Ιρανική Επανάσταση 1979: Mια μεγάλη χαμένη ευκαιρία

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 η ιρανική επανάσταση ανέτρεψε ένα μακρόβιο μοναρχικό καθεστώς και άλλαξε το πολιτικό τοπίο στη Μέση Ανατολή.

Με αφορ­μή την πρό­σφα­τη εξέ­γερ­ση στο Ιράν και την συ­ζή­τη­ση που έχει ανοί­ξει για την φύση των επα­να­στά­σε­ων και τα κα­θή­κο­ντα της Αρι­στε­ράς, θε­ω­ρού­με χρή­σι­μη μια ιστο­ρι­κή ανα­δρο­μή στην επα­να­στα­τι­κή δια­δι­κα­σία που έλαβε χώρα το 1979, τις συν­θή­κες που οδή­γη­σαν σε αυτή, την δυ­να­μι­κή, τις αντι­φά­σεις της και τα συ­μπε­ρά­σμα­τα που προ­κύ­πτουν από την κα­τά­λη­ξή της. 

Ελένη Πελέκη

Συν­θή­κες

Το κα­λο­καί­ρι του 1977, εν μέσω βα­θιάς οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης, η λαϊκή δυ­σα­ρέ­σκεια δεν είναι πλέον δια­χει­ρί­σι­μη. Οι συ­γκε­ντρώ­σεις και οι δια­δη­λώ­σεις πλη­θαί­νουν και αγ­γί­ζουν με­γά­λα τμή­μα­τα της κοι­νω­νί­ας, τους βιο­μη­χα­νι­κούς ερ­γά­τες, τους φτω­χούς των πό­λε­ων, τους φοι­τη­τές και δια­νο­ού­με­νους, τις γυ­ναί­κες, τις εθνι­κές μειο­νό­τη­τες, τους μι­κρούς αγρό­τες της υπαί­θρου, τους εμπό­ρους του πα­ζα­ριού και τον κλήρο. Η κα­τα­στο­λή είναι σκλη­ρή, το κί­νη­μα πλέον μετρά νε­κρούς, οι απερ­για­κές κι­νη­το­ποι­ή­σεις αυ­ξά­νο­νται και εξα­πλώ­νο­νται. Το Φε­βρουά­ριο του 1978 τα αι­τή­μα­τα έχουν πάρει πο­λι­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα και στο­χο­ποιούν όχι μόνο τον Σάχη προ­σω­πι­κά αλλά και το θεσμό της μο­ναρ­χί­ας.

Για κα­τα­λά­βου­με κα­λύ­τε­ρα τα γε­γο­νό­τα που οδή­γη­σαν τε­λι­κά στην εκ­θρό­νι­ση του Σάχη, είναι υπο­χρε­ω­τι­κό να με­λε­τή­σου­με τις οι­κο­νο­μι­κές και κοι­νω­νι­κές συν­θή­κες των προη­γού­με­νων χρό­νων. Τη δε­κα­ε­τία του 1960 η οι­κο­νο­μία του Ιράν βα­σι­ζό­ταν σε με­γά­λο βαθμό στα έσοδα από το πε­τρέ­λαιο με το κρά­τος να παί­ζει πρω­τα­γω­νι­στι­κό ρόλο. Οι πε­ρί­ο­δοι οι­κο­νο­μι­κής ύφε­σης αντι­με­τω­πί­ζο­νταν με μέτρα λι­τό­τη­τας όπως είναι ανα­με­νό­με­νο αλλά ούτε και πε­ρί­ο­δοι ευ­η­με­ρί­ας κα­τά­φερ­ναν να βελ­τιώ­σουν τις συν­θή­κες ζωής για τα με­σαία και κα­τώ­τε­ρα στρώ­μα­τα του πλη­θυ­σμού. Ο στρα­τιω­τι­κός μη­χα­νι­σμός και η αυλή απο­λάμ­βα­ναν τα με­γα­λύ­τε­ρα προ­νό­μια και κέρδη. Το κα­θε­στώς του Σάχη είχε ελά­χι­στα κοι­νω­νι­κά ερεί­σμα­τα και βα­σι­ζό­ταν σε απο­λυ­ταρ­χι­κούς μη­χα­νι­σμούς όπως η πο­λι­τι­κή αστυ­νο­μία SAVAK και την στή­ρι­ξη των ιμπε­ρια­λι­στι­κών δυ­νά­με­ων (ΗΠΑ και Μεγ. Βρε­τα­νία).

Στην προ­σπά­θεια να εδραιώ­σει το κύρος και την εξου­σία του σε κομ­μά­τια της αστι­κής τάξης και να δη­μιουρ­γή­σει ένα στρώ­μα με­σαί­ων κα­πι­τα­λι­στών γαιο­κτη­μό­νων προ­χώ­ρη­σε σε ένα πρό­γραμ­μα φι­λε­λεύ­θε­ρων με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων (Λευκή Επα­νά­στα­ση). Οι κύ­ριοι μο­χλοί της «Λευ­κής Επα­νά­στα­σης» ήταν ένα πρό­γραμ­μα με­γά­λων βιο­μη­χα­νι­κών επεν­δύ­σε­ων, επέ­κτα­ση μιας μορ­φω­μέ­νης κρα­τι­κής γρα­φειο­κρα­τί­ας και προ­ώ­θη­ση του κα­πι­τα­λι­σμού στη γε­ωρ­γία. Το άμεσο απο­τέ­λε­σμα αυτής της πο­λι­τι­κής ήταν μια εκρη­κτι­κή οι­κο­νο­μι­κή και μορ­φω­τι­κή ανά­πτυ­ξη της χώρας.

Τα μέτρα αυτά δεν κα­τά­φε­ραν να βελ­τιώ­σουν τις κοι­νω­νι­κές συν­θή­κες και να στα­θε­ρο­ποι­ή­σουν το κα­θε­στώς του Σάχη. Αντί­θε­τα, όξυ­ναν τις οι­κο­νο­μι­κές και πο­λι­τι­κές εντά­σεις. Πα­ρό­τι ση­μειώ­θη­κε ορι­σμέ­νη βελ­τί­ω­ση, ήταν πολύ κα­τώ­τε­ρη των προσ­δο­κιών που είχε δη­μιουρ­γή­σει η ανά­πτυ­ξη και είχε υπο­σχε­θεί το κα­θε­στώς. Το κοι­νω­νι­κό κρά­τος, το σύ­στη­μα υγεί­ας και παι­δεί­ας πα­ρέ­με­ναν από τη χει­ρό­τε­ρα στην Μέση Ανα­το­λή. Η συν­δι­κα­λι­στι­κή ορ­γά­νω­ση απα­γο­ρευό­ταν με απο­τέ­λε­σμα οι μι­σθοί των βιο­μη­χα­νι­κών ερ­γα­τών να πα­ρα­μέ­νουν χα­μη­λά παρά την αύ­ξη­ση της πα­ρα­γω­γής. Οι αγρο­τι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις είχαν ανα­γκά­σει τους φτω­χό­τε­ρους ακτή­μο­νες να με­τα­να­στεύ­σουν μα­ζι­κά στα αστι­κά κέ­ντρα σχη­μα­τί­ζο­ντας στρα­τιές ανέρ­γων που διέ­με­ναν σε άθλιες συν­θή­κες σε πα­ρα­γκου­πό­λεις. Η σύγ­χρο­νη κα­πι­τα­λι­στι­κή αγορά υπο­νό­μευ­σε τα συμ­φέ­ρο­ντα των μι­κρο­α­στών εμπό­ρων του πα­ζα­ριού και των μι­κρο­με­σαί­ων χω­ρι­κών. Ο κλή­ρος είδε επί­σης μεί­ω­ση στην πε­ριου­σία του και τα προ­νό­μια του. Οι εθνι­κές μειο­νό­τη­τες, που απο­τε­λού­σαν το 1/3 του πλη­θυ­σμού βί­ω­ναν επι­πλέ­ον και την κα­τα­πί­ε­ση του περ­σι­κού εθνι­κι­σμού. Κοι­νω­νι­κές ομά­δες όπως οι γυ­ναί­κες, οι φοι­τη­τές, οι δια­νο­ού­με­νοι ήταν δυ­σα­ρε­στη­μέ­νοι από την μικρή πρό­ο­δο σε ζη­τή­μα­τα δι­καιω­μά­των, κοι­νω­νι­κών ελευ­θε­ριών, πο­λι­τι­κής έκ­φρα­σης, κλπ. Τα ξε­σπά­σμα­τα της συσ­σω­ρευ­μέ­νης δυ­σα­ρέ­σκειας ήταν συχνά και αντι­με­τω­πί­ζο­νταν σκλη­ρά από το κα­θε­στώς.

Η κρα­τι­κή κα­τα­στο­λή αλλά και πα­λιό­τε­ρες πο­λι­τι­κές και ορ­γα­νω­τι­κές αδυ­να­μί­ες είχαν ως απο­τέ­λε­σμα το βάρος της πο­λι­τι­κής εκ­προ­σώ­πη­σης της λαϊ­κής δυ­σα­ρέ­σκειας να πέσει σε αντάρ­τι­κές ομά­δες και ισλα­μι­στές θρη­σκευ­τι­κούς ηγέ­τες. Τόσο το Του­ντέχ (ερ­γα­τι­κό κόμμα της Αρι­στε­ράς) όσο και το Εθνι­κό Μέ­τω­πο είχαν τεθεί εκτός νόμου μετά το πρα­ξι­κό­πη­μα του Σάχη το 1953 (το οποίο είχαν στη­ρί­ξει) με τα πιο δυ­να­μι­κά κομ­μά­τια τους να στρέ­φο­νται στην ορ­γά­νω­ση αντάρ­τι­κων ομά­δων (Φε­ντα­γίν και Μου­τζα­χε­ντίν). Συ­γκέ­ντρω­ναν στις γραμ­μές τους ρι­ζο­σπα­στι­κά κομ­μά­τια της νε­ο­λαί­ας και των ερ­γα­τών που εμπνέ­ο­νταν από τα πα­γκό­σμια κι­νή­μα­τα της επο­χής και είχαν στρα­φεί στον ένο­πλο αγώνα. Έχο­ντας δώσει πολ­λές και ηρω­ι­κές μάχες κατά του Σάχη τις προη­γού­με­νες δε­κα­ε­τί­ες είχαν απο­κτή­σει κύρος και υπο­στή­ρι­ξη σε ευ­ρύ­τε­ρα κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα. Είχαν κλη­ρο­νο­μή­σει όμως και συ­ντη­ρη­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά όπως και ιδε­ο­λο­γι­κές αυ­τα­πά­τες, για τον ρω­σι­κό κο­μου­νι­σμό οι μεν και για το ισλα­μι­κό εθνι­κι­σμό οι δε.

Η βα­σι­κή τους αδυ­να­μία ήταν η υπο­τί­μη­ση της μα­ζι­κής δου­λειάς στους ερ­γα­τι­κούς χώ­ρους και τα αστι­κά κέ­ντρα. Πα­ρό­λο που έβλε­παν με συ­μπά­θεια τους ερ­γα­τι­κούς αγώ­νες που ξε­σπού­σαν, θε­ω­ρού­σαν πως ο ένο­πλος αγώ­νας ήταν το κυ­ριό­τε­ρο ερ­γα­λείο της αντι­πο­λί­τευ­σης. Υπο­τι­μού­σαν τις οι­κο­νο­μι­κές και κοι­νω­νι­κές διεκ­δι­κή­σεις των ερ­γα­τών και πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο των φτω­χών ανέρ­γων, των γυ­ναι­κών, των μι­κρο­ε­μπό­ρων του πα­ζα­ριού, χωρίς να κά­νουν ου­σια­στι­κή προ­σπά­θεια να συν­δε­θούν και να εντά­ξουν αυτές τις ομά­δες στις γραμ­μές τους. Αυτό το κενό ήρθε να κα­λύ­ψει το Σι­ϊ­τι­κό Ισλάμ. Έχο­ντας πα­ρα­δο­σια­κούς δε­σμούς με το πα­ζά­ρι και τους αγρό­τες κα­τά­φε­ρε να αξιο­ποι­ή­σει ένα δί­κτυο τζα­μιών για να βα­θύ­νει τις σχέ­σεις του με τους φτω­χούς ακτή­μο­νες και τους φτω­χούς των πα­ρα­γκου­πό­λε­ων και να ορ­γα­νώ­σει κοι­νό­τη­τες και συλ­λο­γι­κό­τη­τες. Στα­δια­κά ανα­δεί­χτη­καν από τις τά­ξεις του κλή­ρου θρη­σκευ­τι­κοί ηγέ­τες όπως ο Αγια­τολ­λάχ Χο­μεϊ­νί, που διεκ­δί­κη­σαν την πο­λι­τι­κή εκ­προ­σώ­πη­ση αυτού του κό­σμου. Έχει ση­μα­σία να ση­μειώ­σου­με πως σε γε­νι­κές γραμ­μές το πο­λι­τι­κό πρό­γραμ­μα του κλή­ρου τη δε­κα­ε­τία του 70 εξέ­φρα­ζε φι­λε­λεύ­θε­ρα αι­τή­μα­τα όπως η διεκ­δί­κη­ση μιας συ­νταγ­μα­τι­κής δη­μο­κρα­τί­ας, που δεν έβλε­πε αντι­πα­ρα­θε­τι­κά τις κοι­νω­νι­κές διεκ­δι­κή­σεις των γυ­ναι­κών, των εθνι­κών μειο­νο­τή­των και άλλων κοι­νω­νι­κών ομά­δων. Σε εκεί­νη τη φάση.

Το κα­λο­καί­ρι του 1977 ξέ­σπα­σε ένας νέος κύ­κλος κι­νη­το­ποι­ή­σε­ων και ει­ρη­νι­κών δια­δη­λώ­σε­ων που γρή­γο­ρα εξα­πλώ­θη­κε. Η κα­τα­στο­λή της SAVAK δεν είχε τα επι­θυ­μη­τά απο­τε­λέ­σμα­τα, αντί­θε­τα προ­κά­λε­σε τις δυ­να­μι­κές δια­μαρ­τυ­ρί­ες με­γα­λύ­τε­ρων κοι­νω­νι­κών ομά­δων που απαι­τού­σαν από το Σάχη να βάλει τέλος στις αυ­ταρ­χι­κές τα­κτι­κές. Τους επό­με­νους μήνες δια­δη­λω­τές αρ­χί­ζουν να απα­ντά­νε στις επι­θέ­σεις της αστυ­νο­μί­ας και αρ­χί­ζουν να υιο­θε­τούν αντι­μο­ναρ­χι­κά αι­τή­μα­τα. Καθώς αυτή η διά­θε­ση δεν φαί­νε­ται να εκτο­νώ­νε­ται, ο Σάχης ανα­γκά­ζε­ται πράγ­μα­τι να κάνει κά­ποιες πα­ρα­χω­ρή­σεις και να ικα­νο­ποιεί αι­τή­μα­τα κυ­ρί­ως του κλή­ρου και του πα­ζα­ριού, χωρίς με­γά­λη επι­τυ­χία. Αντί­θε­τα, αρ­κε­τά κομ­μά­τια της αντι­πο­λί­τευ­σης σκλη­ραί­νουν τη στάση τους. Το αί­τη­μα για την ανα­τρο­πή του Σάχη πα­ρα­μέ­νει κυ­ρί­αρ­χο και αρ­κε­τές πο­λι­τι­κές ομά­δες συ­ντάσ­σο­νται με τον Χο­μεϊ­νί.

Η επα­να­στα­τι­κή δια­δι­κα­σία

Το κα­λο­καί­ρι του 1978 ανα­βαθ­μί­ζε­ται ο ρόλος και η ση­μα­σία των βιο­μη­χα­νι­κών ερ­γα­τών. Πα­ρό­λο που δεν ήταν από­ντες στον προη­γού­με­νο κύκλο, την πρω­το­βου­λία την είχαν κυ­ρί­ως οι φοι­τη­τές και οι φτω­χοί των πό­λε­ων καθώς και κομ­μά­τια της με­σαί­ας τάξης. Από το κα­λο­καί­ρι και έπει­τα όμως, η σκυ­τά­λη περ­νά­ει στα ερ­γο­στά­σια με τους ερ­γά­τες να γειώ­νουν και να συν­δέ­ουν τα κοι­νω­νι­κά αι­τή­μα­τα με τα οι­κο­νο­μι­κά. Η ανά­γκη να αμυν­θούν απέ­να­ντι στα ερ­γο­δο­τι­κά “συν­δι­κά­τα” της αστυ­νο­μί­ας τους ωθεί στην δη­μιουρ­γία απερ­για­κών επι­τρο­πών, των shoras, που θα γί­νουν το βα­σι­κό ερ­γα­λείο ορ­γά­νω­σης των πο­λι­τι­κών μαχών μέσα στους μα­ζι­κούς ερ­γα­τι­κούς χώ­ρους. Μετά τη φυγή των ερ­γο­στα­σιαρ­χών και των διευ­θυ­ντών στο εξω­τε­ρι­κό, ο έλεγ­χος των ερ­γο­στα­σί­ων περ­νά­ει εξ’ ολο­κλή­ρου στα shoras.

Αντί­στοι­χα, στην επαρ­χία και σε αστι­κά κέ­ντρα, σχη­μα­τί­ζο­νται λαϊ­κές επι­τρο­πές, komiteh, που έρ­χο­νται σε σύ­γκρου­ση με τον κρα­τι­κό μη­χα­νι­σμό και σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις τον απω­θούν τε­λεί­ως και ανα­λαμ­βά­νουν οι ίδιες την το­πι­κή δια­κυ­βέρ­νη­ση. Ει­δι­κά στις πε­ριο­χές των εθνι­κών μειο­νο­τή­των, τα komiteh γί­νο­νται πόλοι αγώνα που ορ­γα­νώ­νουν δυ­να­μι­κές δρά­σεις και νέες μορ­φές αγώνα που αγκα­λιά­ζουν πλα­τιά τμή­μα­τα των επα­να­στα­τη­μέ­νων μαζών.

Μέχρι το τέλος του χρό­νου ο Σάχης κάνει προ­σπά­θειες να δια­σπά­σει το κί­νη­μα, στη­ρί­ζο­ντας τα αι­τή­μα­τα του κλή­ρου. Η κα­τά­στα­ση όμως έχει ξε­φύ­γει από τον έλεγ­χό του. Η πα­ρα­γω­γή της βιο­μη­χα­νί­ας είναι στα χέρια των shoras, στην επαρ­χία η εξου­σία έχει πε­ρά­σει στις komiteh ενώ η Αρι­στε­ρά και οι Μου­τζα­χε­ντίν έχουν δια­λύ­σει την ηγε­σία της Savak και χρη­σι­μο­ποιούν τα κτί­ρια της ως δικά τους οχυρά. Τον Ια­νουά­ριο του 1979 ανα­γκά­ζε­ται να φύγει από τη χώρα και τον επό­με­νο μήνα επι­στρέ­φει ο Χο­μεϊ­νί από την εξο­ρία και αυ­το­α­να­κη­ρύσ­σε­ται αρ­χη­γός κρά­τους. Πλα­τιές λαϊ­κές μάζες εξο­πλί­ζο­νται και απο­τρέ­πουν την τε­λευ­ταία από­πει­ρα πρα­ξι­κο­πή­μα­τος από την Αυ­το­κρα­το­ρι­κή Φρου­ρά.

Γνω­ρί­ζο­ντας την κα­τά­λη­ξη της ιστο­ρί­ας θα ήταν εύ­κο­λο να πούμε πως σε αυτό το ση­μείο ο αγώ­νας έληξε με νίκη των ισλα­μι­στών. Ο Χο­μεϊ­νί όμως θα χρεια­στεί μήνες για να εδραιώ­σει την εξου­σία του. Η συ­ντη­ρη­τι­κή ηγε­σία του κλή­ρου, παρά τη δη­μο­τι­κό­τη­τα της, είχε πολύ δρόμο μπρο­στά της μέχρι να κα­τα­φέ­ρει να ελέγ­ξει τους εξε­γερ­μέ­νους. Αντί­θε­τα, οι δια­δη­λώ­σεις, οι απερ­γί­ες και οι συ­γκρού­σεις στους δρό­μους συ­νε­χί­στη­καν για άλ­λους 8 μήνες. Οι ερ­γά­τες διεκ­δι­κού­σαν συμ­με­το­χή στην κυ­βέρ­νη­ση, οι εθνι­κές μειο­νό­τη­τες την ανα­γνώ­ρι­ση των δι­καιω­μά­των τους, οι γυ­ναί­κες πο­λι­τι­κά δι­καιώ­μα­τα κοκ, και πλέον γνώ­ρι­ζαν τη δύ­να­μη τους και είχαν εμπι­στο­σύ­νη στα ερ­γα­λεία ορ­γά­νω­σης τους.

Την 1η Μαρ­τί­ου 1979, το Ιδρυ­τι­κό Συμ­βού­λιο της Ιρα­νι­κής Εθνι­κής Ερ­γα­τι­κής Ένω­σης δη­μο­σιεύ­ει ένα σύ­νο­λο 24 αι­τη­μά­των που είναι εν­δει­κτι­κό των προ­θέ­σε­ων τους. «Εμείς οι ερ­γά­τες του Ιράν, με τις απερ­γί­ες μας, τις κα­τα­λή­ψεις μας και τις δια­δη­λώ­σεις μας ανα­τρέ­ψα­με τον Σάχη. Κατά τη διάρ­κεια αυτών των μηνών της απερ­γί­ας, αντέ­ξα­με την ανερ­γία, τη φτώ­χεια, ακόμα και την πείνα. Πολ­λοί από εμάς σκο­τώ­θη­καν κατά τη διάρ­κεια του αγώνα. Όλα αυτά τα κά­να­με για να δη­μιουρ­γή­σου­με ένα Ιράν ελεύ­θε­ρο από κα­τα­πί­ε­ση και ελεύ­θε­ρο από εκ­με­τάλ­λευ­ση. Κά­να­με την επα­νά­στα­ση για να δώ­σου­με ένα τέλος στην ανερ­γία και στην έλ­λει­ψη στέ­γης, για να αντι­κα­τα­στή­σου­με τα κα­τευ­θυ­νό­με­να από τη SAVAK συν­δι­κά­τα με τα ανε­ξάρ­τη­τα shoras των ερ­γα­τών, φτιαγ­μέ­να από τους ερ­γά­τες του κάθε ερ­γο­στα­σί­ου για τις δικές τους οι­κο­νο­μι­κές και πο­λι­τι­κές ανά­γκες.»

Τους μήνες που ακο­λού­θη­σαν ο Χο­μεϊ­νί ερ­γά­στη­κε επί­πο­να για να κα­τα­φέ­ρει να κάμ­ψει την μα­χη­τι­κό­τη­τα των μαζών. Αξιο­ποί­η­σε την ερ­γα­λειο­ποί­η­ση της θρη­σκεί­ας για την διά­σπα­ση της ερ­γα­τι­κής τάξης και των φτω­χών στρω­μά­των πολύ πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κά από το Σάχη. Δη­μιούρ­γη­σε δικό του κα­τα­σταλ­τι­κό μη­χα­νι­σμό (Επα­να­στα­τι­κή Φρου­ρά) αξιο­ποιώ­ντας τα απο­μει­νά­ρια της SAVAK που είχε μεί­νει ακέ­φα­λη αλλά δεν είχε δια­λυ­θεί. Ενί­σχυ­σε τις πο­λι­τι­κές εξου­σί­ες του κλή­ρου. Με­θο­δι­κά ενί­σχυ­σε την επιρ­ροή του στις πιο συ­ντη­ρη­τι­κές komiteh και τις εκ­κα­θά­ρι­σε από τα πιο ρι­ζο­σπα­στι­κά στοι­χεία ενώ κα­τέ­στει­λε και διέ­λυ­σε όσες δεν μπο­ρού­σε να ελέγ­ξει.

Δε θα τα είχε κα­τα­φέ­ρει χωρίς την στή­ρι­ξη της Αρι­στε­ράς και του Του­ντέχ. Το Του­ντέχ, πλή­ρως εναρ­μο­νι­σμέ­νο με την κα­τα­στρο­φι­κή τα­κτι­κή των λαϊ­κών με­τώ­πων της Μό­σχας, συ­στη­μα­τι­κά θυ­σί­α­ζε οι­κο­νο­μι­κά και κοι­νω­νι­κά αι­τή­μα­τα της ερ­γα­τι­κής τάξης στο όνομα μιας εθνι­κής συμ­μα­χί­ας. Οι πο­λι­τι­κές και οι οι­κο­νο­μι­κές πα­ρα­χω­ρή­σεις του στον Χο­μεϊ­νί κό­στι­σαν όχι μόνο σε αν­θρώ­πι­νες ζωές αλλά το μέλ­λον της επα­νά­στα­σης.

Το γυ­ναι­κείο κί­νη­μα αφέ­θη­κε μόνο του να αμυν­θεί στις αντι­δρα­στι­κές επι­θέ­σεις για την επι­βο­λή του βέλου και την πε­ρι­στο­λή των δι­καιω­μά­των τους. Στις 8 Μαρ­τί­ου, χι­λιά­δες γυ­ναί­κες δια­δή­λω­σαν και δέ­χτη­καν δο­λο­φο­νι­κή επί­θε­ση από τους ισλα­μι­στές. Η Αρι­στε­ρά όχι μόνο δεν της υπε­ρα­σπί­στη­κε, σε φυ­σι­κό και πο­λι­τι­κό επί­πε­δο, αλλά σε ορι­σμέ­νους χώ­ρους ήταν ανοι­χτά αρ­νη­τι­κή στις διεκ­δι­κή­σεις τους. Αντί­στοι­χα εγκλη­μα­τι­κή ήταν η στάση τους στο ζή­τη­μα των εθνι­κών μειο­νο­τή­των. Η υπο­τα­γή στον περ­σι­κό εθνι­κι­σμό τους έφερε σε αντι­πα­ρά­θε­ση με τις διεκ­δι­κή­σεις για αυ­το­νο­μία, για ελεύ­θε­ρη θρη­σκευ­τι­κή και πο­λι­τι­κή έκ­φρα­ση. Την Πρω­το­μα­γιά, πα­ρό­λο που εκα­τομ­μύ­ρια άν­θρω­ποι δια­δή­λω­ναν διεκ­δι­κώ­ντας από τον Χο­μεϊ­νί όλο το προ­ο­δευ­τι­κό και δη­μο­κρα­τι­κό πρό­γραμ­μα που είχε υπο­σχε­θεί και τη συμ­με­το­χή των ερ­γα­τών στην κυ­βέρ­νη­ση, η Αρι­στε­ρά άφησε την πρω­το­βου­λία της δια­δή­λω­σης σε μια ισχνή ισλα­μι­στι­κή μειο­ψη­φία. Συ­νο­λι­κά, το Του­ντέχ επέ­λε­ξε να παί­ξει το ρόλο πα­ρα­τη­ρη­τή και όχι του κα­θο­δη­γη­τή στις μάχες εκεί­νου του δια­στή­μα­τος και όπως είναι φυ­σι­κό απο­μο­νώ­θη­κε.

Τον Νο­έμ­βριο του 1979 ισλα­μι­στές φοι­τη­τές κα­τέ­λα­βαν την αμε­ρι­κά­νι­κη πρε­σβεία και ο Χο­μεϊ­νί άρ­χι­σε τον “αντι­ι­μπε­ρια­λι­στι­κό” αγώνα του στο όνομα του οποί­ου κάθε επα­να­στα­τι­κή δια­δι­κα­σία έπρε­πε να στα­μα­τή­σει άμεσα. Τόσο οι δυ­νά­μεις του φι­λε­λεύ­θε­ρου κέ­ντρου όσο και η Αρι­στε­ρά τά­χτη­καν με αυτόν τον αντι­ι­μπε­ρια­λι­στι­κό αγώνα, υπο­γρά­φο­ντας στην ουσία την ήττα μιας με­γά­λης επα­νά­στα­σης. Οι Ισλα­μι­στές ανα­δεί­χτη­καν πλέον ως η μόνη ηγε­μο­νι­κή δύ­να­μη.

https://rproject.gr/article/iraniki-epanastasi-1979-mia-megali-hameni-eykairia