Ο ρυθμός, η γλώσσα, ο λαός

Ο ρυθμός, η γλώσσα, ο λαός

  • |

Eίναι πιο ενωτική η μουσική από τη γλώσσα της γραφής όσο κι αν η τελευταία έχει «υπηρετηθεί» από σπουδαίους συγγραφείς και μεγάλους ποιητές. Είναι που η μουσική δρα στο ξέφωτο της κοινωνίας ενώ η γραφή αναγιγνώσκεται σε σκοτεινές κάμαρες ή σε απομονωμένα σημεία. Η μουσική είναι κοινωνική, η γραφή [και η ανάγνωση] είναι προσωπική του καθενός υπόθεση. Βέβαια και οι συγγραφείς εισδύουν στην κοινωνία όταν νοιάζονται και υποφέρουν γι’ αυτήν, η μουσική όμως φαίνεται πιο κοντά στον ψυχισμό των ανθρώπων, ίσως γιατί πηγάζει από το βάθος αυτού του ψυχισμού, ίσως γιατί είναι η προσπάθεια τα άλογα στοιχεία να γίνουν λογικά. Αυτή η προσπάθεια είναι το μεγαλείο της μουσικής [αλλά και της τέχνης γενικότερα].

Γιώργος Σταματόπουλος

Φαίνεται ακόμη ότι εκεί συνυπάρχουν η μελωδία και ο ρυθμός, που συντροφεύουν το είδος από τα πρώτα του βήματα. Η μελωδία και ο ρυθμός δεν φαίνεται επίσης να αλλοιώνονται στο διάβα του χρόνου, όπως μπορεί να συμβεί [συμβαίνει] με τη γλώσσα. Ο στίχος προσαρμόζεται στον ρυθμό και όχι το αντίστροφο -έτσι άγγιξαν αρμονικά τα μεγάλα ποιήματα τους ρυθμούς της δημοτικής-λαϊκής παράδοσης αλλά και μιας σύγχρονης μελωδίας.

Τα τραγούδια άρα βασίζονται στη μουσική πρωτίστως· τα λόγια είναι συμπληρωματικά, αλλά αυτή είναι η μαγεία: η ένωση μουσικής-λόγου -κάπως έτσι φτιάχνονται τα αγάλματα της τέχνης, κάπως έτσι γίνεται η κραυγή μελωδία και ησυχάζουν τα σπλάχνα [και ξανοίγονται μπροστά στον δημιουργό, αλλά και σε όλους, νοήματα]. Χωρίς τα τραγούδια θα ήμασταν λειψοί, είχε δίκιο ο Νίτσε, χωρίς τους μεγάλους αυτούς δημιουργούς της μουσικής θα ήμασταν λιγότερο ελεύθεροι, ίσως αεί δούλοι και υπάκουοι.

Πλημμύρισε ο τόπος όλες αυτές τις ημέρες από τους χειμάρρους αλλά και τη γαλήνη της μουσικής του Μίκη Θεοδωράκη. Είχαμε σχεδόν ξεχάσει αυτά τα μαγικά, που δείχνουν ότι ο ελληνικός λαός λίγο έχει ξεχάσει τον Διόνυσο, δεν τον έχει όμως εντελώς απαρνηθεί, απλώς έχει επικαλυφθεί αυτός ο αρχαίος θεός [εσαεί νέος] από μοντέρνους θεΐσκους της μιας μέρας, της προχειρότητας και της χυδαιότητας. Μη λησμονείται επίσης και τούτο: η αποκορύφωση του τραγουδιού, ο χορός δηλαδή, εισχωρεί σε όλα τα κοινωνικά στρώματα -καταργεί τις τάξεις η μουσική, πώς να το κάνουμε, αφού κοινό το αίσθημα, πριν από τη φωνή [την ομιλούσα ψυχή].

Με λίγα λόγια ένας λαός διατηρείται και συντηρείται περισσότερο από τα τραγούδια του [το ψυχικό μέρος του] παρά από τη γλώσσα του ακριβώς επειδή ο ρυθμός δεν χάνεται ποτέ, ενώ καμιά φορά η γλώσσα βιάζεται ή αλλοιώνεται [εντάξει, σε ό,τι αφορά την ελληνική έχει εξαρχής τη διάρκειά της, έστω με τις παραμορφώσεις της]. Τα κατάλαβε όλα αυτά ο Μίκης και για τούτο αγαπήθηκε από τον λαό, αυτή την απίθανη μάζα ανθρώπων, που όμως αποτελείται από ξεχωριστές, μοναδικές προσωπικότητες, γεμάτες αγωνία, χαρές και λύπες [ενθουσιασμό, θλίψη και όλα τα ανθρώπινα]. Ο λαός γεννά τους δημιουργούς και οι δημιουργοί αναγεννάνε τον λαό -πώς αλλιώς; Αυτά τα λίγα σαν κατευόδιο.

efsyn.gr