Σημείο καμπής για την Αμερική και τον κόσμο

Σημείο καμπής για την Αμερική και τον κόσμο

  • |

Διεθνείς διαστάσεις αποκτά το τσουνάμι διαδηλώσεων που κατέκλυσε τις ΗΠΑ

Το πρω­το­φα­νές, του­λά­χι­στον για τα με­τα­πο­λε­μι­κά χρό­νια, κύμα δια­δη­λώ­σε­ων κατά των φυ­λε­τι­κών δια­κρί­σε­ων, της αστυ­νο­μι­κής βίας και των κοι­νω­νι­κών ανι­σο­τή­των που κα­τέ­κλυ­σε την Αμε­ρι­κή ύστε­ρα από τη δο­λο­φο­νία του Τζορτζ Φλόιντ εξε­λίσ­σε­ται σε διε­θνές φαι­νό­με­νο ιστο­ρι­κών δια­στά­σε­ων. Από το Σιάτλ και την Ατλά­ντα μέχρι το Πα­ρί­σι και το Λον­δί­νο, εκα­τομ­μύ­ρια δια­δη­λω­τές, λευ­κοί , μαύ­ροι, κυ­ρί­ως νέοι, κα­τε­βαί­νουν στους δρό­μους, συ­γκρού­ο­νται με τις δυ­νά­μεις κα­τα­στο­λής και γκρε­μί­ζουν αγάλ­μα­τα, φέρ­νο­ντας τις σύγ­χρο­νες κοι­νω­νί­ες του πιο ανα­πτυγ­μέ­νου κα­πι­τα­λι­σμού αντι­μέ­τω­πες με τα προ­πα­το­ρι­κά τους αμαρ­τή­μα­τα του ρα­τσι­σμού, του ιμπε­ρια­λι­σμού και της αποι­κιο­κρα­τί­ας.

Πέτρος Παπακωνσταντίνου

Για πρώτη φορά ύστε­ρα από τρεις μήνες, ο Covid-19 πέ­ρα­σε σε δεύ­τε­ρο πλάνο, καθώς η έξο­δος από την κα­ρα­ντί­να και η ανά­κτη­ση του δη­μό­σιου χώρου έφε­ραν με ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη ορμή στο προ­σκή­νιο τη διά­χυ­τη κοι­νω­νι­κή οργή που εκ­δη­λώ­θη­κε το 2019 στους δρό­μους με κι­νή­μα­τα τύπου Κί­τρι­να Γι­λέ­κα και στη με­γά­λη οθόνη με ται­νί­ες τύπου Τζό­κερ και Τα Πα­ρά­σι­τα. Η παν­δη­μία και η δρα­μα­τι­κή οι­κο­νο­μι­κή ύφεση που τη συ­νό­δευ­σε έδρα­σαν ως ισχυ­ροί επι­τα­χυ­ντές των κάθε εί­δους ανι­σο­τή­των, καθώς οι φτω­χοί και οι φυ­λε­τι­κές μειο­νό­τη­τες πλή­ρω­σαν δυ­σα­νά­λο­γα με­γά­λο κό­στος, τόσο σε θα­νά­τους όσο και σε απο­λύ­σεις. Εν­δει­κτι­κά, στη Νέα Υόρκη, οι μαύ­ροι αντι­προ­σω­πεύ­ουν το 26% του πλη­θυ­σμού, αλλά το 93% των συλ­λη­φθέ­ντων για πα­ρα­βιά­σεις της κα­ρα­ντί­νας. Υπό αυτό το πρί­σμα, η δο­λο­φο­νία του Φλόιντ απλά άναψε το φι­τί­λι. Η πυ­ρί­τι­δα είχε ήδη συσ­σω­ρευ­τεί.

Ει­δι­κά η Αμε­ρι­κή δο­νεί­ται από το πλα­τύ­τε­ρο κί­νη­μα κοι­νω­νι­κής και πο­λι­τι­κής δια­μαρ­τυ­ρί­ας που γνώ­ρι­σε από την εποχή της Με­γά­λης Ύφε­σης. Οι προη­γού­με­νες με­γά­λες εξε­γέρ­σεις μαύ­ρων το 1965, το 1968 και το 1992 πε­ριο­ρί­στη­καν, σε με­γά­λο βαθμό, στα νέ­γρι­κα γκέτο του Βορρά και τις κατ’ εξο­χήν μαύ­ρες πό­λεις του Νότου. Αντί­θε­τα, τις τρεις τε­λευ­ταί­ες εβδο­μά­δες οι δια­δη­λώ­σεις επε­κτά­θη­καν και στις 50 Πο­λι­τεί­ες των ΗΠΑ, από την Αλά­σκα μέχρι τη Φλό­ρι­ντα, ακόμη και σε μι­κρές, λευ­κές, συ­ντη­ρη­τι­κές πό­λεις των 20-40.000 κα­τοί­κων στη Νε­μπρά­σκα, την Αϊόβα και τη Νε­βά­δα, στα βάθη της εν­δο­χώ­ρας. Παρά τα όχι κυ­ρί­αρ­χα, αλλά ούτε και ασή­μα­ντα, φαι­νό­με­να πλιά­τσι­κου, λε­η­λα­σιών και δο­λο­φο­νιών αστυ­νο­μι­κών, η πλειο­ψη­φία των πο­λι­τών εκ­φρά­ζει συ­μπά­θεια για τους στό­χους των δια­δη­λω­τών και ιε­ραρ­χεί, σε ανα­λο­γία δύο προς ένα, ως υπ’ αριθ­μόν ένα πρό­βλη­μα την αστυ­νο­μι­κή βία και τις φυ­λε­τι­κές ανι­σό­τη­τες και όχι τη βία στους δρό­μους. Η βαθιά Αμε­ρι­κή των συ­ντη­ρη­τι­κών νοι­κο­κυ­ρέ­ων κλο­νί­ζε­ται και μια με­ρί­δα της αρ­χί­ζει να στρέ­φε­ται κατά του Τραμπ. Αυτό- και οι αντι­δρά­σεις από το ίδιο το Πε­ντά­γω­νο- είναι που τον εμπό­δι­σε, μέχρι τώρα, να κα­τε­βά­σει το στρα­τό στους δρό­μους και να πάει στις εκλο­γές του Νο­εμ­βρί­ου ως ο πρό­ε­δρος του νόμου και της τάξης, όπως θα ήθελε.

Εξαι­ρε­τι­κά αξιο­πρό­σε­κτο φαι­νό­με­νο είναι η ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποί­η­ση του κι­νή­μα­τος, προ­ϊ­ό­ντος του χρό­νου. Το σύν­θη­μα που κυ­ριαρ­χεί τις τε­λευ­ταί­ες ημέ­ρες, από τη μια ακτή των ΗΠΑ μέχρι την άλλη, είναι το Defund the Police, δη­λα­δή η πε­ρι­κο­πή των κον­δυ­λί­ων που πη­γαί­νουν στην αστυ­νο­μία και η ανα­κα­τεύ­θυν­σή τους σε κοι­νω­νι­κά προ­γράμ­μα­τα, όπως και η απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σή της, με κα­τάρ­γη­ση των πιο δια­βό­η­των ει­δι­κών δυ­νά­με­ων, τύπου SWATS, και των βά­ναυ­σα κα­τα­σταλ­τι­κών με­θό­δων της. Πα­ρό­τι ο Μπάι­ντεν και η ηγε­σία των Δη­μο­κρα­τι­κών απορ­ρί­πτουν αυτά τα συν­θή­μα­τα για να μην κα­τη­γο­ρη­θούν για εξ­τρε­μι­σμό, η πίεση των δρό­μων γί­νε­ται ασφυ­κτι­κή. Ήδη ο δή­μαρ­χος Νέας Υόρ­κης Μπιλ ντε Μπλά­ζιο δε­σμεύ­τη­κε ότι θα προ­χω­ρή­σει στο defunding (ση­μειώ­στε ότι στις ΗΠΑ οι δα­πά­νες για «νόμο και τάξη», δη­λα­δή αστυ­νο­μία- φυ­λα­κές- δι­καιο­σύ­νη, είναι δι­πλά­σιες από εκεί­νες για κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σί­ες, όπως παι­δεία, υγεία και στέ­γα­ση).

Εκεί­νο που μοιά­ζει με απί­στευ­το είναι ότι σε ένα, προ­φα­νώς μειο­ψη­φι­κό, αλλά αυ­ξα­νό­με­νο τμήμα της κοι­νής γνώ­μης, ακόμη και των το­πι­κών αρχών, βρί­σκει απή­χη­ση το σύν­θη­μα για πλήρη κα­τάρ­γη­ση της αστυ­νο­μί­ας, με τη ση­με­ρι­νή της μορφή, κάτι που σε οποια­δή­πο­τε άλλη χώρα θα ακου­γό­ταν ως αναρ­χι­κή φα­ντα­σί­ω­ση. Το δη­μο­τι­κό συμ­βού­λιο της Μι­νε­ά­πο­λης, όπου δο­λο­φο­νή­θη­κε ο άο­πλος Φλόιντ στα χέρια λευ­κών αστυ­νο­μι­κών, ήδη απο­φά­σι­σε ακρι­βώς αυτό: τη διά­λυ­ση του αστυ­νο­μι­κού τμή­μα­τος της πόλης και την αντι­κα­τά­στα­σή του από λαϊκή πο­λι­το­φυ­λα­κή υπό τον έλεγ­χο του δη­μο­τι­κού συμ­βου­λί­ου. Στο Σιάτλ, έδρα του νέου κα­πι­τα­λι­σμού της Amazon και της Microsoft, αλλά και ιστο­ρι­κό οχυρό του αμε­ρι­κα­νι­κού ερ­γα­τι­κού κι­νή­μα­τος, του σο­σια­λι­σμού και του κι­νή­μα­τος κατά της πα­γκο­σμιο­ποί­η­σης, δια­δη­λω­τές κα­τα­λαμ­βά­νουν κε­ντρι­κή συ­νοι­κία, την ανα­κη­ρύσ­σουν «αυ­τό­νο­μη ζώνη», διώ­χνουν τους αστυ­νο­μι­κούς από το τμήμα τους και ζη­τούν την ορι­στι­κή του διά­λυ­ση. Μια από τις με­γα­λύ­τε­ρης επιρ­ρο­ής εφη­με­ρί­δες του κα­τε­στη­μέ­νου, οι New York Times, φι­λο­ξε­νούν άρθρο (προ­φα­νώς, όχι της σύ­ντα­ξης) που τάσ­σε­ται υπέρ της κα­τάρ­γη­σης της αστυ­νο­μί­ας.

Δεν πε­ρι­μέ­νου­με, βέ­βαια, ότι η αμε­ρι­κα­νι­κή αστυ­νο­μία θα έχει υπο­κα­τα­στα­θεί από κάτι που να μοιά­ζει με λαϊκή πο­λι­το­φυ­λα­κή όταν η πλημ­μυ­ρί­δα των δια­δη­λώ­σε­ων δώσει τη θέση της στην άμπω­τη. Φαί­νε­ται πολύ πι­θα­νό, όμως, ότι το ευρύ κί­νη­μα αυτών των ημε­ρών θα απο­τε­λέ­σει ση­μείο κα­μπής για την πο­ρεία των ΗΠΑ (και όχι μόνο). Το πιο ου­σιώ­δες στοι­χείο του είναι η δια­φαι­νό­με­νη διά­βρω­ση του κοι­νω­νι­κού συ­να­σπι­σμού της Νέας Δε­ξιάς, της οποί­ας ο Τραμπ ήταν το σύμ­πτω­μα και όχι η αιτία, ο εκ­πρό­σω­πος Τύπου και όχι ο δη­μιουρ­γός.

Η Νέα Δεξιά του Τραμπ ήταν και είναι ένας αντι­δρα­στι­κός λαϊ­κι­σμός με ξε­κά­θα­ρα αντι­λαϊ­κή πο­λι­τι­κή (χωρίς προη­γού­με­νο φο­ρο­α­παλ­λα­γές για το με­γά­λο κε­φά­λαιο, υπο­νό­μευ­ση της έστω πε­ριο­ρι­σμέ­νης ασφά­λι­σης των φτω­χών με το Obamacare, πλή­ρης απε­λευ­θέ­ρω­ση της αγο­ράς ερ­γα­σί­ας κλπ). Ο Τραμπ κα­τά­φε­ρε να συ­σπει­ρώ­σει με­γά­λο μέρος της αστι­κής τάξης χάρη αφε­νός μεν στα αντι­λαϊ­κά του μέτρα, αφε­τέ­ρου δε στη διεκ­δί­κη­ση μιας πιο ευ­νοϊ­κής θέσης των ΗΠΑ στην πα­γκο­σμιο­ποι­η­μέ­νη οι­κο­νο­μία, ιδίως απέ­να­ντι στην Κίνα. Πα­ράλ­λη­λα, κα­τά­φε­ρε να κερ­δί­σει ένα ση­μα­ντι­κό τμήμα της λευ­κής, βιο­μη­χα­νι­κής ερ­γα­τι­κής τάξης (ιδίως σε κρί­σι­μες για την έκ­βα­ση των προ­ε­δρι­κών εκλο­γών, τα­λα­ντευό­με­νες Πο­λι­τεί­ες στις Με­γά­λες Λί­μνες) με τη «λευκή υπε­ρο­χή», την αντι­με­τα­να­στευ­τι­κή υστε­ρία και τη δη­μα­γω­γία του ενα­ντί­ον του «συ­στή­μα­τος», του «βα­θέ­ος κρά­τους» και της πα­γκο­σμιο­ποί­η­σης.

Όλα δεί­χνουν ότι η τρα­γε­λα­φι­κή δια­χεί­ρι­ση της παν­δη­μί­ας, η εκτό­ξευ­ση της ανερ­γί­ας και της φτώ­χιας, αλλά και η εμπρη­στι­κή, αυ­ταρ­χι­κή αντι­με­τώ­πι­ση των δια­δη­λω­τών έχουν φέρει τον εύ­θραυ­στο κοι­νω­νι­κό συ­να­σπι­σμό του Τραμπ στα πρό­θυ­ρα της απο­σά­θρω­σης. Απέ­να­ντί του, τεί­νει να δια­μορ­φω­θεί ένας νέος, ηγε­μο­νι­κός συ­να­σπι­σμός φι­λε­λεύ­θε­ρων λευ­κών, φυ­λε­τι­κών μειο­νο­τή­των και της γε­νιάς του millennium με το υπο­θη­κευ­μέ­νο μορ­φω­τι­κό και ερ­γα­σια­κό μέλ­λον, ο οποί­ος έχει πολ­λές πι­θα­νό­τη­τες να τον εκ­διώ­ξει από τον Λευκό Οίκο με τις εκλο­γές της 3ης Νο­εμ­βρί­ου, έστω κι αν απέ­να­ντί του βρί­σκε­ται ένας τόσο άχρω­μος και άνευ­ρος πο­λι­τι­κός όπως ο 77χρο­νος Μπάι­ντεν.

Βε­βαί­ως, θα ήταν πρό­ω­ρο να ξε­γρά­ψει κα­νείς τον Τραμπ, ο οποί­ος, με όλα όσα έχει κάνει, έχει πει και έχει τουι­τά­ρει, εξα­κο­λου­θεί να ει­σπράτ­τει θε­τι­κές γνώ­μες από το 41-45% των ψη­φο­φό­ρων, σύμ­φω­να με τις δη­μο­σκο­πή­σεις. Θε­ω­ρού­με βέ­βαιο ότι το αμέ­σως επό­με­νο διά­στη­μα οι φα­να­τι­κοί οπα­δοί του (σαν αυ­τούς που ει­σέ­βα­λαν ένο­πλοι στο κα­πι­τώ­λιο του Μί­σι­γκαν, ενα­ντί­ον της Δη­μο­κρα­τι­κής κυ­βερ­νή­τριας) θα κά­νουν αι­σθη­τή την πα­ρου­σία τους όχι μόνο στις προ­ε­κλο­γι­κές του συ­γκε­ντρώ­σεις, αλλά και σε αντι­δια­δη­λώ­σεις κατά του κι­νή­μα­τος Black Lives Matter, οι οποί­ες θα μπο­ρού­σαν εύ­κο­λα να βγουν εκτός ορίων. Ήδη εί­δα­με κάτι ανά­λο­γο στο Λον­δί­νο, με τις συ­γκρού­σεις ακρο­δε­ξιών με δια­δη­λω­τές του προ­ο­δευ­τι­κού χώρου, το Σάβ­βα­το. Η κοι­νω­νι­κή και πο­λι­τι­κή πό­λω­ση στις ΗΠΑ, στην πο­ρεία προς τις εκλο­γές, εν­δέ­χε­ται να φτά­σει στα άκρα και πολ­λοί φο­βού­νται ότι, αν ο Τραμπ χάσει τις εκλο­γές, ιδίως αν τις χάσει με ορια­κή δια­φο­ρά, θα μπο­ρού­σε να δια­μορ­φω­θεί εμ­φυ­λιο­πο­λε­μι­κού τύπου ατμό­σφαι­ρα.

Στο με­τα­ξύ, αξί­ζει να προ­βλη­μα­τι­στεί κα­νείς για την έντο­νη απή­χη­ση που έχει το αμε­ρι­κα­νι­κό κί­νη­μα στην Ευ­ρώ­πη. Δε­κά­δες χι­λιά­δες Γάλ­λοι, με­τα­να­στευ­τι­κής προ­έ­λευ­σης όσο και «γη­γε­νείς», κα­τα­λαμ­βά­νουν την πλα­τεία της Δη­μο­κρα­τί­ας και συ­γκρού­ο­νται με την αστυ­νο­μία. Στην άλλη πλευ­ρά της Μάγ­χης, δια­δη­λω­τές γκρε­μί­ζουν αγάλ­μα­τα δου­λο­κτη­τών και βε­βη­λώ­νουν το μνη­μείο του Τσόρ­τσιλ, ακόμη και τη στήλη του Νέλ­σο­να, κα­ταγ­γέλ­λο­ντας το ρα­τσι­σμό, τον ιμπε­ρια­λι­σμό και την αποι­κιο­κρα­τία της Αυ­το­κρα­το­ρί­ας. Αν αυτά τα κι­νή­μα­τα βρί­σκουν ευ­ρεία απή­χη­ση, είναι γιατί πάρα πολ­λοί ερ­γα­ζό­με­νοι και νέοι αι­σθά­νο­νται ψυ­χι­κά αλ­λη­λέγ­γυοι με τα θύ­μα­τα του ρα­τσι­σμού και του ιμπε­ρια­λι­σμού, νιώ­θουν σαν «μη­τρο­πο­λι­τι­κοί  Ιν­διά­νοι», όπως έλεγε ένα παλιό σύν­θη­μα της ιτα­λι­κής Αυ­το­νο­μί­ας. Και ακόμη βρι­σκό­μα­στε στην αρχή αυτού του και­νούρ­γιου, αδια­μόρ­φω­του, αλλά πολλά υπο­σχό­με­νου κοι­νω­νι­κού και πο­λι­τι­κού φαι­νο­μέ­νου, και στις δύο πλευ­ρές του Ατλα­ντι­κού.

/rproject.gr