Ποιοι θα σωθούν και ποιοι όχι.

Ποιοι θα σωθούν και ποιοι όχι.

  • |

Το αστρονομικό πακέτο οικονομικής στήριξης που ψήφισε το αμερικανικό Κογκρέσο δεν είναι ευλογία για όλους

Την πε­ρα­σμέ­νη Πα­ρα­σκευή, ο Αμε­ρι­κα­νός πρό­ε­δρος Ντό­ναλντ Τραμπ επι­κύ­ρω­σε το πα­κέ­το μέ­τρων έκτα­κτης ανά­γκης για την αντι­με­τώ­πι­ση της υγειο­νο­μι­κής και της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης του κο­ρω­νοϊ­ού, το οποίο είχε ψη­φι­στεί σχε­δόν ομό­φω­να και από τα δύο σώ­μα­τα του Κο­γκρέ­σου, σε μια σπά­νια στιγ­μή δια­κομ­μα­τι­κής συ­ναί­νε­σης.

Πέτρος Παπακωνσταντίνου

Πρό­κει­ται για ένα πρό­γραμ­μα αστρο­νο­μι­κών δια­στά­σε­ων- 2,2 τρισ δο­λά­ρια, δη­λα­δή 11,2% του αμε­ρι­κα­νι­κού ΑΕΠ- και χωρίς προη­γού­με­νο στην αμε­ρι­κα­νι­κή Ιστο­ρία. Το γε­γο­νός ότι στη Μέκκα του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού η ομο­σπον­δια­κή κυ­βέρ­νη­ση ανα­γκά­ζε­ται να σπεύ­σει για μια τόσο εκτε­τα­μέ­νη πα­ρέμ­βα­ση, κα­τα­δει­κνύ­ει τη δρα­μα­τι­κό­τη­τα των στιγ­μών. Χωρίς την άμεση κι­νη­το­ποί­η­ση του δια­σώ­στη τε­λευ­ταί­ας κα­τα­φυ­γής, του κρά­τους, η οι­κο­νο­μία όδευε προς μια συρ­ρί­κνω­ση εφιαλ­τι­κών δια­στά­σε­ων.

Η πο­λι­τι­κή ηγε­σία των ΗΠΑ έχει κάθε λόγο να ανη­συ­χεί και για τις κοι­νω­νι­κές επι­πτώ­σεις της επα­πει­λού­με­νης κα­τα­στρο­φής. Η ανερ­γία εκτο­ξεύ­ε­ται στα ου­ρά­νια: όπως ανέ­φε­ρε ο Πολ Κρού­γκ­μαν στους New York Times, αν στη με­γά­λη κρίση του 2007-8 σω­ρεύ­ο­νταν κατά μέσον όρο 800.000 νέοι άνερ­γοι κάθε μήνα, αυτή τη φορά εί­χα­με 3,3 εκα­τομ­μύ­ρια ανέρ­γους μέσα σε μία μόνο εβδο­μά­δα. Εν­δει­κτι­κά, το προη­γού­με­νο ρεκόρ ήταν από το 1982, στο ζενίθ του Ρι­γκα­νι­κού σοκ, όταν 700.000 απο­λύ­θη­καν σε μία εβδο­μά­δα. Μαζί με τη δου­λειά τους, εκα­τομ­μύ­ρια Αμε­ρι­κα­νών χά­νουν και την ασφά­λι­ση που τους πα­ρέ­χε­ται από την επι­χεί­ρη­ση. Αυτή η επι­τα­χυ­νό­με­νη πο­ρεία προς την Κό­λα­ση εγκυ­μο­νού­σε την πλήρη διά­λυ­ση του κοι­νω­νι­κού ιστού και γε­νι­κευ­μέ­να φαι­νό­με­να πλιά­τσι­κου και τυ­φλής βίας, που θα έβγα­ζαν στους δρό­μους πολ­λών πό­λε­ων το στρα­τό και την Εθνο­φρου­ρά, όπως έγινε στη Νέα Ορ­λε­ά­νη μετά τον φο­νι­κό τυ­φώ­να Κα­τρί­να, το 2005.

Ο κίν­δυ­νος να βιώ­σουν οι Αμε­ρι­κα­νοί πα­ρό­μοιες σκη­νές, βγαλ­μέ­νες θά­λε­γε κα­νείς από δυ­στο­πι­κές ται­νί­ες του Χό­λι­γουντ, δεν έχει πα­ρέλ­θει. Αν η υγειο­νο­μι­κή κρίση του Covid-19 και τα πε­ριο­ρι­στι­κά μέτρα για την ανα­χαί­τι­σή της πα­ρα­τα­θούν και το κα­λο­καί­ρι, ακόμη και αυτά τα τε­ρά­στια ποσά που σή­με­ρα διο­χε­τεύ­ο­νται θα εξα­νε­μι­στούν. Σε χο­ντρές γραμ­μές, η κυ­βέρ­νη­ση και το Κο­γκρέ­σο αγό­ρα­σαν πάρα πολύ ακρι­βά τρεις- τέσ­σε­ρις μήνες στη διάρ­κεια των οποί­ων θα προ­σπα­θή­σουν να στα­θε­ρο­ποι­ή­σουν μια έκρυθ­μη κα­τά­στα­ση, προ­σευ­χό­με­νοι να απο­δει­χθεί ο ιός επο­χια­κός και να υπο­χω­ρή­σει με τις ζέ­στες. Στο με­τα­ξύ, το ήδη δυ­σθε­ώ­ρη­το χρέος των ΗΠΑ (γύρω στα 24 τρισ, δη­λα­δή 109% του ΑΕΠ) θα εξα­κο­ντι­στεί σε ακόμη υψη­λό­τε­ρα επί­πε­δα, επι­δει­νώ­νο­ντας την ευά­λω­τη θέση της αμε­ρι­κα­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας και την εξάρ­τη­σή της από τους Ασιά­τες (κυ­ρί­ως Κι­νέ­ζους) κα­τό­χους ομο­λό­γων.

Τι πε­ρι­λαμ­βά­νει, όμως, το πα­κέ­το του Κο­γκρέ­σου; Το πιο θε­α­μα­τι­κό, και χωρίς προη­γού­με­νο, στοι­χείο του είναι η απευ­θεί­ας προ­σφο­ρά χρή­μα­τος στην πλειο­νό­τη­τα των Αμε­ρι­κα­νών πο­λι­τών, που ήδη δο­κι­μά­ζο­νται σκλη­ρά από την κρίση. Κάθε Αμε­ρι­κα­νός, ανε­ξαρ­τή­τως επαγ­γέλ­μα­τος, με ετή­σιο ατο­μι­κό ει­σό­δη­μα μι­κρό­τε­ρο των 75.000 δο­λα­ρί­ων, θα πάρει ένα τσεκ των 1.200 δο­λα­ρί­ων (ένα ζευ­γά­ρι με δύο ερ­γα­ζό­με­νους, θα πάρει 2.400 δο­λά­ρια συν 500 ακόμη δο­λά­ρια για κάθε ανή­λι­κο παιδί), ενώ κλι­μα­κω­τά μι­κρό­τε­ρα ποσά θα πά­ρουν όσοι έχουν ει­σο­δή­μα­τα από 75.000 μέχρι 100.000 δο­λά­ρια. Στο πρό­γραμ­μα πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται για πρώτη φορά και όσοι απα­σχο­λού­νται στην άτυπη οι­κο­νο­μία του δια­μοι­ρα­σμού, όπως οι οδη­γοί της Uber και της τηλε- ερ­γα­σί­ας με το κομ­μά­τι, αλλά και οι αυ­το­α­πα­σχο­λού­με­νοι.

Επι­πλέ­ον, οι άνερ­γοι θα λαμ­βά­νουν από το ομο­σπον­δια­κό κρά­τος επί­δο­μα 600 δο­λα­ρί­ων τη βδο­μά­δα επί τέσ­σε­ρις μήνες. Το ποσό αυτό θα προ­στε­θεί στο επί­δο­μα που ήδη παίρ­νουν από την Πο­λι­τεία τους ώστε να δια­τη­ρή­σουν χον­δρι­κά το προ κο­ρω­νοϊ­ού επί­πε­δο των απο­λα­βών τους. Η απο­πλη­ρω­μή φοι­τη­τι­κών δα­νεί­ων (μια τε­ρά­στια μά­στι­γα για πάρα πολ­λούς) ανα­στέλ­λε­ται μέχρι τον Σε­πτέμ­βριο. Ση­μα­ντι­κά ποσά δια­τί­θε­νται για την κα­τε­πεί­γου­σα ενί­σχυ­ση του συ­στή­μα­τος Υγεί­ας και των Πο­λι­τειών. Γύρω στα 500 δισ θα δια­τε­θούν για τη διά­σω­ση με­γά­λων επι­χει­ρή­σε­ων που κιν­δυ­νεύ­ουν να βά­λουν λου­κέ­το, ενώ προ­σφέ­ρο­νται πε­ρί­που 400 δισ υπό μορφή ευ­νοϊ­κών, κρα­τι­κά εγ­γυ­η­μέ­νων δα­νεί­ων στις μι­κρές επι­χει­ρή­σεις.

Εξί­σου ση­μα­ντι­κό είναι το τι δεν πε­ρι­λαμ­βά­νει το εν λόγω πα­κέ­το. Σε δια­με­τρι­κή αντί­θε­ση με το πρώτο και κυ­ρί­ως το δεύ­τε­ρο New Deal του Φράν­κλιν Ντέ­λα­νο Ρούζ­βελτ για την αντι­με­τώ­πι­ση της Με­γά­λης Ύφε­σης, τη δε­κα­ε­τία του 1930, το πα­κέ­το του Κο­γκρέ­σου δεν πε­ρι­λαμ­βά­νει κα­νέ­να απο­λύ­τως δο­μι­κό μέτρο, που θα άλ­λα­ζε τη διάρ­θρω­ση της αμε­ρι­κα­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας και τους τα­ξι­κούς συ­σχε­τι­σμούς υπέρ των ερ­γα­ζο­μέ­νων. Δεν υπάρ­χει καμία πρό­βλε­ψη για με­γά­λες κρα­τι­κές επεν­δύ­σεις στις υπο­δο­μές και άλ­λους το­μείς οι­κο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, κάτι που απο­τε­λεί τον μο­να­δι­κό τρόπο για δη­μιουρ­γία θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας υπό τις ση­με­ρι­νές συν­θή­κες όπου καμία ιδιω­τι­κή επι­χεί­ρη­ση- με ελά­χι­στες εξαι­ρέ­σεις, όπως το φάρ­μα­κο και η πα­ρα­γω­γή ια­τρι­κού υλι­κού- δεν θα κάνει επεν­δύ­σεις και προ­σλή­ψεις. Δεν προ­βλέ­πε­ται εθνι­κο­ποί­η­ση των με­γά­λων εται­ρειών που κιν­δυ­νεύ­ουν να χρε­ο­κο­πή­σουν (σή­με­ρα των αε­ρο­πο­ρι­κών, αύριο ίσως και των τρα­πε­ζι­κών) παρά μόνο το σύ­νη­θες bailout, δη­λα­δή η διά­σω­σή τους με λεφτά των φο­ρο­λο­γού­με­νων.

Πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο δεν προ­βλέ­πε­ται απα­γό­ρευ­ση των απο­λύ­σε­ων στις επι­χει­ρή­σεις που συ­νε­χί­ζουν να λει­τουρ­γούν, ερ­γα­τι­κός έλεγ­χος, απο­κα­τά­στα­ση των ερ­γα­τι­κών δι­καιω­μά­των και της θέσης των συν­δι­κά­των. Τέλος δεν τί­θε­ται καν υπό συ­ζή­τη­ση το μοί­ρα­σμα του οι­κο­νο­μι­κού κό­στους από την κρίση με όρους κοι­νω­νι­κής δι­καιο­σύ­νης μέσω επι­θε­τι­κής φο­ρο­λο­γί­ας ει­σο­δή­μα­τος. Ο Ρούζ­βελτ επέ­βα­λε φόρο 75% στην ανώ­τα­τη ει­σο­δη­μα­τι­κή κλί­μα­κα με το New Deal και τον ανέ­βα­σε σε 94% στον Β’ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο (μά­λι­στα ήθελε να το κάνει 100%, αλλά δεν τον άφηνε το Κο­γκρέ­σο). Ούτε ο Τραμπ, ούτε οι Δη­μο­κρα­τι­κοί, που ψή­φι­σαν μαζί με τους Ρε­που­μπλι­κα­νούς τα μέτρα, δια­νο­ή­θη­καν κάτι πα­ρό­μοιο.

Ου­σια­στι­κά το πα­κέ­το του Κο­γκρέ­σου βοηθά τους ερ­γα­ζό­με­νους και τους ανέρ­γους μόνο τόσο όσο χρειά­ζε­ται ώστε να σω­θούν οι επι­χει­ρή­σεις, χωρίς να αλ­λά­ζει σε τί­πο­τα την υπο­τε­λή τους θέση. Τους προ­σφέ­ρει ρευ­στό ώστε να συ­ντη­ρη­θεί σε ανε­κτά για τις επι­χει­ρή­σεις επί­πε­δα η κα­τα­νά­λω­ση και να συ­νε­χί­σουν να απο­πλη­ρώ­νουν (οι ερ­γα­ζό­με­νοι) τα δά­νειά τους έτσι που να μην κιν­δυ­νεύ­σουν άμεσα οι τρά­πε­ζες και οι ασφα­λι­στι­κές εται­ρεί­ες.

Πα­ράλ­λη­λα, ο Τραμπ αδη­μο­νεί να ξα­να­στεί­λει τους ερ­γα­ζό­με­νους στις δου­λειές τους, ανα­στέλ­λο­ντας τα πε­ριο­ρι­στι­κά μέτρα του­λά­χι­στον στις πε­ριο­χές που δεν έχουν ακόμη πλη­γεί σο­βα­ρά από την παν­δη­μία- μά­λι­στα έθεσε ως στόχο να γίνει αυτό πριν το Πάσχα, δη­λα­δή πριν τις 12 Απρι­λί­ου. Και αυτό τη στιγ­μή που η Αμε­ρι­κή εξε­λίσ­σε­ται στο νέο επί­κε­ντρο της παν­δη­μί­ας. Την ώρα που γρά­φο­νταν αυτές οι γραμ­μές ήταν ήδη μα­κράν πρώτη σε κρού­σμα­τα χώρα του κό­σμου, ενώ οι νε­κροί είχαν ξε­πε­ρά­σει τους 2.300 και η Νέα Υόρκη βρι­σκό­ταν σε τρο­χιά Γου­χάν και Λομ­βαρ­δί­ας. Με δυο λόγια, εκ­βιά­ζει τους ερ­γα­ζό­με­νους να επι­λέ­ξουν αν θα πάνε να νο­σή­σουν από τον Covid- 19 ή αν θα απο­λυ­θούν.

Πολ­λοί στις ΗΠΑ και διε­θνώς καυ­τη­ριά­ζουν τον Τραμπ, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι βάζει με πε­ρίσ­σεια κυ­νι­σμού την υγεία των επι­χει­ρή­σε­ων και της προ­ε­κλο­γι­κής εκ­στρα­τεί­ας για την επα­νε­κλο­γή του πάνω από την υγεία των πο­λι­τών. Ασφα­λώς έχουν δίκιο. Ωστό­σο, εκεί­νο που δεν λένε οι πε­ρισ­σό­τε­ροι είναι ότι ο Τραμπ δεν απο­τε­λεί μο­να­χι­κή φωνή. Με­γα­λό­σχη­μοι επι­χει­ρη­μα­τί­ες όπως ο εκτε­λε­στι­κός διευ­θυ­ντής της Golman Sachs Λόιντ Μπλαν­κφάιν, ή και αρ­θρο­γρά­φοι των New York Times όπως ο Τόμας Φρί­ντμαν (αμ­φό­τε­ροι υπο­στη­ρι­κτές της Χί­λα­ρι Κλί­ντον το 2016) τάσ­σο­νται υπέρ της έστω με­ρι­κής και επι­λε­κτι­κής χα­λά­ρω­σης των μέ­τρων για να δια­σω­θεί η αμε­ρι­κα­νι­κή οι­κο­νο­μία.

Οι φόβοι τους ασφα­λώς δεν στε­ρού­νται βάσης. Σύμ­φω­να με τον ΟΟΣΑ, κάθε μήνας με πε­ριο­ρι­στι­κά μέτρα θα οδη­γή­σει, κατά μέσον όρο, σε μεί­ω­ση του ΑΕΠ κατά δύο πο­σο­στιαί­ες μο­νά­δες στις ανα­πτυγ­μέ­νες χώρες (στην Ελ­λά­δα, με το δυ­σα­νά­λο­γα με­γά­λο βάρος του του­ρι­σμού και της εστί­α­σης, το κό­στος εν­δε­χο­μέ­νως θα είναι ακόμη βα­ρύ­τε­ρο). Υπο­πτευό­μα­στε, όμως, ότι ακόμη ισχυ­ρό­τε­ρες πρέ­πει να είναι οι ανη­συ­χί­ες τους για την πο­λι­τι­κή δυ­να­μι­κή των πραγ­μά­των αν πα­ρα­τα­θεί το ανα­γκα­στι­κό κα­θε­στώς «πο­λε­μι­κού κα­πι­τα­λι­σμού». Ήδη ο Τραμπ, ένας με­γι­στά­νας που ευ­ερ­γέ­τη­σε όσο κα­νείς μετά τον Ρί­γκαν την οι­κο­νο­μι­κή ολι­γαρ­χία με τις σκαν­δα­λώ­δεις μειώ­σεις φόρων, ανα­γκά­στη­κε να επι­τά­ξει το με­γα­θή­ριο της General Motors για τη μα­ζι­κή κα­τα­σκευή ανα­πνευ­στή­ρων, κά­νο­ντας χρήση των εκτά­κτων εξου­σιών που χά­ρι­ζε στον πρό­ε­δρο ένας νόμος από την εποχή του πο­λέ­μου της Κο­ρέ­ας. Κι ακόμη δεν βρι­σκό­μα­στε παρά στην αρχή αυτής της τόσο δρα­μα­τι­κής και τόσο απρό­βλε­πτης πε­ρι­πέ­τειας.

rproject.gr

Σχόλια (0)

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί.