Η κρίση του αντιπολεµικού κινήµατος

Πώς µπορούµε να πληµµυρίσουµε ξανά τους δρόµους;

Ο ιµπε­ρια­λι­στι­κός πό­λε­µος των ΗΠΑ και Ισ­ρα­ήλ στο Ιράν και τον Λί­βα­νο, η γε­νο­κτο­νία στη Γάζα και τη Δ. Όχθη και η επι­κίν­δυ­νη συ­µµε­το­χή της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης, συ­νε­χί­ζο­νται µε αµεί­ω­το ρυθµό. Αν­θρώ­πι­νες ζωές χά­νο­νται κα­θη­µε­ρι­νά, ζω­τι­κές υπο­δο­µές κα­τα­στρέ­φο­νται, στο βωµό γε­ω­πο­λι­τι­κών αντα­γω­νι­σµών και οι­κο­νο­µι­κών αδιε­ξό­δων των κυ­ρί­αρ­χων του πλα­νή­τη.

Η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση προ­σα­ρµό­ζε­ται τα­χύ­τα­τα σε αυτό το ζο­φε­ρό τοπίο. Πέρα από τη µε­τα­φο­ρά τε­ρά­στιων δη­µό­σιων πόρων από τις κοι­νω­νι­κές ανά­γκες και την πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή προ­στα­σία στην πο­λε­µι­κή βιο­µη­χα­νία, η αντι­δρα­στι­κή στρο­φή της ΕΕ εντεί­νει το κλίµα µι­λι­τα­ρι­σµού στις ευ­ρω­παϊ­κές κοι­νω­νί­ες, όπως και την επί­θε­ση στα κοι­νω­νι­κά δι­καιώ­µα­τα και τις δη­µο­κρα­τι­κές ελευ­θε­ρί­ες.

Σπύρος Αντωνίου

Απέ­να­ντι στα «πα­τριω­τι­κά ιδε­ώ­δη», τους εξο­πλι­σµούς της φρί­κης και την πο­λε­µι­κή εµπλο­κή, απαι­τεί­ται µα­ζι­κό αντι­πο­λε­µι­κό κί­νη­µα, που θα αντι­τά­ξει δυ­να­µι­κά, µε­τα­ξύ άλλων, το να σπά­σει ο πο­λε­µο­χα­ρής άξο­νας Ελ­λά­δας-Κύ­πρου-Ισ­ρα­ήλ και να κλεί­σουν οι βά­σεις του ΝΑΤΟ. Διεκ­δι­κώ­ντας αυ­ξή­σεις στους µι­σθούς και τις συ­ντά­ξεις, λεφτά για υγεία και παι­δεία-όχι για οπλι­κά συ­στή­µα­τα.

Το αντι­πο­λε­µι­κό κί­νη­µα στην Ελ­λά­δα έχει βα­θιές ρίζες και µια ιδιαί­τε­ρη µα­χη­τι­κή πα­ρά­δο­ση. Η ενα­ντί­ω­ση προς τις διε­θνείς συ­µµα­χί­ες (ΝΑΤΟ, ΗΠΑ) του ελ­λη­νι­κού κα­πι­τα­λι­σµού και η κα­τα­δί­κη των δια­χρο­νι­κών κυ­βερ­νη­τι­κών επι­λο­γών, το κα­θι­στά ιδιαί­τε­ρα πο­λι­τι­κο­ποι­η­µέ­νο. Από τη δε­κα­ε­τία του ‹90 µέχρι σή­µε­ρα, οι δρό­µοι της Αθή­νας και της Θεσ­σα­λο­νί­κης έχουν «βου­λιά­ξει» αρ­κε­τές φορές. Στις αρχές του 21ου αιώνα, εκα­το­µµύ­ρια άν­θρω­ποι σε όλο τον κόσµο πλη­µµύ­ρι­σαν τις λε­ω­φό­ρους για να δια­µαρ­τυ­ρη­θούν ενά­ντια στην ει­σβο­λή στο Ιράκ. Ήταν η µε­γα­λύ­τε­ρη ταυ­τό­χρο­νη δια­δή­λω­ση στην αν­θρώ­πι­νη ιστο­ρία.

Σή­µε­ρα, παρά το γε­γο­νός ότι η υφή­λιος φλέ­γε­ται από την Ου­κρα­νία και τη Γάζα µέχρι το Ιράν και το Σου­δάν, οι δρό­µοι των δυ­τι­κών µε­γα­λου­πό­λε­ων πα­ρα­µέ­νουν, συ­γκρι­τι­κά, ήρε­µοι. Η υπο­χώ­ρη­ση του αντι­πο­λε­µι­κού κι­νή­µα­τος είναι το απο­τέ­λε­σµα µιας σύν­θε­της αλ­λη­λε­πί­δρα­σης γε­ω­πο­λι­τι­κών, κοι­νω­νι­κών και -κυ­ρί­ως- πο­λι­τι­κών πα­ρα­γό­ντων.

Πό­λε­µος στον Κόλπο

(1990-1991)

Με την ει­σβο­λή του Ιράκ στο Κου­βέιτ και την επέ­µβα­ση των ΗΠΑ, η Ελ­λά­δα είδε τις πρώ­τες µε­γά­λες αντι­πο­λε­µι­κές δια­δη­λώ­σεις της νέας επο­χής. Ο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σµός σά­ρω­νε πα­γκο­σµί­ως, τα κα­θε­στώ­τα του λε­γό­µε­νου «υπαρ­κτού» κα­τέρ­ρε­αν και τα ιδε­ο­λο­γή­µα­τα περί του «τέ­λους της ιστο­ρί­ας» κα­θο­δη­γού­σαν την πο­λι­τι­κή του Κων­στα­ντί­νου Μη­τσο­τά­κη, που προ­ω­θεί την πλήρη ταύ­τι­ση µε τα ιµπε­ρια­λι­στι­κά συ­µφέ­ρο­ντα των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ.

Τον Αύ­γου­στο του 1990, µε το ξε­κί­νη­µα των στρα­τιω­τι­κών προ­ε­τοι­µα­σιών για τον πρώτο πό­λε­µο του Κόλ­που, η κυ­βέρ­νη­ση Μη­τσο­τά­κη απο­δέ­χτη­κε τη συ­µµε­το­χή της στην ιµπε­ρια­λι­στι­κή εξό­ρµη­ση, µε τη Φρε­γά­τα «Λή­µνος» να ανα­χω­ρεί τον Σε­πτέ­µβρη για την Ερυ­θρά Θά­λασ­σα και να παίρ­νει µέρος στην επι­χεί­ρη­ση «Ασπί­δα της Ερή­µου», ως τις 5 Νο­ε­µβρί­ου 1990, όταν και τη θέση της πήρε η φρε­γά­τα «Έλλη». Οι µη­τέ­ρες των ναυ­τών διορ­γα­νώ­νουν συ­γκέ­ντρω­ση δια­µαρ­τυ­ρί­ας στο Ναύ­στα­θµο της Σα­λα­µί­νας, µε σύν­θη­µα «Όχι το Λή­µνος στον Περ­σι­κό».

Η νέα ηµε­ρο­µη­νία ανα­χώ­ρη­σης της φρε­γά­τας «Λή­µνος» για τον Περ­σι­κό, στις 9 Γε­νά­ρη του 1991, συ­µπί­πτει µε την ηµέρα που πρα­γµα­το­ποιού­νται µε­γά­λα συλ­λα­λη­τή­ρια, για τη δο­λο­φο­νία Τε­µπο­νέ­ρα. Την ίδια µέρα θα γίνει και αντι­πο­λε­µι­κή συ­γκέ­ντρω­ση στο Ναύ­στα­θµο της Σα­λα­µί­νας, µε πρω­το­βου­λία της εξω­κοι­νο­βου­λευ­τι­κής αρι­στε­ράς.

Με επι­στο­λή τους στον Τύπο, οι µη­τέ­ρες των ναυ­τών προ­σπα­θούν να απο­τρέ­ψουν και πάλι την απο­στο­λή: «Ζη­τά­µε από την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση να µη φύγει το Λή­µνος για τον Περ­σι­κό». Στις 10 Γε­νά­ρη οι δια­δη­λω­τές στην Αθήνα ξε­περ­νούν τους 100.000 και στή­νο­νται οδο­φρά­γµα­τα. Τα χη­µι­κά της ΕΛΑΣ πέ­φτουν µέσα στο κα­τά­στη­µα «Μα­ρού­σης» µε απο­τέ­λε­σµα να καούν 4 άν­θρω­ποι.

Τα ξη­µε­ρώ­µα­τα της 17ης Γε­νά­ρη 1991, η Βα­γδά­τη βο­µβαρ­δι­ζό­ταν µε πυ­ραύ­λους «Τό­µα­χο­ουκ». Είχε ξε­κι­νή­σει ο πρώ­τος πό­λε­µος του Κόλ­που, έχο­ντας ως αφο­ρµή την ει­σβο­λή ιρα­κι­νών στρα­τευ­µά­των στο Κου­βέιτ τον Αύ­γου­στο του 1990. Ήταν ο πό­λε­µος που αντι­προ­σώ­πευε την εποχή της πα­γκό­σµιας κυ­ριαρ­χί­ας του αµε­ρι­κα­νι­κού ιµπε­ρια­λι­σµού, όπως αυτή είχε δια­µορ­φω­θεί από το 1989 και έπει­τα. Και σε αυτή την εποχή των και­νούρ­γιων «διευ­θε­τή­σε­ων», ο ελ­λη­νι­κός κα­πι­τα­λι­σµός διεκ­δι­κού­σε ανα­βα­θµι­σµέ­νο ρόλο στη Μέση Ανα­το­λή και στα Βαλ­κά­νια.

Στα αντι­πο­λε­µι­κά συλ­λα­λη­τή­ρια στις 17 και 24/1, ενά­ντια στον πό­λε­µο και την ελ­λη­νι­κή συ­µµε­το­χή, µαζί µε τις µη­τέ­ρες των ναυ­τών από τις φρε­γά­τες «Έλλη» και «Λή­µνος», συ­µµε­τέ­χουν και τα µπλοκ των κα­τα­λη­ψιών. Το «να µη φύ­γουν οι φρε­γά­τες» γί­νε­ται µέρος των µα­θη­τι­κών αι­τη­µά­των στις κα­τα­λή­ψεις. Στις κα­τει­λη­µµέ­νες σχο­λές ορ­γα­νώ­νο­νται εκ­δη­λώ­σεις ενά­ντια στον πό­λε­µο µε τη συ­µµε­το­χή αντιρ­ρη­σιών συ­νεί­δη­σης. Η ίδια κυ­βέρ­νη­ση που δο­λο­φο­νεί αγω­νι­στές, συ­µµε­τέ­χει στη σφαγή γυ­ναι­κό­παι­δων στο Ιράκ. Το «κάτω η κυ­βέρ­νη­ση των δο­λο­φό­νων», γί­νε­ται κα­θο­λι­κό αί­τη­µα.

Να­τοϊ­κοί βο­µβαρ­δι­σµοί στη Γιου­γκο­σλα­βία (1999)

Ακόµα µια έντο­νη πε­ρί­ο­δος για το αντι­πο­λε­µι­κό κί­νη­µα στην Ελ­λά­δα. Η κοινή γνώµη ήταν συ­ντρι­πτι­κά (άνω του 90%) κατά των βο­µβαρ­δι­σµών, που στόχο είχε την ανα­τρο­πή του κα­θε­στώ­τος Μι­λό­σε­βιτς και την ανα­διά­τα­ξη του χάρτη των Βαλ­κα­νί­ων. Η συ­ναυ­λία στο Σύ­ντα­γµα, στις 26 Απρί­λη, έµει­νε στην ιστο­ρία ως µία από τις µε­γα­λύ­τε­ρες αντι­πο­λε­µι­κές συ­γκε­ντρώ­σεις στην Αθήνα, µε χι­λιά­δες κό­σµου να δί­νουν το παρών.

Στη Θεσ­σα­λο­νί­κη, δια­δη­λω­τές και λι­µε­νερ­γά­τες προ­σπά­θη­σαν να εµπο­δί­σουν τη διέ­λευ­ση να­τοϊ­κών κο­µβόι που κα­τευ­θύ­νο­νταν προς τα Βαλ­κά­νια µέσω του λι­µα­νιού της Θεσ­σα­λο­νί­κης ή το σι­δη­ρό­δρο­µο. Κατά την επί­σκε­ψη του Μπιλ Κλί­ντον στην Αθήνα τον Νο­έ­µβριο του 1999, έγι­ναν σφο­δρές συ­γκρού­σεις µε την αστυ­νο­µία και συ­µβο­λι­κές «δίκες» για εγκλή­µα­τα πο­λέ­µου.

Αφ­γα­νι­στάν (2001)

Μετά την επί­θε­ση στους Δί­δυ­µους Πύρ­γους, ο τότε πρό­ε­δρος των ΗΠΑ Τζ. Μπους Τζού­νιορ κή­ρυ­ξε τον πό­λε­µο στο Αφ­γα­νι­στάν, στο πλαί­σιο του «πο­λέ­µου ενά­ντια στην τρο­µο­κρα­τία». Το κλίκα τρο­µο­ϋ­στε­ρί­ας που καλ­λιερ­γού­σαν τα επι­τε­λεία των κρα­τού­ντων και τα συ­στη­µι­κά ΜΜΕ, ήταν εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λο να απο­κρου­στεί.

Αν και η κι­νη­το­ποί­η­ση για το Αφ­γα­νι­στάν το 2001 συχνά «σκιά­ζε­ται» ιστο­ρι­κά από την τε­ρά­στια έκρη­ξη του 2003 για το Ιράκ, απο­τέ­λε­σε τον συν­δε­τι­κό κρίκο και τη βάση πάνω στην οποία χτί­στη­κε το µε­τέ­πει­τα πα­γκό­σµιο κί­νη­µα. Ένα πο­λύ­µορ­φο κί­νη­µα που «έσπα­σε» την κοι­νω­νι­κή συ­ναί­νε­ση ακόµη και µέσα στην καρ­διά της ιµπε­ρια­λι­στι­κής µµη­τρό­πο­λης, των ίδιων των ΗΠΑ.

Στην Ελ­λά­δα, η κοινή γνώµη προ­σπα­θού­σε να ισορ­ρο­πή­σει ανά­µε­σα στο σοκ των επι­θέ­σε­ων της 11ης Σε­πτε­µβρί­ου και στην πα­ρα­δο­σια­κή της αντί­θε­ση στις στρα­τιω­τι­κές επε­µβά­σεις των ΗΠΑ. Μόλις ξε­κί­νη­σαν οι βο­µβαρ­δι­σµοί στο Αφ­γα­νι­στάν (7 Οκτω­βρί­ου 2001), τα αντα­να­κλα­στι­κά ήταν άµεσα. Λίγες µέρες µετά την έναρ­ξη των επι­χει­ρή­σε­ων, χι­λιά­δες δια­δη­λω­τές (κυ­ρί­ως από την Αρι­στε­ρά και φοι­τη­τι­κούς συλ­λό­γους) βά­δι­σαν προς την πρε­σβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα, µε σύν­θη­µα «Όχι στον πό­λε­µο των πο­λι­τι­σµών».

Σε µια πε­ρί­ο­δο που η διε­θνής ρη­το­ρι­κή ήταν «ή µαζί µας ή µε τους τρο­µο­κρά­τες», ήταν εξαι­ρε­τι­κά εύ­κο­λη η διο­λί­σθη­ση σε λο­γι­κές «ίσων απο­στά­σε­ων», όπως του τότε Συ­να­σπι­σµού. Είναι εν­δια­φέ­ρον ότι τότε στην Ελ­λά­δα υπήρ­χε και µια µε­γά­λη συ­ζή­τη­ση για το αν η χώρα θα έπρε­πε να στεί­λει στρα­τεύ­µα­τα (την ISAF) στο Αφ­γα­νι­στάν, κάτι που επί­σης τρο­φο­δό­τη­σε πολ­λές πο­ρεί­ες.

Το «καυτό» 2003

Στις 15 Φε­βρουα­ρί­ου 2003, πρα­γµα­το­ποι­ή­θη­κε µια συ­ντο­νι­σµέ­νη ηµέρα αντι­πο­λε­µι­κών δια­δη­λώ­σε­ων σε όλο τον κόσµο, κατά την οποία άν­θρω­ποι σε πε­ρισ­σό­τε­ρες από 600 πό­λεις εξέ­φρα­σαν την αντί­θε­σή τους στην επι­κεί­µε­νη ιµπε­ρια­λι­στι­κή ει­σβο­λή στο Ιράκ. Η ηµέρα αυτή χα­ρα­κτη­ρί­στη­κε από τους ερευ­νη­τές κοι­νω­νι­κών κι­νη­µά­των και το διε­θνή Τύπο της επο­χής ως «το µε­γα­λύ­τε­ρο γε­γο­νός δια­µαρ­τυ­ρί­ας στην αν­θρώ­πι­νη ιστο­ρία».

Σύ­µφω­να µε το BBC, έξι έως δέκα εκα­το­µµύ­ρια άν­θρω­ποι συ­µµε­τεί­χαν σε δια­δη­λώ­σεις σε έως και εξή­ντα χώρες του κό­σµου το Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κο 15 και 16 Φε­βρουα­ρί­ου 2003. Οι µε­γα­λύ­τε­ρες δια­δη­λώ­σεις έγι­ναν στην Ευ­ρώ­πη. Τρία εκα­το­µµύ­ρια στη Ρώµη και 1,5 εκατ. στη Μα­δρί­τη, βγή­καν στους δρό­µους ενά­ντια στην επι­κεί­µε­νη ει­σβο­λή στο Ιράκ. Στην Αθήνα πάνω από 150.000 άν­θρω­ποι (κά­ποιες εκτι­µή­σεις µι­λού­σαν για 200.000) κα­τέ­κλυ­σαν το κέ­ντρο. Δεν ήταν µόνο οι «συ­νή­θεις ύπο­πτοι» πο­λι­τι­κοί χώροι. Στο δρόµο χι­λιά­δες µα­θη­τές, ολό­κλη­ρες οι­κο­γέ­νειες και συν­δι­κά­τα.

Στις 28/2 σχο­λεία και πα­νε­πι­στή­µια έκλει­σαν µε αντι­πο­λε­µι­κή πα­νεκ­παι­δευ­τι­κή απερ­γία. Ακο­λού­θη­σαν δια­δη­λώ­σεις στο Πε­ντά­γω­νο και τη βάση της Σού­δας και του Άκτιου, ενά­ντια στην ελ­λη­νι­κή εµπλο­κή και τις διευ­κο­λύν­σεις προς τη «συ­µµα­χία των προ­θύ­µων» που ετοι­µα­ζό­ταν να αι­µα­το­κυ­λί­σει µετά το Αφ­γα­νι­στάν και το Ιράκ.

Με την έναρ­ξη του πο­λέ­µου στο Ιράκ, στις 20/3, χι­λιά­δες µα­θη­τές κα­τέ­λα­βαν τα σχο­λεία τους µε αντι­πο­λε­µι­κά αι­τή­µα­τα, κάτι που έδωσε µια φρέ­σκια, ορµη­τι­κή ενέρ­γεια στις δια­δη­λώ­σεις. ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ κη­ρύσ­σουν στάση ερ­γα­σί­ας ενά­ντια στον πό­λε­µο στις 21 Μάρτη και οι δρό­µοι γε­µί­ζουν και πάλι, µε αντι­πο­λε­µι­κές ιαχές. Στις 29/3 θα πρα­γµα­το­ποι­η­θεί αντι­πο­λε­µι­κή συ­ναυ­λία µε τη συ­µµε­το­χή πολ­λών καλ­λι­τε­χνών και µου­σι­κών συ­γκρο­τη­µά­των, που µε­τα­τρέ­πε­ται σε µια τε­ρά­στια µου­σι­κή συ­γκέ­ντρω­ση.

Οι πο­ρεί­ες της επο­χής προς την αµε­ρι­κα­νι­κή πρε­σβεία, µε εν­διά­µε­ση στάση τα γρα­φεία της ΕΕ και τη βρε­τα­νι­κή πρε­σβεία (του στε­νού φίλου των ΗΠΑ, Τ. Μπλερ), θα µεί­νουν στην ιστο­ρία για τη µα­ζι­κό­τη­τα και το δυ­να­µι­σµό τους. Οι στι­γµές αυτές δια­µόρ­φω­σαν τη συλ­λο­γι­κή µνήµη µιας ολό­κλη­ρης γε­νιάς. Για πρώτη φορά, η Αρι­στε­ρά, τα συν­δι­κά­τα και οι καλ­λι­τέ­χνες µι­λού­σαν την ίδια γλώσ­σα.

Ο διε­θνι­σµός είχε κάνει «step up», όπως θα λέ­γα­µε σή­µε­ρα. Υπήρ­χε η αί­σθη­ση ότι «εί­µα­στε µέρος κάτι µε­γα­λύ­τε­ρου» (του πα­γκό­σµιου κι­νή­µα­τος). Το διε­θνές κί­νη­µα κα­τόρ­θω­σε να συ­νεν­νοη­θεί και να ορ­γα­νώ­σει συ­ντο­νι­σµέ­νες αντι­πο­λε­µι­κές δια­δη­λώ­σεις, πρω­το­φα­νούς µε­γέ­θους. Πα­ρό­λο που δεν έφτα­σαν για να στα­µα­τή­σουν τον πό­λε­µο, το κί­νη­µα ύψωσε το δικό του ανά­στη­µα, αµφι­σβή­τη­σε την κυ­ριαρ­χία των «από πάνω» και έπει­σε εκα­το­µµύ­ρια ότι η µόνη πρα­γµα­τι­κή υπερ­δύ­να­µη είναι οι λαοί.

Οι ανα­φο­ρές των εφη­µε­ρί­δων της επο­χής, υπερ­το­νί­ζουν τη ση­µα­σία του ίντερ­νετ στην επι­τυ­χία της 15 Φλε­βά­ρη. Παρά τη συ­µβο­λή του νέου µέσου στην επι­τυ­χία της πα­γκό­σµιας κι­νη­το­ποί­η­σης, κα­θο­ρι­στι­κή ήταν η δράση «από τα κάτω» χι­λιά­δων ακτι­βι­στών, κι­νη­µα­τι­κών δι­κτύ­ων, συν­δι­κά­των, ορ­γα­νώ­σε­ων και κο­µµά­των της Αρι­στε­ράς. Και ει­δι­κά των δυ­νά­µε­ων που είχαν βρε­θεί στην πρώτη γρα­µµή του διε­θνούς κι­νή­µα­τος ενά­ντια στη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη κα­πι­τα­λι­στι­κή πα­γκο­σµιο­ποί­η­ση, µε τις εµβλη­µα­τι­κές µέρες δρά­σης στο Σιάτλ το 1999, την Πράγα το 2000, τη Γέ­νο­βα το 2021 και κε­ντρι­κό σύν­θη­µα το «ένας άλλος κό­σµος είναι εφι­κτός»!

Οι πα­ρα­πά­νω εµπει­ρί­ες υπήρ­ξαν επί­σης κο­µβι­κές για την κουλ­τού­ρα της ρι­ζο­σπα­στι­κής και αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κής Αρι­στε­ράς, στην Ελ­λά­δα. Μια κουλ­τού­ρα δια­λό­γου και σε­βα­σµού στην δια­φο­ρε­τι­κή άποψη µέσα από τη σύν­θε­ση. Μια κουλ­τού­ρα κοι­νής δρά­σης και δια­λε­κτι­κής σχέ­σης των κι­νη­µά­των µε το πο­λι­τι­κό υπο­κεί­µε­νο. Πάντα µαζί µε το αί­τη­µα για την ενό­τη­τα της Αρι­στε­ράς (και) στο πο­λι­τι­κό πεδίο.

Ένας από τους πιο ση­µα­ντι­κούς στα­θµούς σε αυτή την δια­δρο­µή υπήρ­ξε και η δράση του Ελ­λη­νι­κού Κοι­νω­νι­κού Φό­ρουµ ιδιαί­τε­ρα κατά το εξά­µη­νο της ελ­λη­νι­κής προ­ε­δρί­ας της ΕΕ το 2003. Οι δυ­νά­µεις που συ­γκρό­τη­σαν τον πρώτο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ έκα­ναν τα πρώτα κοινά τους βή­µα­τα µέσα σε αυτές τις διερ­γα­σί­ες.

Σή­µε­ρα, πε­ρισ­σό­τε­ρο από κάθε άλλη φορά, µπρο­στά στις µε­γά­λες προ­κλή­σεις, χρειά­ζε­ται να δι­δα­χθού­µε από τα θε­τι­κά στοι­χεία του 2003. Τόσο για τον τρόπο απο­τε­λε­σµα­τι­κής δρά­σης ενά­ντια στον πό­λε­µο, όσο και για τη µε­θο­δο­λο­γία ανα­συ­γκρό­τη­σης της ρι­ζο­σπα­στι­κής-αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κής Αρι­στε­ράς.

Ου­κρα­νία-Γά­ζα

Η ρω­σι­κή ει­σβο­λή στην Ου­κρα­νία δί­χα­σε αρ­χι­κά το πα­ρα­δο­σια­κό αντι­πο­λε­µι­κό κί­νη­µα ως προς τα αίτια, αλλά οι κι­νη­το­ποι­ή­σεις για την ει­ρή­νη πα­ρέ­µει­ναν πα­ρού­σες. Πρα­γµα­το­ποι­ή­θη­καν συ­ναυ­λί­ες στα Προ­πύ­λαια και πο­ρεί­ες προς τις πρε­σβεί­ες της Ρω­σί­ας και των ΗΠΑ, µε κε­ντρι­κό αί­τη­µα την απε­µπλο­κή της Ελ­λά­δας από την πα­ρο­χή στρα­τιω­τι­κού εξο­πλι­σµού.

Η υπό­θε­ση της Πα­λαι­στί­νης, µε τη θη­ριω­δία στη Γάζα, ανα­ζω­πύ­ρω­σε το αντι­πο­λε­µι­κό αί­σθη­µα και δια­µόρ­φω­σε ένα νέο δυ­να­µι­κό αγω­νι­στών/τριών. Οι µα­ζι­κές πο­ρεί­ες προς την ισ­ραη­λι­νή και την αµε­ρι­κα­νι­κή πρε­σβεία, µε έντο­νη συ­µµε­το­χή της νε­ο­λαί­ας, απαι­τώ­ντας «Λευ­τε­ριά στην Πα­λαι­στί­νη» και καµία συ­νερ­γα­σία µε το κρά­τος-τρο­µο­κρά­τη, αν και πιο αραιές πλέον, είχαν και έχουν τη ση­µα­σία τους. Όπως και µια σειρά ακτι­βι­σµών σε εµπο­ρι­κά και του­ρι­στι­κά λι­µά­νια, έξω από τον δια­γω­νι­σµό της Eurovision, η πα­νελ­λα­δι­κή ηµέρα δρά­σης στις 10/8/2025. Γε­γο­νό­τα που διέ­δω­σαν δυ­να­τά το µή­νυ­µα του «όχι στο όνοµα µας».

Γιατί υπο­χώ­ρη­ση;

Σε έναν κόσµο που το αδια­νό­η­το έχει γίνει ρου­τί­να, το «διε­θνές δί­καιο» έχει µε­τα­τρα­πεί σε «κου­ρε­λό­χαρ­το» και η απει­λή ενός γε­νι­κευ­µέ­νου πο­λέ­µου είναι ορατή, το αντι­πο­λε­µι­κό κί­νη­µα βρί­σκε­ται σε υπο­χώ­ρη­ση και στην Ελ­λά­δα και διε­θνώς. Εµφα­νί­ζε­ται µεν, αλλά σί­γου­ρα όχι µε το µέ­γε­θος των κι­νη­το­ποι­ή­σε­ων που απαι­τεί η πε­ρί­ο­δος. Το «γιατί» δεν έχει µια απλοϊ­κή απά­ντη­ση.

Το «τραύ­µα» του 2003 (και η απο­γο­ή­τευ­ση από τον κύκλο αγώ­νων 2010-15) πα­ρα­µέ­νει ζω­ντα­νό. Παρά τη µα­ζι­κό­τη­τα των δια­δη­λώ­σε­ων, οι κυ­βερ­νή­σεις αγνό­η­σαν τη λαϊκή βού­λη­ση και προ­χώ­ρη­σαν στον πό­λε­µο. Αυτή η εµπει­ρία δη­µιούρ­γη­σε ένα αί­σθη­µα µα­ταιό­τη­τας.

Στον πό­λε­µο του Βιετ­νάµ ή του Ιράκ, τα στρα­τό­πε­δα ήταν συχνά πιο ευ­διά­κρι­τα. Σή­µε­ρα, οι συ­γκρού­σεις είναι πο­λυ­πο­λι­κές και οι προ­πα­γαν­δι­στι­κοί µη­χα­νι­σµοί πιο εξε­λι­γµέ­νοι. Η δι­καιο­λό­γη­ση της ιµπε­ρια­λι­στι­κής ωµό­τη­τας και η ισλα­µο­φο­βία, έχουν απο­γειω­θεί στην προ­σχη­µα­τι­κή ρη­το­ρι­κή κρα­τι­κών αξιω­µα­τού­χων, στρα­το­κρα­τών και δου­λι­κών δη­µο­σιο­γρά­φων ή δια­νο­ού­µε­νων.

Η διε­θνής Αρι­στε­ρά, πα­ρα­δο­σια­κός φο­ρέ­ας του αντι­πο­λε­µι­κού λόγου, βρί­σκε­ται συχνά δι­χα­σµέ­νη ανά­µε­σα στην κα­τα­δί­κη του δυ­τι­κού ιµπε­ρια­λι­σµού και την ανά­γκη αντι­µε­τώ­πι­σης αυ­ταρ­χι­κών κα­θε­στώ­των. Αυτή η σύγ­χυ­ση «µου­διά­ζει» τα αντα­να­κλα­στι­κά της κοι­νω­νί­ας. Το ίδιο αρ­νη­τι­κά επι­δρούν και λα­θε­µέ­νες αντι­λή­ψεις για το ρόλο των «καλών κα­πι­τα­λι­στών», στη Μόσχα ή το Πε­κί­νο.

Η συ­νε­χής ροή ει­κό­νων κα­τα­στρο­φής µέσω των social media έχει οδη­γή­σει σε έναν ιδιό­τυ­πο εθι­σµό στη βία. Ο πό­λε­µος έχει πάψει να θε­ω­ρεί­ται «έκτα­κτο γε­γο­νός» και έχει µε­τα­τρα­πεί σε µια θλι­βε­ρή κα­νο­νι­κό­τη­τα. Η οι­κο­νο­µι­κή ανα­σφά­λεια, ο πλη­θω­ρι­σµός και η ενερ­γεια­κή κρίση έχουν τη δική τους επί­δρα­ση. Η πάλη για την επι­βί­ω­ση στο σπίτι συχνά εκτο­πί­ζει την αλ­λη­λεγ­γύη για όσους πε­θαί­νουν σε µα­κρι­νά µέ­τω­πα.

Το βάρος της επί­θε­σης του συ­στή­µα­τος και όλων των πα­ρα­πά­νω λόγων, σί­γου­ρα εµπο­δί­ζουν την επα­νε­µφά­νι­ση ενός πολύ ισχυ­ρού αντι­πο­λε­µι­κού κι­νή­µα­τος. Είναι όµως η µισή αλή­θεια. Η άλλη µισή είναι πο­λι­τι­κή: η απο­δυ­νά­µω­ση των κοι­νω­νι­κών και πο­λι­τι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων της Αρι­στε­ράς. Οι δε­σµοί της µε τον κόσµο της ερ­γα­σί­ας, που έχουν ατο­νή­σει. Η ση­µε­ρι­νή κα­τά­στα­ση των σω­µα­τεί­ων και των πο­λι­τι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων και η µε­τα­τό­πι­ση του ιδε­ο­λο­γι­κού και πο­λι­τι­κού άξονα δε­ξιό­τε­ρα. Τα αντι­πο­λε­µι­κά κι­νή­µα­τα αν­θί­ζουν πιο εύ­κο­λα σε συν­θή­κες γε­νι­κευ­µέ­νης κι­νη­µα­τι­κής ανά­τα­σης, που χτί­ζουν την αυ­το­πε­ποί­θη­ση των αν­θρώ­πων να αγω­νι­στούν για µια άλλη κοι­νω­νία, χωρίς πο­λέ­µους, εκµε­τάλ­λευ­ση και κα­τα­πί­ε­ση.

Ο ρόλος της Αρι­στε­ράς στη συ­γκρό­τη­ση και την εξέ­λι­ξη του αντι­πο­λε­µι­κού κι­νή­µα­τος υπήρ­ξε ιστο­ρι­κά κα­θο­ρι­στι­κός, λει­τουρ­γώ­ντας ως ο βα­σι­κός ιδε­ο­λο­γι­κός και ορ­γα­νω­τι­κός κα­τα­λύ­της. Αυτή είναι που µπο­ρεί να µπο­λιά­σει τις συ­νει­δή­σεις των αν­θρώ­πων, υπεν­θυ­µί­ζο­ντας ότι η πάλη για την ει­ρή­νη συν­δέ­ε­ται µε τον αγώνα για κοι­νω­νι­κή δι­καιο­σύ­νη. Ότι ο πό­λε­µος είναι η οδυ­νη­ρή έκ­φρα­ση των ιµπε­ρια­λι­στι­κών αντα­γω­νι­σµών και της κα­πι­τα­λι­στι­κής συσ­σώ­ρευ­σης. Η απο­δό­µη­ση της κρα­τι­κής προ­πα­γάν­δας, η ανά­δει­ξη της τα­ξι­κής διά­στα­σης του πο­λέ­µου (οι φτω­χοί είναι αυτοί που θυ­σιά­ζο­νται στα πεδία των µαχών για τα συ­µφέ­ρο­ντα της κυ­ρί­αρ­χης τάξης), σπά­ζο­ντας τα δεσµά του εθνι­κι­σµού και καλ­λιερ­γώ­ντας τη φιλία µε­τα­ξύ των λαών, είναι γρα­µµέ­να στις αντι­µι­λι­τα­ρι­στι­κές ση­µαί­ες των κα­λύ­τε­ρων πα­ρα­δό­σε­ών της.

Ανά­τα­ξη

Για να ανα­γεν­νη­θεί το αντι­πο­λε­µι­κό κί­νη­µα, δεν αρκεί να ανα­πο­λού­µε τις δόξες του πα­ρελ­θό­ντος. Χρειά­ζε­ται µια νέα στρα­τη­γι­κή που να συν­δέ­ει τον αντι­πο­λε­µι­κό-αντι­ι­µπε­ρια­λι­στι­κό αγώνα, µε την πάλη ενά­ντια στην κυ­βέρ­νη­ση της ΝΔ και την αστι­κή οµο­φω­νία. Με επε­ξερ­γα­σµέ­νο ιδε­ο­λο­γι­κό εξο­πλι­σµό και ανα­βα­θµι­σµέ­νη δράση.

Η δύ­να­µη του κι­νή­µα­τος βρί­σκε­ται στην κοι­νω­νι­κή κι­νη­το­ποί­η­ση που γί­νε­ται «ενο­χλη­τι­κή». Συν­δι­κά­τα, φοι­τη­τι­κοί σύλ­λο­γοι, το­πι­κές συλ­λο­γι­κό­τη­τες, καλ­λι­τέ­χνες και η Αρι­στε­ρά χρειά­ζε­ται να συ­να­ντη­θούν σε µα­χη­τι­κές-ενω­τι­κές δρά­σεις. Σε πο­ρεί­ες, ακτι­βι­σµούς και εκ­δη­λώ­σεις ενη­µέ­ρω­σης. Η άρ­νη­ση συ­µµε­το­χής στην πο­λε­µι­κή µη­χα­νή (π.χ. λι­µε­νερ­γά­τες που αρ­νού­νται να φορ­τώ­σουν όπλα) είναι µια µορφή άµε­σης δρά­σης που έχει πρα­γµα­τι­κό απο­τέ­λε­σµα. Με διε­θνι­στι­κή αλ­λη­λεγ­γύη στους αγω­νι­ζό­µε­νους λαούς και κα­τα­δί­κη κάθε βί­αι­ης ει­σβο­λής.

Την εποχή των fake news, η εκ­παί­δευ­ση γύρω από τα αίτια των πο­λέ­µων είναι απα­ραί­τη­τη. Το κί­νη­µα κα­λεί­ται να χτί­σει δικά του δί­κτυα πλη­ρο­φό­ρη­σης που θα ανα­δει­κνύ­ουν τις φωνές των θυ­µά­των µέσα στις εµπό­λε­µες ζώνες και τις πρα­γµα­τι­κές αι­τί­ες των συ­γκρού­σε­ων: την εκµε­τάλ­λευ­ση πόρων, την ιµπε­ρια­λι­στι­κή κυ­ριαρ­χία, τις κα­πι­τα­λι­στι­κές κρί­σεις, την ελ­λη­νι­κή συ­µµε­το­χή. Με επε­ξή­γη­ση ότι οι πο­λε­µι­κές συ­γκρού­σεις τρο­φο­δο­τούν τον πλη­θω­ρι­σµό, πλήτ­το­ντας κυ­ρί­ως τα λαϊκά στρώ­µα­τα.

Βέ­βαια για όλα αυτά χρεια­ζό­µα­στε µια ισχυ­ρή Αρι­στε­ρά, ανε­ξάρ­τη­τη από την απάτη του «εθνι­κού συ­µφέ­ρο­ντος», που θα ενο­ποιεί τα επι­µέ­ρους κι­νή­µα­τα και θα πο­λι­τι­κο­ποιεί το αί­τη­µα για ει­ρή­νη. Το σύν­θη­µα «λεφτά για την Παι­δεία και την Υγεία, όχι για του πο­λέ­µου τα σφα­γεία» είναι πιο επί­και­ρο από ποτέ. Πρέ­πει να ανα­δει­χθεί ότι οι εξω­φρε­νι­κοί εξο­πλι­στι­κοί προ­ϋ­πο­λο­γι­σµοί στε­ρούν πο­λύ­τι­µους πό­ρους από το κοι­νω­νι­κό κρά­τος και την αντι­µε­τώ­πι­ση της κλι­µα­τι­κής κρί­σης.

Ο πό­λε­µος δεν είναι µόνο αν­θρω­πι­στι­κή κα­τα­στρο­φή, είναι και τα­ξι­κή επί­θε­ση στους ερ­γα­ζό­µε­νους της ίδιας της χώρας που τον διε­ξά­γει. Όπως το κυ­νή­γι της ICE του Τραµπ. Όπως το «τα κε­φά­λια µέσα» γιατί τώρα έχου­µε πό­λε­µο, που καλ­λιερ­γεί η δική µας κυ­βέρ­νη­ση στην απαί­τη­ση για αυ­ξή­σεις µι­σθών και κοι­νω­νι­κές κα­τοι­κί­ες.

Η ιστο­ρία δι­δά­σκει ότι η οργή των λαών µπο­ρεί να αργεί, αλλά όταν ξεσπά, γί­νε­ται χεί­µαρ­ρος. Η πρό­κλη­ση των και­ρών µας είναι να µε­τα­τρέ­ψου­µε το «µού­δια­σµα» σε συ­νει­δη­τή δράση, υπεν­θυ­µί­ζο­ντας ότι η κί­νη­ση των απλών αν­θρώ­πων είναι το µο­να­δι­κό όπλο που µπο­ρεί να σι­γή­σει τα κα­νό­νια και να γκρε­µί­σει κάθε βε­βαιό­τη­τα.

https://rproject.gr/article/i-krisi-toy-antipoleuikoy-kiniuatos