«Αυλικά» τινά

«Αυλικά» τινά

Ο ανασχηματισμός, ασήμαντος καθόλα, απλώς έδειξε για ακόμη μία φορά το πρωθυπουργοκεντρικόν του πολιτεύματος αλλά και τη σκοτεινή δύναμη της αυλής. Η τελευταία δεν έλειψε ποτέ από την ιεραρχία της εξουσίας, σαν να είναι αναπόσπαστο τμήμα της.

Γιώργος Σταματόπουλος

Οι «αυλικοί» αντλούν την ισχύ τους από τη σχέση τους με τον ηγεμόνα η οποία βασίζεται είτε σε φιλία μαζί του είτε στην εύνοια που αποκτούν κολακεύοντάς τον. Η θέση τους βεβαίως είναι επισφαλής διότι ερείδεται σε μια ρευστή και ευμετάβλητη σχέση η οποία πολλές φορές εξαρτάται από τη διάθεση αυτού που ανηλεώς και ακαταπαύστως κολακεύουν. Παρ’ όλα αυτά δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις κατά τις οποίες αυτή η«αυλή» καταφέρνει να μεταφέρει εξουσίες στο εσωτερικό της.

Σημειώνει ο Τζιανπιέρο Ροσάτι (Κλασικοί κατά, εκδόσεις Γκόνη): «Η δημιουργία μιας αυλής… παράγει μια προοδευτική μετάθεση του κέντρου αποφάσεων της εξουσίας από το δημόσιο στο ιδιωτικό, από τη σύγκλητο και την αγορά (forum) στον στενό κύκλο του ηγεμόνα – μια ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης της εξουσίας…». Ακόμη και σήμερα τα ίδια συμβαίνουν.

Και έχει γούστο διότι αυτοί οι άνθρωποι ζουν σε διαρκή επιφυλακή και υπερένταση μήπως κάποιος από αυτούς καταφέρει και πάρει περισσότερα προνόμια σε βάρος των άλλων και μήπως αυτοί χάσουν την εξουσία τους. Για φαντάσου: μόνο τους μέλημα είναι η παντί τρόπω διατήρηση της εξουσίας (του ηγεμόνα) διότι λόγω αυτής υπάρχουν, επαινώντας, κολακεύοντας, γλείφοντας… Είναι φυσικό να βρίσκονται σε πόλεμο μεταξύ τους προκειμένου να αποκτήσει ο καθείς προνομιακή θέση σε βάρος του άλλου.

Τι ακριβώς κάνουν; Ενισχύουν την υπερτροφία τού «εγώ» του ηγεμόνα· γνωρίζοντας τις κακές κλίσεις και τα ελαττώματά του προσπαθούν να τα αντιστρέψουν και να του παραδώσουν ό,τι τον ευχαριστεί.

Οπως σημειώνει ο διαπρεπής Ιταλός μελετητής των κλασικών, «ο αυλικός δεν έχει δική του ταυτότητα, αλλά εργάζεται για να συμμορφωθεί με εκείνη του μονάρχη-αφέντη, είναι ευμετάβλητος και ασαφής, όπως ο Πρωτέας… ένα κερί εύπλαστο που είναι έτοιμο να δεχτεί οποιοδήποτε αποτύπωμα θελήσει κανείς να επιθέσει».

Περιττό να τονιστεί ποια είναι τα κυρίαρχα συναισθήματα μέσα στην «αυλή»: υποψία, δυσπιστία και φόβος· αντιλαμβανόμαστε υπονομεύσεις και ίντριγκες, καρφώματα και εμμονές, κρυψίνοιες και καχυποψίες, προσποιήσεις και μασκαρέματα.

Ξανά στο βιβλίο: «Η τέχνη της υποκρισίας και της κρυψίνοιας, δηλαδή το να προσποιείται κάποιος εκείνο που δεν είναι και να συγκαλύπτει εκείνο που είναι, είναι η θεμελιώδης αρχή της αυλικής ζωής». Μάλιστα. Είναι γεγονός ότι όλοι αυτοί θα διέπρεπαν στις μεγαλύτερες θεατρικές σκηνές του πλανήτη με τέτοιο περίσσιο ταλέντο υπομονής και υποκρισίας.

Λέει ο Πλούταρχος το εξής ενδιαφέρον: «Το πιο δόλιο άτομο, από το οποίο πρέπει κυρίως να προφυλαγόμαστε, είναι εκείνος που δεν έχει την εμφάνιση ενός κόλακα και δεν το παραδέχεται ότι είναι». Λες και ζει σήμερα…

Συνήθως ο ηγεμόνας μισεί τους κόλακες. Οταν ο Δέκιος Βρούτος λέει αυτό στον Καίσαρα, αυτός συμφωνεί – τότε, όμως, είναι που κολακεύεται περισσότερο. Τι να πεις.

efsyn.gr