Θα μπορούσε μια συμμαχία της ΝΕΑΡ με τον ΣΥΡΙΖΑ να συμβάλει στην ανάκτηση της αξιοπιστίας τους ; Δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν ότι θα μπορούσε γιατί υπάρχουν αρκετές κοινές προγραμματικές θέσεις και γιατί θα έστελνε ένα μήνυμα ενότητας τουλάχιστον στους ψηφοφόρους του άλλοτε ενωμένου ΣΥΡΙΖΑ. Ωστόσο, θα μπορούσε να έχει και το αντίθετο αποτέλεσμα, εάν εκλαμβανόταν ως μια εκλογική συμφωνία για την πολιτική επιβίωση δύο αποδυναμωμένων κομμάτων.
Κώστας Καλλωνιάτης
Το ζήτημα δεν είναι απλώς αν οι δύο οργανώσεις μπορούν να συγκεντρώσουν περισσότερες ψήφους από όσες συγκεντρώνουν χωριστά. Είναι αν μπορούν να πείσουν ότι έχουν κατανοήσει τις αιτίες της κρίσης τους και ότι έχουν αλλάξει όσα προκάλεσαν την απώλεια της εμπιστοσύνης. H δυνατότητα συνεργασίας είναι βεβαίως υπαρκτή αφού μία συμμαχία θα περιόριζε εκ πρώτης όψεως τον κατακερματισμό της Αριστεράς. Όμως δεν είναι ασφαλές να προσθέσουμε απλώς τα ποσοστά τους: ένα τμήμα των ψηφοφόρων μπορεί να μη μετακινηθεί στο κοινό σχήμα, ενώ μπορεί να υπάρξουν και νέες εισροές.
Είναι αλήθεια πως εργασιακά δικαιώματα, κοινωνική κατοικία, δημόσια υγεία και παιδεία, φορολόγηση του πλούτου, δημόσιος έλεγχος στρατηγικών υποδομών και ειρήνη αποτελούν πεδία στα οποία ο ΣΥΡΙΖΑ έχει δηλώσει ότι επιδιώκει προγραμματικές συγκλίσεις με τη ΝΕΑΡ. Ωστόσο,
η πολιτική αξιοπιστία μιας τέτοιας συνεργασίας δεν είναι δεδομένη καθώς η ΝΕΑΡ αποδίδει ευθύνες σε στελέχη του σημερινού ΣΥΡΙΖΑ για την πολιτική του πορεία, ενώ υπάρχουν και προγραμματικές θέσεις σημαντικές στις οποίες υπάρχει διάσταση απόψεων (πχ. κοινωνικοποιήσεις, χρηματιστήριο ενέργειας, ΝΑΤΟ-βάσεις κ.α.).
Τρεις είναι οι ουσιαστικοί κίνδυνοι για τους οποίους η συμμαχία μπορεί να μην ανακτήσει την αξιοπιστία.
Α. Να θεωρηθεί συμφωνία πολιτικής επιβίωσης
Εάν η συμμαχία δημιουργηθεί κυρίως επειδή τα δύο κόμματα κινδυνεύουν να μείνουν εκτός Βουλής, οι πολίτες μπορεί να την αντιληφθούν ως εκλογικό συνασπισμό χωρίς σαφή στρατηγική.
Θα μπορούσε, επίσης, να ενισχύσει την εντύπωση πως η ΝΕΑΡ είναι ένα προσωρινό πολιτικό σχήμα, αντί να παγιώσει την αυτοτελή της ταυτότητα. Επομένως, η εκλογική χρησιμότητα μιας συμμαχίας και η μακροπρόθεσμη πολιτική της αξιοπιστία είναι δύο διαφορετικά ζητήματα.
Β. Να αποφευχθεί η αποτίμηση των αιτιών της κρίσης του ΣΥΡΙΖΑ
Η ΝΕΑΡ αποχώρησε από τον ΣΥΡΙΖΑ επειδή σημαντικό τμήμα των στελεχών της θεωρούσε ότι είχε απομακρυνθεί από τον ριζοσπαστικό και συλλογικό χαρακτήρα της Αριστεράς.
Αν αυτή η διαπίστωση εξακολουθεί να ισχύει, μια συμμαχία χρειάζεται να απαντήσει σε ένα απλό ερώτημα: τι έχει αλλάξει στον ΣΥΡΙΖΑ ώστε να μην επαναληφθούν οι λόγοι για τους οποίους διασπάστηκε;
Η επίσημη απόφαση του ΣΥΡΙΖΑ τον Οκτώβριο αναγνωρίζει την κρίση, την αποδυνάμωση των οργανώσεων και τα λάθη της προηγούμενης περιόδου χωρίς να καταπιάνεται με αυτά διεξοδικά. Αυτό αποτελεί ίχνος ή έστω αφετηρία αυτοκριτικής, όχι απόδειξη ότι έχει ολοκληρωθεί μια ουσιαστική πολιτική και οργανωτική αλλαγή.
Χρειάζεται να αξιολογηθεί αν αλλάζουν οι τρόποι λήψης αποφάσεων, η σχέση ηγεσίας-μελών, η πολιτική λειτουργία των οργανώσεων και η δυνατότητα πραγματικής διαφωνίας.
Γ. Να γίνει η ΝΕΑΡ συνυπεύθυνη για ένα παρελθόν που δεν έχει αποτιμηθεί
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη ΝΕΑΡ. Εάν προσέλθει σε μια εκλογική συνεργασία χωρίς να έχει διατυπώσει ποιες πολιτικές εμπειρίες του ΣΥΡΙΖΑ θεωρεί αποτυχημένες και τι επιδιώκει να αλλάξει, κινδυνεύει να χάσει το βασικό επιχείρημα που δικαιολογεί την αυτοτελή ύπαρξή της.
Από την άλλη πλευρά, αν χρησιμοποιεί το παρελθόν ως μόνιμο λόγο αποκλεισμού κάθε συνεργασίας, χωρίς να εξετάζει τις σημερινές θέσεις και τη δυνατότητα συγκεκριμένων δεσμεύσεων, η αυτονομία της μπορεί να μετατραπεί σε πολιτική απομόνωση.
Η λύση δεν βρίσκεται ούτε στη λήθη ούτε στην αιώνια καταδίκη. Βρίσκεται στην πολιτική αποτίμηση, στη διαμόρφωση νέων κοινών κανόνων και στην ανάληψη συγκεκριμένων ευθυνών.
Υπάρχουν 4 προϋποθέσεις που θα μπορούσαν να καταστήσουν τη συμμαχία αξιόπιστη.
Α. Συγκεκριμένος κοινός προγραμματικός κορμός
Όχι γενικόλογη συμφωνία για μια «προοδευτική διακυβέρνηση», αλλά συμφωνία για τις εργασιακές σχέσεις και την αντιμετώπιση της ακρίβειας, τη στέγη, τη φορολογία του πλούτου, τη δημόσια περιουσία και κοινωνικοποιήσεις (εργατικός και κοινωνικός έλεγχος), το κοινωνικό κράτος, την οικολογική μετάβαση και την εξωτερική πολιτική. Να ορίζονται, επίσης, οι διαφωνίες που παραμένουν και ο τρόπος με τον οποίο θα αντιμετωπίζονται.
Β. Δημόσια και ουσιαστική αυτοκριτική
Ο ΣΥΡΙΖΑ χρειάζεται να εξηγήσει τι συμπεράσματα έχει αντλήσει από την κυβερνητική του θητεία, τις μετέπειτα πολιτικές του επιλογές και την οργανωτική του κρίση. Η ΝΕΑΡ χρειάζεται, αντίστοιχα, να αποτιμήσει τη δική της πορεία, τις επιλογές της και τις δυσκολίες συγκρότησης ενός αυτοτελούς πολιτικού πόλου.
Γ. Ισοτιμία και κατοχυρωμένη οργανωτική αυτονομία
Η ΝΕΑΡ δεν θα πρέπει να είναι απλώς μια προσθήκη στα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ. Χρειάζεται ισότιμη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων, διαφανής συμφωνία για την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, διατήρηση της πολιτικής της ταυτότητας και δυνατότητα δημόσιας έκφρασης διαφωνιών.
Δ. Κοινωνική δράση πριν και πέρα από τις εκλογές
Η συνεργασία πρέπει να δοκιμαστεί σε κοινούς αγώνες για μισθούς, δημόσιες υπηρεσίες, κατοικία και δημοκρατικά δικαιώματα. Η κοινή δράση μπορεί να αποδείξει αν υπάρχει πραγματική πολιτική σύγκλιση και όχι απλώς συμφωνία ανάμεσα σε κομματικές ηγεσίες. Το πρόβλημα είναι πως δεν υπάρχουν κοινές κοινωνικές και πολιτικές πρωτοβουλίες που να δοκιμάσουν στην πράξη τις συγκλίσεις και να χτίσουν εμπιστοσύνη τόσο γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ είναι οργανωτικά άφαντος όσο και γιατί η ΝΕΑΡ είναι αποδυναμωμένη.
Από τα παραπάνω συνάγεται πως δεν νοείται εκλογική συμμαχία με μόνη μία κοινή προγραμματική συμφωνία. Χωρίς κοινή κοινωνική δράση, ισότιμους και διαφανείς όρους και ουσιαστική προηγούμενη συζήτηση των στρατηγικών διαφορών η όποια συμμαχία θα είναι μη βιώσιμη και πιθανότατα καταστροφική ειδικά για την ΝΕΑΡ.
Η πραγματική διάσταση του προβλήματος
Για την Αριστερά, η αξιοπιστία δεν μπορεί να ταυτιστεί αποκλειστικά με την εκλογική εκπροσώπηση. Ένα κόμμα της Αριστεράς χρειάζεται να αποδεικνύει ότι μπορεί να συνδέει το πρόγραμμά του με την πραγματική κοινωνική δράση και να μεταβάλλει τους συσχετισμούς δύναμης υπέρ των εργαζομένων.
Η εκλογική συμμαχία είναι ένα πιθανό μέσο. Δεν αποτελεί αυτοτελή πολιτική στρατηγική.
Εάν ο βασικός κοινός στόχος είναι απλώς να συγκεντρωθούν αρκετές ψήφοι για την είσοδο στη Βουλή, η συνεργασία πολύ δύσκολα θα εξασφαλίσει κοινοβουλευτική παρουσία ενώ σίγουρα δεν θα ανακτήσει την εμπιστοσύνη που χάθηκε.
Συμπέρασμα
Μια συμμαχία ΝΕΑΡ–ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάκτηση της αξιοπιστίας, εφόσον δεν παρουσιαστεί ως επιστροφή στο παρελθόν, αλλά ως συμφωνία για μια διαφορετική πολιτική και οργανωτική πορεία. Το κριτήριο δεν είναι αν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να παραμερίσουν τις διαφωνίες τους. Είναι αν θα μπορέσουν να εξηγήσουν ποιες διαφωνίες εξακολουθούν να υπάρχουν, ποιες έχουν ξεπεραστεί και με ποιες δεσμεύσεις θα αποτρέψουν την επανάληψη των παλιών προβλημάτων.
Η πραγματική αξιοπιστία θα κριθεί από το αν μία συμμαχία θα ενισχύσει την αυτοτελή συμμετοχή των εργαζομένων και των κοινωνικών κινημάτων, θα αποσαφηνίσει το κοινό της πρόγραμμα και θα δημιουργήσει νέους δημοκρατικούς κανόνες. Χωρίς αυτά, η εκλογική συμπόρευση κινδυνεύει να ανακυκλώσει την κρίση που επιδιώκει να υπερβεί.
https://epohi.gr/articles/i-near-o-syriza-kai-i-chameni-axiopistia/
Σχόλια (0)