Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης (Ευρωμπάσκετ)

Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης (Ευρωμπάσκετ)

Η κορυφαία ευρωπαϊκή διοργάνωση σε επίπεδο εθνικών ομάδων για το άθλημα της καλαθοσφαίρισης (μπάσκετ). Διοργανώνεται συνεχώς από το 1935 (με εξαίρεση τα χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου) κάθε δύο χρόνια, αρχικά από τη FIBA (την παγκόσμια ομοσπονδία του αθλήματος) και από τη δεκαετία του ‘60 από το ευρωπαϊκό παρακλάδι της, τη FIBA Europe. Στην Ελλάδα, η διοργάνωση που τόσες επιτυχίες έχει χαρίσει στη γαλανόλευκη ομάδα είναι γνωστή και ως Ευρωμπάσκετ.

Η ιδέα για τη δημιουργία του Ευρωμπάσκετ γεννήθηκε στους κόλπους της νεοσύστατης FIBA το 1934, όταν το μπάσκετ έγινε ολυμπιακό άθλημα και εντάχθηκε στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων του 1936, που θα διεξάγονταν στο Βερολίνο. Η διεθνής ομοσπονδία αποφάσισε να δημιουργήσει μία διοργάνωση για την Ευρώπη, από την οποία θα προέκυπταν οι εθνικές ομάδες που θα αντιπροσώπευαν τη Γηραιά Ήπειρο στους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Έτσι, έλαβε σάρκα και οστά το πρώτο ευρωμπάσκετ, που διεξήχθη στη Γενεύη, έδρα της FIBA, από τις 2 έως τις 7 Μαΐου 1935, με τη συμμετοχή 10 ομάδων. Από την εναρκτήρια διοργάνωση του ευρωμπάσκετ απουσίαζε η Ελλάδα, ένα από τα οκτώ ιδρυτικά μέλη της FIBA. Οι αγώνες έγιναν σε ανοικτά γήπεδα και το κύπελλο σήκωσε η Λετονία, που νίκησε 24-18 την Ισπανία στον τελικό.

Η πρώτη διοργάνωση του Ευρωμπάσκετ έχει ιστορική αξία, διότι ήταν η δεύτερη μεγάλη διεθνής διοργάνωση στα παγκόσμια χρονικά της καλαθοσφαίρισης. Είχε προηγηθεί το 1930 το Παναμερικανικό Πρωτάθλημα στο Μοντεβιδέο, ενώ ακολούθησαν το Ολυμπιακό Τουρνουά (1936) και το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα (1950). Οι διοργανώσεις σε επίπεδο συλλόγων ξεκίνησαν το 1958.

Η Ελλάδα εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε τελική φάση Ευρωμπάσκετ το 1949 στο Κάιρο, όταν κατέκτησε το χάλκινο μετάλλιο, σε μία διοργάνωση με μικρή συμμετοχή. Χρειάστηκε να περάσουν 37 χρόνια για να ξανανέβει στο βάθρο και μάλιστα στο ψηλότερο σκαλί. Ήταν η παρέα του Νίκου Γκάλη και του Παναγιώτη Γιαννάκη, που αναδείχθηκε πρωταθλήτρια Ευρώπης τον Ιούνιο του 1987, στη διοργάνωση που φιλοξενήθηκε στο νεόδμητο ΣΕΦ. Από τότε, η εθνική μας ομάδα δίνει πάντα το «παρών» στην τελική φάση και πλην εξαιρέσεων τα καταφέρνει περίφημα. Το 2005 κατέκτησε το δεύτερο χρυσό της με ηγέτες τους Παπαλουκά, Ζήση και Διαμαντίδη. Τη συλλογή της κοσμούν ακόμα ένα αργυρό (1989) κι ένα χάλκινο (2009).

Διοργανώσεις

Α/Α Έτος Διοργανώτρια Νικήτρια Θέση Ελλάδας
1 1935 Ελβετία Λετονία
2 1937 Λετονία Λιθουανία
3 1939 Λιθουανία Λιθουανία
4 1946 Ελβετία Τσεχοσλοβακία
5 1947 Τσεχοσλοβακία Σοβιετική Ένωση
6 1949 Αίγυπτος Αίγυπτος
7 1951 Γαλλία Σοβιετική Ένωση
8 1953 Σοβιετική Ένωση Σοβιετική Ένωση
9 1955 Ουγγαρία Ουγγαρία
10 1957 Βουλγαρία Σοβιετική Ένωση
11 1959 Τουρκία Σοβιετική Ένωση
12 1961 Γιουγκοσλαβία Σοβιετική Ένωση 17η
13 1963 Πολωνία Σοβιετική Ένωση
14 1965 Σοβιετική Ένωση Γιουγκοσλαβία
15 1967 Φινλανδία Σοβιετική Ένωση 12η
16 1969 Ιταλία Σοβιετική Ένωση 10η
17 1971 Δ.Γερμανία Σοβιετική Ένωση
18 1973 Ισπανία Γιουγκοσλαβία 11η
19 1975 Γιουγκοσλαβία Γιουγκοσλαβία 12η
20 1977 Βέλγιο Γιουγκοσλαβία
21 1979 Ιταλία Σοβιετική Ένωση
22 1981 Τσεχοσλοβακία Σοβιετική Ένωση
23 1983 Γαλλία Ιταλία 11η
24 1985 Δ. Γερμανία Σοβιετική Ένωση
25 1987 Ελλάδα Ελλάδα
26 1989 Γιουγκοσλαβία Γιουγκοσλαβία
27 1991 Ιταλία Γιουγκοσλαβία
28 1993 Γερμανία Γερμανία
29 1995 Ελλάδα Γιουγκοσλαβία
30 1997 Ισπανία Γιουγκοσλαβία
31 1999 Γαλλία Ιταλία 16η
32 2001 Τουρκία Γιουγκοσλαβία
33 2003 Σουηδία Λιθουανία
34 2005 Σερβία Ελλάδα
35 2007 Ισπανία Ρωσία
36 2009 Πολωνία Ισπανία
37 2011 Λιθουανία Ισπανία
38 2013 Σλοβενία Γαλλία 11η
39 2015 Γαλλία Ισπανία
40 2017 Τουρκία Σλοβενία

Πίνακας Μεταλλίων

Θέση Χώρα Χρυσά Αργυρά Χάλκινα Σύνολο
1 Σοβιετική Ένωση 14 3 4 21
2 Γιουγκοσλαβία 8 5 4 17
3 Ισπανία 3 6 4 13
4 Λιθουανία 3 3 1 7
5 Ιταλία 2 4 4 10
6 Ελλάδα 2 1 2 5
7 Τσεχοσλοβακία 1 6 5 12
8 Γαλλία 1 2 5 9
9 Ρωσία 1 1 2 5
10 Ουγγαρία 1 1 1 3

Πρώτοι σκόρερ σε πόντους

Θέση Παίκτης Χώρα Πόντοι Αγώνες Μέσος Όρος
1 Τόνι Πάρκερ Γαλλία 1.104 68 16,2
2 Ντιρκ Νοβίτσκι Γερμανία 1.052 49 21,4
3 Πάου Γκασόλ Ισπανία 1.183 58 20,4
4 Νίκος Γκάλης Ελλάδα 1.030 33 31,2
5 Καμίλ Μπράμπενετς Τσεχοσλοβακία 948 62 15,3
6 Μίκι Μπέρκοβιτς Ισραήλ 917 51 18
7 Χουάν Αντόνιο Σαν Επιφάνιο Ισπανία 889 58 15,3
8 Εμιλιάνο Ροντρίγκεθ Ισπανία 864 55 15,7
9 Ραντιβόι Κόρατς Γιουγκοσλαβία 844 34 24,8
10 Στάνισλαβ Κρόπιλακ Τσεχοσλοβακία 769 55 14
Παναγιώτης Γιαννάκης Ελλάδα 769 58 13,3

Πρώτοι σκόρερ κατά μέσο όρο πόντων

Θέση Παίκτης Χώρα Πόντοι Αγώνες M.O.
1 Νίκος Γκάλης Ελλάδα 1.030 33 31,2
2 Ραντιβόι Κόρατς Γιουγκοσλαβία 844 34 24,8
3 Λουόλ Ντεγκ Μ. Βρετανία 123 5 24,6
4 Σαμπαχουντίν Μπιλάλοβιτς Γιουγκοσλαβία
Βοσνία & Ερζεγοβίνη
217 9 24,1
5 Ρικ Σμιτς Ολλανδία 154 7 22
6 Έντι Τεράς Βέλγιο 220 10 22
7 Μιέτσισλαβ Μλινάρσκι Πολωνία 482 22 21,9
8 Μίκαελ Γιάκελ Γερμανία 347 16 21,7
9 Ντράζεν Πέτροβιτς Γιουγκοσλαβία
Κροατία
604 28 21,6
10 Ντιρκ Νοβίτσκι Γερμανία 1.052 49 21,4

Περισσότεροι πόντοι σ’ έναν αγώνα

Θέση Παίκτης Χώρα Πόντοι Αντίπαλος Έτος
1 Έντι Τεράς Βέλγιο 63 Αλβανία 1957
2 Νίκος Γκάλης Ελλάδα 46 Σουηδία 1983
3 Μίκι Μπέρκοβιτς Ισραήλ 44 Τουρκία 1975
3 Ντόρον Τζάμσι Ισραήλ 44 Ρουμανία 1987
3 Νέναντ Μάρκοβιτς Βοσνία & Ερζεγοβίνη 44 Λετονία 1997
4 Γιώργος Κολοκυθάς Ελλάδα 43 Ισπανία 1967
4 Ντιρκ Νοβίτσκι Γερμανία 43 Ισπανία 2001
4 Εμιλιάνο Ροντρίγκεθ Ισπανία 43 Ολλανδία 1967
5 Κόστελ Τσέρνατ Ρουμανία 42 Ισραήλ 1975
5 Λάντισλαβ Ντέμσαρ