Νέος Κώδικας για την Τοπική Αυτοδιοίκηση: Διπλά ψευδεπίγραφος – ούτε ουσιαστικά νέος, ούτε αφορά πραγματική αυτοδιοίκηση

Ο νέος κώδικας τοπικής αυτοδιοίκησης βρίσκεται σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση στην πλατφόρμα του OpenGov που ολοκληρώνεται επίσημα την Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026.

Στο δη­μό­σιο λόγο, το όποιο εν­δια­φέ­ρον δεί­χνει να εστιά­ζε­ται κυ­ρί­ως στο θέμα της αλ­λα­γής στην εκλο­γι­κή δια­δι­κα­σία με την κα­τάρ­γη­ση του δεύ­τε­ρου γύρου, από την πλευ­ρά της κε­ντρι­κής πο­λι­τι­κής συ­ζή­τη­σης. Ενώ από τη σκο­πιά του συν­δι­κα­λι­στι­κού κι­νή­μα­τος, στην απα­ρά­δε­κτη ενί­σχυ­ση της διά­τα­ξης Βο­ρί­δη, καθώς πέραν της υπο­χρε­ω­τι­κό­τη­τας της έφε­σης ένα­ντι πρω­τό­δι­κων απο­φά­σε­ων υπέρ συμ­βα­σιού­χων, κα­θι­στά υπο­χρε­ω­τι­κή την πα­ρέμ­βα­ση των υπουρ­γεί­ων Εσω­τε­ρι­κών και Οι­κο­νο­μι­κών σε δι­κα­στι­κές διεκ­δι­κή­σεις τους για μο­νι­μο­ποί­η­ση.

Ράνια Παπαγεωργίου

Χωρίς να υπο­τι­μού­με κα­θό­λου τη ση­μα­σία αυτών των δυο ση­μα­ντι­κών ρυθ­μί­σε­ων, θα επι­χει­ρή­σου­με μια γε­νι­κό­τε­ρη εκτί­μη­ση τόσο του πε­ριε­χο­μέ­νου του όσο της χρο­νι­κής συ­γκυ­ρί­ας ψή­φι­σής του.

Πρό­κει­ται για μια ευ­ρύ­τα­τη κω­δι­κο­ποί­η­ση ήδη ισχυό­ντων δια­τά­ξε­ων. Αυτή είναι μια πραγ­μα­τι­κή πα­ρά­με­τρος του νο­μο­σχε­δί­ου με τα 761 άρθρα, καθώς η συ­ντρι­πτι­κή πλειο­νό­τη­τα τους είναι -αυ­τού­σια ή με ελά­χι­στες φρα­στι­κές προ­σαρ­μο­γές- από την ισχύ­ου­σα νο­μο­θε­σία: Ο Κώ­δι­κας ενο­ποιεί σε ένα ενιαίο κεί­με­νο διά­σπαρ­τους νό­μους των τε­λευ­ταί­ων 20 ετών, όπως τον Κώ­δι­κα Δήμων (Ν. 3463/2006), τον «Καλ­λι­κρά­τη» (Ν. 3852/2010) και τον «Κλει­σθέ­νη» (Ν. 4555/2018).

Δεν πρό­κει­ται όμως για μια ου­δέ­τε­ρη δια­δι­κα­σία εξορ­θο­λο­γι­σμού που έχει στόχο τη διευ­κό­λυν­ση της δη­μό­σιας διοί­κη­σης και των πο­λι­τών.

Ο Νέος Κώ­δι­κας Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης προ­βλέ­πε­ται ως προ­α­παι­τού­με­νο (ορό­ση­μο) μέσα στο Εθνι­κό Σχέ­διο Ανά­καμ­ψης και Αν­θε­κτι­κό­τη­τας «Ελ­λά­δα 2.0», το οποίο έχει εγκρι­θεί από την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή.

Συ­γκε­κρι­μέ­να, η θε­σμο­θέ­τη­σή του εντάσ­σε­ται στον Άξονα των Θε­σμι­κών Με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων και του Εκ­συγ­χρο­νι­σμού της Δη­μό­σιας Διοί­κη­σης, με τις εξής δε­σμεύ­σεις.

Στρα­τη­γι­κό Ορό­ση­μο Εκτα­μί­ευ­σης: Η ψή­φι­ση του Κώ­δι­κα απο­τε­λεί τμήμα των συμ­φω­νη­μέ­νων με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων (Milestones) για την απο­δέ­σμευ­ση συ­γκε­κρι­μέ­νων δό­σε­ων χρη­μα­το­δό­τη­σης προς την Ελ­λά­δα.

Πεδίο Εφαρ­μο­γής: Ανα­φέ­ρε­ται ρητά ως η ανα­γκαία με­ταρ­ρύθ­μι­ση για τη «βελ­τί­ω­ση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας του κρά­τους» μέσω της κω­δι­κο­ποί­η­σης πε­ρί­που 2.000 διά­σπαρ­των δια­τά­ξε­ων σε ένα ενιαίο κεί­με­νο 761 άρ­θρων.

Δε­σμευ­τι­κό Χρο­νο­διά­γραμ­μα: Το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης θέτει αυ­στη­ρά χρο­νι­κά όρια. Η δια­δι­κα­σία ξε­κί­νη­σε με τη δη­μό­σια ηλε­κτρο­νι­κή δια­βού­λευ­ση του υπουρ­γεί­ου Εσω­τε­ρι­κών και ολο­κλη­ρώ­νε­ται με την κα­τά­θε­ση προς ψή­φι­ση στη Βουλή. Αν ο Κώ­δι­κας δεν ψη­φι­στεί εντός των προ­θε­σμιών, η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή έχει το δι­καί­ω­μα να πα­γώ­σει ή να μειώ­σει τα κον­δύ­λια που προ­ο­ρί­ζο­νται για τη χώρα.

Οποια­δή­πο­τε ομοιό­τη­τα με τα προ­α­παι­τού­με­να και τα μνη­μό­νια μόνο τυ­χαία και συμ­πτω­μα­τι­κή δεν είναι. Δι­καιού­μα­στε, χωρίς καμία υπερ­βο­λή, να συ­νά­γου­με το πο­λι­τι­κό συ­μπέ­ρα­σμα ότι ο νέος κώ­δι­κας είναι η θε­σμι­κή πα­νη­γυ­ρι­κή απο­δο­χή των δε­σμεύ­σε­ων που μο­νι­μο­ποιούν και βα­θαί­νουν το σύ­νο­λο των μνη­μο­νια­κών υπο­χρε­ώ­σε­ων στους δή­μους και τις πε­ρι­φέ­ρειες της χώρας.

Θα πε­ριο­ρι­στού­με σε δυο βα­σι­κά επι­χει­ρή­μα­τα.

1.Όλες οι αλ­λα­γές που θε­σπί­ζο­νται με το νέο κώ­δι­κα είναι στην κα­τεύ­θυν­ση εν­δυ­νά­μω­σης των αντι­δρα­στι­κών με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων, με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό­τε­ρη ίσως την πε­ρί­πτω­ση της προ­ώ­θη­σης της ιδιω­τι­κο­ποί­η­σης των υπη­ρε­σιών.

Συ­γκε­κρι­μέ­να, με την γε­νί­κευ­ση των ήδη χρη­σι­μο­ποιού­με­νων ερ­γα­λεί­ων (Ανα­πτυ­ξια­κές Α.Ε., ΣΔΙΤ, outsourcing), όχι πια επι­τρέ­πε­ται αλλά ου­σια­στι­κά ορί­ζε­ται ως η μόνη ρε­α­λι­στι­κή λύση να ανα­λαμ­βά­νουν ιδιω­τι­κές εται­ρεί­ες το έργο, τη δια­χεί­ρι­ση και τη λει­τουρ­γία δη­μο­τι­κών υπη­ρε­σιών, με­τα­τρέ­πο­ντας τον Δήμο από «πά­ρο­χο» υπη­ρε­σιών στους πο­λί­τες σε «πά­ρο­χο» ιδιω­τι­κών συμ­βά­σε­ων στις επι­χει­ρή­σεις.

2. Δεν επι­χει­ρεί­ται, ούτε σε επί­πε­δο δια­κη­ρυ­κτι­κών προ­θέ­σε­ων, να αντι­με­τω­πι­σθεί θε­σμι­κά το βα­σι­κό­τε­ρο πρό­βλη­μα στη κα­θη­με­ρι­νή λει­τουρ­γία των δήμων και των πε­ρι­φε­ρειών: η εντει­νό­με­νη έλ­λει­ψη πόρων (χρη­μα­τι­κών και αν­θρώ­πι­νων).

Αντί­θε­τα επι­βα­ρύ­νε­ται η υπάρ­χου­σα προ­βλη­μα­τι­κή κα­τά­στα­ση.

Αφε­νός της υπο­στε­λέ­χω­σης, με τη θέ­σπι­ση δει­κτών για την κα­τα­νο­μή των προ­σλή­ψε­ων με­τα­ξύ των δήμων και όχι δει­κτών για την κα­τα­μέ­τρη­ση των πραγ­μα­τι­κών ανα­γκών σε προ­σω­πι­κό.

Αφε­τέ­ρου της υπο­χρη­μα­το­δό­τη­σης, με την πρό­βλε­ψη για ανα­βάθ­μι­ση του φο­ροει­σπρα­κτι­κού ρόλου των ΟΤΑ χωρίς καμία ανα­φο­ρά στην επι­στρο­φή των Κε­ντρι­κών Αυ­το­τε­λών Πόρων που κατά την οι­κο­νο­μι­κή κρίση, το κρά­τος δεν απέ­δι­δε στους Δή­μους δη­μιουρ­γώ­ντας συσ­σω­ρευ­μέ­νο χρέος δι­σε­κα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ «πα­ρα­κρα­τη­θέ­ντες ΚΑΠ».

Σε ό,τι αφορά τις συ­νέ­πειες της εφαρ­μο­γής του νέου κώ­δι­κα στους ερ­γα­ζό­με­νους των δήμων αξί­ζει να δοθεί έμ­φα­ση προ­κει­μέ­νου να ορ­γα­νω­θεί και η κι­νη­μα­τι­κή δράση συν­δι­κα­λι­στι­κών και δη­μο­τι­κών πα­ρα­τά­ξε­ων:

-Το ζή­τη­μα των γε­νι­κευ­μέ­νων ελα­στι­κών ερ­γα­σια­κών σχέ­σε­ων στους δή­μους, όπου η επι­λο­γή της κυ­βέρ­νη­σης είναι η πε­ραι­τέ­ρω σκλή­ρυν­σή της αφαι­ρώ­ντας ακόμη και την πε­ριο­ρι­σμέ­νη και κο­στο­βό­ρα «προ­στα­σία» από τα δι­κα­στή­ρια.

-Η εντα­τι­κο­ποί­η­ση της κα­θη­με­ρι­νής ερ­γα­σί­ας για τους υπαλ­λή­λους φτά­νει στα όρια επαγ­γελ­μα­τι­κής εξου­θέ­νω­σης (burnout) εν μέσω αλ­λα­γών (απορ­ρό­φη­ση ΝΠΔΔ, σύν­θε­τη οι­κο­νο­μι­κή δια­χεί­ρι­ση με δεί­κτες νέου τύπου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού) που ει­σά­γει το νέο νο­μο­θέ­τη­μα.

Στο πλαί­σιο της πρώ­της προ­σπά­θειας γε­νι­κής απο­τί­μη­σης του νο­μο­σχε­δί­ου αξί­ζει να γίνει μια μικρή ανα­φο­ρά στο πολύ ου­σια­στι­κό ζή­τη­μα της συμ­με­το­χής των πο­λι­τών, για το οποίο ο νέος κώ­δι­κας επι­φυ­λάσ­σει ιδιαί­τε­ρα αρ­νη­τι­κές δια­τά­ξεις κα­ταρ­γώ­ντας θε­σμούς όπως Σχο­λι­κές Επι­τρο­πές, Δη­μο­τι­κές Επι­τρο­πές Ισό­τη­τας και θε­σπί­ζο­ντας δυ­να­τό­τη­τα απο­κλει­στι­κά ηλε­κτρο­νι­κής ψη­φο­φο­ρί­ας σε δη­μο­τι­κά δη­μο­ψη­φί­σμα­τα, όπως και μεί­ω­ση της συ­χνό­τη­τας ει­δι­κών συ­νε­δριά­σε­ων λο­γο­δο­σί­ας του Δη­μο­τι­κού Συμ­βου­λί­ου, του οποί­ου οι αρ­μο­διό­τη­τες συρ­ρι­κνώ­νο­νται προς όφε­λος της Δη­μο­τι­κής Επι­τρο­πής.

Επι­πλέ­ον, εν­δει­κτι­κό της γε­νι­κό­τε­ρης φι­λο­σο­φί­ας που δια­πνέ­ει το νέο κώ­δι­κα είναι η ση­μα­ντι­κή αυ­στη­ρο­ποί­η­ση και εμ­βά­θυν­ση του ελέγ­χου της κε­ντρι­κής κυ­βέρ­νη­σης και της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης πάνω στους Δή­μους. Η επο­πτεία με­τα­τρέ­πε­ται από «τυ­πι­κός έλεγ­χος νο­μι­μό­τη­τας» σε έναν στενό, διαρ­κή μη­χα­νι­σμό πα­ρα­κο­λού­θη­σης των οι­κο­νο­μι­κών και όλων των ση­μα­ντι­κών απο­φά­σε­ών τους.

Με δυο λόγια, ο νέος κώ­δι­κας κα­τα­λύ­ει κάθε έν­νοια αυ­το­διοί­κη­σης, είτε το εξε­τά­σου­με από την πλευ­ρά των πο­λι­τών είτε των ίδιων των ΟΤΑ.

https://rproject.gr/article/neos-kodikas-gia-tin-topiki-aytodioikisi-dipla-pseydepigrafos-oyte-oysiastika-neos-oyte