Η κατασκευή της Γραµµής 4 του Μετρό και οι ζηµιές στα σπίτια των κατοίκων στην Κυψέλη δεν συνιστά κάποια «αναπόφευκτη τεχνική αστοχία» ούτε ένα αναµενόµενο ατύχηµα στο πλαίσιο ενός σύνθετου τεχνικού έργου. Αποτελεί ένα προαναγγελθέν έγκληµα µε ταξική σφραγίδα και συγκεκριµένο ονοµατεπώνυµο.
Η διαδροµή του Μετροπόντικα (ΤΒΜ) από τις πρώτες ανησυχητικές ενδείξεις στο υπέδαφος µέχρι την πρόσφατη εισαγγελική παρέµβαση αποκαλύπτει ένα πλέγµα συγκάλυψης, όπου η προστασία των εργολαβικών συµφερόντων τέθηκε συστηµατικά πάνω από την ίδια την ασφάλεια και τις ζωές των κατοίκων µιας πυκνοδοµηµένης λαϊκής γειτονιάς.
Χρήστος Σταυρακάκης
Ήδη από τις αρχές του έτους, κατά το διάστηµα Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου, ο Μετροπόντικας (TBM) εγκλωβίστηκε κάτω από την πλατεία Κυψέλης. Το µηχάνηµα προσέκρουσε σε ακατάλληλο, εξαιρετικά ασταθές υπόβαθρο, ενώ οι έντονες διαρροές νερού κατέστησαν σαφές ότι η διάνοιξη προχωρούσε σε ναρκοθετηµένο έδαφος. Παρά τα πρώτα προειδοποιητικά σήµατα και τις εµφατικές µικροκαθιζήσεις στην επιφάνεια, το Υπουργείο και η διοίκηση του έργου έδωσαν το «πράσινο φως» για τη συνέχιση των εργασιών. Χωρίς ουσιαστική ενίσχυση του εδάφους και δίχως τη δέουσα συντήρηση, η διάνοιξη συνεχίστηκε µε µοναδικό κριτήριο να µην υπάρξουν καθυστερήσεις στα χρονοδιαγράµµατα της εργολαβίας.
Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, η επικίνδυνη αυτή επιλογή παρήγαγε τα πρώτα δραµατικά αποτελέσµατα. Οι καθιζήσεις εντάθηκαν φτάνοντας µέχρι και τα έξι εκατοστά (!), βαθιές ρωγµές άρχισαν να διατρέχουν τους τοίχους και τα φέροντα στοιχεία (κολώνες, δοκάρια) των πολυκατοικιών, τα κουφώµατα στα διαµερίσµατα των κατοίκων σφήνωσαν και δεν άνοιγαν. Τον Απρίλιο, οι δρόµοι της Κυψέλης πληµµύρισαν από τσιµεντολάσπη που αναδύθηκε από το υπέδαφος.
Η αντίδραση της της AVAX, της εταιρείας που έχει αναλάβει την κατασκευή του έργου, υπήρξε µνηµείο θράσους: έστειλε συνεργεία τα οποία λειτούργησαν κυριολεκτικά «σαν κλέφτες». Από τη µια προσπαθούσαν να πείσουν ότι δεν υπάρχει κανένα πρόβληµα, αποδίδοντας την διαρροή υγρού τσιµέντου στον αθηναϊκό σχιστόλιθο, και από την άλλη επιχειρούσαν να µπαζώσουν και να στοκάρουν πρόχειρα τις ρωγµές στα σπίτια, ενώ παράλληλα ασκήθηκαν αφόρητες πιέσεις στους τροµοκρατηµένους κατοίκους να υπογράψουν απαλλακτικά έγγραφα.
Τον Μάιο, η σκληρή πραγµατικότητα σταµάτησε την εξέλιξη του έργου. Ο Μετροπόντικας ακινητοποιήθηκε οριστικά στο ύψος της οδού Ζακύνθου. Κι όµως, λίγες µόλις ηµέρες µετά, στις 13 Μαΐου, η διοίκηση της «Ελληνικό Μετρό» δήλωνε ανερυθρίαστα στη Βουλή ότι όλα προχωρούν βάσει προγράµµατος, αποκρύπτοντας προκλητικά την ακινητοποίηση του µηχανήµατος και τον άµεσο κίνδυνο για τα κτίρια της περιοχης. Η συγκάλυψη συνεχίστηκε µέχρι το καλοκαίρι, όταν κάτω από την κοινωνική κατακραυγή, τις πιέσεις των κατοίκων και την έναρξη της εισαγγελικής έρευνας, η AVX και η «Ελληνικό Μερρό» παραδέχθηκε την αναστολή των εργασιών.
Μόλις στα τέλη Αυγούστου, η «Ελληνικό Μετρό» διαβίβασε στον Δήµο Αθηναίων ένα «εµπιστευτικό στικάκι» µε στοιχεία µόνο για 14 από τα περισσότερα από 23 πληγέντα κτίρια, επιβάλλοντας ρήτρες µυστικότητας, την ώρα που ρεπορτάζ αποκαλύπτουν πως κτίρια που αρχικά είχαν κριθεί επικίνδυνα «βαφτίζονταν» εκ των υστέρων ασφαλή. Και αυτό µετά από πιέσεις των κατοίκων, κινητοποιήσεις και παρεµβάσεις στο δηµοτικό συµβούλιο του δήµου Αθηναίων, εξώδικο προς την «Ελληνικό Μετρό» και την ΑVAX.
Η κινητοποίηση των κατοίκων ενάντια στην συγκάλυψη και τη σιωπή
Απέναντι σε αυτό το συµπαγές τείχος σιωπής που επιχείρησαν να υψώσουν η εταιρεία, το υπουργείο και τα συστηµικά µέσα ενηµέρωσης, η µόνη πραγµατική ασπίδα προστασίας αποδείχθηκε η ίδια η κινητοποίηση των κατοίκων. Η συγκρότηση της Πρωτοβουλίας Κατοίκων Κυψέλης κατάφερε να µετατρέψει την ατοµική αγωνία και τον φόβο του κάθε αποµονωµένου νοικοκυριού σε συλλογική οργάνωση διεκδίκηση.
Χωρίς την οργάνωση των κατοίκων, τις διαµαρτυρίες, την καθηµερινή παρουσία στη γειτονιά, τη δυναµική συνέντευξη Τύπου στα τέλη Αυγούστου και την ασφυκτική πίεση που ασκήθηκε στο Δηµοτικό Συµβούλιο, η «Ελληνικό Μετρό» και η AVAX ενδεχοµένως θα είχαν καταφέρει να κουκουλώσουν το έγκληµα. Η συµβολή της Ανατρεπτικής Συµµαχίας για την Αθήνα που έθεσε επιτακτικά τα ζητήµατα αυτά στο δηµοτικό συµβούλιο είναι πολύτιµη και ταυτόχρονα οδοδείκτης για το ρόλο που µπορούν να παίζουν τα δηµοτικά σχήµατα της ριζοσπαστικής Αριστεράς στην υπεράσπιση των αγώνων των κατοίκων.
Η επιλογή της Πρωτοβουλίας να µην εµπιστευτούν τους ελεγκτές του εργολάβου, αλλά να ορίσουν δικούς τους ανεξάρτητους τεχνικούς πραγµατογνώµονες από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και να οργανώσουν τη νοµική τους εκπροσώπηση, υπήρξε καθοριστική. Αποκάλυψε τα επικοινωνιακά τεχνάσµατα των επιφανειακών και οπτικών ελέγχων και εφερε στο προσκήνιο την απαίτηση για ουσιαστικές, επιστηµονικά τεκµηριωµένες µελέτες στατικότητας. Σε ένα άλλο επίπεδο, αποδεικνύει και τον τρόπο που το δηµόσιο πανεπιστήµιο µπορεί να σταθεί αρωγός των κοινωνικών αναγκών, µακριά από τα κριτήρια του κέρδους και των επιχειρηµατικών συµφερόντων.
Η τριπλή ευθύνη: Κυβέρνηση, «Ελληνικό Μετρό» και AVAX
Το έγκληµα που συντελείται στην Κυψέλη έχει συγκεκριµένους υπευθυνους. Η κυβέρνηση της Νέας Δηµοκρατίας και το Υπουργείο Υποδοµών φέρουν την ακέραια πολιτική ευθύνη για την πλήρη κάλυψη που παρείχαν στον εργολάβο, την απόκρυψη των κρίσιµων στοιχείων και την προκλητική άρνηση να αντιµετωπίσουν την Κυψέλη ως πληγείσα περιοχή που απαιτεί άµεση κρατική στήριξη.
Από την πλευρά της, η «Ελληνικό Μετρό», ως µια εταιρεία δηµοσίου συµφέροντος (όπως η ίδια λέει στην ιστοσελίδα της), λειτούργησε όχι ως προστάτης του δηµοσίου συµφέροντος και των πολιτών, αλλά ως ο πλέον αφοσιωµένος συνήγορος και σύµµαχος της κατασκευαστικής εταιρείας. Χρησιµοποίησε την «εµπιστευτικότητα» ως προπέτασµα καπνού για να προστατεύσει την ιδιωτική κερδοφορία, καθυστερώντας εγκληµατικά τις αναγκαίες µελέτες. Όσο για τον όµιλο AVAX, η διαχείριση του έργου χαρακτηρίζεται από πρόχειρους σχεδιασµούς, περιφρόνηση των γεωλογικών δεδοµένων και µια διαρκή προσπάθεια µετάθεσης των ευθυνών στον «αθηναϊκό σχιστόλιθο».
Ένα από τα πιο προκλητικά στοιχεία έγκειται και στο οικονοµικό φαγοπότι των παρατάσεων. Ενώ η AVAX είχε εισπράξει το 2022 ένα αδιανόητο µπόνους ύψους 57 εκατοµµυρίων ευρώ για να µην υπάρξουν καθυστερήσεις, σήµερα επανέρχεται ζητώντας πολυετείς παρατάσεις και νέες συµπληρωµατικές συµβάσεις δεκάδων εκατοµµυρίων ευρώ για έργα ενίσχυσης του εδάφους. Πρόκειται για αλλη µια περίπτωση σκληρής νεοφιλελεύθερης διαχείρισης: το κράτος καλείται να χρυσοπληρώσει εκ νέου τις εγκληµατικές αστοχίες του ιδιώτη εργολάβου. Οι ζηµιές κοινωνικοποιουνται και τα κέρδη πηγαίνουν κατευθείαν στις τσέπες των καπιταλιστών.
Οι ζωές µας πάνω από τα κέρδη τους
Η ανατοµία των γεγονότων στην Κυψέλη αποκαλύπτει µια βαθιά ταξική πραγµατικότητα. Το µοτίβο που ξεδιπλώνεται κάτω από τους δρόµους της Κυψέλης είναι το ίδιο ακριβώς που βιώσαµε στο έγκληµα των Τεµπών. Η ασφάλεια των ανθρώπων, η στατικότητα των λαϊκών κατοικιών και η ηρεµία µιας ολόκληρης κοινωνίας θυσιάζονται εν ψυχρώ στον βωµό των πιεστικών χρονοδιαγραµµάτων, των εργολαβικών κερδών και των εταιρικών µπόνους.
Σε µια πυκνοδοµηµένη, λαϊκή γειτονιά, οι εργαζόµενοι, η νεολαία, οι συνταξιούχοι βλέπουν τους κόπους µιας ζωής να ραγίζουν, ενώ οι ενοικιαστές εκτοπίζονται βίαια µπροστά στον φόβο της κατάρρευσης, την ώρα που οι κατασκευαστικοί όµιλοι απολαµβάνουν την απόλυτη ασυλία του κράτους. Το Μετρό είναι αναµφίβολα ένα κοινωνικό αγαθό που έχει ανάγκη η πόλη. Όταν όµως σχεδιάζεται και υλοποιείται µε όρους ιδιωτικοοικονοµικού κέρδους και εµπορευµατοποίησης των υποδοµών µετατρέπεται όπως φαίνεται σε απειλή για τη ζωή των κατοίκων.
Απέναντι στο καταστροφικό δόγµα «Πάµε κι όπου βγει» που επιβάλλουν κάτω από τα σπίτια των κατοίκων στην Κυψέλη, η απάντηση µπορεί να δοθεί µόνο µέσα από την οργάνωση που κόσµου στη γειτονιά. Η πρωτοβουλία είναι αποφασισµένη να µην επιτρέψει καµία επανεκκίνηση του Μετροπόντικα χωρίς την προηγούµενη εκπόνηση πλήρους, ανεξάρτητης µελέτης στατικής επάρκειας για το σύνολο των κτιρίων της λεκάνης καθίζησης, µε ταυτόχρονο σπάσιµο κάθε καθεστώτος απορρήτου.
Είναι επίσης αίτηµα της Πρωτοβουλίας η πλήρης αποκατάσταση των ζηµιών και η ολοκληρωτική αποζηµίωση των κατοίκων µε αποκλειστική ευθύνη του κράτους και της AVAX, η επιδότηση ενοικίου και η πλήρης κάλυψη των εξόδων στέγασης για όσους αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν από τις εστίες τους.
Παράλληλα, απαιτείται συνεχής επαγρύπνηση και ασφυκτική πίεση προς τον Δήµο Αθηναίων, ώστε να µην υποχωρήσει από τις αποφάσεις του Δηµοτικού Συµβουλίου και να στηρίξει έµπρακτα τον αγώνα της γειτονιάς.
Ο αγώνας των κατοίκων της Κυψέλης είναι στην πραγµατικότητα αγωνας ενάντια στην εµπορευµατοποίηση των κοινωνικών αγαθών, την εργολαβική ασυλία και τη θυσία των λαϊκών αναγκών στον βωµό του κεφαλαίου. Είναι αγώνας για να µπορούν οι άνθρωποι να ζουν σε µια πόλη µε ασφαλείς και αξιοπρεπείς υποδοµές, σε ασφαλή και αξιοπρεπή σπίτια, σε µία πόλη που θα βάζει τις κοινωνικές ανάγκες των κατοίκων της στην πρώτη γραµµή.
https://www.rproject.gr/article/proanaggelthen-egklima-tis-grammis-4-toy-metro-stin-kypseli
Σχόλια (0)