Ο πολυπολισµός είναι µια νέα φάση της ιµπεριαλιστικής εκµετάλλευσης και καταπίεσης, όχι το τέλος τους //του Αντώνη Νταβανέλου

Τµήµα της παρέµβασης της ΔΕΑ, στη σχετική συζήτηση που οργάνωσαν οι Αναµέτρηση, ΑΠΟ, ΔΕΑ, Μετάβαση, Ξεκίνηµα

Ο κό­σµος µας βο­µβαρ­δί­ζε­ται από µε­γά­λα γε­γο­νό­τα.

Η σφαγή στη Γάζα, το σχέ­διο µιας «ει­ρή­νευ­σης» της Πα­λαι­στί­νης – χωρίς τους Πα­λαι­στί­νιους, υπό την κα­θο­δή­γη­ση ενός Συ­µβου­λί­ου Ει­ρή­νης (που µοιά­ζει µε έναν ιδιω­τι­κο­ποι­η­µέ­νο υπό τον Τραµπ µίνι ΟΗΕ), η επί­θε­ση στη Βε­νε­ζου­έ­λα αλλά και ο συ­µβι­βα­σµός και η ευ­θυ­γρά­µµι­ση µε τους Αµε­ρι­κα­νούς ενός µε­γά­λου µέ­ρους του Μπο­λι­βα­ρια­νού κα­θε­στώ­τος, η πο­λε­µι­κή επί­θε­ση στο Ιράν, µε φα­νε­ρό στόχο την επι­βο­λή του σχε­δί­ου «νέα Μέση Ανα­το­λή», µε κέ­ντρο το Με­γά­λο Ισ­ρα­ήλ και τη συ­µµα­χία του µε τις Αρα­βι­κές Μο­ναρ­χί­ες, είναι κα­θο­ρι­στι­κά γε­γο­νό­τα.

 

Σε αυτά ξε­χω­ρί­ζει η προ­φα­νής στρο­φή της Δύσης στην επι­θε­τι­κή πο­λι­τι­κή επι­βο­λής δια της πο­λε­µι­κής ισχύ­ος, µε πρω­το­πο­ρία τις πο­λε­µι­κές µη­χα­νές των ΗΠΑ και του Ισ­ρα­ήλ.

Όµως, είναι εξί­σου προ­φα­νής και η «άψογη» στάση της Ρω­σί­ας και της Κίνας, που δεν µπο­ρεί να πε­ρι­γρα­φτεί αλ­λιώς, παρά ως ανα­ζή­τη­ση ση­µεί­ων συ­µβι­βα­σµού και µιας νέας συ­νεν­νό­η­σης µε την αµε­ρι­κα­νι­κή επι­θε­τι­κό­τη­τα.

Η ση­µε­ρι­νή στάση της Ρω­σί­ας και της Κίνας δεν αντέ­χει σε κα­µµιά σύ­γκρι­ση µε τη στάση τους σε πα­λιό­τε­ρες «στι­γµές» διε­θνούς κρί­σης. Η δια­τή­ρη­ση των στε­νών οι­κο­νο­µι­κών, δι­πλω­µα­τι­κών, ακόµα και στρα­τιω­τι­κών σχέ­σε­ων µε το κρά­τος–χα­σά­πη της Μ. Ανα­το­λής, µε το Ισ­ρα­ήλ του Νε­τα­νιά­χου, δεν αφή­νει πε­ρι­θώ­ρια αµφι­βο­λιών.

Η µεν Κίνα επι­διώ­κει την τα­χύ­τε­ρη εφι­κτή επι­στρο­φή σε συν­θή­κες «κα­νο­νι­κό­τη­τας» της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης κα­πι­τα­λι­στι­κής πα­γκο­σµιο­ποί­η­σης, φρο­ντί­ζο­ντας να απο­φύ­γει µια εδώ και τώρα κλι­µά­κω­ση της αντι­πα­ρά­θε­σης.

Η δε Ρωσία του Πού­τιν, πάει ένα βήµα πα­ρα­κά­τω. Ανοί­γο­ντας τον απευ­θεί­ας διά­λο­γο µε τις ΗΠΑ του Τραµπ, επι­διώ­κει έναν αµοι­βαία επω­φε­λή συ­µβι­βα­σµό, βά­ζο­ντας στη µια άκρη της ζυ­γα­ριάς τα δώσε- πάρε στην Ου­κρα­νία και στην Αρ­κτι­κή, ενώ στην άλλη το­πο­θε­τεί το λεσε φαιρ – λεσε πασέ προς τους Αµε­ρι­κα­νούς στη Λ. Αµε­ρι­κή και στη Μ. Ανα­το­λή.

Ο κυ­νι­σµός ξε­χει­λί­ζει τόσο φα­νε­ρά, που στον διε­θνή Τύπο εµφα­νί­στη­κε αρ­θρο­γρα­φία που κάνει λόγο για δια­δι­κα­σί­ες προς µια «νέα Γιάλ­τα». Δεν συ­µφω­νού­µε. Η Γιάλ­τα ήταν µια συ­νε­κτι­κή συ­µφω­νία, που δέ­σµευε τις Με­γά­λες Δυ­νά­µεις µιας άλλης επο­χής, σε µια πει­θαρ­χη­µέ­νη αντα­γω­νι­στι­κή «στα­θε­ρό­τη­τα» µα­κράς πε­ριό­δου. Τα ση­µε­ρι­νά φαι­νό­µε­να λο­γο­δο­τούν πε­ρισ­σό­τε­ρο σε συν­θή­κες χάους και κενών «δια­κυ­βέρ­νη­σης» που έχουν εγκα­τα­στα­θεί στις διε­θνείς σχέ­σεις .

Προ­κύ­πτουν 3 µεί­ζο­να ερω­τή­µα­τα:

1) Τι έχει συ­µβεί στον διε­θνή κα­πι­τα­λι­σµό και στην ιµπε­ρια­λι­στι­κή αλυ­σί­δα;

2) Ποιος είναι ο πρα­γµα­τι­κός συ­σχε­τι­σµός στο εσω­τε­ρι­κό της;

3) Ποια στάση πρέ­πει να κρα­τή­σει το κί­νη­µα και η Αρι­στε­ρά;

Στο πρώτο ερώ­τη­µα, οφεί­λου­µε να ξε­χω­ρί­σου­µε 4 ση­µεία:

Α) Η κρίση του 2008, η µε­γα­λύ­τε­ρη στην ιστο­ρία του κα­πι­τα­λι­σµού µετά την κρίση της δε­κα­ε­τί­ας του 1930, ση­µά­δε­ψε το τέλος του µα­κρού κύ­µα­τος ανά­πτυ­ξης του κα­πι­τα­λι­σµού που είχε εξα­πο­λύ­σει η κυ­ριαρ­χία του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σµού. Αυτό που ακο­λού­θη­σε ήταν µια 20ε­τία αναι­µι­κής ανά­κα­µψης, ου­σια­στι­κά στα­σι­µό­τη­τας του συ­στή­µα­τος.

Η οι­κο­νο­µι­κή – πα­ρα­γω­γι­κή στα­σι­µό­τη­τα συν­δυά­ζε­ται µε µια βαθιά στρα­τη­γι­κή αµη­χα­νία. Ολες οι κυ­ρί­αρ­χες τά­ξεις, οι κυ­βερ­νή­σεις και διε­θνείς Ορ­γα­νι­σµοί, γνω­ρί­ζουν ότι ο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σµός δεν µπο­ρεί πλέον να βγά­λει το σύ­στη­µα από τον βάλτο, να οδη­γή­σει ξανά τον κα­πι­τα­λι­σµό σε ένα νέο «φω­τει­νό κύκλο» ανά­πτυ­ξης. Ταυ­τό­χρο­να όλοι, χωρίς εξαί­ρε­ση ( από την Ουά­σιγ­κτον ως το Πε­κί­νο, και από τη Μόσχα µέχρι τις Βρυ­ξέλ­λες ή το Δελχί), το µόνο που κά­νουν είναι να ορ­γα­νώ­νουν τη συ­νέ­χεια των νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρων αντι­µε­ταρ­ρυ­θµί­σε­ων στο εσω­τε­ρι­κό τους.

Η χι­λιο­τρα­γου­δι­σµέ­νη «επα­νά­στα­ση» των Νέων Τε­χνο­λο­γιών, µέσα σε αυτό το κοι­νω­νι­κο – πο­λι­τι­κό πλαί­σιο, δεν επι­βε­βαιώ­νει τις υπο­σχέ­σεις περί της προ­ω­θη­τι­κής δυ­να­µι­κής της.

Πρό­κει­ται για συν­θή­κη σήψης και πα­ρα­κµής.

Η εκτί­µη­ση ότι η τρέ­χου­σα κρίση είναι συ­στη­µι­κή, ση­µαί­νει ότι οι συ­νέ­πειές της αφο­ρούν όλους τους «παί­κτες». Η Κίνα, που στην προη­γού­µε­νη πε­ρί­ο­δο της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης κα­πι­τα­λι­στι­κής πα­γκο­σµιο­ποί­η­σης είχε µια εκρη­κτι­κή ανα­πτυ­ξια­κή πο­ρεία, ελ­πί­ζο­ντας ότι θα φτά­σει και θα ξε­πε­ρά­σει σύ­ντο­µα τις ΗΠΑ, βλέ­πει από το 2012 να επι­βρα­δύ­νο­νται οι ρυ­θµοί ανά­πτυ­ξής της. Το 2025 έπε­σαν για πρώτη φορά κάτω από το 5% (στο 4,8%), µε τις κι­νε­ζι­κές εκτι­µή­σεις να προ­βλέ­πουν ότι µέχρι το 2030 θα έχουν πε­ριο­ρι­στεί στη χα­µη­λό­τε­ρη ζώνη του 3%.

Β) Η κρίση, στα­δια­κά, ανέ­δει­ξε την πα­ρα­κµή της ηγε­µο­νί­ας του αµε­ρι­κα­νι­κού ιµπε­ρια­λι­σµού, το τέλος της επο­χής της ανα­µφι­σβή­τη­της κυ­ριαρ­χί­ας του. Μια ισχυ­ρή προει­δο­ποί­η­ση γι αυτό είχε έρθει νω­ρί­τε­ρα, µε τις ήττες των Αµε­ρι­κα­νών στο Ιράκ και στο Αφ­γα­νι­στάν.

Η 2η θη­τεία Τραµπ ση­µα­δεύ­ει την υπο­χώ­ρη­ση από τον ηγε­µο­νι­κό ρόλο (που πε­ρι­λά­µβα­νε τις δυ­να­τό­τη­τες για συ­ναι­νέ­σεις, συ­µµα­χί­ες, ιδε­ο­λο­γι­κο­πο­λι­τι­κή κά­λυ­ψη κ.ο.κ), προς έναν «αρ­χη­γι­κό» ρόλο, της επι­βο­λής δια της πο­λε­µι­κής ισχύ­ος.

Η πο­λι­τι­κή MAGA απαι­τεί να επα­να­κα­θο­ρι­στούν τα µε­ρί­δια και οι πι­θα­νές λείες µέσα στις ευ­και­ρί­ες, αλλά και τα βάρη και οι υπο­χρε­ώ­σεις µέσα στις δυ­σκο­λί­ες, µε βάση τον ση­µε­ρι­νό συ­σχε­τι­σµό δύ­να­µης και κυ­ρί­ως πο­λε­µι­κής δύ­να­µης, απο­σκο­πώ­ντας στο να απο­κλεί­σει πι­θα­νές ανα­τρο­πές που θα µπο­ρού­σε να επι­φέ­ρει µια «κα­νο­νι­κή» εξέ­λι­ξη µέσα στο χρόνο.

Η σύ­γκρου­ση µε το κί­νη­µα από τα κάτω στο εσω­τε­ρι­κό των ΗΠΑ, το απο­τέ­λε­σµα των πο­λε­µι­κών εξο­ρµή­σε­ων, αλλά και η δια­χεί­ρι­ση των δι­πλω­µα­τι­κών και πο­λι­τι­κών κρί­σε­ων στις σχέ­σεις των ΗΠΑ µε τους συ­µµά­χους της προη­γού­µε­νης πε­ριό­δου ( ακόµα και τους πιο πα­ρα­δο­σια­κούς, στα πλαί­σια του ΝΑΤΟ), θα είναι κρί­σι­µοι πα­ρά­γο­ντες για τη βιω­σι­µό­τη­τα του τρα­µπι­κού ρεύ­µα­τος.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, η αντα­γω­νι­στι­κή συ­νερ­γα­σία της επο­χής της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης κα­πι­τα­λι­στι­κής πα­γκο­σµιο­ποί­η­σης γί­νε­ται σή­µε­ρα πολύ πιο αντα­γω­νι­στι­κή και πολύ λι­γό­τε­ρο συ­νερ­γα­σία. Η στρο­φή προς τις πο­λι­τι­κές γυ­µνής κυ­ριαρ­χί­ας και άµε­σης εθνι­κής προ­τε­ραιό­τη­τας , γί­νε­ται η βάση για την ενί­σχυ­ση του αυ­ταρ­χι­σµού µέσα σε όλους τους πό­λους του πα­γκό­σµιου κα­πι­τα­λι­σµού.

Γ) Η διά­δο­χη κα­τά­στα­ση στη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη κα­πι­τα­λι­στι­κή πα­γκο­σµιο­ποί­η­ση είναι δύ­σκο­λο να πε­ρι­γρα­φεί (ή να πε­ρι­γρα­φεί ακόµα…) µε ακρί­βεια.

Μαρ­ξι­στές οι­κο­νο­µο­λό­γοι διε­θνώς, µι­λούν για µια στρο­φή προς την ένο­πλη ή την πε­ρι­φρου­ρη­µέ­νη, πιο αντα­γω­νι­στι­κή και ιε­ραρ­χη­µέ­νη, πα­γκο­σµιο­ποί­η­ση.

Ο λόγος είναι ότι η αλ­λη­λο­δια­πλο­κή των στρα­τιω­τι­κο­βιο­µη­χνι­κών συ­µπλε­γµά­των, όλων των µε­γά­λων πόλων του συ­στή­µα­τος, είναι πλέον ανα­πτυ­γµέ­νη σε ιστο­ρι­κό επί­πε­δο. Η κά­πο­τε κρα­ταιά γε­ρµα­νι­κή αυ­το­κι­νη­το­βιο­µη­χα­νία είναι σή­µε­ρα κι­νε­ζο-γε­ρµα­νι­κή (ή γε­ρµα­νο-κι­νε­ζι­κή…), η θη­ριώ­δης χη­µι­κή βιο­µη­χα­νία της Bayer (που κα­τόρ­θω­σε να «κα­τα­πιεί» τη µε­γά­λη αµε­ρι­κα­νι­κή Μον­σά­ντο) δια­τη­ρεί τα βα­σι­κά ερ­γο­στά­σιά της στην Κίνα, όπως άλ­λω­στε και οι αµε­ρι­κα­νι­κοί Big 7 των Νέων Τε­χνο­λο­γιών και της Τ.Ν.

Μια τάση δια­χω­ρι­σµού στην οι­κο­νο­µι­κή/πα­ρα­γω­γι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, µε βάση κρα­τι­κές/κυ­βερ­νη­τι­κές απο­φά­σεις, θα ήταν µια επι­χεί­ρη­ση είτε αδύ­να­τη, είτε πολύ δα­πα­νη­ρή, µε αµφί­βο­λα απο­τε­λέ­σµα­τα.

Δ) Η µο­νο­µε­ρής επι­θε­τι­κό­τη­τα του Τραµπ, επι­φέ­ρει ση­µα­ντι­κές αλ­λα­γές στις σχέ­σεις που στή­ρι­ξαν την αµε­ρι­κα­νι­κή ηγε­µο­νία στα προη­γού­µε­να χρό­νια.

Αυτό αφορά πχ τον Κα­να­δά, που πρό­σφα­τα πρό­τει­νε µια συ­µµα­χία «των µε­σαί­ων δυ­νά­µε­ων» ως αντί­βα­ρο στο ΝΑΤΟ, όπως αφορά και τη Βρε­τα­νία, όπου ο Στά­ρµερ, παρά τα δε­δο­µέ­να του Brexit, προ­σπα­θεί να συ­ντο­νι­στεί ξανά µε τις ευ­ρω­η­γε­σί­ες, κυ­ρί­ως στο στρα­τη­γι­κό και δι­πλω­µα­τι­κό πεδίο.

Όµως η µεί­ζων εξέ­λι­ξη, µετά τις αµε­ρι­κα­νι­κές απαι­τή­σεις για τη Γροι­λαν­δία, είναι οι απο­φά­σεις της ΕΕ προς την «ευ­ρω­παϊ­κή στρα­τη­γι­κή αυ­το­νο­µία» απέ­να­ντι στις ΗΠΑ.

Το κλίµα στις φε­τι­νές συ­να­ντή­σεις κο­ρυ­φής ήταν κατά πολύ ψυ­χρό­τε­ρο από εκεί­νο του 2019, όταν ο Μα­κρόν συ­νό­ψι­ζε τα συ­µπε­ρά­σµα­τά του από την 1η θη­τεία Τραµπ µε τη φράση: «το ΝΑΤΟ είναι κλι­νι­κά νεκρό».

Πολ­λοί ανα­λυ­τές ση­µειώ­νουν ότι οι ευ­ρω­η­γε­σί­ες προ­ε­τοι­µά­ζο­νταν από νω­ρί­τε­ρα για µια µε­τα­φο­ρά έµφα­σης προς την πιο ενερ­γή αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα στο διε­θνή στίβο, όπως άλ­λω­στε ει­ση­γού­νταν οι εκ­θέ­σεις Ντρά­γκι και Λέτα.

Όµως είναι σαφές ότι πλέον υπάρ­χει κλι­µά­κω­ση. Υπάρ­χει πέ­ρα­σµα από τα λόγια στις πρά­ξεις, και ει­δι­κό­τε­ρα στις πρά­ξεις που πάντα έχουν ση­µα­σία για τους κα­πι­τα­λι­στές : τον προ­γρα­µµα­τι­σµό και την κα­τεύ­θυν­ση των επεν­δύ­σε­ων. Τα µε­γά­λα προ­γρά­µµα­τα των εξο­πλι­σµών (Rearm Eu), της επι­τά­χυν­σης των πυ­ρη­νι­κών, και τα ακόµα πιο «το­λµη­ρά» σχε­τι­κά µε την εξα­σφά­λι­ση τε­χνο­λο­γι­κής αυ­το­νο­µί­ας της ΕΕ ως το 2030, δί­νουν τον τόνο.

Είναι γε­γο­νός ότι βα­σι­κή αδυ­να­µία της ΕΕ είναι η πο­λι­τι­κή χα­λα­ρό­τη­τα στη δοµή και λει­τουρ­γία της. Η απά­ντη­ση που δρο­µο­λο­γεί­ται είναι τρα­µπι­κού τύπου, δη­λα­δή απο­λύ­τως αδιά­φο­ρη για τον δη­µο­κρα­τι­κό έλεγ­χο και τη δια­φά­νεια. Η πρό­σφα­τη «άτυπη» Σύ­νο­δος των Ευ­ρω­παί­ων Big 6 (Γε­ρµα­νία, Γαλ­λία, Ιτα­λία, Ολ­λαν­δία, Ισπα­νία, Πο­λω­νία), προει­δο­ποιεί για το πως θα παρ­θούν και πως θα επι­βλη­θούν οι σχε­τι­κές απο­φά­σεις.

Μέσα σε αυτήν την εξέ­λι­ξη, ποιος είναι σή­µε­ρα ο πρα­γµα­τι­κός συ­σχε­τι­σµός δύ­να­µης µέσα στην ιµπε­ρια­λι­στι­κή αλυ­σί­δα?

Εδώ, θα πρέ­πει να απο­φύ­γου­µε µια τάση που, µπερ­δεύ­ο­ντας αυ­θαί­ρε­τα τις επι­θυ­µί­ες µε την πρα­γµα­τι­κό­τη­τα, κα­τα­λή­γει να θε­ω­ρεί ότι έχει ήδη συ­ντε­λε­στεί η ιστο­ρι­κή ανα­τρο­πή δύ­να­µης σε βάρος του αµε­ρι­κα­νι­κού ιµπε­ρια­λι­σµού.

Η τάση αυτή γί­νε­ται πιο απο­προ­σα­να­το­λι­στι­κή, γιατί συ­νή­θως οι από­ψεις που βιά­ζο­νται να κα­τα­λή­ξουν στο συ­µπέ­ρα­σµα ότι η Κίνα έχει ήδη γίνει η ηγε­τι­κή δύ­να­µη στην πα­γκό­σµια οι­κο­νο­µία, σπεύ­δουν αµέ­σως να συ­µπλη­ρώ­σουν ότι η Κίνα δεν είναι ιµπε­ρια­λι­στι­κή, ίσως δεν είναι ούτε ακρι­βώς κα­πι­τα­λι­στι­κή, δια­κι­νώ­ντας αυ­τα­πά­τες όπως αυτή που πα­ρου­σιά­ζει τις εξε­λί­ξεις στο εσω­τε­ρι­κό της ακόµα και ως οι­κο­δό­µη­ση µιας «ολό­πλευ­ρης Λαϊ­κής Δη­µο­κρα­τί­ας».

Ο βα­σι­κός συ­γκρι­τι­κός δεί­κτης που δια­θέ­του­µε, προ­κει­µέ­νου να βγά­λου­µε συ­µπε­ρά­σµα­τα σχε­τι­κά µε τη δύ­να­µη των διά­φο­ρων οι­κο­νο­µιών/χωρών, είναι τα στοι­χεία σχε­τι­κά µε το ΑΕΠ.

Το 2025, σύ­µφω­να µε τα στοι­χεία της Παγκ. Τρά­πε­ζας, του ΔΝΤ και του ΟΗΕ, η ει­κό­να δια­µορ­φω­νό­ταν ως εξής: Το σύ­νο­λο της αξίας των πα­ρα­γο­µέ­νων προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών στο εσω­τε­ρι­κό της αµε­ρι­κα­νι­κής οι­κο­νο­µί­ας υπο­λο­γι­ζό­ταν στα 30,62 τρι­σε­κα­το­µµύ­ρια δο­λά­ρια, το αντί­στοι­χο της Κίνας στα 19,4 τρι­σε­κα­το­µµύ­ρια δο­λά­ρια, των χωρών – µελών της Ευ­ρω­ζώ­νης στα 18 και της Ρω­σί­ας στα 2,54 (ακρι­βώς ίσο µε της Ιτα­λί­ας, και αι­σθη­τά µι­κρό­τε­ρο από το 3,4 της Γαλ­λί­ας).

Η ει­κό­να αυτή δεί­χνει ότι η δια­φο­ρά οι­κο­νο­µι­κής ισχύ­ος µε­τα­ξύ των ΗΠΑ και των αντα­γω­νι­στών τους έχει µεν µειω­θεί σε σύ­γκρι­ση µε το πα­ρελ­θόν, αλλά επί­σης ότι η ψα­λί­δα δεν έχει κλεί­σει.

Ανά­λο­γη ει­κό­να προ­κύ­πτει αν εξε­τά­σου­µε το συ­σχε­τι­σµό δύ­να­µης σε κρί­σι­µους κλά­δους του αντα­γω­νι­σµού, όπως στην πο­λε­µι­κή βιο­µη­χα­νία (όπου οι ΗΠΑ δια­τη­ρούν την ανα­µφι­σβή­τη­τη πρω­το­κα­θε­δρία), ή στον τοµέα των πρα­γµα­τι­κά νέων τε­χνο­λο­γιών, που ση­µαί­νει κυ­ρί­ως τις ψη­φια­κές εφα­ρµο­γές στη βιο­µη­χα­νι­κή πα­ρα­γω­γή, στην αε­ρο­δια­στη­µι­κή, στις τη­λε­πι­κοι­νω­νί­ες κ.ο.κ.

Μια άλλη πηγή σύγ­χι­σης είναι οι ανα­φο­ρές στα µπλοκ και στις συ­µµα­χί­ες. Το ΝΑΤΟ, που σή­µε­ρα πα­ρου­σιά­ζει ση­µα­ντι­κό­τα­τα προ­βλή­µα­τα συ­νο­χής, είναι πα­ρό­λα αυτά ένα µπλοκ µε ιστο­ρία δε­κα­ε­τιών πο­λι­τι­κής και στρα­τιω­τι­κής «συ­µµα­χι­κής» πα­ρά­δο­σης. Χα­λα­ρές οι­κο­νο­µι­κές και εµπο­ρι­κές συ­νερ­γα­σί­ες δεν είναι θε­µι­τό να πα­ρου­σιά­ζο­νται ως συ­γκρί­σι­µες εναλ­λα­κτι­κές.

Συ­ζη­τώ­ντας για τους BRICS, συχνά υπο­τι­µά­ται ότι το Ι σε αυτόν τον συ­να­σπι­σµό, δη­λα­δή η Ινδία, απο­τε­λεί από καιρό τον πυ­λώ­να της στρα­τιω­τι­κής συ­µµα­χί­ας QUAD (Ινδία, Αυ­στρα­λία, Ια­πω­νία, ΗΠΑ) που έχει ανα­λά­βει τη φρού­ρη­ση των ανα­το­λι­κών πε­ρα­σµά­των προς τον Ιν­δι­κό Ωκε­α­νό, φρά­ζο­ντας τις δυ­να­τό­τη­τες ναυ­τι­κής επέ­κτα­σης της Κίνας. Με τον πιο πρό­σφα­το IMEC η Ινδία, σε στρα­τη­γι­κή συ­µφω­νία µε το Ισ­ρα­ήλ και το ελ­λη­νι­κό κρά­τος, ανα­λα­µβά­νει ρόλο πε­ρι­φρού­ρη­σης των εξ ανα­το­λών ναυ­τι­κών προ­σβά­σε­ων προς την Αν. Με­σό­γειο. Και µε την τω­ρι­νή οι­κο­νο­µι­κή και δι­πλω­µα­τι­κή συ­µφω­νία ΕΕ-Ιν­δί­ας, που πα­ρου­σιά­στη­κε από τις ευ­ρω­η­γε­σί­ες ως «συ­µφω­νία- µη­τέ­ρα» των προ­σα­να­το­λι­σµών µιας νέας επο­χής, η Ινδία του Μόντι γί­νε­ται προ­νο­µια­κός συ­νο­µι­λη­τής και σύ­µµα­χος του ευ­ρω­ι­µπε­ρια­λι­σµού.

Ανά­λο­γα προ­βλή­µα­τα συ­νο­χής πα­ρου­σιά­ζει και ο λε­γό­µε­νος ρωσο – κι­νε­ζι­κός «άξο­νας». Η ανι­σό­τη­τα στις οι­κο­νο­µι­κές σχέ­σεις είναι τόσο προ­φα­νής, που δη­µιουρ­γεί δι­καιο­λο­γη­µέ­νες ανη­συ­χί­ες στη ρω­σι­κή πλευ­ρά. Ο Πού­τιν στην Αλά­σκα έδει­ξε πρό­θυ­µος να ανα­ζη­τή­σει άλλες εναλ­λα­κτι­κές. Η ρω­σι­κή εθνι­κι­στι­κή ακρο­δε­ξιά, έξω από το κόµµα του Πού­τιν, υπο­στη­ρί­ζει την προ­ο­πτι­κή για αµε­ρι­κα­νο- ρω­σι­κή επα­να­προ­σέγ­γι­ση, όχι µόνο λόγω ιδε­ο­λο­γι­κής γειτ­νί­α­σης µε τον Τραµπ, αλλά επί­σης επι­σεί­ο­ντας τον κίν­δυ­νο αποι­κια­κής υπο­τα­γής στην Κίνα. Η κε­ντρι­κή Ασία (Κα­ζαχ­στάν κ.α.), αλλά και η ανα­το­λι­κή Σι­βη­ρία µε την προ­ο­πτι­κή ανοί­γµα­τος του αρ­κτι­κού εµπο­ρι­κού δια­δρό­µου, είναι καυτά και επι­κίν­δυ­να ση­µεία στις ρωσο κι­νε­ζι­κές σχέ­σεις.

Ο λε­γό­µε­νος πο­λυ­πο­λι­κός κό­σµος είναι εδώ. Ολοι ανε­ξαι­ρέ­τως οι πόλοι του, είναι άγριοι κα­πι­τα­λι­σµοί που, στο εσω­τε­ρι­κό της επι­κρά­τειάς τους, κι­νού­νται µε από­λυ­το κρι­τή­ριο τη µε­γι­στο­ποί­η­ση της εκµε­τάλ­λευ­σης και κα­τα­πί­ε­σης της ερ­γα­τι­κής τάξης και των λαϊ­κών δυ­νά­µε­ων . Είναι ένας κό­σµος ιε­ραρ­χη­µέ­νος, αλλά στο εσω­τε­ρι­κό του οι τά­σεις προς τον πα­ρο­ξυ­σµό των αντα­γω­νι­σµών αυ­ξά­νουν µε καλ­πά­ζο­ντα ρυθµό. Η ασά­φεια και η µε­τα­βλη­τό­τη­τα των διε­θνών σχέ­σε­ων, δεν είναι κατ’ ανά­γκη καλό νέο. Το σύ­στη­µα σή­µε­ρα δεν έχει την πει­θαρ­χία που χα­ρα­κτή­ρι­ζε την εποχή του Ψυ­χρού Πο­λέ­µου. Και αυτό κάνει τον κίν­δυ­νο των πο­λε­µι­κών ανα­µε­τρή­σε­ων ακόµα πιο ση­µα­ντι­κό, πιο γε­νι­κευ­µέ­νο και επεί­γον πρό­βλη­µα,

Σε αυτές τις συν­θή­κες η έµφα­ση στο αντι­πο­λε­µι­κό κί­νη­µα (µε «ση­µαί­ες» την άνευ όρων και προ­ϋ­πο­θέ­σε­ων αλ­λη­λεγ­γύη στον αγώνα των Πα­λαι­στι­νί­ων, αλλά και το σύν­θη­µα – απαί­τη­ση: Κάτω τα χέρια από το Ιράν!), όπως και η γε­νι­κό­τε­ρη αντι­ι­µπε­ρια­λι­στι­κή πο­λι­τι­κή, είναι ανα­ντι­κα­τά­στα­τες προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Όµως χρειά­ζε­ται ένας γε­νι­κό­τε­ρος προ­σα­να­το­λι­σµός. Ο σ. Πέ­τρος Πα­πα­κων­στα­ντί­νου στο πρό­σφα­το βι­βλίο του για τον «Πο­λε­µι­κό Κα­πι­τα­λι­σµό» (εκ­δό­σεις Τόπος) προει­δο­ποιεί για την προ­ο­πτι­κή µιας πε­ριό­δου ανά­λο­γης µε εκεί­νην προ του 1914. Ετσι είναι.

Μπρο­στά στη δο­κι­µα­σία του σφα­γεί­ου του Α΄.Π.Π. το ιστο­ρι­κό ρεύµα της σο­σιαλ­δη­µο­κρα­τί­ας δια­σπά­στη­κε, σε µια δια­δι­κα­σία που τε­λι­κά οδή­γη­σε στη συ­γκρό­τη­ση της 3ης Διε­θνούς. Η αντι­πο­λε­µι­κή «Αρι­στε­ρά του Τσί­µερ­βαλντ» απαί­τη­σε την πλήρη ανε­ξαρ­τη­σία και αυ­το­νο­µία του µαρ­ξι­στι­κού ρεύ­µα­τος του ερ­γα­τι­κού κι­νή­µα­τος απέ­να­ντι σε όλους τους, τότε, πό­λους του εν­δοι­µπε­ρια­λι­στι­κού αντα­γω­νι­σµού, που ο Λένιν ονό­µα­ζε πε­ρι­φρο­νη­τι­κά ως «χορ­τά­τους» και «πει­να­σµέ­νους» ιµπε­ρια­λι­στές. Στη βάση αυτού του ιδε­ο­λο­γι­κού προ­σα­να­το­λι­σµού, η Αρι­στε­ρά του Τσί­µερ­βαλντ συ­γκρο­τή­θη­κε στα­δια­κά σε δια­κρι­τό ρεύµα και στη συ­νέ­χεια βά­θυ­νε τις ανα­λύ­σεις της για τον ιµπε­ρια­λι­σµό, σε µια συ­ζή­τη­ση (µε­τα­ξύ των Λένιν – Λού­ξε­µπουργκ – Μπου­χά­ριν κ.ά.) µε µε­γά­λες συ­µφω­νί­ες, όπως και µε­γά­λες αλλά δη­µιουρ­γι­κές δια­φω­νί­ες, που απο­τε­λεί ακόµα και σή­µε­ρα ση­µείο ανα­φο­ράς.

Μας προ­κα­λεί εντύ­πω­ση η «εύ­κο­λη» απόρ­ρι­ψη αυτού του ιδε­ο­λο­γι­κού προ­σα­να­το­λι­σµού των «ίσων απο­στά­σε­ων», µέσα στη ρη­το­ρι­κή και στην αρ­θρο­γρα­φία δυ­νά­µε­ων της ορ­γα­νω­µέ­νης σύγ­χρο­νης ντό­πιας Αρι­στε­ράς.

Γιατί απο­τε­λεί εγκα­τά­λει­ψη µιας πο­λύ­τι­µης ιδε­ο­λο­γι­κής πα­ρά­δο­σης του κο­µµου­νι­στι­κού κι­νή­µα­τος και του κο­ρυ­φαί­ου επα­να­στα­τι­κού κύ­µα­τος των αρχών του 20ού αιώνα. Η κα­τη­γο­ρία για «ισα­πο­στα­κι­σµό» εκτο­ξεύ­τη­κε για πρώτη φορά κατά της Αρι­στε­ράς του Τσί­µερ­βαλντ, και κυ­ρί­ως του Λένιν, από τους γάλ­λους και (συ­µµε­τρι­κά!) τους γε­ρµα­νούς σο­σιαλ­δη­µο­κρά­τες, που προ­σπα­θού­σαν να ρυ­µουλ­κή­σουν την ερ­γα­τι­κή επιρ­ροή τους στο να πάρει µέρος στον Πό­λε­µο, µε τη µια ή την άλλη πλευ­ρά.

Γιατί, επί­σης, απο­τε­λεί µια εύ­κο­λη εγκα­τά­λει­ψη ενός πο­λι­τι­κού ερ­γα­λεί­ου πάντα χρή­σι­µου για την Αρι­στε­ρά. Στην προ­ο­πτι­κή πχ της όξυν­σης των αµε­ρι­κα­νο-ευ­ρω­παϊ­κών σχέ­σε­ων, ελ­πί­ζου­µε ότι δεν θα «αν­θί­σει» κά­ποιος φιλο–Τραµπ αντιευ­ρω­παϊ­σµός, ή και αντί­στρο­φα κά­ποιος φι­λο-ΕΕ αντια­µε­ρι­κα­νι­σµός, αλλά ότι θα κα­τορ­θώ­σου­µε να κρα­τή­σου­µε µια γρα­µµή πλή­ρους ανε­ξαρ­τη­σί­ας και αυ­το­νο­µί­ας, δη­λα­δή ίσων απο­στά­σε­ων απέ­να­ντι και στις δύο πλευ­ρές.

Ισως µια κά­ποια σύγ­χι­ση να δη­µιουρ­γεί­ται από το γε­γο­νός ότι οι ανα­γκαί­ες ίσες απο­στά­σεις ήταν το 1914, όπως είναι και σή­µε­ρα, ένας ιδε­ο­λο­γι­κός προ­σα­να­το­λι­σµός, και όχι η άµεση πο­λι­τι­κή γρα­µµή πάλης. Συ­µπλη­ρω­νό­ταν τότε, όπως και πρέ­πει να συ­µπλη­ρώ­νε­ται σή­µε­ρα, από τα κα­θή­κο­ντα που ορί­ζει η προ­τρο­πή «στην ίδια µας τη χώρα είναι ο εχθρός!».

Ζώ­ντας και πα­λεύ­ο­ντας σε µια χώρα της Δύσης, είναι από­λυ­τη προ­τε­ραιό­τη­τα η σύ­γκρου­ση µε το ΝΑΤΟ, µε τις βά­σεις, µε το Rearm EU, µε τον «άξονα» µε το Ισ­ρα­ήλ, µε τους εξο­πλι­σµούς του Μη­τσο­τά­κη κοκ. Μόνον που αυτά και άλλα κα­θή­κο­ντα δεν µπο­ρούν να ξε­δι­πλω­θούν ει­λι­κρι­νά, µέσα από την έντα­ξη της δρά­σης σε ση­µαί­ες ξένες προς το ερ­γα­τι­κό κί­νη­µα και τις απε­λευ­θε­ρω­τι­κές προ­ο­πτι­κές της Αρι­στε­ράς.

Μια τε­λι­κή πα­ρα­τή­ρη­ση: ένας τέ­τοιος αντι­ι­µπε­ρια­λι­σµός, που ταυ­τί­ζε­ται µε τις προ­ο­πτι­κές του ερ­γα­τι­κού κι­νή­µα­τος από τα κάτω, δεν δι­καιού­ται να υπο­τι­µά τις ιµπε­ρια­λι­στι­κές φι­λο­δο­ξί­ες του ελ­λη­νι­κού κρά­τους στην Αν. Με­σό­γειο, µε τις πλά­τες των ΗΠΑ, της ΕΕ και του Ισ­ρα­ήλ. Η µόνη φι­λο-να­τοϊ­κή Αρι­στε­ρά που εµείς γνω­ρί­ζου­µε στην Ελ­λά­δα, είναι εκεί­νη που, υπό το πρί­σµα των σκο­πι­µο­τή­των στον ελ­λη­νο­τουρ­κι­κό αντα­γω­νι­σµό, υπο­βα­θµί­ζει ζη­τή­µα­τα όπως οι ελ­λη­νι­κοί εξο­πλι­σµοί, το σχέ­διο Αλε­ξαν­δρού­πο­λη, η πώ­λη­ση οι­κο­πέ­δων θα­λάσ­σιου χώρου, ακόµα και όταν πρό­κει­ται για διε­θνή ύδατα, ακόµα και όταν πω­λού­νται σε αµε­ρι­κα­νι­κούς γί­γα­ντες όπως οι Chevron-Exxon Mobil κλπ. Και δυ­στυ­χώς, σε αυτό το «στρα­τό­πε­δο» πε­ρι­λα­µβά­νο­νται και από­ψεις που, κατά τα άλλα, κα­µώ­νο­νται έναν σκλη­ρό «αντι­ι­µπε­ρια­λι­σµό», υπο­στη­ρί­ζο­ντας την πο­λι­τι­κή της Ρω­σί­ας ή της Κίνας στην α’ ή στη β’ γωνιά του πλα­νή­τη.

Στην πε­ρί­ο­δο που έρ­χε­ται θα χρεια­στού­µε έντα­ση της αντι­πο­λε­µι­κής δρά­σης, έντα­ξή της σε µια σαφή αντι­ι­µπε­ρια­λι­στι­κή πο­λι­τι­κή, και όλα αυτά σε σύν­δε­ση µε την αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή στρα­τη­γι­κή, που απαι­τεί πλήρη ανε­ξαρ­τη­σία και αυ­το­νο­µία απέ­να­ντι σε όλους τους «πό­λους» του πα­γκό­σµιου κα­πι­τα­λι­σµού και του εν­δοϊ­µπε­ρια­λι­στι­κού αντα­γω­νι­σµού.

https://rproject.gr/article/o-polypolisuos-einai-uia-nea-fasi-tis-iuperialistikis-ekuetalleysis-kai-katapiesis-ohi-telos