Από το Τσέρνομπιλ και τη Φουκουσίμα, στην Ελλάδα των Τεμπών και της «Βιολάντα»
Οι πρόσφατες δηλώσεις του πρωθυπουργού στην σύνοδο κορυφής για την πυρηνική ενέργεια έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Είναι ένα ζήτημα που έχει επανέλθει στο προσκήνιο εδώ και καιρό στην Ε.Ε., ενώ έχουν αρχίσει και οι πρώτες αδειοδοτήσεις και επιδοτήσεις για επενδύσεις για την κατασκευή των νέων μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR).
Ελένη Πελέκη
Οι νέοι αντιδραστήρες διαφημίζονται στον αστικό Τύπο ως μια νέα επαναστατική τεχνολογία, που λύνει, θεωρητικά, πολλά από τα προβλήματα της πυρηνικής ενέργειας. Λόγω του μικρότερου μεγέθους τους μπορούν να παραχθούν μαζικά και να συναρμολογούνται τμηματικά στο τελικό προορισμό με χαμηλότερο κόστος. Επιπλέον, θεωρούνται ασφαλέστεροι και λόγω του μικρότερου φορτίου τους (έως 300MW) και εξαιτίας νέων συστημάτων παθητικής ασφάλειας που ελαχιστοποιούν τις πιθανότητες ατυχημάτων.
Βέβαια όλα τα παραπάνω συνοδεύονται από αστερίσκους και προϋποθέσεις, στις οποίες αξίζει να σταθούμε λίγο περισσότερο. Αρχικά, το κόστος είναι μικρότερο σε σύγκριση με την κατασκευή ενός παραδοσιακού πυρηνικού εργοστασίου, αλλά παραμένει αρκετά υψηλό. Το πρώτο πακέτο που έχει εγκριθεί από την Ε.Ε. είναι στο ύψος των 200 εκατομμυρίων ενώ το κόστος της κατασκευής ενός μικρού αρθρωτού αντιδραστήρα εκτιμάται στο 1,9 δισεκατομμύριο χωρίς να υπολογίζεται το κόστος μεταφοράς και εγκατάστασης. Παρόλο που κολοσσοί όπως η Google και η Amazon φαίνεται να έχουν δείξει επενδυτικό ενδιαφέρον σε αυτή την τεχνολογία (κυρίως για την ηλεκτροδότηση των ενεργοβόρων κέντρων δεδομένων της Τεχνητής Νοημοσύνης) είναι σαφές πως θα χρειαστεί πολύ κρατικό χρήμα για να προχωρήσει η παραγωγή.
Ακόμα όμως κι αν το κόστος ήταν σημαντικά μικρότερο, οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι παραμένουν σημαντικοί. Παρόλο που η πυρηνική ενέργεια προωθείται ως «πράσινη» εναλλακτική στα ορυκτά καύσιμα, οι επιπτώσεις στο οικοσύστημα είναι σημαντικές. Παρά την τεχνική πρόοδο που διαφημίζεται σε άλλες πτυχές της πυρηνικής τεχνολογίας, στο κρίσιμο ζήτημα της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων εξακολουθεί να μην υπάρχει κάποια καλύτερη λύση από το θάψιμο και σκέπασμα με τσιμέντο σε μη σεισμογενείς περιοχές, που -ακόμα και με την λήψη όλων των μέτρων ασφαλείας και χωρίς να συμβεί κάποιο ατύχημα- δεν αποκλείει τις διαρροές. Σύμφωνα με μελέτη των πανεπιστημίων Stanford και British Columbia οι SMR αναμένεται να παράγουν περισσότερα ραδιενεργά απόβλητα και η έρευνα για την αποτελεσματική διαχείριση τους δεν φαίνεται να είναι ψηλά στη λίστα των προτεραιοτήτων της πυρηνικής βιομηχανίας.
Το τελευταίο προτέρημα των SMR, τα προηγμένα συστήματα παθητικής ασφάλειας, που υποτίθεται πως ελαχιστοποιούν τον κίνδυνο ενός ατυχήματος, είναι επίσης αμφισβητήσιμο. Η εγκατάσταση και η ενσωμάτωση αυτών των συστημάτων έχει επιπλέον προϋποθέσεις και είναι δυνητικά κάτι που θα αυξήσει το κόστος και το χρονοδιάγραμμα της κατασκευής. Στην εποχή του αχαλίνωτου καπιταλισμού της απορρύθμισης και των επενδυτικών ανησυχιών για τους αυστηρούς και «γραφειοκρατικούς» κανονισμούς ασφαλείας, δεν μπορεί να υπάρξει καμία εμπιστοσύνη για την ασφάλεια των μικρών αντιδραστήρων.
Επίσης, ακόμα και υπό ιδανικές συνθήκες, η πιθανότητα ενός ατυχήματος είτε από σχεδιαστικό ή ανθρώπινο λάθος είτε από κάποια απρόβλεπτη φυσική καταστροφή δεν μπορεί να μηδενιστεί. Αυτό ισχύει φυσικά σε όλες τις τεχνολογίες, αλλά η διαφορά με την πυρηνική ενέργεια είναι πως σε περίπτωση ατυχήματος οι επιπτώσεις είναι δυσανάλογα μεγάλες σε σχέση με τα πιθανά οφέλη.
Φέτος συμπληρώνονται 40 χρόνια από το ατύχημα στον αντιδραστήρα στο Τσέρνομπιλ και 15 χρόνια από το ατύχημα στη Φουκουσίμα. Πρόκειται για δύο ατυχήματα που συγκλόνισαν τον κόσμο. Στην Ουκρανία σχεδόν 5 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν ακόμα σε περιοχές που είναι εκτεθειμένες σε ραδιενέργεια αφού η ποσότητα που απελευθερώθηκε στην ατμόσφαιρα με την έκρηξη του αντιδραστήρα υπολογίστηκε πως είναι 200 φορές περισσότερη από τις ατομικές βόμβες στην Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι μαζί. Τα ποσοστά θνησιμότητας και γενετικών μεταλλάξεων παραμένουν υψηλά ακόμα και δεκαετίες μετά, ενώ έχουν αυξηθεί σημαντικά τα ποσοστά του παιδικού καρκίνου του θυρεοειδούς ακόμα και δυο γενιές μετά. Έρευνες της Greenpeace υποστηρίζουν πως οι επιπτώσεις τόσο στο περιβάλλον όσο και στην ανθρώπινη υγεία είναι πιο σοβαρές από τα επίσημα νούμερα.
Αντίστοιχα, στην Ιαπωνία παρόλο που αντικειμενικά τα πρωτόκολλα ασφαλείας ήταν πληρέστερα και σε μεγάλο βαθμό αποτελεσματικά, δεν αποφεύχθηκε μόλυνση σε μεγάλη ακτίνα γύρω από τους αντιδραστήρες. Ενδεικτικά, θα αναφέρουμε πως ακόμα υπάρχουν περίπου 30.000 εκτοπισμένοι κάτοικοι, με τη ραδιενέργεια να έχει μειωθεί αλλά όχι τελείως. Επιπλέον, ο καθαρισμός και το φιλτράρισμα του νερού που ήρθε σε επαφή με τα ραδιενεργά στοιχεία δεν ολοκληρώθηκε και πέρσι άρχισε η σταδιακή απελευθέρωση του στον ωκεανό με άγνωστες συνέπειες για την ανθρώπινη ζωή και την τροφική αλυσίδα. Περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν καταγγείλει πως αυτή η επιλογή ήταν αποτέλεσμα της ανάγκης για μείωση του κόστους αποθήκευσης του νερού και όχι λόγω αυτοπεποίθησης για την ασφάλειά του.
Για να γυρίσουμε στις δηλώσεις του Μητσοτάκη, έχει ήδη ειπωθεί πως σε μια χωρά που δύο τρένα κινούνται στην ίδια γραμμή χωρίς να το παρατηρήσει κανείς και που εργοστάσια μπισκότων εκρήγνυνται, δεν είναι καθόλου καλή ιδέα να παίζεις με την πυρηνική ενέργεια. Ειδικά όταν και στις δύο αυτές περιπτώσεις υπήρχαν προειδοποιήσεις για την πιθανότητα ατυχήματος που αγνοήθηκαν από κάθε ελεγκτικό μηχανισμό. Θα μπορούσαμε να προσθέσουμε και τα πεπραγμένα της κυβέρνησης στην διαχείριση καταστροφών όπως στην περίπτωση της κακοκαιρίας Daniel, ή στις πυρκαγιές του καλοκαιριού ή στις καταιγίδες στη Γλυφάδα.
Η επανεμφάνιση της πυρηνικής ενέργειας εξυπηρετεί περισσότερο τα ευρωπαϊκά σχέδια απεξάρτησης από τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες και την ενίσχυση των συμφερόντων συγκεκριμένων πυρηνικών λόμπι, και λιγότερο με την εξυπηρέτηση των ενεργειακών αναγκών των πληθυσμών. Ενώ, ειδικά στο σύγχρονο πολεμικό καπιταλισμό, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ιστορικά η ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη δυνατότητα απόκτησης πυρηνικών όπλων.
Οι λαοί της Ευρώπης και το εργατικό κίνημα έχουν κάθε λόγο να εντάξουν την αντίθεση στα πυρηνικά σχέδια στο πρόγραμμα των διεκδικήσεων τους. Το πραγματικό κόστος της πυρηνικής ενέργειας που πρέπει να μας ενδιαφέρει είναι το κόστος σε ανθρώπινες ζωές. Είτε από τα ατυχήματα, είχε από τη μόλυνση του περιβάλλοντος, είτε από πυρηνικές βόμβες. Σε όλη τη συζήτηση γύρω από την πυρηνική ενέργεια αυτό θεωρείται δευτερεύον. Τα δισεκατομμύρια των πόρων που διατίθενται ή θα διατεθούν για την ανάπτυξη της πυρηνικής έρευνας θα μπορούσαν άμεσα να δοθούν για την βελτίωση των πραγματικά «πράσινων» μορφών ενέργειας όπως επίσης και για να καλύψουν τις ανάγκες σε υγεία, παιδεία, υποδομές, την πρόληψη περιβαλλοντικών καταστροφών κλπ. Παραμένει επιτακτική ανάγκη σε κάθε αγώνα να προτάσσουμε τη δική μας ιεράρχηση και τις δικές μας προτεραιότητες: οι ζωές μας πάνω από τα κέρδη τους.
https://rproject.gr/article/egine-asfalis-i-pyriniki-energeia
Σχόλια (0)