σε­πτέμ­βρης-Δε­κέμ­βριος 2025 (σελ. 242-245), και αναρ­τά­ται με την ευ­γε­νι­κή πα­ρα­χώ­ρη­ση του συγ­γρα­φέα.

Ο ρόλος του ΠΑΜΕ στην ανασύνταξη του συνδικαλιστικού κινήματος