Υπάρχει μια τρομακτική αλλαγή που συντελείται στην αγορά εργασίας τα τελευταία χρόνια: η κανονικοποίηση της υπερεργασίας. Οχι ως εξαίρεση σε περιόδους αιχμής, αλλά ως νέο «default». Με νομοθετικές παρεμβάσεις που διευκολύνουν τα ευέλικτα ωράρια, την ατομική διαπραγμάτευση και τη διεύρυνση του χρόνου εργασίας, η κυβέρνηση της Ν.Δ. στην πραγματικότητα θεσμοθέτησε την υπερεργασία.
Λευτέρης Καρχιμάκης*
Το αφήγημα είναι γνώριμο: περισσότερη ευελιξία σημαίνει περισσότερες δουλειές, περισσότερη ανταγωνιστικότητα, περισσότερη ανάπτυξη. Στην πράξη, όμως, η «ευελιξία» μεταφράστηκε σε μεγαλύτερη ανασφάλεια για τον εργαζόμενο και σε περισσότερο χρόνο δουλειάς χωρίς αντίστοιχη αύξηση αποδοχών ή ποιότητας ζωής. Η Ελλάδα ήταν ήδη από τις χώρες με τις περισσότερες ώρες εργασίας στην Ευρώπη. Αντί να δούμε μια στρατηγική σύγκλισης προς τα πιο ισορροπημένα μοντέλα, επιλέχθηκε η αντίθετη κατεύθυνση: περισσότερη δουλειά, πιο φτηνά, πιο ευέλικτα. Αλλά εδώ βρίσκεται και η αντίφαση. Αν περισσότερες ώρες εργασίας έφερναν ανάπτυξη, η Ελλάδα θα ήταν ήδη πρωταθλήτρια. Δεν είναι. Η υπερεργασία έχει οικονομικό και κοινωνικό κόστος:
– Μειωμένη παραγωγικότητα λόγω κόπωσης
– Περισσότερα εργατικά ατυχήματα
– Ψυχική και σωματική φθορά
– Υποβάθμιση της οικογενειακής και κοινωνικής ζωής
– Αποθάρρυνση της συμμετοχής των νέων στην αγορά εργασίας
Με απλά λόγια είναι ένα μοντέλο που «καίει» ανθρώπους για να κρατήσει χαμηλά το κόστος. Το ερώτημα είναι απλό: Θέλουμε μια οικονομία που ανταγωνίζεται με φτηνή και εξαντλητική εργασία ή μια οικονομία που επενδύει στην παραγωγικότητα, την καινοτομία και την ποιότητα ζωής; Η απάντηση που δίνει το ΠΑΣΟΚ είναι σαφής: Αλλαγή παραδείγματος. Κεντρικός άξονας αυτής της αλλαγής είναι η σταδιακή μείωση του χρόνου εργασίας. Οχι ως «παροχή», αλλά ως αναπτυξιακή στρατηγική. Λιγότερες ώρες, καλύτερη απόδοση, υψηλότερη ποιότητα ζωής.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόταση για 4ήμερη εργασία δεν είναι ουτοπία. Είναι μια πολιτική που δοκιμάζεται ήδη σε πολλές χώρες και επιχειρήσεις, με θετικά αποτελέσματα: αύξηση παραγωγικότητας, μείωση απουσιών, καλύτερη ισορροπία εργασίας-ζωής. Παράλληλα, η μείωση των ωρών εργασίας λειτουργεί και ως εργαλείο αναδιανομής. Σε μια αγορά όπου η τεχνολογία αυξάνει την αποδοτικότητα, το ερώτημα δεν είναι αν θα παράγουμε περισσότερο, αλλά πώς θα μοιραστεί αυτό το «περισσότερο».
Θα το καρπωθούν μόνο οι επιχειρήσεις και τα golden boys ή θα μεταφραστεί και σε περισσότερο ελεύθερο χρόνο για τους εργαζόμενους; Η επιλογή της Ν.Δ. δείχνει προς την πρώτη κατεύθυνση. Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ, προς τη δεύτερη. Φυσικά, η μετάβαση δεν μπορεί να γίνει άναρχα. Χρειάζεται:
• Συλλογικές συμβάσεις που θα ορίζουν σαφώς τα ωράρια
• Ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών για την αποτροπή καταχρήσεων
• Κίνητρα για επιχειρήσεις που υιοθετούν μειωμένο χρόνο εργασίας χωρίς μείωση αποδοχών
• Σταδιακή εφαρμογή ανά κλάδο, με βάση τις ιδιαιτερότητες κάθε τομέα
Αυτό που δεν χρειάζεται είναι να συνεχίσουμε να βαφτίζουμε την υπερεργασία «ευελιξία».
Tο ερώτημα που τίθεται και θα τεθεί και πάνω από τις εθνικές κάλπες είναι πολιτικό, είναι αξιακό αλλά βασικά είναι ένα ερώτημα που αφορά το πώς θέλουμε να ζούμε. Θέλουμε μια κοινωνία όπου δουλεύουμε για να ζούμε με αξιοπρέπεια ή μια δυστοπία όπου δεν ζούμε, απλώς επιβιώνουμε για να δουλεύουμε και να υπηρετούμε τα υπερκέρδη κάποιων λίγων;
Θα συνεχίσουμε σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που προσιδιάζει στη Νοτιοανατολική Ασία του ’90, δηλαδή χαμηλοί μισθοί και υπερεργασία, ή θα βασίσουμε την προοπτική της χώρας μας σε θέσεις εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας, με αύξηση της παραγωγικότητας και μειωμένο χρόνο εργασίας χωρίς μείωση των αποδοχών;
*Συντονιστής της Ομάδας Προγράμματος του ΠΑΣΟΚ
https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/510584_na-kanonizoyme-repo-kathe-deytera
Σχόλια (0)