Η διαχρονική αναγκαιότητα του ενιαίου μετώπου

Συ­μπλη­ρώ­νο­νται, φέτος, εί­κο­σι χρό­νια, από την πραγ­μα­το­ποί­η­ση, στην Αθήνα, στις 4-7 Μαϊου 2006, του 4ου Ευ­ρω­παϊ­κού Κοι­νω­νι­κού Φό­ρουμ (ΕΚΦ), που συν­διορ­γα­νώ­θη­κε από το Ελ­λη­νι­κό Κοι­νω­νι­κό Φό­ρουμ (ΕΛΚΦ) και την Πρω­το­βου­λία «Γέ­νο­βα 2001». Με την ευ­και­ρία αυτής της επε­τεί­ου, σκε­φτή­κα­με να συ­ζη­τή­σου­με με τον δη­μο­σιο­γρά­φο Αντώ­νη Ντα­βα­νέ­λο για τα γε­γο­νό­τα εκεί­νης της πε­ριό­δου, αλλά και για διά­φο­ρα σύγ­χρο­να πο­λι­τι­κά ζη­τή­μα­τα. Ο Ντα­βα­νέ­λος είναι ιστο­ρι­κό στέ­λε­χος του τρο­τσκι­στι­κού χώρου, με δράση στην εξέ­γερ­ση του Πο­λυ­τε­χνεί­ου, μέλος της Διε­θνι­στι­κής Ερ­γα­τι­κής Αρι­στε­ράς (ΔΕΑ), μιας ορ­γά­νω­σης που έπαι­ξε  έναν ση­μα­ντι­κό ρόλο στην  ορ­γά­νω­ση του 4ου ΕΚΦ, αλλά και γε­νι­κό­τε­ρα στις δρά­σεις του αντι­πα­γκο­σμιο­ποι­η­τι­κού κι­νή­μα­τος. Δη­μο­σιεύ­ου­με εδώ το σύ­νο­λο της συ­ζή­τη­σής μας, ένα μέρος της οποί­ας δη­μο­σιεύ­τη­κε το Σάβ­βα­το στην έντυ­πη Εποχή.

Χ.Γο.

—

Ας αρ­χί­σου­με με την εκτί­μη­σή σου για το αντι­πα­γκο­σμιο­ποι­η­τι­κό κί­νη­μα και τα κοι­νω­νι­κά φό­ρουμ, στα χρό­νια της δρα­στη­ριο­ποί­η­σής τους.

Ζούμε σε μια πε­ρί­ο­δο με­γά­λης δυ­σκο­λί­ας και για το κί­νη­μα και για την Αρι­στε­ρά, που όμως δεν είναι πρω­τό­γνω­ρη. Αντί­στοι­χη, και μά­λι­στα δυ­σκο­λό­τε­ρη ήταν η δε­κα­ε­τία του 1990. Η επι­κρά­τη­ση, τότε, του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού στη Δύση, σε συν­δυα­σμό με την κα­τάρ­ρευ­ση της Σο­βιε­τι­κής Ένω­σης και τη διά­ψευ­ση των υπο­σχέ­σε­ων για έναν άλλο δρόμο στην Κίνα του Μάο είχαν οδη­γή­σει στο φαι­νό­με­νο της αρι­στε­ρής με­λαγ­χο­λί­ας.

Το ξε­πέ­ρα­σμα αυτής της κρί­σης της Αρι­στε­ράς έγινε, προ­φα­νώς όχι εύ­κο­λα, μέσω του αντι­πα­γκο­σμιο­ποι­η­τι­κού και αντι­πο­λε­μι­κού κι­νή­μα­τος των αρχών του 21ου αιώνα. Πριν μι­λή­σου­με γι’ αυτό και για τα φό­ρουμ, θέλω να ανα­φερ­θώ σε κά­ποιες προη­γού­με­νες αγω­νι­στι­κές εμπει­ρί­ες και στη ση­μα­σία τους: στα  ση­μα­ντι­κά αλλά συχνά υπο­τι­μη­μέ­να κι­νή­μα­τα της Λα­τι­νι­κής Αμε­ρι­κής-των ακτη­μό­νων στη Βρα­ζι­λία, των ιθα­γε­νών στο Με­ξι­κό-, στις αντι­ρα­τσι­στι­κές και αντι­πο­λε­μι­κές δρά­σεις στις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες και, κυ­ρί­ως στον με­γά­λο γαλ­λι­κό Δε­κέμ­βρη-με έμ­φα­ση στην ερ­γα­τι­κή του διά­στα­ση-όπου κυ­ριάρ­χη­σε το σύν­θη­μα ‘Tous Ensemble’ (Όλοι μαζί), το οποίο κατά τη γνώμη μου λει­τούρ­γη­σε ως οδη­γός για τις με­τέ­πει­τα δρά­σεις του πα­γκό­σμιου κι­νή­μα­τος και των φό­ρουμ.

Το σύν­θη­μα αυτό δεν ήταν απλώς μια γε­νι­κή έκ­κλη­ση ενό­τη­τας· είχε συ­γκε­κρι­μέ­νο πε­ριε­χό­με­νο, το οποίο κα­τα­νο­ού­σαν όσοι/ες συμ­με­τεί­χαν ενερ­γά στους αγώ­νες. Το πνεύ­μα ενό­τη­τας επα­νεμ­φα­νί­στη­κε στο Σιάτλ, όπου κυ­ριάρ­χη­σε το σύν­θη­μα «Οι Teamsters μαζί με τα ‘χε­λω­νό­παι­δα’», δη­λα­δή η συμ­μα­χία ενός ιστο­ρι­κού ρι­ζο­σπα­στι­κού αμε­ρι­κα­νι­κού συν­δι­κά­του με τους οι­κο­λό­γους, και γε­νι­κό­τε­ρα η συμ­μα­χία του ερ­γα­τι­κού κι­νή­μα­τος με τον κόσμο των κοι­νω­νι­κών κι­νη­μά­των. Αυτή η συμ­μα­χία έκανε πράξη το συ­γκε­κρι­μέ­νο ση­μα­ντι­κό γε­γο­νός, αντέ­χο­ντας την τρο­με­ρή κα­τα­στο­λή της αμε­ρι­κα­νι­κής Εθνο­φρου­ράς.

‘Όλες αυτές οι κι­νη­το­ποι­ή­σεις έδω­σαν στο κί­νη­μα μια κα­τεύ­θυν­ση: τη δη­μιουρ­γία ενός υπο­κει­μέ­νου που συ­γκρο­τεί­ται στη βάση της ενό­τη­τας στη δράση. Την κα­τεύ­θυν­ση αυτή ακο­λού­θη­σε το αντι­πα­γκο­σμιο­ποι­η­τι­κό κί­νη­μα, έχο­ντας ως σύν­θη­μα τη φράση «Ένας άλλος κό­σμος είναι εφι­κτός». Εξε­τά­ζο­ντας επι­πό­λαια το σύν­θη­μα θα μπο­ρού­σε κά­ποιος να το θε­ω­ρή­σει επι­φα­νεια­κό. Όμως, η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ήταν ότι διέ­θε­τε μια ισχυ­ρή κι­νη­το­ποι­η­τι­κή δύ­να­μη και συ­σπεί­ρω­νε ευ­ρύ­τε­ρες δυ­νά­μεις.

Στην Ευ­ρώ­πη, το αντι­πα­γκο­σμιο­ποι­η­τι­κό κί­νη­μα εκ­δη­λώ­θη­κε μέσα από μια σειρά κι­νη­το­ποι­ή­σε­ων: πρώτα στην Πράγα, τον Σε­πτέμ­βριο του 2000, ενά­ντια στο ΔΝΤ και την Πα­γκό­σμια Τρά­πε­ζα -μια δύ­σκο­λη κι­νη­το­ποί­η­ση, χωρίς επι­τυ­χία, στην οποία αφή­σα­με πίσω μας συ­ντρό­φους που συ­νε­λή­φθη­σαν από την τσέ­χι­κη αστυ­νο­μία και κρα­τή­θη­καν στις υπό­γειες φυ­λα­κές της Πρά­γας, μετά στη Νί­καια, μαζί με τα συν­δι­κά­τα, τον Δε­κέμ­βριο του ίδιου χρό­νου, κατά τη διάρ­κεια της Συ­νό­δου Κο­ρυ­φής της ΕΕ και, τέλος στη Γέ­νο­βα, τον Ιού­λιο του 2001, ενά­ντια στη Σύ­νο­δο των G8, μια συ­γκρου­σια­κή κι­νη­το­ποί­η­ση που θε­ω­ρεί­ται ορό­ση­μο του κι­νή­μα­τος.

Στην εξέ­λι­ξη αυτής της πο­ρεί­ας, οι κυ­βερ­νή­σεις, οι διε­θνείς θε­σμοί, ακόμα και ο Τύπος συ­νει­δη­το­ποί­η­σαν ότι αυτό το κί­νη­μα είναι επι­κίν­δυ­νο γιατί δη­μιουρ­γεί ελ­πί­δες και δια­μορ­φώ­νει προ­σα­να­το­λι­σμούς∙ έτσι απο­φα­σί­στη­κε να αντι­με­τω­πι­στεί με βίαιο τρόπο. Η άσκη­ση βίας άρ­χι­σε στη Γέ­νο­βα. Η δο­λο­φο­νι­κή μανία που αντι­με­τω­πί­σα­με εκεί ήταν τρο­με­ρή και αν  δεν υπήρ­χαν οι σύ­ντρο­φοι της ιτα­λι­κής Αρι­στε­ράς-το φάσμα από την Επα­νί­δρυ­ση μέχρι τους COBAS-εκτός από τον Τζου­λιά­νι, μπο­ρεί να υπήρ­χαν και άλλα θύ­μα­τα.

Το γε­γο­νός ότι οι «από πάνω» έπα­ψαν να αντι­με­τω­πί­ζουν το κί­νη­μα με έναν ήπιο τρόπο έθετε σ’ αυτό ζη­τή­μα­τα στρα­τη­γι­κής: πού πάμε από εδώ και πέρα; Η εύ­κο­λη απά­ντη­ση ήταν αυτή του Μπλακ Μπλοκ: να συ­νε­χι­στεί η σύ­γκρου­ση στον δρόμο, και όπου βγει. Αυτή η απά­ντη­ση δεν ήταν πει­στι­κή ούτε στα ίδια τα «μέλη» του. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι μετά τη Γέ­νο­βα, το Μπλακ Μπλοκ ου­σια­στι­κά κα­ταρ­ρέ­ει, δεν κα­τορ­θώ­νει σε καμιά άλλη κι­νη­το­ποί­η­ση να έχει μα­ζι­κό­τη­τα αντί­στοι­χη αυτής που είχε στη Γέ­νο­βα ή, προη­γου­μέ­νως, στην Πράγα.

Στο υπό­λοι­πο κί­νη­μα, που ήταν ο κορ­μός των φό­ρουμ, υπήρ­ξαν δύο απα­ντή­σεις. Η πρώτη ήταν η ανα­δί­πλω­ση με διά­φο­ρες μορ­φές. Οι πε­ρισ­σό­τε­ρες κοι­νω­νι­κές ορ­γα­νώ­σεις, όπως το Attac, υιο­θέ­τη­σαν την αυ­τα­πά­τη της κα­τά­θε­σης «εποι­κο­δο­μη­τι­κών προ­τά­σε­ων», επι­λέ­γο­ντας  τον διά­λο­γο αντί της σύ­γκρου­σης. Η δεύ­τε­ρη απά­ντη­ση προ­ήλ­θε από τις πιο συ­γκρο­τη­μέ­νες ρι­ζο­σπα­στι­κές αρι­στε­ρές δυ­νά­μεις, όπως η Επα­νί­δρυ­ση, οι οποί­ες στή­ρι­ζαν πλα­τιές συλ­λο­γι­κό­τη­τες. Αυτές πρό­τει­ναν δύο κι­νή­σεις: την το­πι­κο­ποί­η­ση, δη­λα­δή την επι­στρο­φή στον εθνι­κό χώρο δρά­σης (καθώς δεν ήταν δυ­να­τόν το κί­νη­μα να συ­νε­χί­σει την πο­ρεία του μόνο με διε­θνείς συ­να­ντή­σεις), και την επι­στρο­φή στην πο­λι­τι­κή.

Την επι­στρο­φή στην πο­λι­τι­κή είχε ήδη προ­τεί­νει ο Ντα­νιέλ Μπεν­σαϊντ στο βι­βλίο του Stratégie et parti (Στρα­τη­γι­κή και κόμμα). Αυτή η πρό­τα­ση, ξε­κι­νώ­ντας από τον κόσμο των φό­ρουμ, το οποίο είχε ως οδηγό το σύν­θη­μα «Ένας άλλος κό­σμος είναι εφι­κτός» και ως μέ­θο­δο τη λο­γι­κή του ενιαί­ου με­τώ­που, δη­λα­δή την ενό­τη­τα στη δράση, οδη­γού­σε σε μια συ­γκε­κρι­μέ­νη πο­λι­τι­κή κα­τεύ­θυν­ση. Πολ­λοί υπο­στη­ρί­ζουν ότι στο πλαί­σιο αυτής της κα­τεύ­θυν­σης δη­μιουρ­γή­θη­καν, αρ­γό­τε­ρα, τα λε­γό­με­να «πλα­τιά κόμ­μα­τα» ή «κόμ­μα­τα-κι­νή­μα­τα»: το Σο­σια­λι­στι­κό Κόμμα της Σκω­τί­ας-SSP και το Respect στη Βρε­τα­νία, το Bloco στην Πορ­το­γα­λία, οι Podemos στην Ισπα­νία,  η Linke στη Γερ­μα­νία και ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ στην Ελ­λά­δα. Δεν με βρί­σκει σύμ­φω­νο αυτός ο ορι­σμός για τα εν λόγω κόμ­μα­τα, που δεν ήταν πα­ντού τα ίδια. Προ­τι­μώ τον όρο «ενιαίο μέ­τω­πο στο πο­λι­τι­κό πεδίο».

Από αυτά που έχεις πει μέχρι τώρα είναι σαφές ότι θε­ω­ρείς πως το αντι­πα­γκο­σμιο­ποι­η­τι­κό κί­νη­μα και τα φό­ρουμ έπαι­ξαν έναν πολύ ση­μα­ντι­κό ρόλο εκεί­νην την πε­ρί­ο­δο και οδή­γη­σαν σε ση­μα­ντι­κές εξε­λί­ξεις.

Θα έλεγα ότι έπαι­ξαν έναν ιστο­ρι­κό ρόλο.  Εντά­ξει, ο όρος «ιστο­ρι­κός» ίσως είναι υπερ­βο­λι­κός αν συ­γκρί­νου­με το συ­γκε­κρι­μέ­νο κί­νη­μα και τα φό­ρουμ με τις με­γά­λες επα­να­στά­σεις που άλ­λα­ξαν τον κόσμο, αλλά πά­ντως  ήταν μια πολύ ση­μα­ντι­κή στιγ­μή, που ση­μα­το­δό­τη­σε την έξοδο από μια πε­ρί­ο­δο κάμ­ψης και αδυ­να­μί­ας των κι­νη­μά­των διε­θνώς.

Το Ελ­λη­νι­κό Κοι­νω­νι­κό Φό­ρουμ είναι ένα καλό πα­ρά­δειγ­μα το­πι­κο­ποί­η­σης και ρι­ζο­σπα­στι­κής πο­λι­τι­κής. Πριν φτά­σου­με στην πολύ πε­τυ­χη­μέ­νη διορ­γά­νω­ση του Ευ­ρω­παϊ­κού Κοι­νω­νι­κού Φό­ρουμ της Αθή­νας, τον Μάιο του 2006, υπήρ­ξαν και στη χώρα μας κά­ποιες μάλ­λον υπο­τι­μη­μέ­νες δρά­σεις. Εν­δει­κτι­κά ανα­φέ­ρω ορι­σμέ­νες από αυτές. Πρώτα, τη δια­δή­λω­ση στο Ναύ­πλιο, που είχε απί­στευ­τη επι­τυ­χία. Σε μια μικρή πόλη, χωρίς κί­νη­μα, στην οποία συ­να­ντιό­νταν οι υπουρ­γοί Ερ­γα­σί­ας των χω­ρών-με­λών της ΕΕ, κα­τα­φέ­ρα­με να ορ­γα­νώ­σου­με μια δια­δή­λω­ση πολ­λών χι­λιά­δων αν­θρώ­πων. Το ίδιο έγινε στη Βέ­ροια, στη συ­νά­ντη­ση των υπουρ­γών Δη­μό­σιας Τάξης της ΕΕ∙ σ’ αυτήν τη σχε­τι­κά απο­μο­νω­μέ­νη πόλη πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε μια θη­ριώ­δης δια­δή­λω­ση. Ακο­λού­θη­σε η Θεσ­σα­λο­νί­κη, με το Πόρτο Καράς, κατά την διάρ­κεια της Συ­νό­δου Κο­ρυ­φής της ΕΕ. Και θα πρό­σθε­τα, γιατί είναι πολύ επί­και­ρο σή­με­ρα, τη με­γά­λη πα­νελ­λα­δι­κή δια­δή­λω­ση προς τη βάση της Σού­δας, στην Κρήτη. Σε όλες αυτές τις κι­νη­το­ποι­ή­σεις δεί­ξα­με ότι εί­μα­στε ένα δυ­να­μι­κό νέο κί­νη­μα που γεν­νού­σε πολ­λές ελ­πί­δες.

Το Ευ­ρω­παϊ­κό Κοι­νω­νι­κό Φό­ρουμ της Αθή­νας, που ορ­γα­νώ­θη­κε από το Ελ­λη­νι­κό Κοι­νω­νι­κό Φό­ρουμ και την Πρω­το­βου­λία «Γέ­νο­βα 2001»,  ση­μεί­ω­σε με­γά­λη επι­τυ­χία. Οι συ­ζη­τή­σεις, δη­λα­δή η εσω­τε­ρι­κή διά­στα­ση του Φό­ρουμ, ήταν ιδιαί­τε­ρα εν­δια­φέ­ρου­σες και ου­σια­στι­κές. Τα ζη­τή­μα­τα που αντι­με­τω­πί­ζα­με τότε δεν ήταν κα­θό­λου απλά. Θυ­μά­μαι την αντι­πα­ρά­θε­ση για τον πό­λε­μο στο Αφ­γα­νι­στάν-με τη μια πλευ­ρά να λέει «ούτε Μπους, ούτε Τα­λι­μπάν» και την άλλη ότι «η προ­τε­ραιό­τη­τα είναι να ητ­τη­θούν οι Αμε­ρι­κά­νοι»-τη συ­ζή­τη­ση για τον νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό, με κά­ποιους συ­ντρό­φους να θε­ω­ρούν ότι η χρήση αυτού του όρου ήταν μια υπο­χώ­ρη­ση γιατί δεν μι­λού­σα­με κα­θα­ρά για τον κα­πι­τα­λι­σμό. Υπήρ­χαν, επί­σης, ση­μα­ντι­κές συ­ζη­τή­σεις για τα ζη­τή­μα­τα του φύλου και της ομο­φο­βί­ας που σή­με­ρα μπο­ρεί να θε­ω­ρού­νται αυ­το­νό­η­τα, αλλά τότε δεν είχαν ακόμη γίνει απο­λύ­τως απο­δε­κτά ούτε μέσα σε τμή­μα­τα της Αρι­στε­ράς.

Στην εξω­τε­ρι­κή διά­στα­ση του Φό­ρουμ, υπήρ­ξε η δια­δή­λω­ση μετά το τέλος των ερ­γα­σιών του, η οποία ήταν μα­ζι­κή και δυ­να­μι­κή, με τις δυ­νά­μεις μας να δεί­χνουν ιδιαί­τε­ρη ψυ­χραι­μία όταν η αστυ­νο­μία άρ­χι­σε τη ρίψη δα­κρυ­γό­νων, γε­γο­νός που εξέ­πλη­ξε και σχο­λιά­στη­κε πολύ θε­τι­κά, ιδιαί­τε­ρα από τους συ­ντρό­φους μας των COBAS.

Πώς παρ’ όλα αυτά τα ση­μα­ντι­κά που ανέ­φε­ρες ότι έγι­ναν τόσο διε­θνώς όσο και στην Ελ­λά­δα, τα φό­ρουμ εξα­φα­νί­στη­καν στη συ­νέ­χεια. Γιατί συ­νέ­βη αυτό; Μήπως ισχύ­ει η άποψη ορι­σμέ­νων ότι τα κι­νή­μα­τα είναι σαν τις πυ­γο­λα­μπί­δες, που έχουν έναν συ­γκε­κρι­μέ­νο χρόνο ζωής και μετά σβή­νουν;

Δεν συμ­φω­νώ με την πα­ρο­μοί­ω­ση του κι­νή­μα­τος με πυ­γο­λα­μπί­δα. Εγώ θα το πα­ρο­μοί­α­ζα με πο­τά­μι που, λόγω της δια­φο­ράς στη ροή του, άλ­λο­τε μοιά­ζει με ρυάκι και άλ­λο­τε με χεί­μαρ­ρο, κάτι που εξαρ­τά­ται και από το υπό­στρω­μα. Για πα­ρά­δειγ­μα, αν δεν είχαν προη­γη­θεί αυτά που εί­πα­με δεν είναι βέ­βαιο ότι θα υπήρ­χε στη συ­νέ­χεια η αντί­στα­ση για το άρθρο 16, και η ήττα του πο­λι­τι­κού συ­να­σπι­σμού της κυ­βέρ­νη­σης της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ. Το ίδιο ισχύ­ει και για τον Δε­κέμ­βρη του 2008, καθώς και για τους κοι­νω­νι­κούς αγώ­νες στη διάρ­κεια της κρί­σης. Θα έλεγα ότι «είχε σκα­φτεί» το έδα­φος, είχε γίνει μια προ­ερ­γα­σία, είχε δοθεί μια κα­τεύ­θυν­ση.

Εκεί­νη την εποχή έκανα ερ­γα­τι­κό ρε­πορ­τάζ και μου είχε κάνει εντύ­πω­ση το γε­γο­νός ότι, για πρώτη φορά μετά από την ερ­γα­τι­κή με­τα­πο­λί­τευ­ση του 1977-78, υπήρ­χε πάλι στα συν­δι­κά­τα ένα τμήμα, μειο­ψη­φι­κό αλλά πάντα πο­λύ­τι­μο, που είχε αρ­χί­σει να σκέ­φτε­ται ότι υπάρ­χει και άλλος δρό­μος. Το σύν­θη­μα «Ένας άλλος κό­σμος είναι εφι­κτός» πα­ρό­τρυ­νε κά­ποιους συν­δι­κα­λι­στές να σκε­φτούν ότι η υπο­τα­γή στον ερ­γο­δό­τη και ο κοι­νω­νι­κός εται­ρι­σμός, δεν είναι μο­νό­δρο­μος∙ υπάρ­χει κι άλλος δρό­μος. Αυτό σή­μαι­νε ότι δεν κό­πη­κε τε­λεί­ως το νήμα των κι­νη­το­ποι­ή­σε­ων που είχαν προη­γη­θεί. Αυτή η πο­ρεία —το αντι­πα­γκο­σμιο­ποι­η­τι­κό κί­νη­μα, το άρθρο 16, ο Δε­κέμ­βρης του 2008— δη­μιούρ­γη­σε νέες συν­θή­κες, δια­μόρ­φω­σε μια δια­φο­ρε­τι­κή συ­νεί­δη­ση στον κόσμο.

Η άποψή μου, στην οποία επι­μέ­νω, είναι ότι σε εκεί­νο το κί­νη­μα και στα φό­ρουμ οι­κο­δο­μή­θη­κε ο Χώρος Δια­λό­γου και Κοι­νής Δρά­σης της Αρι­στε­ράς που, με τη σειρά του, οδή­γη­σε στον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Αυτό αξί­ζει να το γνω­ρί­ζουν όσοι σή­με­ρα νο­μί­ζουν ότι η πο­λι­τι­κή δύ­να­μη χτί­ζε­ται εύ­κο­λα και χωρίς βάθος.

Παρά το γε­γο­νός ότι το αντι­πα­γκο­σμιο­ποι­η­τι­κό κί­νη­μα άφησε πο­λύ­τι­μες πα­ρα­κα­τα­θή­κες, σε μια κρί­σι­μη στιγ­μή έδει­ξε τα όριά του. Ανα­φέ­ρο­μαι στην κα­τα­πλη­κτι­κή πα­γκό­σμια δια­δή­λω­ση για τον πό­λε­μο στο Ιράκ, που όμως δεν κα­τά­φε­ρε να τον στα­μα­τή­σει.

Δεν κα­τα­φέ­ρα­με να στα­μα­τή­σου­με τον πό­λε­μο-αυ­τό είναι γε­γο­νός. Έχω την άποψη, όμως, ότι τί­πο­τα δεν πάει χα­μέ­νο. Οι κι­νη­το­ποι­ή­σεις ενά­ντια στον πό­λε­μο, παρ’ ό,τι δεν κα­τά­φε­ραν να τον στα­μα­τή­σουν, φόρ­τω­σαν τις κυ­βερ­νή­σεις με ση­μα­ντι­κό πο­λι­τι­κό κό­στος και τις έκα­ναν πιο δι­στα­κτι­κές να εφαρ­μό­ζουν τις ακραί­ες πο­λι­τι­κές τους. Επι­πλέ­ον, η νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία και οι ηγέ­τες της, ιδιαί­τε­ρα ο Μπλερ, πλή­ρω­σαν ένα σκλη­ρό αντί­τι­μο στο κοι­νω­νι­κο­πο­λι­τι­κό πεδίο για τον πό­λε­μο που ορ­γά­νω­σαν. Από αυτήν την άποψη, οφεί­λου­με πολλά στους αν­θρώ­πους που κι­νη­το­ποι­ή­θη­καν τότε.

Θεωρώ ότι από όσα έχεις ανα­φέ­ρει μέχρι τώρα εξη­γού­νται οι λόγοι της συμ­με­το­χής της ΔΕΑ  στον Χώρο Δια­λό­γου και Κοι­νής Δρά­σης της Αρι­στε­ράς; Εξα­κο­λου­θείς, σή­με­ρα, να θε­ω­ρείς ότι αυτή η από­φα­σή σας ήταν σωστή;

Αναμ­φι­σβή­τη­τα, ναι. Δεν με­τα­νιώ­νω στιγ­μή για την επι­λο­γή μας. Για να χτί­σεις κι­νη­το­ποι­ή­σεις που να μπο­ρούν πραγ­μα­τι­κά να απει­λή­σουν τον αντί­πα­λο χρειά­ζε­ται δύ­να­μη και η συ­γκέ­ντρω­ση δύ­να­μης περ­νά­ει μέσα από τον κόσμο. Στην κοι­νω­νία συ­νυ­πάρ­χουν δια­φο­ρε­τι­κές ιδέες: με­ταρ­ρυθ­μι­στι­κές αντι­λή­ψεις και πιο ρι­ζο­σπα­στι­κές προ­σεγ­γί­σεις. Προ­κει­μέ­νου να κι­νη­το­ποι­η­θεί ο κό­σμος πρέ­πει να αντι­με­τω­πι­στεί αυτή η δια­βάθ­μι­ση ιδεών και στρα­τη­γι­κών προ­σα­να­το­λι­σμών, ιδιαί­τε­ρα σε πε­ριό­δους ήττας όπου η δυ­σκο­λία να φα­ντα­στεί κά­ποιος μια δια­φο­ρε­τι­κή προ­ο­πτι­κή είναι πολύ με­γά­λη. Γι’ αυτό ήταν ανα­γκαίο να συ­μπρά­ξου­με με όσους απο­δέ­χο­νταν την πρό­κλη­ση και έλε­γαν «ναι, πρέ­πει να κι­νη­το­ποι­η­θού­με ενά­ντια στον νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό και στον πό­λε­μο». Όσοι ήταν δια­τε­θει­μέ­νοι να δου­λέ­ψουν για να κά­νου­με μια με­γά­λη κι­νη­το­ποί­η­ση στο Ναύ­πλιο ήταν ευ­πρόσ­δε­κτοι, ανε­ξάρ­τη­τα από πο­λι­τι­κές δια­φο­ρές. Αυτή η αντί­λη­ψη ανή­κει στις κα­λύ­τε­ρες πα­ρα­δό­σεις της Αρι­στε­ράς.

Το ίδιο ερώ­τη­μα αφορά τη συμ­με­το­χή της ορ­γά­νω­σής σου στον Χώρο Δια­λό­γου.

Η απά­ντη­σή μου είναι ακρι­βώς η ίδια με αυτήν που έδωσα πριν. Ο Χώρος Δια­λό­γου και Κοι­νής Δρά­σης της Αρι­στε­ράς ήταν μια πολύ πε­τυ­χη­μέ­νη πρω­το­βου­λία. Σ’ αυτό συμ­φω­νού­σαν και σύ­ντρο­φοι στο εξω­τε­ρι­κό τους οποί­ους εμπι­στευό­μουν, όχι απα­ραί­τη­τα επει­δή συμ­φω­νού­σα­με πο­λι­τι­κά, αλλά επει­δή τους θε­ω­ρού­σα πιο έμπει­ρους και δο­κι­μα­σμέ­νους. Δεν αρ­χί­σα­με να λει­τουρ­γού­με στη βάση κά­ποιων ει­λημ­μέ­νων απο­φά­σε­ων για το πού θα κα­τα­λή­ξει η πρω­το­βου­λία μας· υπήρ­χε ένα στά­διο ανα­ζή­τη­σης με πραγ­μα­τι­κό πε­ριε­χό­με­νο. Όλοι και όλες δο­κι­μά­ζα­με τα όριά μας. Αυτή η δια­δι­κα­σία τρο­φο­δο­τού­σε μια ου­σια­στι­κή συ­ζή­τη­ση. Θεωρώ ότι ο Χώρος Δια­λό­γου και Κοι­νής Δρά­σης της Αρι­στε­ράς απο­τέ­λε­σε μια σπά­νια στιγ­μή πο­λι­τι­κής ωρι­μό­τη­τας. Πραγ­μα­τι­κά σπά­νια.

Στη ση­με­ρι­νή πε­ρί­ο­δο του με­γά­λου κα­τα­κερ­μα­τι­σμού των αρι­στε­ρών πο­λι­τι­κών δυ­νά­με­ων, ανα­ρω­τιέ­μαι πώς ήταν δυ­να­τόν να συ­νυ­πάρ­χουν, τότε, σε μια κοινή συλ­λο­γι­κό­τη­τα ορ­γα­νώ­σεις μα­οϊ­κές, τρο­τσκι­στι­κές, ευ­ρω­κομ­μου­νι­στι­κές, σο­σια­λι­στι­κές κλπ. Για τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ κά­ποιοι έλε­γαν και συ­νε­χί­ζουν να λένε ότι αυτό οφει­λό­ταν στη μα­ε­στρία, αρ­χι­κά του Αλα­βά­νου και μετά του Τσί­πρα. Όμως, στον Χώρο Δια­λό­γου δεν υπήρ­χε κά­ποιος μα­έ­στρος. Πώς δια­τη­ρή­θη­κε η συ­νο­χή του;

Θεωρώ ότι αυτό οφεί­λε­ται σε σύμ­πτω­ση δια­φό­ρων πα­ρα­γό­ντων. Κατ’ αρχάς, υπήρ­χε η εξω­τε­ρι­κή πίεση. Οι επι­τυ­χί­ες μας στα φό­ρουμ μάς υπο­χρέ­ω­ναν να διε­ρευ­νή­σου­με τι θα κά­νου­με στη συ­νέ­χεια. Επί­σης, με­γά­λη λόγω των εξε­λί­ξε­ων ήταν και η πίεση του κό­σμου μας. Τέλος, υπήρ­ξε τότε ένας πυ­ρή­νας έντι­μων στε­λε­χών, που δεν έβα­ζαν τρι­κλο­πο­διές ο ένας στον άλλον. Κάθε ένας από εμάς έθετε τους όρους του, όχι υπο­κρι­τι­κούς για να ξε­σκε­πά­σου­με τον άλλον -αυτό είναι παι­διά­στι­κο και δεν χτί­ζει τί­πο­τα. Θέ­τα­με όρους αλ­λη­λο­σε­βα­σμού των ορίων μας, των κόκ­κι­νων γραμ­μών μας. Αυτό δεν έγινε σε μια συ­νε­δρί­α­ση, ήταν κάτι που χτί­στη­κε στα­δια­κά.

Ας μι­λή­σου­με και για τη συμ­με­το­χή της ΔΕΑ στον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, παρ’ ό,τι ανα­γνω­ρί­ζω ότι είναι δύ­σκο­λο να κρί­νει κά­ποιος την από­φα­σή του να συμ­με­τά­σχει κά­πο­τε σε έναν φορέα, από τον οποίο μετά απο­χώ­ρη­σε λόγω ρι­ζι­κών δια­φω­νιών.

Δεν είναι εύ­κο­λο, πράγ­μα­τι, να απο­συν­δέ­σει κα­νείς την αρχή με όσα συ­νέ­βη­σαν στη συ­νέ­χεια. Όμως, δεν πρέ­πει να ξε­χνά­με ότι η από­φα­ση για τη συμ­με­το­χή μας δεν πάρ­θη­κε εν κενώ, σε κά­ποιο γρα­φείο. Θε­ω­ρού­σα­με ότι ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ ήταν η φυ­σι­κή συ­νέ­χεια του Ελ­λη­νι­κού Κοι­νω­νι­κού Φό­ρουμ και του Χώρου Δια­λό­γου και Κοι­νής Δρά­σης. Επρό­κει­το για την «επι­στρο­φή στην πο­λι­τι­κή» του Μπεν­σα­ΐντ, στη οποία ανα­φέρ­θη­κα προη­γου­μέ­νως. Υπ’ αυτήν την έν­νοια, εξα­κο­λου­θώ να υπο­στη­ρί­ζω ότι η από­φα­ση της ΔΕΑ να συμ­με­τά­σχει σ’ αυτήν την, αρ­χι­κά, ρι­ζο­σπα­στι­κή πο­λι­τι­κή από­πει­ρα ήταν σωστή.

Θε­ω­ρείς ότι η υπο­γρα­φή του τρί­του μνη­μο­νί­ου, που σας οδή­γη­σε στην απο­χώ­ρη­ση από τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ οφει­λό­ταν στην επι­κρά­τη­ση του με­ταρ­ρυθ­μι­στι­κού (ευ­ρω­κομ­μου­νι­στι­κού) ρεύ­μα­τος στο εσω­τε­ρι­κό του ή ότι ήταν απο­τέ­λε­σμα της αντι­δη­μο­κρα­τι­κής λει­τουρ­γί­ας του κόμ­μα­τος και της λήψης των κρί­σι­μων απο­φά­σε­ων από τον Αλέξη Τσί­πρα και μια μικρή ομάδα στε­λε­χών γύρω από αυτόν;

Θα έλεγα ότι οφει­λό­ταν και στα δύο. Δεν φτά­σα­με μπρο­στά στα κρί­σι­μα ζη­τή­μα­τα από τη μια μέρα στην άλλη. Η σύ­γκρου­ση με τον αρ­χη­γι­κό χα­ρα­κτή­ρα του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ υπήρ­χε από νω­ρίς-και δεν έγινε μόνο από τις εξω­κοι­νο­βου­λευ­τι­κές ορ­γα­νώ­σεις του εγ­χει­ρή­μα­τος. Υπήρ­ξαν στε­λέ­χη του Συ­να­σπι­σμού, που και αυτά δια­φω­νού­σαν με την εν λόγω εξέ­λι­ξη και που σε κρί­σι­μες στιγ­μές το­πο­θε­τή­θη­καν κα­θα­ρά απέ­να­ντι στο φαι­νό­με­νο του αρ­χη­γι­σμού. Παρά τις όποιες αντι­στά­σεις μας, ητ­τη­θή­κα­με. Επι­τρέ­ψα­με στον Τσί­πρα και σε μια ομάδα γύρω του να επι­βά­λουν ένα μο­ντέ­λο λει­τουρ­γί­ας, το οποίο πέρα από το ότι είναι αντί­θε­το στις αρχές της Αρι­στε­ράς -ότι τα αρι­στε­ρά κόμ­μα­τα είναι συλ­λο­γι­κά-απο­δεί­χτη­κε και πο­λι­τι­κά πολύ αδύ­να­μο.

Το δεύ­τε­ρο στοι­χείο αφορά την ίδια την πο­λι­τι­κή πο­ρεία του κόμ­μα­τος. Ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, όταν υπήρ­ξε η ανά­γκη να πάρει κρί­σι­μες απο­φά­σεις, άρ­χι­σε βή­μα-βή­μα να υπο­χω­ρεί ακόμα και από τις ιδρυ­τι­κές του κα­τευ­θύν­σεις. Η πο­λι­τι­κή από­φα­ση του ιδρυ­τι­κού συ­νε­δρί­ου στη­ρι­ζό­ταν σε τρείς πυ­λώ­νες: σύ­γκρου­ση με τη λι­τό­τη­τα, πτώση της κυ­βέρ­νη­σης, «καμιά θυσία για το ευρώ». Το τε­λευ­ταίο ήταν ένας συμ­βι­βα­σμός που αντα­να­κλού­σε τον συ­σχε­τι­σμό δύ­να­μης στο εσω­τε­ρι­κό του κόμ­μα­τος. Αυτός ο συμ­βι­βα­σμός όχι μόνο δεν τη­ρή­θη­κε, αλλά δεν δο­κι­μά­στη­κε καν.

Η εξέ­λι­ξη στον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ δεν ήταν ανα­πό­φευ­κτη, αλλά δεν ήταν και τυ­χαία. Η ιστο­ρία του γρά­φτη­κε μέσα από τις συ­γκρού­σεις στο εσω­τε­ρι­κό του, στις οποί­ες αρ­νη­τι­κό ρόλο έπαι­ξαν και κά­ποια ρι­ζο­σπα­στι­κά στοι­χεία του.

Επη­ρε­ά­ζει και σε ποιο βαθμό αυτή η εμπει­ρία το εν­δε­χό­με­νο συμ­μα­χιών της αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κής Αρι­στε­ράς, στη ση­με­ρι­νή συ­γκυ­ρία, για τη συ­γκρό­τη­ση ενός εναλ­λα­κτι­κού πόλου απέ­να­ντι στη ΝΔ και το αυ­ταρ­χι­κό, αντι­δη­μο­κρα­τι­κό κρά­τος της Δε­ξιάς;  Είσαι υπέρ του Λαϊ­κού Με­τώ­που, του Ενιαί­ου Με­τώ­που ή της αυ­τό­νο­μης δρά­σης της επα­να­στα­τι­κής Αρι­στε­ράς;

Στη δια­δρο­μή που συ­ζη­τή­σα­με προη­γου­μέ­νως, η οποία στην Ελ­λά­δα άρ­χι­σε με το αντι­πα­γκο­σμιο­ποι­η­τι­κό κί­νη­μα και τα φό­ρουμ για να κα­τα­λή­ξει στον Χώρο Δια­λό­γου και στον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, υπήρ­ξε μια ση­μα­ντι­κή αλ­λα­γή ενός κρί­σι­μου πο­λι­τι­κού όρου, η οποία δεν έγινε κατά λάθος. Η αλ­λα­γή άρ­χι­σε με μια από­φα­ση της γαλ­λι­κής Επα­να­στα­τι­κής Κομ­μου­νι­στι­κής Λί­γκας, της LCR. Αυτή η ορ­γά­νω­ση από το 1968 μέχρι το 2001 αυ­το­προσ­διο­ρι­ζό­ταν ως επα­να­στα­τι­κή Αρι­στε­ρά. Από το 2001 και μετά υιο­θε­τεί για τον εαυτό της τον όρο αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή Αρι­στε­ρά. Επρό­κει­το για μια ου­σια­στι­κή δια­φο­ρο­ποί­η­ση, δε­δο­μέ­νου ότι αντί­θε­το στον κα­πι­τα­λι­σμό είναι ένα ευρύ φάσμα αν­θρώ­πων που δεν ήταν το­πο­θε­τη­μέ­νοι στο επα­να­στα­τι­κό στρα­τό­πε­δο. Αυτό σή­μαι­νε ότι η ορ­γά­νω­ση απο­φά­σι­σε να μη ζητά πια από τα μέλη της να το­πο­θε­τού­νται στο δί­λημ­μα «επα­νά­στα­ση ή με­ταρ­ρύθ­μι­ση», στο οποίο η απά­ντη­ση ήταν παλιά αυ­το­νό­η­τη.

Η συ­γκε­κρι­μέ­νη «με­τα­τό­πι­ση» από την επα­να­στα­τι­κή στην αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή ή ρι­ζο­σπα­στι­κή Αρι­στε­ρά-οι δύο τε­λευ­ταί­οι όροι χρη­σι­μο­ποιού­νται εναλ­λα­κτι­κά-οφει­λό­ταν στην απο­δο­χή της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας εκεί­νης της επο­χής. Έτσι, οι ορ­γα­νώ­σεις μας, μέσα από κι­νή­μα­τα και αγώ­νες, αλλά ακόμα και διεκ­δι­κώ­ντας την κυ­βερ­νη­τι­κή εξου­σία σε κά­ποιες πε­ρι­πτώ­σεις, κα­τά­φε­ραν τότε να εντά­ξουν στις γραμ­μές τους ρι­ζο­σπά­στες αρι­στε­ρούς αν­θρώ­πους, που δρού­σαν στα κι­νή­μα­τα υιο­θε­τώ­ντας τον δρόμο των ρι­ζι­κών με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων και όχι αυτόν της επα­νά­στα­σης. Ο επα­να­στα­τι­κός μαρ­ξι­σμός μπο­ρού­σε να χτι­στεί βή­μα-βή­μα μέσα στις ορ­γα­νώ­σεις, όχι να απο­τε­λεί προ­ϋ­πό­θε­ση για την έντα­ξη σ’ αυτές.

Να ση­μειώ­σω εδώ ότι η τε­λευ­ταία επα­να­στα­τι­κή κα­τά­λη­ψη της κυ­βερ­νη­τι­κής εξου­σί­ας έγινε στο Ιράν, το 1979.  Όλες οι με­τέ­πει­τα ση­μα­ντι­κές αλ­λα­γές-στη Νι­κα­ρά­γουα, τη Βε­νε­ζου­έ­λα, τη Βρα­ζι­λία-έγι­ναν από ρι­ζο­σπα­στι­κές αρι­στε­ρές δυ­νά­μεις μέσα από εκλο­γι­κές δια­δι­κα­σί­ες.

Κατά την γνώμη μου, ως προς τις δυ­να­τό­τη­τες ση­μα­ντι­κών αλ­λα­γών η ση­με­ρι­νή εποχή είναι ακόμα δυ­σκο­λό­τε­ρη για την Αρι­στε­ρά από την προη­γού­με­νη. Από αυτές τις δυ­σκο­λί­ες θα μας βγά­λουν γε­γο­νό­τα, όχι απο­φά­σεις. Γι’ αυτό θεωρώ ότι έχου­με την υπο­χρέ­ω­ση να δρού­με σε ένα ενω­τι­κό, μη σε­χτα­ρι­στι­κό πλαί­σιο. Όταν, για πα­ρά­δειγ­μα, προ­σπα­θείς να χτί­σεις ένα συν­δι­κά­το στον Τύπο θα χρεια­στεί να συ­νερ­γα­στείς ακόμα και με έντι­μους, μη ενταγ­μέ­νους σε μη­χα­νι­σμούς, σο­σιαλ­δη­μο­κρά­τες. Το ίδιο ισχύ­ει και στο αντι­πο­λε­μι­κό κί­νη­μα. Το ενιαίο μέ­τω­πο-δη­λα­δή η συμ­μα­χία επα­να­στα­τι­κών και αγω­νι­στι­κών με­ταρ­ρυθ­μι­στι­κών κι­νή­σε­ων- εξα­κο­λου­θεί να είναι ανα­γκαίο τόσο στο κοι­νω­νι­κό, όσο και στο πο­λι­τι­κό πεδίο.

Η απο­δο­χή αυτής της πρό­κλη­σης είναι το ένα σκέ­λος. Το άλλο αφορά την ύπαρ­ξη των πο­λι­τι­κών προ­ϋ­πο­θέ­σε­ων. Την πε­ρί­ο­δο στην οποία ανα­φερ­θή­κα­με, οι­κο­δο­μή­θη­καν-με δυ­σκο­λί­ες-αυ­τές οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Εγώ θα ήθελα αυτές να υπάρ­χουν και σή­με­ρα στο πο­λι­τι­κό πεδίο, από την ΑΝΤΑΡ­ΣΥΑ μέχρι το ΜΕΡΑ 25-Ανυ­πό­τα­χτη Αρι­στε­ρά, μέχρι τη Νέα Αρι­στε­ρά. Δυ­στυ­χώς, όμως, αυτό δεν συμ­βαί­νει.

Η ΔΕΑ συμ­με­τέ­χει στην «Πρω­το­βου­λία για μια νέα, ενω­τι­κή και ανα­τρε­πτι­κή Πο­λι­τι­κή Κί­νη­ση της Αρι­στε­ράς». Πρό­κει­ται για πο­λι­τι­κή συμ­μα­χία ή για πρό­πλα­σμα μιας νέας ορ­γά­νω­σης; 

Πρό­κει­ται για μια πο­λι­τι­κή συμ­μα­χία, με μια προ­σπά­θεια να ανοί­ξει ένας δρό­μος απέ­να­ντι στο δί­δυ­μο πρό­βλη­μα: σε­χτα­ρι­σμός, από τη μία πλευ­ρά, και δια­λυ­τι­σμός από την άλλη. Αν αυτή η συμ­μα­χία πάει καλά και χτί­σει δε­σμούς εμπι­στο­σύ­νης-το οποίο, όπως ξέ­ρεις από την εμπει­ρία σου-χτί­ζε­ται και δεν συ­νο­μο­λο­γεί­ται-εγώ θα ήθελα να ανοί­ξει ο δρό­μος για μια ενιαία πο­λι­τι­κή κί­νη­ση, η οποία στη συ­νέ­χεια θα μπο­ρού­σε να πρω­το­στα­τή­σει στη δη­μιουρ­γία ενός ενιαί­ου με­τώ­που.

Και μια τε­λευ­ταία πιο γε­νι­κή ερώ­τη­ση. Ποια είναι η θέση σου για τους πο­λέ­μους στην Ου­κρα­νία και στο Ιράν;

Θα αρ­χί­σω από τον δεύ­τε­ρο πό­λε­μο. Είναι φα­νε­ρό ότι πρό­κει­ται για συ­νέ­χεια της σφα­γής στην Πα­λαι­στί­νη· απο­τε­λεί μέρος του σχε­δί­ου για τη «Νέα Μέση Ανα­το­λή», με επί­κε­ντρο το «Με­γά­λο Ισ­ρα­ήλ». Πρό­κει­ται, επο­μέ­νως, για έναν εξαι­ρε­τι­κά επι­κίν­δυ­νο επι­θε­τι­κό πό­λε­μο, τον οποίο, κατά τη γνώμη μας, πρέ­πει να αντι­με­τω­πί­σου­με με έναν διπλό τρόπο: πρώ­τον, με την αλ­λη­λεγ­γύη στους Πα­λαι­στί­νιους χωρίς όρους και προ­ϋ­πο­θέ­σεις —το υπο­γραμ­μί­ζω αυτό— και, δεύ­τε­ρον, με το σύν­θη­μα «Κάτω τα χέρια από το Ιράν», παρά τις τε­ρά­στιες δια­φω­νί­ες που έχου­με με το κα­θε­στώς του. Τις απο­φά­σεις για το μέλ­λον του Ιράν θα τους πάρει ο ιρα­νι­κός λαός και όχι ο Τραμπ και ο Νε­τα­νιά­χου.

Ο πό­λε­μος στην Ου­κρα­νία είναι πιο σύν­θε­τη υπό­θε­ση. Όπως πολλά με­γά­λα γε­γο­νό­τα έχει διπλό χα­ρα­κτή­ρα. Να θυ­μί­σω ορι­σμέ­να γε­γο­νό­τα, που συ­νέ­βη­σαν πριν από την, έτσι κι αλ­λιώς απα­ρά­δε­κτη, ρω­σι­κή ει­σβο­λή. Το 1994, με το Μνη­μό­νιο της Βου­δα­πέ­στης, η Ου­κρα­νία συμ­φώ­νη­σε να πα­ρα­δώ­σει τα πυ­ρη­νι­κά της όπλα. Σε αντάλ­λαγ­μα, η Ρωσία εγ­γυ­ή­θη­κε την ανε­ξαρ­τη­σία της και κά­λε­σε τις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες και τη Βρε­τα­νία να κά­νουν το ίδιο, όπως και έγινε. Δη­λα­δή, η αμε­ρι­κά­νι­κη και γε­νι­κό­τε­ρα η δυ­τι­κή διείσ­δυ­ση στην Ου­κρα­νία στην ουσία άρ­χι­σε με πρω­το­βου­λία της Ρω­σί­ας.  Στη συ­νέ­χεια, στη σύ­νο­δο του ΝΑΤΟ που έγινε στο Βου­κου­ρέ­στι, τον Απρί­λιο του 2008,  η Γερ­μα­νία και η Γαλ­λία έβα­λαν βέτο στην άμεση έντα­ξη της Ου­κρα­νί­ας στο ΝΑΤΟ.

Το 2019, ο Μα­κρόν δή­λω­σε ότι το ΝΑΤΟ είναι εγκε­φα­λι­κά νεκρό», λόγω της έλ­λει­ψης συ­ντο­νι­σμού με­τα­ξύ των μελών του και της ου­σια­στι­κής απο­δέ­σμευ­σης από τη συμ­μα­χία των ΗΠΑ κατά την πρώτη προ­ε­δρία του Τραμπ. Μέχρι το 2022, ο πρό­ε­δρος της Γαλ­λί­ας επα­να­λάμ­βα­νε αυτήν την άποψη σε διά­φο­ρες πε­ρι­στά­σεις. Εξ αι­τί­ας των δη­λώ­σε­ων του Μα­κρόν, αλλά και στη βάση γε­νι­κό­τε­ρων πλη­ρο­φο­ριών, ο Πού­τιν έκανε τότε την εκτί­μη­ση ότι η Βο­ρειο­α­τλα­ντι­κή Συμ­μα­χία βρι­σκό­ταν του­λά­χι­στον σε στρα­τη­γι­κή σύγ­χυ­ση, την οποία η Ρωσία μπο­ρού­σε να εκ­με­ταλ­λευ­τεί. Έτσι, προ­σαρ­τή­θη­κε η και πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε ακόμα με­γα­λύ­τε­ρη διείσ­δυ­ση στην Ανα­το­λι­κή Ου­κρα­νία. Να ση­μειώ­σου­με εδώ ότι από τον Μάιο ως τον Αύ­γου­στο του 2014, πρω­θυ­πουρ­γός της Λαϊ­κής Δη­μο­κρα­τί­ας του Ντο­νέ­τσκ ήταν ο Αλε­ξά­ντερ Μπο­ρο­ντάι, βου­λευ­τής σή­με­ρα στο κόμμα του Πού­τιν και αστέ­ρας της ρω­σι­κής Ακρο­δε­ξιάς. Επί­σης,, υπουρ­γός Άμυ­νας της Λαϊ­κής Δη­μο­κρα­τί­ας του Ντο­νέ­τσκ ήταν ο Ιγκόρ Γκίρ­κιν, ο οποί­ος σή­με­ρα βρί­σκε­ται στις ρω­σι­κές φυ­λα­κές, κα­τη­γο­ρού­με­νος για ακρο­δε­ξιά συ­νο­μω­σία ενα­ντί­ον του Πού­τιν. Δη­λα­δή, και τα δύο αυτά πρό­σω­πα ήταν πρά­κτο­ρες των ρω­σι­κών μυ­στι­κών υπη­ρε­σιών.

Η Ρωσία ξε­κι­νά τον πό­λε­μο, τον Φε­βρουά­ριο το 2022. Στο πεδίο των μαχών σχε­δόν αμέ­σως προ­κύ­πτει ότι η Ου­κρα­νία δεν συν­δε­ό­ταν με το ΝΑΤΟ, γιατί είχε ελά­χι­στο οπλι­σμό. Τα ρώ­σι­κα τανκς φτά­νουν στο Κίεβο σε μια βδο­μά­δα. Τον Ιού­νιο του 2022, γί­νε­ται σύ­νο­δος του ΝΑΤΟ στη Μα­δρί­τη. Εκεί επα­να­συ­σπει­ρώ­νε­ται και εξο­πλί­ζει την Ου­κρα­νία με έναν ρυθμό κα­ται­γι­στι­κό. Αυτό αλ­λά­ζει τον χα­ρα­κτή­ρα του πο­λέ­μου, που από τότε γί­νε­ται proxy war (πό­λε­μος δι’ αντι­προ­σώ­πων).

Συ­νε­πώς, υπάρ­χουν δύο πλευ­ρές. Από τη μία, δεν μπο­ρεί να υπο­τι­μη­θεί ότι εκ­δη­λώ­θη­κε ένα μίσος των Ου­κρα­νών για τους Ρώ­σους, αφού αντι­στά­θη­καν μέσα στις πό­λεις, κάτι που ση­μαί­νει ότι ο λαός αντι­με­τώ­πι­σε τους Ρώ­σους ως ει­σβο­λείς. Από την άλλη πλευ­ρά, δεν μπο­ρεί επί­σης να υπο­τι­μη­θεί το γε­γο­νός ότι το ΝΑΤΟ βρί­σκε­ται πλέον στην Ου­κρα­νία.

Η Ου­κρα­νία είναι ση­μείο κα­μπής στην πα­γκό­σμια κα­τά­στα­ση. Ση­μαί­νει ότι από εδώ και στο εξής οι αντα­γω­νι­σμού θα επι­λύ­ο­νται δια της πο­λε­μι­κής ισχύ­ος. Σή­με­ρα, αυτό που θεωρώ ότι πρέ­πει να γίνει είναι ο άμε­σος τερ­μα­τι­σμός του πο­λέ­μου και, μετά, η στή­ρι­ξη με πο­λι­τι­κά μέσα της ανε­ξαρ­τη­σί­ας και της ακε­ραιό­τη­τας της Ου­κρα­νί­ας. Όπως στο Ιράν τη λύση θα την δώσει ο ιρα­νι­κός λαός, έτσι και στην Ου­κρα­νία τις απο­φά­σεις θα τις πάρει ο ου­κρα­νι­κός λαός.

Οι εξε­λί­ξεις στην Ου­κρα­νία και το Ιράν μάς φέρ­νουν αντι­μέ­τω­πους με μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τη­τα και στη δική μας χώρα. Αυτή τη στιγ­μή λαμ­βά­νο­νται απο­φά­σεις τε­ρά­στιας ση­μα­σί­ας. Το RearmEurope απο­τε­λεί μια κο­λοσ­σιαία υπό­θε­ση, ενώ προ­χω­ρούν τόσο οι εξο­πλι­σμοί όσο και η στρο­φή προς μια πο­λε­μι­κή οι­κο­νο­μία. Κι όμως, πολλά από αυτά περ­νούν σχε­δόν κάτω από το ρα­ντάρ της δη­μό­σιας συ­ζή­τη­σης.

Στη χώρα μας,  έχει ήδη ανα­κοι­νω­θεί η δη­μιουρ­γία του Ελ­λη­νι­κού Κέ­ντρου Αμυ­ντι­κής Και­νο­το­μί­ας (ΕΛΚΑΚ), στο οποίο συμ­με­τέ­χουν πε­ρί­που τε­τρα­κό­σιες επι­χει­ρή­σεις που συ­νερ­γά­ζο­νται με εται­ρεί­ες της πα­γκό­σμιας πο­λε­μι­κής βιο­μη­χα­νί­ας, όπως η γαλ­λι­κή Dassault [Ντασο] και η αμε­ρι­κα­νι­κή Lockheed [Λόκ­χιντ], ανα­πτύσ­σο­ντας με­τα­ξύ άλλων λο­γι­σμι­κά και αμυ­ντι­κές τε­χνο­λο­γί­ες.

Δεν πρό­κει­ται μόνο για οι­κο­νο­μι­κή επι­λο­γή· είναι ταυ­τό­χρο­να βαθιά πο­λι­τι­κή. Όταν ενι­σχύ­ο­νται τα μι­λι­τα­ρι­στι­κά δί­κτυα, οι συ­νέ­πειες εμ­φα­νί­ζο­νται αργά ή γρή­γο­ρα μέσα στην ίδια την κοι­νω­νία και την πο­λι­τι­κή ζωή. Γι’ αυτό τα αντι­πο­λε­μι­κά κα­θή­κο­ντα πα­ρα­μέ­νουν σή­με­ρα τε­ρά­στια. Και αυτό μας γυρ­νά­ει σε όσα λέ­γα­με προη­γου­μέ­νως. Χρειά­ζε­ται ένα αντι­πο­λε­μι­κό κί­νη­μα ανοι­χτό να συ­σπει­ρώ­σει όλους όσοι είναι δια­τε­θει­μέ­νοι να κι­νη­το­ποι­η­θούν απέ­να­ντι στη ση­με­ρι­νή επι­κίν­δυ­νη κα­τά­στα­ση.

https://rproject.gr/article/i-diahroniki-anagkaiotita-toy-eniaioy-metopoy