Τόσο η Ελλάδα, όσο και η Ευρώπη κινούνται σε ένα πάρα πολύ επικίνδυνο µονοπάτι γύρω από το προσφυγικό.
Το 2025, όχι ένας, ούτε δύο, αλλά 98 νεκροί πρόσφυγες καταγράφηκαν στο Αιγαίο και την ευρύτερη περιοχή της Κρήτης, πάντα σύµφωνα µε τα επίσηµα στοιχεία. Ποιος ξέρει πόσοι ακόµη δεν υπάρχουν σε καµία λίστα, παρά µόνο στην αγωνία των δικών τους ανθρώπων. Και πανηγυρίζει σε κάθε ευκαιρία ο ακροδεξιός υπουργός Μετανάστευσης για τη µείωση των ροών και τη φύλαξη των συνόρων. Αυτό που κρύβει αυτός και το σινάφι του, όµως, είναι ότι αυτές οι «επιτυχηµένες» πολιτικές είναι βουτηγµένες στο αίµα.
Νικόλας Κολυτάς
Ε.Ε. στα βήµατα Τραµπ
Δεν είναι υπερβολή να πούµε ότι στην Ευρώπη υπάρχει µια κυρίαρχη τάση µιµητισµού προς τις πιο αποκρουστικές πολιτικές της κυβέρνησης Τραµπ στις ΗΠΑ. Των πολιτικών που χρησιµοποιούν τη δύναµη των όπλων και της εξουσίας προκειµένου να απανθρωποποιήσουν συγκεκριµένες κοινωνικές κατηγορίες και να νοµιµοποιήσουν τη βία εις βάρος τους ως ένα «αναγκαίο» µέτρο. Το είδαµε µε τον ICE και τις δολοφονίες αφροαµερικανών στις ΗΠΑ, το είδαµε και σε κάθε αµερικανική επέµβαση/παρέµβαση σε τρίτη χώρα, από τη Βενεζουέλα και την Κούβα µέχρι την Παλαιστίνη και το Ιράν. Πατώντας σε αυτό το πολιτικό κεφάλαιο η ευρωπαϊκή Δεξιά µε τη συνδροµή των διαφόρων ακροδεξιών ρευµάτων επιχειρεί µια ανατροπή των µεταπολεµικών κεκτηµένων γύρω από την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωµάτων, όπως αυτά κατοχυρώθηκαν τον 20ο αιώνα, µια αλλαγή του χάρτη των πολιτικών συντεταγµένων και οριοθετήσεων γύρω από την αξία της ανθρώπινης ζωής, µε βάση ταξικά, εθνοτικά και θρησκευτικά κριτήρια.
Η αποδοχή της σκληρότερης εκδοχής της πρότασης για έναν ευρωπαϊκό κανονισµό απελάσεων που ενέκρινε η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων του Ευρωκοινοβουλίου, σηµατοδοτεί µια άκρως επικίνδυνη στροφή για την Ευρώπη. Η πρόταση αυτή, εγκρίθηκε µε συµµαχία του δεξιού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόµµατος µε τις τρεις ευρωοµάδες της Ακροδεξιάς και αν δεν υπάρξουν ενστάσεις θα αποτελέσει τη βάση της διαπραγµατευτικής πρότασης του Ευρωκοινοβουλίου ώστε να ξεκινήσουν οι τριµερείς συνοµιλίες µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο για να διαµορφωθεί το τελικό κείµενο του κανονισµού.
Σε αυτή την πρόταση προτείνονται τερατώδη µέτρα κυριολεκτικά για τους πρόσφυγες και τους µετανάστες. Το πρώτο και σοβαρότερο είναι η δηµιουργία «κέντρων επιστροφής» σε τρίτες χώρες, στις οποίες θα µπορούν να απελαύνονται και να τίθενται σε διοικητική κράτηση οικογένειες µε παιδιά, χωρίς να έχουν διασφαλιστεί εγγυήσεις για τον σεβασµό των θεµελιωδών δικαιωµάτων και τη µη επαναπροώθηση των κρατούµενων σε χώρες όπου κινδυνεύει η ζωή και η ελευθερία τους. Σε χώρες δηλαδή εκτός Ε.Ε. µε µοναδικό σκοπό τη σκούπα σε «µη καλοδεχούµενους» πρόσφυγες. Τα δεύτερο είναι η επέκταση του χρόνου διοικητικής κράτησης σε 24 µήνες, ακόµα και για ανήλικους, και στη συνέχεια η δυνατότητα εφαρµογής περιοριστικών µέτρων, όπως ηλεκτρονική επιτήρηση και υποχρέωση τακτικής παρουσίας σε αστυνοµικό τµήµα σε περιπτώσεις «µαζικής κράτησης προς απέλαση». Και το τρίτο είναι η θέσπιση δυσανάλογων επιπτώσεων σε ανθρώπους που κρίνεται ότι δεν συνεργάζονται µε τις αρχές για την απέλασή τους, συµπεριλαµβανοµένης της απαγόρευσης επανεισόδου στη χώρα για απεριόριστο διάστηµα, της επιβολής προστίµων ή και των ποινικών διώξεων.
Τα παραπάνω µέτρα ορίζουν ένα νέο ακόµη σκληρότερο πλαίσιο για τα προσφυγικά υποκείµενα, τη στιγµή που κράτη µέλη της Ε.Ε. στηρίζουν µε κάθε τρόπο τους αµερικανοϊσραηλινούς βοµβαρδισµούς και τις στρατιωτικές επιθέσεις συνολικά στη Μέση Ανατολή που γεννούν διαρκώς νέους διωγµένους που τρέχουν να ξεφύγουν επιχειρώντας να γλιτώσουν από το θάνατο. Η Ευρώπη-Φρούριο αναβαθµίζεται σε Ευρώπη-Δολοφόνο και µε τη βούλα. Η Ε.Ε. των «δικαιωµάτων» και του «Κράτους Δικαίου» που µας πιπίλιζαν το µυαλό εδώ και δεκαετίες οι διάφοροι µεταρρυθµιστές Αριστεροί και Σοσιαλιστές, τη στιγµή της διεθνούς αναταραχής και σύγκρουσης συµφερόντων, αποδεικνύεται ένα κενό γράµµα.
Σκληρή γραµµή Πλεύρη
Δεν προκαλεί καµία εντύπωση ότι σε ένα τέτοιο αντιπροσφυγικό πολιτικό κλίµα διεθνώς ανθίζουν µπουµπούκια όπως ο ακροδεξιός Έλληνας υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου. Με µακρά θητεία στην ελληνική ακροδεξιά ο Θάνος Πλεύρης από τη διεύθυνση του χαρτοφυλακίου του φαίνεται πως εκπληρώνει τις πιο απάνθρωπες ονειρώξεις του. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος φαίνεται να πρωτοστατεί στην επιβολή ενός σκληρού αντιπροσφυγκού δόγµατος στην Ε.Ε. τη στιγµή που οι καταγγελίες για τις παράνοµες επαναπροωθήσεις και βυθίσεις σκαφών στο Αιγαίο πληθαίνουν. Είναι χαρακτηριστικό ότι σύµφωνα µε την οργάνωση Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο, που συγκέντρωσε τα στοιχεία από επίσηµες αρχές και οργανώσεις, περισσότερα από δύο θανατηφόρα περιστατικά τον µήνα, µε θύµατα πρόσφυγες και µετανάστες, εξακολούθησαν να συµβαίνουν και το 2025 στα ελληνικά χωρικά ύδατα στο ανατολικό Αιγαίο και στην ευρύτερη περιοχή της Κρήτης.
Τα στοιχεία, που παρουσιάστηκαν σε εκτενές ρεπορτάζ της ΕΦΣΥΝ, δείχνουν ότι το ανατολικό Αιγαίο και η Κρήτη έγιναν υγρός τάφος το 2025 για τουλάχιστον 98 πρόσφυγες και µετανάστες σε 28 θανατηφόρα περιστατικά, από τα οποία τα 16 ήταν ναυάγια. Οι 58 νεκροί εντοπίστηκαν και ανασύρθηκαν, ενώ άλλοι 40 πρόσφυγες και µετανάστες αγνοούνται και θεωρείται ότι έχουν χάσει τη ζωή τους. Εντοπίστηκαν επίσης άλλοι 23 νεκροί που δεν συνδέονται µε συγκεκριµένο περιστατικό, πολλοί από τους οποίους βρέθηκαν σε προχωρηµένη σήψη και ήταν εξαιρετικά δύσκολη η ταυτοποίησή τους. Τα νούµερα αυτά πραγµατικά τροµάζουν, όµως δεν θα τα δει κανένας στα κυρίαρχα συστηµικά ΜΜΕ. Αυτοί οι άνθρωποι αντιµετωπίζονται ως παιδιά ενός κατώτερου θεού που δεν χρήζουν θρήνου και οργής για το θάνατό τους. Και κάπου εκεί ενσαρκώνεται η θανατοπολιτική στην πράξη. Οι κοινωνίες µαθαίνουν να συµβιβάζονται µε το θάνατο υπό συγκεκριµένο πρίσµα, κατηγοριοποιούν τους νεκρούς και ανέχονται δολοφονικές πρακτικές.
Την ίδια στιγµή ο ακροδεξιός υπουργός Μετανάστευσης σπεύδει να αντλήσει πολιτική υπεραξία πάνω στο αίµα και το θάνατο. Σε απάντησή του προς τη Διεθνή Αµνηστία για την πρόταση δηµιουργίας κέντρων επιστροφής, πιθανότητα σε χώρα της Αφρικής, σηµείωσε χωρίς κανένα δισταγµό «Σε όλες αυτές τις διαδικασίες δεν επιθυµούµε απλά να συµµετάσχουµε, αλλά να πρωταγωνιστούµε, καθώς η προτεραιότητά µας είναι η πάταξη της παράνοµης µετανάστευσης και η άµεση επιστροφή των παράνοµων µεταναστών. Συνεπώς, να είστε βέβαιοι ότι όχι απλά δεν θα απέχουµε, όπως αναρµοδίως και προσβλητικώς µας “καλείτε” να πράξουµε, αλλά θα κινηθούµε τάχιστα για τη δηµιουργία αυτών των κέντρων». Ο Πλεύρης απευθύνεται έτσι, όχι σε κάποια, µικρή µισητή σε αυτόν ΜΚΟ, αλλά σε µία από τις ισχυρότερες και ιστορικότερες οργανώσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωµάτων διεθνώς. Σε συνέχεια µάλιστα αυτού του ρατσιστικού διαδικτυακού κρεσέντο του, στη βουλή έθεσε θέµα εξέτασης απαγόρευσης της µπούργκας, µε πρόσχηµα την… ευαισθησία του υπουργού για τα δικαιώµατα των γυναικών. Η ακροδεξιά κατρακύλα της κυβέρνησης, δεν είναι πλέον ορατή στον ορίζοντα, είναι παρούσα και επικίνδυνη.
Αντιρατσισµός
και Αριστερά
Εντός αυτού του πλαισίου καλείται να δράσει το αντιρατσιστικό κίνηµα και η Αριστερά. Με την κρίση στη Μέση Ανατολή να επιδεινώνεται και την Ευρώπη να θωρακίζεται σε ακροδεξιά κατεύθυνση, η ενεργοποίηση εκ νέου ενός µαζικού αντιρατσιστικού κινήµατος είναι πιο αναγκαία από ποτέ τα τελευταία χρόνια. Το ναυάγιο της Χίου και η οργανωµένη προσπάθεια συγκάλυψης του µακελειού αναδεικνύει την ξεκάθαρη στάση των κρατικών αρχών απέναντι στη µετανάστευση. Το σύνθηµα «γέµισε το Αιγαίο κορµιά µεταναστών, είναι και οι Έλληνες φονιάδες των λαών» είναι αδιανόητα πραγµατικό στο σήµερα. Ακόµη και το Συµβούλιο Υπουργών του Συµβουλίου της Ευρώπης αναγκάστηκε να κρούσει τον κώδωνα στις 11.03 για φαινόµενα αστυνοµικής κακοµεταχείρισης στην Ελλάδα, αναχαιτίσεις των λιµενικών αρχών σε περιστατικά µε νεκρούς στις ελληνικές θάλασσες, αλλά και ελλείψεις στις ποινικές έρευνες από δικαστές και εισαγγελείς.
Τη φετινή 21η Μάρτη πλήθος κόσµου ξαναβγήκε στους δρόµους, απαιτώντας ανατροπή των ρατσιστικών πολιτικών που µετατρέπουν το Αιγαίο σε έναν απέραντο υγρό τάφο. Με σηµαίες τις Παλαιστίνης, πανό που καταδίκαζαν τις ιµπεριαλιστικές επεµβάσεις σε Ιράν-Λίβανο, προκηρύξεις που καλούσαν σε άνοιγµα των συνόρων και συνθήµατα κατά των πολιτικών των επαναπροωθήσεων, έγινε ένα πρώτο βήµα επαναφοράς των ζητηµάτων των προσφύγων στην κινηµατική ατζέντα. Με ορίζοντα το καλοκαίρι και το µεγάλο κινηµατικό σταυροδρόµι του Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ, είναι πολύ σηµαντικό να συνεχιστούν δράσεις που να αναδεικνύουν τα εγκλήµατα στα ελληνικά σύνορα, τόσο σε τοπικό, όσο και σε κεντρικό επίπεδο. Αναγκαίο βήµα σε αυτή την κατεύθυνση είναι η συγκέντρωση της µάξιµουµ δύναµης γύρω από το µίνιµουµ στόχο της ανατροπής των ρατσιστικών πολιτικών κυβέρνησης-Ε.Ε.. Μια λογική διαλυτισµού και µικροηγεµονισµών µέσα στο αντιρατσιστικό κίνηµα, µόνο προς όφελος του Μητσοτάκη και της κυβέρνησής του θα λειτουργούσε.
Με γνώµονα τα συµφέροντα και τις ανάγκες των προσφύγων και των µεταναστών είναι αναγκαίο το επόµενο διάστηµα το αντιρατσιστικό κίνηµα και η Αριστερά να λάβουν σηµαντικές πρωτοβουλίες στην κατεύθυνση της ανάδειξης των συστηµατικών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωµάτων στα ελληνικά σύνορα και της συγκρότησης ενός νέου, µαζικού, ενωτικού και ριζοσπαστικού αντιρατσιστικού κινήµατος που θα έρχεται σε ευθεία αντιπαράθεση µε τις πολιτικές κυβέρνησης και Ε.Ε.. Αν δεν γίνει αντιληπτή άµεσα αυτή η ανάγκη τότε προµηνύονται πολύ σκληρές µέρες όχι µόνο για τους πρόσφυγες, αλλά και για την τάξη µας συνολικά.
Δέκα χρόνια από την εγκληµατική Συµφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας
Είναι χρήσιµο να εξετάζουµε τη σηµερινή τραγική κατάσταση στο προσφυγικό όχι απλώς ως ένα πολιτικό αποτύπωµα της συγκυρίας, αλλά ως ένα αποτέλεσµα χρόνιων πολιτικών µετατοπίσεων προς τα δεξιά. Η Συµφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας για την οποία πανηγύριζε πριν δέκα χρόνια η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ αποτέλεσε τη βάση πάνω στην οποία δοµήθηκαν πολιτικά τερατουργήµατα γύρω από την αντιµετώπιση των προσφύγων και µεταναστών όχι µόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη συνολικότερα. Δέκα χρόνια µετά πολλοί πρωτοστάτες εκείνων των εγκληµατικών πολιτικών επιχειρούν να αναβαπτιστούν στην πολιτική αρένα µε ανθρωπιστικό προφίλ. Τα πεπραγµένα τους όµως, από κυβερνητικούς θώκους είναι αµείλικτα.
Βασικά σηµεία της Συµφωνίας ήταν η επιστροφή στην Τουρκία όλων των εισερχόµενων χωρίς χαρτιά προσώπων στην Ελλάδα, η καταγραφή και η διεκπεραίωση των αιτήσεων ασύλου από τις ελληνικές αρχές, η επαναπροώθηση στην Τουρκία όσων κρίνονται αβάσιµες ή απαράδεκτες οι αιτήσεις ασύλου, καθώς και η µεταφορά ενός Σύρου πρόσφυγα σε κράτος της ΕΕ για κάθε έναν που επιστρέφει από την Ελλάδα στην Τουρκία. Επρόκειτο για µια Συµφωνία που άλλαξε ολοκληρωτικά τη θέση και το ρόλο της Ελλάδας που από χώρα διέλευσης µετατράπηκε σε χώρα συγκέντρωσης χιλιάδων αιτούντων άσυλο, χωρίς όµως να διαθέτει την κατάλληλη οργάνωση και το απαραίτητο ανθρώπινο δυναµικό για να ανταποκριθεί στις καινούργιες απαιτήσεις. Με τη Συµφωνία ΕΕ-Τουρκίας το Μάρτιο του 2016, περίπου 60.000 πρόσφυγες, ανάµεσα στους οποίους ένας σηµαντικός αριθµός ασυνόδευτων ανηλίκων, βρέθηκαν αυτοµάτως εγκλωβισµένοι στα ελληνικά σύνορα.
Το εντυπωσιακό είναι ότι η τότε κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ δέχθηκε µε ενθουσιασµό τη συγκεκριµένη Συµφωνία και την παρουσίασε ως µια νίκη της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και της Ευρώπης ευρύτερα. Μια χώρα χωρίς επαρκείς δοµές φιλοξενίας, χωρίς στελεχωµένες υπηρεσίες ασύλου και περιορισµένους οικονοµικούς πόρους, αναλάµβανε να γίνει η εµπροσθοφυλακή της «Ευρώπης-Φρούριο», εγκλωβίζοντας χιλιάδες ανθρώπους στο εσωτερικό της. Κι όµως αυτό θεωρήθηκε νίκη. Στην πραγµατικότητα, όµως, ήταν το σηµείο τοµή στη φύση του προσφυγικού ζητήµατος, που διαµόρφωσε τους όρους για τα υπεράριθµα σύγχρονα στρατόπεδα συγκέντρωσης, για την είσοδο της Frontex και του ΝΑΤΟ στα ελληνικά σύνορα, για τις καταγγελίες για διαρκείς καταπατήσεις ανθρωπίνων δικαιωµάτων.
Κάπως έτσι, δόθηκε εύφορο πεδίο άνθισης όλων των ακόµη σκληρότερων αντιπροσφυγικών πολιτικών που επέβαλε η κυβέρνηση της ΝΔ τα αµέσως επόµενα χρόνια. Χιλιάδες άνθρωποι εγκλωβίστηκαν στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου σε υπερφορτωµένες δοµές χωρίς επαρκή σίτιση, στέγαση, ρουχισµό και ιατροφαρµακευτική περίθαλψη. Οι καθυστερήσεις στην εξέταση των αιτήσεων ασύλου, η απαγόρευση εξόδου από τα νησιά και µεταφοράς στην ενδοχώρα, καθώς και η προοπτική της επαναπροώθησης στην Τουρκία, οδήγησαν πολλούς από αυτούς σε κρίσεις πανικού, ψυχολογικό αδιέξοδο ή ακόµη και στην αυτοκτονία. Τα αποτελέσµατα αυτά της λεγόµενης «επιτυχηµένης» Συµφωνίας, οδήγησαν τις τοπικές κοινωνίες που µέχρι το 2015 είχαν δείξει υψηλό φρόνηµα αλληλεγγύης, στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση.
Η Συµφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας, «νοµιµοποίησε» την ακροδεξιά στροφή που βιώνουµε σήµερα στο πεδίο του προσφυγικού. Πλέον οι πρόσφυγες δεν είναι απλώς ανεπιθύµητοι, αλλά εχθροί και υβριδική απειλή για την Ε.Ε. που αντιµετωπίζονται µε push backs, απαγωγές, δικαστικές στοχοποιήσεις, τροµοκράτηση και απελάσεις. Η Ελλάδα από αποθήκη ψυχών έγινε ένα απέραντο νεκροταφείο ανώνυµων κορµιών. Και σε αυτό υπάρχει συλλογική ευθύνη όλων των κυβερνήσεων τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Αν ο Μητσοτάκης και ο Πλεύρης σήµερα υλοποιούν τις πιο βάναυσες και σκληρές πολιτικές που τσακίζουν κυριολεκτικά τους πρόσφυγες και τους µετανάστες, κάποιοι άλλοι νωρίτερα δηµιούργησαν τις συνθήκες ώστε να φτάσουµε ως εδώ. Και γι’ αυτό, δέκα χρόνια µετά, δεν πρέπει να ξεχνάµε την εγκληµατική φύση µιας Συµφωνίας ντροπής που παρουσιάστηκε ως… «επιτυχία».
https://rproject.gr/article/i-thanatopolitiki-stin-ee-o-pleyris-kai-ta-dika-uas-kathikonta









Σχόλια (0)