Θερινή ώρα… μηδέν: θα σταματήσει η Ευρώπη να γυρίζει το ρολόι;

Θερινή ώρα… μηδέν: θα σταματήσει η Ευρώπη να γυρίζει το ρολόι;

Μια ρύθμιση που κάνει άνω-κάτω τις ζωές μας δύο φορές τον χρόνο και που κατά τη μακρόβια εφαρμογή της έχει προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, σπέρνοντας ακόμη και τον διχασμό, τίθεται πλέον σε επίσημη αμφισβήτηση με ενδεχόμενο να καταργηθεί.

Πρόκειται για την αλλαγή της ώρας, ή αλλιώς την εφαρμογή της θερινής ώρας, για την οποία οι Ευρωπαίοι πολίτες καλούνται να ψηφίσουν εάν επιθυμούν να εξακολουθήσει να ισχύει ή να καταργηθεί απαντώντας σε διαδικτυακό ερωτηματολόγιο που έχει αναρτήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έως τις 16 Αυγούστου.

Τάσος Σαραντής

Η σχετική διαβούλευση-δημοσκόπηση πραγματοποιείται έπειτα από σειρά αιτημάτων που απηύθυναν πολίτες, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ορισμένα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης αμφισβητώντας την ωφελιμότητα αυτής της… βίαιης τεχνητής μετατόπισης των δεικτών του ρολογιού.

Στην ουσία, η αλλαγή της ώρας ήταν ένα τέχνασμα για την εξοικονόμηση ενέργειας, αφού μετακινώντας το ρολόι μία ώρα μπροστά κατά τους θερινούς μήνες, επιβραδύνουμε κατά μία ώρα τον ηλεκτροφωτισμό το βράδυ.

Αυτή η ρύθμιση ξεκίνησε από τον Βενιαμίν Φραγκλίνο το μακρινό 1784 και αρχικά εφαρμόστηκε στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ. Ωστόσο, μέχρι το 1966, που το Κογκρέσο ψήφισε έναν νόμο για την ενιαία έναρξη και λήξη της θερινής ώρας σε όλες τις Πολιτείες της Αμερικής, η κατάσταση ήταν χαοτική.

Κάθε Πολιτεία ρύθμιζε σε διαφορετική ημερομηνία την έναρξη και λήξη της θερινής ώρας, με αποτέλεσμα οι συγκοινωνίες και οι επικοινωνίες στο εσωτερικό της χώρας να έχουν γίνει «κουβάρι».

Ενα ανάλογο «μπάχαλο» δημιουργήθηκε και στην Ευρώπη, όπου η κάθε χώρα ξεκίνησε την εφαρμογή του μέτρου σε διαφορετικές χρονολογίες.

Το 1916 καθιερώθηκε στην Αγγλία και την Ιρλανδία, το 1966 στην Ιταλία, το 1976 στη Γαλλία, το 1978 στην Ελλάδα και το 1980 στη Γερμανία και τη Δανία.

Και παρ’ όλες τις προσπάθειες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να ρυθμίσει το ζήτημα από το 1976, αυτό επιτεύχθηκε τέσσερα χρόνια αργότερα με μια ιστορική Οδηγία με την οποία καθιερωνόταν η κοινή εφαρμογή της θερινής ώρας και που τέθηκε σε ισχύ το 1981.

Αυτό στάθηκε η αιτία για να ξεσπάσει μια απίστευτα έντονη διαμάχη στο εσωτερικό τής -κατά τα λοιπά- ενιαίας Ευρώπης.

Η μεγάλη έριδα αφορούσε την ημερομηνία λήξης της θερινής ώρας, με αποτέλεσμα, ενώ σε όλα τα κράτη-μέλη έληγε την πρώτη Κυριακή του Σεπτεμβρίου, οπότε οι δείκτες του ρολογιού επανέρχονταν στην «αρχική» τους θέση, στην Αγγλία και την Ιρλανδία αυτό να συμβαίνει την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου.

Αυτή η διαφοροποίηση κόντεψε να τινάξει καθετί ενιαίο στον αέρα απειλώντας την άμεσα εξαρτώμενη από τους δείκτες του ρολογιού κυκλοφορία ανθρώπων, εμπορευμάτων και υπηρεσιών.

«Υπήρξε εποχή που αν πήγαινε κανείς λίγο αργά στο γραφείο του στο Λονδίνο, τότε ο συνάδελφός του στο Παρίσι ήταν για μεσημεριανό και, έτσι, δεν υπήρχε επαφή μεταξύ τους», αναφέρεται χαρακτηριστικά στα πρακτικά των «Διαπραγματεύσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου» έναν χρόνο μετά την εφαρμογή του μέτρου (19/4/1982), πολύ πριν από την εποχή της κινητής τηλεφωνίας.

Εν τούτοις, όλες οι προσπάθειες για την καθιέρωση κοινής ημερομηνίας λήξης της θερινής ώρας προκαλούσαν τις «εκρήξεις» της Αγγλίας.

Ενδεικτική ήταν η τοποθέτηση του Αγγλου αντιπροσώπου στην αρμόδια επιτροπή, όπως καταγράφεται στα ίδια πρακτικά: «Πρόκειται για μια διαβολική σκευωρία με την οποία το Κοινοβούλιο αποβλέπει να στερήσει τρεις εβδομάδες καλοκαιριού από τους κατοίκους του Ηνωμένου Βασιλείου», ανέφερε.

Η διαφορά Βορρά – Νότου

Αυτό που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι ότι η διάρκεια του φωτός της ημέρας ποικίλλει ανάλογα με τη γεωγραφική θέση των κρατών-μελών της Ε.Ε. Τα βόρεια κράτη-μέλη έχουν σχετικά μεγάλες εποχικές διακυμάνσεις όσον αφορά το διαθέσιμο φως της ημέρας κατά τη διάρκεια του έτους και χαρακτηρίζονται από σκοτεινούς χειμώνες με λίγη ηλιοφάνεια και φωτεινά καλοκαίρια με μικρές νύχτες.

Για τα κράτη-μέλη που βρίσκονται στο νοτιότερο άκρο της Ε.Ε., η κατανομή των ωρών με φως μεταξύ της ημέρας και της νύχτας μεταβάλλεται σπανίως κατά τη διάρκεια του έτους.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, έγινε μια απόπειρα να ξεκαθαριστούν τα πράγματα σε μια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 1989, αλλά μάλλον το κουβάρι μπλέχτηκε περισσότερο: «Πρόκειται για ένα λεπτό θέμα, επί του οποίου οι απόψεις των κοινωνικών στρωμάτων διαφέρουν. Αυτοί που προτιμούν τη λήξη της θερινής ώρας στο τέλος Σεπτεμβρίου στην ηπειρωτική Ευρώπη (έχοντας έτσι φωτεινότερα πρωινά, αλλά και σκοτεινότερα βραδινά τον Οκτώβριο) είναι οι υπάλληλοι, οι γονείς των παιδιών σχολικής ηλικίας που ξεκινούν το σχολείο στις 8 το πρωί, οι ταχυδρόμοι και οι εργαζόμενοι το πρωί. Ενώ σε εκείνους που επιθυμούν τη λήξη της θερινής ώρας στο τέλος Οκτωβρίου (γιατί έτσι κερδίζουν φωτεινότερα απογεύματα, αλλά σκοτεινότερα πρωινά) περιλαμβάνονται οι Βρετανοί και οι Ιρλανδοί αγρότες που πρέπει να πληρώνουν εργάτες, οι οποίοι περιμένουν μέχρι το μεσημέρι ώστε να στεγνώσει η πάχνη προτού αρχίσουν τη συγκομιδή ή τη σπορά. Κι ακόμη, η αστυνομία που επισημαίνει ότι η μεγαλύτερη ένταση της οδικής κυκλοφορίας το βράδυ σε σχέση με το πρωί έχει συνέπεια την αύξηση των τροχαίων ατυχημάτων κατά τις πρώτες βραδινές ώρες. Γεγονός που θα μπορούσε να αντισταθμιστεί με κάπως φωτεινότερα βραδινά, παρά πρωινά», αναφερόταν.

Τελικά, η συμφωνία για κοινή ημερομηνία λήξης της θερινής ώρας επιτεύχθηκε το 1994 και άρχισε να ισχύει το 1996 στη μορφή που επιβιώνει μέχρι σήμερα, με ολόκληρη την Ευρώπη να αναγκάζεται να συμβιβαστεί με τις απαιτήσεις των δύο βορειοευρωπαϊκών χωρών, δεχόμενη τη λήξη της θερινής ώρας την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου.

◼ Μπορείτε να ψηφίσετε ηλεκτρονικά υπέρ ή κατά της εφαρμογής της θερινής ώρας.

Οι επιπτώσεις της μετακίνησης των δεικτών του ρολογιού

Ενέργεια
Παρά το γεγονός ότι η ενέργεια αποτέλεσε έναν από τους κυριότερους παράγοντες που οδήγησαν στη θέσπιση της θερινής ώρας, οι έρευνες δείχνουν ότι η συνολική εξοικονόμηση ενέργειας από την εφαρμογή του μέτρου είναι οριακή. Εξάλλου, τα αποτελέσματα τείνουν να διαφέρουν ανάλογα με άλλους παράγοντες, όπως η γεωγραφική θέση. Σύμφωνα με μια εκτεταμένη μελέτη που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1999, η εξοικονόμηση ενέργειας είναι χαμηλή και περιορίζεται στο 0,3%, όταν οι αρχικοί υπολογισμοί ήθελαν αυτό το ποσοστό να ανέρχεται σε 3%, το οποίο που αντιστοιχεί σε 2,1 έως και 2,7 δισ. ανά έτος, αλλά πέφτει στα 200 εκατομμύρια ευρώ αν υπολογιστούν και άλλοι παράγοντες που προκύπτουν από την εφαρμογή της θερινής ώρας.

Υγεία
Οι ρυθμίσεις για τη θερινή ώρα εκτιμάται ότι έχουν θετικό αντίκτυπο που συνδέεται με τη δυνατότητα περισσότερων υπαίθριων δραστηριοτήτων αναψυχής. Από την άλλη πλευρά, τα αποτελέσματα χρονοβιολογικών ερευνών δείχνουν ότι οι επιπτώσεις στον ανθρώπινο βιορυθμό μπορεί να είναι σοβαρότερες απ’ ό,τι θεωρούνταν στο παρελθόν. Μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λαμβάνει τακτικά σχόλια πολιτών σχετικά με το θέμα της θερινής ώρας, τα οποία τονίζουν συχνά τις διαταραχές που προκαλεί η αλλαγή της ώρας στην υγεία λόγω της στέρησης ύπνου, μια επισήμανση που εμπεριέχεται και σε «άφθονη σχετική βιβλιογραφία».

Εξάλλου, σε έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επισημαινόταν ότι παρατηρήθηκε αύξηση του αριθμού των ιατρικών συμβουλών εντός δύο έως τριών εβδομάδων μετά την αλλαγή της ώρας, αλλά και χαμηλό ποσοστό αύξησης της κατανάλωσης ηρεμιστικών ή υπνωτικών φαρμάκων. Ωστόσο, τα στοιχεία σχετικά με τις συνολικές επιπτώσεις στην υγεία (δηλαδή με βάση τη στάθμιση των θετικών και αρνητικών επιπτώσεων) παραμένουν ασαφή.

Οδική ασφάλεια
Τα στοιχεία παραμένουν και εδώ ασαφή, όσον αφορά τη σχέση μεταξύ των ρυθμίσεων για τη θερινή ώρα και της συχνότητας τροχαίων ατυχημάτων. Κατ’ αρχάς, η στέρηση ύπνου, λόγω του ότι γυρίζουμε τα ρολόγια μία ώρα μπροστά την άνοιξη, θα μπορούσε να αυξήσει τον κίνδυνο ατυχημάτων. Ταυτόχρονα, οι περισσότερες ώρες με φως της ημέρας τα καλοκαιρινά βράδια θεωρείται ότι έχουν θετικό αντίκτυπο στην οδική ασφάλεια.

Ωστόσο, είναι γενικά δύσκολο να καθοριστεί ο άμεσος αντίκτυπος των ρυθμίσεων σχετικά με τη θερινή ώρα στα ποσοστά ατυχημάτων σε σύγκριση με άλλους παράγοντες.

Γεωργία
Οι ανησυχίες που διατυπώνονταν στο παρελθόν σχετικά με τις διαταραχές του βιορυθμού των ζώων και τις αλλαγές στις ώρες αρμέγματος, εξαιτίας της μεταβολής της ώρας, φαίνεται να έχουν σε μεγάλο βαθμό εξαλειφθεί χάρη στη χρήση νέου εξοπλισμού, τεχνητού φωτισμού και αυτοματοποιημένων τεχνολογιών.

Επίσης, μία επιπλέον ώρα με φως το καλοκαίρι μπορεί να αποτελεί ένα ιδιαίτερα θετικό στοιχείο, δεδομένου ότι επιτρέπει την επιμήκυνση των ωρών απασχόλησης σε υπαίθριες δραστηριότητες, όπως η εργασία στα χωράφια και η συγκομιδή.

Εσωτερική αγορά
Στο παρόν στάδιο, από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει με βεβαιότητα μόνο ένα συμπέρασμα: η μη συντονισμένη αλλαγή της ώρας από τα κράτη-μέλη θα ήταν επιζήμια για την εσωτερική αγορά καθώς θα είχε συνέπεια υψηλότερο κόστος για το διασυνοριακό εμπόριο, θα δημιουργούσε προβλήματα στις μεταφορές, τις επικοινωνίες και τα ταξίδια, καθώς και χαμηλότερη παραγωγικότητα στην εσωτερική αγορά αγαθών και υπηρεσιών.

Η θέση αυτή υποστηρίζεται επίσης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο στο ψήφισμά του δήλωσε ότι έχει καθοριστική σημασία να διατηρηθεί ενιαίο καθεστώς όσον αφορά την ώρα εντός της Ε.Ε.

efsyn.gr

Σχόλια (0)

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί.