Ο πολιτισμός ως πεδίο αντίστασης

Ο πολιτισμός ως πεδίο αντίστασης

  • |

Mια συστράτευση των ανθρώπων του πολιτισμού θα βοηθούσε ας πούμε σε έναν ξεσηκωμό της κοινωνίας εναντίον όλων εκείνων που την κρατούν σε αμηχανία αλλά και ένδεια. Ποιοι είναι «όλοι εκείνοι»; Η κυβέρνηση πρωτίστως, η Εκκλησία στη συνέχεια, η ελληνική τηλεόραση κατά κρίσιμο λόγο, ο σερνάμενος και αναξιόπιστος συνδικαλισμός, το διαδίκτυο [αυτό, είπαμε, κι αν είναι], η απαξίωση της ελληνικής περιφέρειας.

Γιώργος Σταματόπουλος

Αυτή η κίνηση δεν είναι εύκολη οπωσδήποτε, ειδικά με αυτήν την κυρία που κατέχει το αξίωμα της υπουργού Πολιτισμού. Πάντως φαίνεται να έχει ανάγκη η κοινωνία να δεχτεί ένα πολιτισμικό σοκ, μπας και ξυπνήσουν μέσα της οι βουβές δυνάμεις, που χρόνια τώρα υπνώττουν. Από πουθενά αλλού δεν φαίνεται να αναφύεται κάποια ωστική για την κοινωνία δύναμη, ώστε να μετατραπεί ο φόβος σε ελπίδα. Πώς αναζωογονείται ένα έθνος, μια μικρή χώρα; Με τις βαθιές, εσωτερικές της δυνάμεις περισσότερο και όχι με αλλοδαπά κονδύλια, αρκεί αυτές οι δυνάμεις να ανέλθουν στην επιφάνεια.

Πώς όμως να εμφανιστεί ο πολιτισμός σε μια χώρα όταν ο παγκόσμιος πολιτισμός έχει πτωτική πορεία και έχει υποκατασταθεί από υλόφρονες [και αλλόφρονες] επιχειρηματίες του πολιτισμού; Πώς να απορροφήσει κανείς από τον δημόσιο χώρο αξίες και πώς να αποκτήσει αυτοπεποίθηση όταν αυτός ο χώρος κατακλύζεται από έναν σωρό σκουπίδια; Οταν σε αυτόν τον χώρο δεσπόζει το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών; Πώς θα γεφυρωθεί αυτό το χάσμα; Κομμάτι δύσκολο, είναι αλήθεια. Στα τηλεοπτικά κανάλια επικρατεί η χυδαιότητα, οι σφιχτές παρέες μετρίων και ατάλαντων, που κοκορεύονται κι από πάνω για την «επιτυχία» τους. Σε αυτά τα κανάλια οφείλεται εν πολλοίς ο εξευτελισμός του πολιτισμού και ο αναπόφευκτος εκφυλισμός της λαϊκής αντίστασης.

Σε ανάλογες περιστάσεις στην αρχαία Ελλάδα οι ποιητές ήσαν εκείνοι που αναλάμβαναν να υψώσουν το πεσμένο ηθικό της πόλης τους (Τυρταίος, Καλλίνος π.χ.). Ο μεταρρυθμιστής Σόλων σαν ποιητής ξεσήκωσε τους Αθηναίους και όχι ως πολιτικός που ήταν. Πέτυχε στη συνέχεια ως πολιτικός επειδή αποδείχτηκε δεινός ποιητής [με αυστηρό πολιτικό λόγο βεβαίως]. Θα πει κανείς περασμένα, παλιωμένα πράγματα. Αλλά κάτι ανάλογο δεν έκανε τις προηγούμενες δεκαετίες ο Μίκης Θεοδωράκης –και μαζί του και πολλοί άλλοι σπουδαίοι συνθέτες; Νά που δεν έχουν αλλάξει και πολύ οι συνθήκες, αρκεί να τις δει κανείς και να μπει μέσα τους ώστε να γεννηθεί ένα έργο, μια αντίδραση, μια αντίσταση. Βέβαια χρειάζεται να «ξυπνήσει» η κοινωνία, ο λαός. Ο θάνατος του Μίκη ήρθε να μας θυμίσει ότι ανάγκη πάσα να υπάρξει μια πολιτιστική αναγέννηση, μπας και κουνηθούν οι κοιμισμένες πολιτικές και οικονομικές δυνάμεις, που τώρα σύρονται από επαγγελματίες απολίτιστους.

Δεν λέει κανείς να γραφούν εμβατήρια ή έργα σαν των τραγικών ή του Αριστοφάνη· πάθος και αγωνιστικότητα χρειάζονται και αλληλεγγύη – το έργο θα έλθει μόνο του. Κάπως έτσι μπορεί να τιθασευτεί η παρατεταμένη λαϊκή οργή και να μετουσιωθεί σε λόγο και πράξεις, αλλιώς θα εξακολουθεί να τυραννιέται η ελληνική κοινωνία από θρησκόληπτους, ακροδεξιούς, αντιεμβολιαστές και το κακό συναπάντημα.

.efsyn.gr