Οι εργαζόμενοι και οι εργαζόμενες στην Ελλάδα βρίσκονται αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα που γίνεται ολοένα και πιο ασφυκτική. Παρότι η χώρα καταγράφει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης σε ορισμένους μακροοικονομικούς δείκτες, η καθημερινότητα της μεγάλης πλειονότητας των πολιτών χαρακτηρίζεται από συμπίεση του εισοδήματος, αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών και διαρκή ανασφάλεια.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ και τη Eurostat, οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που εργάζονται τις περισσότερες ώρες στην Ευρώπη, ενώ ταυτόχρονα οι μισθοί τους παραμένουν από τους χαμηλότερους σε όρους αγοραστικής δύναμης. Παρά τις ονομαστικές αυξήσεις των τελευταίων ετών, ο υψηλός πληθωρισμός, ιδιαίτερα στα τρόφιμα, στη στέγαση και στην ενέργεια, έχει εξανεμίσει μεγάλο μέρος του πραγματικού εισοδήματος των νοικοκυριών.
Του Μιχάλη Πισκιούλη
Την ίδια στιγμή, μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι εμφανίζουν ιστορικά υψηλά επίπεδα κερδοφορίας. Οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, οι ενεργειακοί όμιλοι, οι τράπεζες και οι μεγάλες εταιρείες διαχείρισης ακινήτων και επενδύσεων στο real estate επωφελούνται από ένα οικονομικό περιβάλλον που επιτρέπει τη διεύρυνση των περιθωρίων κέρδους, ενώ τα νοικοκυριά δυσκολεύονται ακόμη και να καλύψουν βασικές ανάγκες.
Η ακρίβεια, επομένως, δεν αποτελεί ένα αναπόφευκτο διεθνές φαινόμενο. Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών και της ανεπαρκούς λειτουργίας των μηχανισμών ελέγχου της αγοράς. Αν υπάρχει πολιτική βούληση, υπάρχουν και μέτρα που μπορούν να ανακουφίσουν ουσιαστικά την κοινωνία.
Πρώτον, απαιτείται γενναία μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά. Η Ελλάδα εξακολουθεί να εφαρμόζει έναν από τους υψηλότερους βασικούς συντελεστές ΦΠΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η μείωση του βασικού συντελεστή από το 24% στο 15%, του μειωμένου από το 13% στο 6% και η κατάργηση του υπερμειωμένου συντελεστή μέσω μηδενικού ΦΠΑ στα απολύτως βασικά αγαθά θα μπορούσε να περιορίσει το κόστος διαβίωσης, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδευτεί από αποτελεσματικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς ώστε η μείωση να περάσει πράγματι στις τελικές τιμές.
Δεύτερον, οι μισθοί και οι συντάξεις πρέπει να ακολουθούν τον πληθωρισμό. Όταν οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα, οι πολίτες γίνονται κάθε χρόνο φτωχότεροι, ακόμη κι αν λαμβάνουν ονομαστικές αυξήσεις. Η προστασία της αγοραστικής δύναμης αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής αλλά και για τη στήριξη της εγχώριας κατανάλωσης.
Τρίτον, απαιτείται ουσιαστική αντιμετώπιση των ολιγοπωλιακών πρακτικών. Η ελληνική αγορά χαρακτηρίζεται σε αρκετούς κλάδους από υψηλή συγκέντρωση, γεγονός που περιορίζει τον ανταγωνισμό. Η ενίσχυση της Επιτροπής Ανταγωνισμού με περισσότερους πόρους, αυξημένες ελεγκτικές αρμοδιότητες και αυστηρότερες κυρώσεις μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό της αισχροκέρδειας, ιδιαίτερα στους τομείς της ενέργειας και του οργανωμένου λιανεμπορίου.
Τέταρτον, χρειάζεται ριζική αναθεώρηση του τρόπου διαμόρφωσης των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας. Το ισχύον ευρωπαϊκό μοντέλο οριακής τιμολόγησης σημαίνει ότι η τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής καθορίζεται από την ακριβότερη μονάδα παραγωγής που είναι αναγκαία για την κάλυψη της ζήτησης. Το μοντέλο αυτό έχει δεχθεί έντονη κριτική από οικονομολόγους και κυβερνήσεις πολλών χωρών, ιδιαίτερα μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, καθώς οδηγεί σε πολύ υψηλές τιμές ακόμη και όταν μεγάλο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται με σημαντικά χαμηλότερο κόστος. Η κατάργηση ή η αντικατάσταση του σημερινού μοντέλου, καθώς και η αναθεώρηση της λειτουργίας του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, αποτελούν αντικείμενο έντονης δημόσιας συζήτησης. Φυσικά το ιδεατό είναι οι κοινωνικοποίηση της ΔΕΗ καθώς και η επαναφορά σε δημόσιο έλεγχο των στρατηγικών επιχειρήσεων.
Πέμπτον, η στεγαστική κρίση απαιτεί άμεσες παρεμβάσεις. Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί με πολύ ταχύτερο ρυθμό από τα εισοδήματα, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα. Η επέκταση της βραχυχρόνιας μίσθωσης, η έλλειψη κοινωνικής κατοικίας και η αυξημένη επενδυτική δραστηριότητα στην αγορά ακινήτων έχουν περιορίσει τη διαθεσιμότητα προσιτών κατοικιών. Μέτρα όπως η επιβολή πλαφόν στις αυξήσεις των ενοικίων, η ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας και η αποτελεσματικότερη ρύθμιση της αγοράς μπορούν να συμβάλουν στην αποκλιμάκωση του προβλήματος.
Η αντιμετώπιση της ακρίβειας δεν μπορεί να περιορίζεται σε προσωρινά επιδόματα που ανακυκλώνουν το πρόβλημα. Απαιτεί διαρθρωτικές παρεμβάσεις που θα ενισχύουν τα εισοδήματα, θα περιορίζουν την υπερκερδοφορία όπου αυτή προκύπτει από στρεβλώσεις της αγοράς και θα διασφαλίζουν ότι η οικονομική ανάπτυξη μεταφράζεται σε καλύτερη ποιότητα ζωής για τη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία.
Γιατί, τελικά, ο μήνας δεν έχει μόνο δεκαπέντε ημέρες. Και μια οικονομία δεν μπορεί να θεωρείται επιτυχημένη όταν κάποιοι αριθμοί ευημερούν, αλλά οι άνθρωποι δυσκολεύονται να ζήσουν με αξιοπρέπεια.
https://mera25.gr/i-akriveia-den-einai-fysiko-fainomeno-einai-zitima-politikon-epilogon/
Σχόλια (0)