Για τη σωτηρία του πλανήτη και την επιβίωση των ανθρώπων

Για τη σωτηρία του πλανήτη και την επιβίωση των ανθρώπων

  • |

Κλιματική αλλαγή και μείζονα περιβαλλοντικά θέματα

Η παν­δη­μία του κο­ρω­νοϊ­ού, πλήτ­το­ντας δρα­μα­τι­κά όχι μόνο ευά­λω­τους πλη­θυ­σμούς αλλά και ανα­πτυγ­μέ­νες χώρες, άνοι­ξε τις πύλες της κο­λά­σε­ως κα­θι­στώ­ντας ορατή την τε­ρά­στια συρ­ρί­κνω­ση και κα­τα­στρο­φή του φυ­σι­κού κό­σμου, με απο­τέ­λε­σμα οι αν­θρώ­πι­νες κοι­νω­νί­ες να μην μπο­ρούν να ανα­πα­ρά­γο­νται κα­νο­νι­κά και το μέλ­λον να είναι εξαι­ρε­τι­κά επι­σφα­λές και δυ­σοί­ω­νο. 

Ελένη Πορτάλιου*

Η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή απο­τε­λεί το πε­ρι­βάλ­λον που ανα­πτύσ­σο­νται όχι μόνο ιοί και παν­δη­μί­ες αλλά, επί­σης, τε­ρά­στιες πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές και κοι­νω­νι­κές κα­τα­στρο­φές. Η Διά­σκε­ψη του Πα­ρι­σιού για το Κλίμα, το 2015, έθεσε ως όριο αύ­ξη­σης της θερ­μο­κρα­σί­ας του πλα­νή­τη τους 2ο C. Απε­δεί­χθη απο­λύ­τως ανε­παρ­κές. Το 2018 στο Δια­κυ­βερ­νη­τι­κό Πάνελ για την Κλι­μα­τι­κή Αλ­λα­γή του ΟΗΕ τέ­θη­κε ως όριο 1,5ο C. Παρά το τε­λε­σί­γρα­φο του ΟΗΕ οι πο­λι­τι­κές που ακο­λού­θη­σαν πα­ρέ­μει­ναν ανα­ντί­στοι­χες με την κρι­σι­μό­τη­τα της πα­γκό­σμιας κλι­μα­τι­κής ανι­σορ­ρο­πί­ας.

Μετά τη φο­νι­κή πυρ­κα­γιά στο Μάτι η διε­θνής ερευ­νή­τρια και πα­νε­πι­στη­μια­κός Να­τάσ­σα Ρω­μα­νού δή­λω­σε: «Λόγω της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής τα τε­λευ­ταία χρό­νια στην Ευ­ρώ­πη έχουν τε­τρα­πλα­σια­στεί οι πλημ­μύ­ρες και δι­πλα­σια­στεί οι καύ­σω­νες, οι ξη­ρα­σί­ες, οι πυρ­κα­γιές και οι κα­ται­γί­δες.  Στην Ατ­τι­κή, την πε­ρισ­σό­τε­ρη πυ­ρό­πλη­κτη πε­ρι­φέ­ρεια της χώρας, έχει καεί το 40% του δα­σι­κού πλού­του».

Δύο είναι οι κύ­ριοι πα­ρά­γο­ντες της υπερ­θέρ­μαν­σης του πλα­νή­τη: 1. Η γε­νι­κευ­μέ­νη χρήση των ορυ­κτών καυ­σί­μων 2. Η υπερ­χει­λί­ζου­σα αστι­κο­ποί­η­ση της γης που επι­τα­χύν­θη­κε μετά τη βιο­μη­χα­νι­κή επα­νά­στα­ση και στην οποία προ­στί­θε­ται σή­με­ρα η ιλιγ­γιώ­δης αστι­κο­ποί­η­ση της Κίνας. Τα δάση απο­μειώ­νο­νται δρα­μα­τι­κά και η γη κυ­ριο­λε­κτι­κά δεν μπο­ρεί να ανα­πνεύ­σει. Ένα 35% των μα­γκρό­βιων δασών έχει εξα­φα­νι­στεί και ορι­σμέ­νες χώρες έχουν απο­λέ­σει το 80% της δα­σι­κής επι­κά­λυ­ψής τους. Στην απο­λύ­τως ανα­γκαία απε­ξάρ­τη­ση από τα ορυ­κτά καύ­σι­μα, κό­ντρα στους στό­χους του ΟΗΕ, δεν αντι­τί­θε­ται μόνο ο Τράμπ, αλλά και οι χώρες Κίνα, Ινδία, Ια­πω­νία, Νότια Αφρι­κή, Νότια Κορέα, Ιν­δο­κί­να, Σα­ου­δι­κή Αρα­βία, Κου­βέιτ, Ρωσία.

Οι πάγοι της Ανταρ­κτι­κής και της Γροι­λαν­δί­ας λιώ­νουν τόσο γρή­γο­ρα ώστε οι ωκε­α­νοί φου­σκώ­νουν υπερ­βο­λι­κά και μια τε­ρά­στια έκτα­ση 1,79 εκατ. τετρ. χλμ  θα κα­λυ­φθεί εξ’ ολο­κλή­ρου από νερά, με­τα­τρέ­πο­ντας 187 εκατ. κα­τοί­κους πα­ρά­κτιων πε­ριο­χών σε πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κούς πρό­σφυ­γες. Σύμ­φω­να με τον Φίλιπ Άλ­στον, ει­δι­κό ερευ­νη­τή των Ηνω­μέ­νων Εθνών, «η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή απει­λεί να δια­γρά­ψει τα τε­λευ­ταία 50 χρό­νια προ­ό­δου στην ανά­πτυ­ξη, πα­γκό­σμια υγεία και μεί­ω­ση της φτώ­χειας». Το βα­ρύ­τε­ρο τί­μη­μα (- 75%) θα πλη­ρώ­σουν οι ανα­πτυσ­σό­με­νες χώρες παρά το ότι το φτω­χό­τε­ρο ήμισυ του πα­γκό­σμιου πλη­θυ­σμού ευ­θύ­νε­ται μόλις για το 10 % των εκ­πο­μπών αε­ρί­ων του θερ­μο­κη­πί­ου.

Απέ­να­ντι σ’ αυτή την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ξε­κί­νη­σε και πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται ένα διε­θνές κί­νη­μα κυ­ρί­ως από εκα­τομ­μύ­ρια νέες και νέους σ’ ολό­κλη­ρο τον κόσμο με βα­σι­κή αιχμή «Αλ­λάξ­τε το σύ­στη­μα όχι το κλίμα». Η Ελ­λά­δα συ­ντο­νί­στη­κε με αυ­τούς του αγώ­νες  από το 2019 με κι­νη­το­ποι­ή­σεις και δια­δη­λώ­σεις ενός με­γά­λου αριθ­μού πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών κι­νη­μά­των και ορ­γα­νώ­σε­ων.

Οι μα­ζι­κές κι­νη­το­ποι­ή­σεις πα­νελ­λα­δι­κά για το αντι-πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό νο­μο­σχέ­διο, στις οποί­ες συ­ντο­νί­στη­καν πάνω από 150 πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές ομά­δες, κι­νή­μα­τα και ορ­γα­νώ­σεις, ΜΚΟ, δια­χει­ρι­στι­κές αρχές κλπ, απέ­δει­ξαν ότι το πε­ρι­βάλ­λον απο­τε­λεί προ­τε­ραιό­τη­τα για την επι­βί­ω­ση και την ευ­η­με­ρία των το­πι­κών κοι­νω­νιών. Το κί­νη­μα ενά­ντια στις ανε­μο­γεν­νή­τριες που κα­τα­στρέ­φουν τα δάση και τον φυ­σι­κό πλού­το όπου εγκα­θί­στα­νται είναι ισχυ­ρό σε πολ­λές πε­ριο­χές της χώρας, με δύο πρώ­τες νίκες στην Τήνο και την Ιε­ρά­πε­τρα.

Η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή συν­δέ­ε­ται στενά με τα θέ­μα­τα της πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σί­ας, της δια­τή­ρη­σης της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας και της Κοι­νής Αγρο­τι­κής Πο­λι­τι­κής. Πρό­σφα­τα δό­θη­κε στη δη­μο­σιό­τη­τα η Στρα­τη­γι­κή της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης  για τη βιο­ποι­κι­λό­τη­τα, τα τρό­φι­μα και τη γε­ωρ­γία με ορί­ζο­ντα το 2030. Απο­τε­λούν ανα­πό­σπα­στο μέρος και προ­άγ­γε­λο της Ευ­ρω­παϊ­κής Πρά­σι­νης Συμ­φω­νί­ας (Green Deal). Σύμ­φω­να με τον Πέτρο Κόκ­κα­λη, ευ­ρω­βου­λευ­τή του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ και αρ­μό­διο για τα θέ­μα­τα που συν­δέ­ο­νται με το πε­ρι­βάλ­λον και την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή: «Η επι­στη­μο­νι­κή κοι­νό­τη­τα έχει κα­τα­στή­σει σαφές ότι τα οι­κο­συ­στή­μα­τα σε όλο τον κόσμο βρί­σκο­νται υπό ακραία πίεση. Η ρα­γδαία απώ­λεια της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας απο­τε­λεί θα­νά­σι­μη απει­λή όχι μόνο για τη φύση αλλά και για τις κοι­νω­νί­ες και όλη τη ζωή στον πλα­νή­τη. Το Ευ­ρω­παϊ­κό Κοι­νο­βού­λιο έχει το­νί­σει, κυ­ρί­ως με την κή­ρυ­ξη της έκτα­κτης συν­θή­κης  για το κλίμα και το πε­ρι­βάλ­λον,  την επεί­γου­σα ανά­γκη αντι­στρο­φής της τάσης ώστε να αντι­με­τω­πι­στούν όλοι οι πα­ρά­γο­ντες απώ­λειας βιο­ποι­κι­λό­τη­τας με συ­γκε­κρι­μέ­νες δρά­σεις, χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία και νο­μι­κά δε­σμευ­τι­κούς με­τρή­σι­μους στό­χους. Στις 20 Μαΐου 2020 η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή πα­ρου­σί­α­σε δυο ση­μα­ντι­κές στρα­τη­γι­κές, που έχουν στόχο αφε­νός την προ­στα­σία και απο­κα­τά­στα­ση της φύσης και αφε­τέ­ρου ένα δί­καιο και υγιές σύ­στη­μα τρο­φί­μων».

Η επι­και­ρό­τη­τα αυτή απο­τε­λεί αντι­κεί­με­νο κι­νη­το­ποι­ή­σε­ων και προ­σαρ­μο­γών σε εθνι­κό επί­πε­δο, πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο που η ευ­ρω­παϊ­κή πο­λι­τι­κή «Από το αγρό­κτη­μα στο πιάτο» θέτει ση­μα­ντι­κά θέ­μα­τα δη­μό­σιας υγεί­ας και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σί­ας, όπως η μεί­ω­ση της χρή­σης φυ­το­φαρ­μά­κων κατά 50%, λι­πα­σμά­των κατά του­λά­χι­στον 20%, πω­λή­σε­ων αντι­μι­κρο­βια­κών ου­σιών κατά 50% και βιο­λο­γι­κή καλ­λιέρ­γεια στο 25% των γε­ωρ­γι­κών εκτά­σε­ων μέχρι το 2030.

Επι­στρέ­φο­ντας στα μεί­ζο­να θέ­μα­τα που προ­κα­λούν την κλι­μα­τι­κή κα­τα­στρο­φή  κα­τα­νο­ού­με πόσο ση­μα­ντι­κοί είναι οι αγώ­νες που μα­ζι­κο­ποιού­νται σή­με­ρα στη χώρα μας και αφο­ρούν στη ρι­ζι­κή αντι­πα­ρά­θε­ση με τις εξο­ρύ­ξεις υδρο­γο­ναν­θρά­κων και την πι­θα­νή απο­δο­χή του αγω­γού με­τα­φο­ράς φυ­σι­κού αε­ρί­ου East Med, ο οποί­ος δεν προ­ω­θεί­ται από την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση.

Εξί­σου σο­βα­ρό πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό και κοι­νω­νι­κό ζή­τη­μα είναι η δια­χεί­ρι­ση των απορ­ριμ­μά­των με ταφή ή καύση που ρυ­παί­νουν μα­κρο­χρό­νια το πε­ρι­βάλ­λον και υπο­νο­μεύ­ουν την υγεία των κα­τοί­κων (καρ­κι­νο­γε­νέ­σεις 33% στη Δυ­τι­κή Ατ­τι­κή λόγω της ανοι­χτής πλη­γής της Φυλής, ανά­λο­γα προ­βλή­μα­τα υγεί­ας στον Βόλο λόγω καύ­σης των σκου­πι­διών στην ΑΓΕΤ). Κι εδώ υπάρ­χουν ση­μα­ντι­κά μα­ζι­κά κι­νή­μα­τα που παρά τους συ­νε­χείς αγώ­νες δεν έχουν κα­τα­φέ­ρει να επι­βάλ­λουν τα αυ­το­νό­η­τα για την υγεία και το πε­ρι­βάλ­λον.

Μεί­ζο­να σύγ­χρο­να επί­δι­κα που αφο­ρούν στην κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή και τη δια­φύ­λα­ξη του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος είναι η προ­στα­σία των δασών, των πε­ριο­χών Natura, των πάρ­κων, των ρε­μά­των και γε­νι­κά των πρά­σι­νων και αδό­μη­των εκτά­σε­ων που απει­λού­νται, υφαρ­πά­ζο­νται και κα­τα­στρέ­φο­νται από τη ση­με­ρι­νή κυ­βέρ­νη­ση.

*Πα­νε­πι­στη­μια­κός, μέλος πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών κι­νη­μά­των

/rproject.gr/

Σχόλια (0)

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί.