Η καρδιά υποφέρει το καλοκαίρι

Η καρδιά υποφέρει το καλοκαίρι

Τα προβλήματα καρδιάς που σχετίζονται με τους καλοκαιρινούς μήνες είναι η εμφάνιση ή επιδείνωση της ήδη υπάρχουσας καρδιοπάθειας, όπως είναι η στεφανιαία νόσος (στηθάγχη, έμφραγμα του μυοκαρδίου) και η καρδιακή ανεπάρκεια.

Εχει παρατηρηθεί ότι τα οξέα καρδιακά επεισόδια συσχετίζονται με τις μετεωρολογικές μεταβολές κατά τη διάρκεια όλου του χρόνου.

Γενοβέφα Κολοβού*

Οι αναλύσεις έχουν δείξει ότι οι συχνότερες εισαγωγές λόγω οξέων καρδιακών επεισοδίων συμβαίνουν τους χειμερινούς μήνες, συγκριτικά με τους υπόλοιπους. Αναφορικά με τις ηλικίες των εισαχθέντων ασθενών στα νοσοκομεία, φαίνεται ότι τους καλοκαιρινούς μήνες νοσούν μικρότερες ηλικίες (κάτω των 60 ετών) και τους χειμερινούς μήνες οι μεγαλύτερες ηλικίες (πάνω από 60 ετών).

Η παρουσία των παραγόντων κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα όπως είναι η αρτηριακή υπέρταση, η υπερχοληστερολαιμία, το κάπνισμα, το θετικό οικογενειακό ιστορικό για καρδιαγγειακά νοσήματα και ο σακχαρώδης διαβήτης φαίνεται να μην επηρεάζονται από τις εποχές.

Τα εργαζόμενα άτομα συχνότερα νοσηλεύονται για καρδιαγγειακά επεισόδια την άνοιξη και το καλοκαίρι, συγκριτικά με το φθινόπωρο και τον χειμώνα, αντιθέτως με ό,τι συμβαίνει με τους συνταξιούχους (έλλειψη φυσικής δραστηριότητας και πιο ανθυγιεινή διατροφή).

Επίσης, τα αυξημένα καρδιακά ένζυμα που παρατηρούνται κατά τη διάρκεια του οξέος επεισοδίου είναι υψηλότερα το καλοκαίρι, συγκριτικά με το φθινόπωρο και τον χειμώνα, υποδηλώνοντας πιθανόν μεγαλύτερη βλάβη του μυοκαρδίου.

Η μετα-εμφραγματική στηθάγχη (προκάρδιο άλγος εμφανιζόμενο μέχρι και 30 ημέρες μετά το έμφραγμα) παρουσιάζεται συχνότερα στους ασθενείς που υπέστησαν έμφραγμα του μυοκαρδίου τους καλοκαιρινούς μήνες. Ωστόσο, η εμφάνιση επιπλοκών μετά το έμφραγμα του μυοκαρδίου όπως η καρδιακή ανεπάρκεια ή ο θάνατος είναι λιγότεροι τους καλοκαιρινούς μήνες.

Η συχνότερη μετα-εμφραγματική στηθάγχη, που παρουσιάζεται στους ασθενείς οι οποίοι παρουσίασαν έμφραγμα του μυοκαρδίου τους καλοκαιρινούς μήνες, μπορεί να οφείλεται στην αυξημένη φυσική δραστηριότητα των ασθενών και στη μικρότερη πιθανότητα προσέλευσής τους στον ιατρό και επομένως μικρότερη πιθανότητα ελέγχου της νόσου (στεφανιογραφία, αγγειοπλαστική).

Να σημειωθεί ότι οι ασθενείς που εκδηλώνουν μετα-εμφραγματική στηθάγχη έχουν χειρότερη πρόγνωση (νέο οξύ καρδιακό επεισόδιο ή έμφραγμα ή αιφνίδιος θάνατος), συγκριτικά με αυτούς χωρίς μετα-εμφραγματική στηθάγχη. Εχει παρατηρηθεί ότι η θνητότητα της στεφανιαίας νόσου και των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων αυξάνεται όταν η θερμοκρασία είναι πάνω από 37οC.

Επίσης, στις αυξημένες θερμοκρασίες αυξάνεται ο κίνδυνος αφυδάτωσης ή/και θερμοπληξίας. Η αφυδάτωση αφορά, συχνότερα, τα ηλικιωμένα άτομα, τα άτομα που λαμβάνουν διουρητικά ή τα άτομα που καταναλώνουν υπερβολικά αλκοολούχα ποτά.

Τα προειδοποιητικά συμπτώματα είναι δίψα, ζάλη, αίσθημα αδυναμίας και καταβολής, αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος, κεφαλαλγία, ναυτία, έμετοι και μυϊκές κράμπες.

Τα συμπτώματα αυτά πρέπει να αναφέρονται στον θεράποντα ιατρό, διότι μπορεί να εξελιχθούν σε πιο σοβαρά όπως είναι η ξηροδερμία, η ερυθρότητα, η ταχυκαρδία, η δυσκολία στην αναπνοή και οι διαταραχές της συμπεριφοράς (παραισθήσεις, αποπροσανατολισμός, σπασμοί). Οι βαριές περιπτώσεις θερμοπληξίας μπορεί να οδηγήσουν σε κώμα και σε θάνατο.

Για να μη βρεθούμε εμείς, οι συγγενείς μας και οι φίλοι μας στη δυσάρεστη θέση να τρέχουμε στο πλησιέστερο νοσοκομείο μέσα στο καλοκαίρι, πρέπει να κάνουμε τα εξής:

■ Συμβουλευόμαστε τον θεράποντα καρδιολόγο για τις δραστηριότητες που μπορεί να κάνουμε (θαλάσσιο μπάνιο, βόλτες με σκάφος, περπάτημα, εργασία στον ήλιο και άλλα). Στις πολύ ζεστές μέρες αποφεύγουμε τις μετακινήσεις και τις βόλτες σε εξωτερικούς χώρους και οι δραστηριότητες πρέπει να περιορίζονται στις πολύ πρωινές ώρες ή αργά το απόγευμα.

■ Δεν κολυμπάμε αμέσως μετά το φαγητό. Κολυμπάμε στα ρηχά και με παρέα. Η είσοδος στη θάλασσα πρέπει να γίνεται βαθμιαία, βρέχοντας τα πόδια, το στήθος, τα χέρια και στη συνέχεια όλο το σώμα. Οι πρωινές ώρες ή οι απογευματινές να προτιμώνται.

■ Στις δραστηριότητές μας δεν πρέπει να αισθανόμαστε κανένα καρδιακό ενόχλημα.

■ Πρέπει να γίνεται τροποποίηση των δόσεων των λαμβανομένων φαρμάκων που επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση (αντι-υπερτασικά, νιτρώδη, διουρητικά), η οποία συνήθως είναι χαμηλότερη τους καλοκαιρινούς, συγκριτικά με τους χειμερινούς μήνες. Μπορεί να χρειαστεί ακόμα και διακοπή των αντι-υπερτασικών φαρμάκων πάντα με τη γνώμη του γιατρού μας.

Οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια και οι υπερτασικοί ασθενείς πρέπει να μετρούν συχνά την πίεσή τους, να ζυγίζονται καθημερινά και να προγραμματίζουν τη μέτρηση των ηλεκτρολυτών αίματος συχνότερα από ό,τι κάνουν τους χειμερινούς μήνες.

Μια άλλη ομάδα ασθενών που πρέπει να τροποποιήσουν τις δόσεις των φαρμάκων είναι αυτοί που λαμβάνουν αντιπηκτική αγωγή με Sintrom, διότι η διατροφή τους καλοκαιρινούς μήνες είναι πλουσιότερη σε λαχανικά και φρούτα, τα οποία επηρεάζουν την πηκτικότητα του αίματος (INR). Συνήθως, αυτό αφορά τους ασθενείς στους οποίους έχει τοποθετηθεί μεταλλική βαλβίδα στην καρδιά ή τους ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή. Οι ασθενείς που λαμβάνουν Sintrom πρέπει να ελέγχουν πιο συχνά το INR.

■ Προσοχή στον ήλιο και ιδιαίτερα όταν λαμβάνουμε φάρμακα που προκαλούν φωτοευαισθησία όπως το Angoron (αμιοδαρόνη).

■ Αποφυγή αφυδάτωσης (κατανάλωση υγρών, κυρίως νερού, αποφυγή αλκοολούχων ποτών και καφεΐνης και όλα τα πιο πάνω).

■ Τα φάρμακα να μην εκτίθενται στον ήλιο και να διατηρούνται σε θερμοκρασία κάτω από 30οC.

■ Διακοπές στο βουνό, μέχρι 2.000 μέτρα υψόμετρο, δεν δημιουργούν ιδιαίτερο πρόβλημα. Σπάνια, μικρή δυσφορία, ταχυκαρδία, κόπωση, τα οποία υποχωρούν με τον εγκλιματισμό που γίνεται σε 2-3 ημέρες.

Οταν η ζέστη είναι υπερβολική
1. Χρήση κάποιου ανεμιστήρα ή κλιματιστικού

2. Συχνά ντους

3. Ελαφρά και δροσερά ρούχα (φαρδιά λευκά ρούχα)

4. Κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων υγρών, κυρίως νερού, για αποφυγή αφυδάτωσης

5. Αποφυγή κατανάλωσης καφεΐνης και αλκοολούχων ποτών

6. Τα γεύματα να είναι συχνά και μικρά.

7. Σε περίπτωση εκδήλωσης συμπτωμάτων που αναφέρθηκαν παραπάνω αναζητάμε την ιατρική βοήθεια

* Διευθύντρια Καρδιολογικού Τομέα και Μονάδας LDL-αφαίρεσης, Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο

efsyn.gr