Ο καπιταλισμός και το σόι του

Ο καπιταλισμός και το σόι του

  • |

Μεγάλη συζήτηση γίνεται σχετικά με τις προοπτικές του κόσμου μετά την επιδημία. «Τίποτε δεν θα είναι το ίδιο», ισχυρίζονται πολλοί. Για καλό ή για κακό, κάτι πολύ νέο ξημερώνει.

Νο­μί­ζω πως οι προ­βλέ­ψεις αυτές θα αστο­χή­σουν. Φο­βά­μαι πως ο κό­σμος, μετά τον κο­ρο­νο­ϊό, θα είναι ίδιος με αυτόν που αφή­σα­με και –αν δεν γί­νουν πολλά– χει­ρό­τε­ρος σε ό,τι αφορά την επί­τα­ση των κακών του χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών. Δεν ξεχνώ, άλ­λω­στε, πως χαρ­μό­συ­νες προ­βλέ­ψεις για το «τέλος του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού» ακού­στη­καν και το 2008.

Τι επι­στρο­φή του Κέινς, τι επα­νά­καμ­ψη του Μαρξ, τι και τι δεν ακού­στη­κε και τότε. Η προ­φα­νής, ωστό­σο, από­δει­ξη πως ο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός δεν είναι παρά μπουρ­δο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός, για να χρη­σι­μο­ποι­ή­σω την επι­στη­μο­νι­κή ακρι­βή έν­νοια του Γιάν­νη Κι­μπου­ρό­που­λου, δεν οδή­γη­σε στην κα­τάρ­ρευ­σή του, αλλά μάλ­λον στον πα­ρο­ξυ­σμό του. Το τα­ξι­κό παι­χνί­δι δεν παί­ζε­ται στο γή­πε­δο της λο­γι­κής, αλλά σε εκεί­νο της γυ­μνής δύ­να­μης.

Ετσι, λοι­πόν, η με­γά­λη επι­στρο­φή του κρά­τους τότε κάθε άλλο παρά σή­μα­νε τον πε­ριο­ρι­σμό της «αγο­ράς». Μ’ όλο που τα γκόλ­ντεν μπόις και γκερλς είχαν απο­δει­χτεί άρι­στοι μπού­φοι πε­ριω­πής, η ζωή συ­νε­χί­στη­κε γι’ αυ­τούς και τα αφε­ντι­κά γε­νι­κό­τε­ρα, δεί­χνο­ντας την καλή της όψη.

Ας μη γε­λιό­μα­στε. Η ση­με­ρι­νή επι­στρο­φή του κρά­τους, η απο­δε­δειγ­μέ­νη, για πολ­λο­στή φορά, τρα­γι­κή ανε­πάρ­κεια των αγο­ρών, η ακόμη πιο απο­δε­δειγ­μέ­νη ροπή του κα­πι­τα­λι­σμού στην κα­τα­στρο­φή, δεν οδη­γούν ανα­γκα­στι­κά, με κα­νέ­ναν τρόπο, στην έκ­πτω­σή του. Θα μπο­ρού­σα­με ευ­κο­λό­τε­ρα να σκε­φτού­με ένα τέλος του κα­πι­τα­λι­σμού μαζί με το τέλος της αν­θρω­πό­τη­τας και του πλα­νή­τη, όπως τον γνω­ρί­ζου­με, παρά ένα σω­τή­ριο και σχε­δια­σμέ­νο τέλος του.

Αλ­λω­στε, ο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός δεν υπήρ­ξε ποτέ αντι-κρα­τι­κός στην πράξη. Οι κρα­τι­κές δα­πά­νες δεν έπα­ψαν να ανε­βαί­νουν τις τε­λευ­ταί­ες δε­κα­ε­τί­ες – το ότι πή­γαι­ναν στον στρα­τό και στην κα­τα­στο­λή ή στις δια­σώ­σεις των ιδια­ζό­ντως πα­ρα­γω­γι­κών, κατά τα άλλα, ιδιω­τι­κών επι­χει­ρή­σε­ων, με προ­τί­μη­ση στις τρά­πε­ζες, δεν τις έκανε λι­γό­τε­ρο κρα­τι­κές.

Ο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός χρειά­ζε­ται ισχυ­ρό κρά­τος. Αυτό που πο­λε­μά­ει δεν είναι το κρά­τος –είναι το κρά­τος πρό­νοιας. Και θα συ­νε­χί­σει να κάνει το ίδιο. Ακόμη και ο «κεϊν­σια­νι­σμός», που ίσως θα ακο­λου­θή­σει, το ίδιο πρό­τυ­πο θα υπη­ρε­τή­σει. Αν είναι, λοι­πόν, να αλ­λά­ξουν τα πράγ­μα­τα, θα απαι­τη­θεί με­γά­λη και στο­χευ­μέ­νη δου­λειά από όσους τον αμ­φι­σβη­τούν. Η ανοη­σία του, πά­ντως, δεν απο­τε­λεί κατ’ ανά­γκη ελάτ­τω­μα για τον ίδιο. Ισα ίσα μπο­ρεί να του επι­τρέ­πει την ανα­γκαία θρα­σύ­τη­τα προ­κει­μέ­νου να αντε­πε­ξέλ­θει στις επι­θέ­σεις που του γί­νο­νται.

Δείτε τι γί­νε­ται στη γα­λά­ζια μας πα­τρί­δα με τους νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρους δη­μο­σιο­λό­γους. Μι­λά­με για την προ­φα­νή ανι­κα­νό­τη­τα των ιδιω­τι­κών συ­στη­μά­των υγεί­ας και, επο­μέ­νως, τον εγκλη­μα­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα των νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρων πο­λι­τι­κών, που επί δε­κα­ε­τί­ες ρο­κά­νι­σαν μέ­χρις εξα­φα­νί­σε­ως το δη­μό­σιο σύ­στη­μα – απα­ντά­νε από τα «Νέα», διά των κερ­βέ­ρων, πως ο κο­ρο­νο­ϊ­ός είναι κι­νέ­ζι­κος!

Συ­ζη­τά­με την κα­ρα­μπι­νά­τη ανε­πάρ­κεια του κα­πι­τα­λι­στι­κού τομέα να πα­ρα­γά­γει τα ση­μα­ντι­κά για τις αν­θρώ­πι­νες ανά­γκες αγαθά, να αντα­πο­κρι­θεί, δη­λα­δή, στα δύ­σκο­λα (με τα λόγια τού εκ Χάρ­βαρντ ορ­μω­μέ­νου κα­θη­γη­τή Μά­να­τζμεντ Σκοτ Κό­μι­νερς στο Μπλού­μπεργκ, «κρα­τή­στε τα απο­λυ­μα­ντι­κά μα­κριά από το αό­ρα­το χέρι της αγο­ράς») –σχο­λιά­ζουν από το οι­κο­νο­μι­κό έν­θε­το του «Βή­μα­τος» «Ναι, αλλά το εμ­βό­λιο το πε­ρι­μέ­νε­τε από τις πο­λυ­ε­θνι­κές του φαρ­μά­κου». Και απο­κρύ­πτουν πως η διά­λυ­ση του δη­μό­σιου τομέα πα­ρα­γω­γής φαρ­μά­κων είναι, κατά πάσα πι­θα­νό­τη­τα, βα­σι­κό αίτιο της κα­θυ­στέ­ρη­σης στην πα­ρα­γω­γή του εμ­βο­λί­ου – ο ιδιω­τι­κός το­μέ­ας θα το δη­μιουρ­γή­σει μόνο αν είναι προς όφε­λος της κερ­δο­φο­ρί­ας του (είναι;).

Πόσο μυαλό θέλει να τα σκε­φτεί κά­ποιος αυτά; Δεν ξέρω την πο­σο­τι­κή απά­ντη­ση. Σε ό,τι αφορά το ποιο­τι­κό σκέ­λος, δεν υπάρ­χει αμ­φι­βο­λία, για όποιον έχει μια στοι­χειώ­δη επαφή με τα κεί­με­να, ότι και ο Βολ­τέ­ρος και ο Ανταμ Σμιθ και ο Τζέ­φερ­σον και όλοι οι φι­λε­λεύ­θε­ροι δια­φω­τι­στές θα ήταν με την Αρι­στε­ρά σή­με­ρα – στους νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρους θα έμε­ναν μόνο τα βλαμ­μέ­να της Ιστο­ρί­ας της Οι­κο­νο­μι­κής και Πο­λι­τι­κής Θε­ω­ρί­ας.

Οπως ανα­ρω­τιέ­ται, για να δώσω ένα τρίτο πα­ρά­δειγ­μα, επι­φυλ­λί­δα του «Βή­μα­τος»: «Πού ακού­στη­κε οι πιο πλού­σιες χώρες του κό­σμου να εκλι­πα­ρούν για μά­σκες μιας χρή­σης και για οι­νό­πνευ­μα! Τι σόι κα­πι­τα­λι­σμός είναι αυτός που δεν στο­κά­ρει υγειο­νο­μι­κό υλικό για μια κρί­σι­μη ώρα;»

Ελα, ντε! Πα­ρά­γει, όμως, μια τε­ρά­στια ποι­κι­λία συν­θε­τι­κών βρα­κιών – μην τα θέ­λου­με κι όλα δικά μας. Τι σόι, λοι­πόν; Κακό, μάλ­λον. Σκα­τό­σο­γο, όπως πολ­λές φορές η ιστο­ρία απέ­δει­ξε. Γι’ αυτό και ο ρι­ζι­κός αντι­κα­πι­τα­λι­σμός είναι θε­με­λιώ­δες στοι­χείο της επι­βαλ­λό­με­νης λύσης. Την επό­με­νη φορά ίσως δεν θα πρό­κει­ται για εξε­λιγ­μέ­νη γρίπη, αλλά για κάτι πολύ φο­νι­κό­τε­ρο.

* εκ­παι­δευ­τι­κός

rproject.gr

Σχόλια (0)

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί.