Πάντα είχαν ενδιαφέρον οι αντιθετικές έννοιες. Πέραν του ότι πουλάνε κι αυξάνουν την τιμή της φούσκας -εννοώντας ανύπαρκτες ειδυλλιακές καταστάσεις ή πολιτικές-, μονίμως παραπλανούν. Οι αντι-δαίμονες πάντα καθορίζονταν από τους δαίμονες, και αντιστρόφως. Το θέμα είναι να κρατάμε ομπρέλα στο δημόσιο φάλτσο.
Θανάσης Βασιλείου
Κάτι τέτοιο είχε προσπαθήσει να κάνει ο Ουίλιαμ Μπλέικ στο έργο του «Οι Γάμοι του Ουρανού και της Κόλασης» – ένα από τα αριστουργήματα της αγγλικής λογοτεχνίας. Ο Μπλέικ με τους εκστασιασμούς του τρελού αλλά και τη λογική του διεισδυτικού παρατηρητή της ανθρώπινης περιπέτειας, στη σύνθεση του «Γάμου» ανέτρεπε κάθε προσδοκία του αναγνώστη, υποστηρίζοντας (όπως οι αρχαίοι ή ο Σωκράτης) ότι αυτό που ονομάζουμε «δαίμονες» μπορεί να συμβολίζει ενέργεια, δημιουργικότητα, εξέγερση ή και αναπόδραστη μοίρα, ενώ αυτό που ονομάζουμε «αντι-δαίμονες» (ή «αγγέλους») μπορεί να συμβολίζει την αυστηρή οργάνωση, την άκαμπτη τάξη – ας πούμε το «σιδερένιο κλουβί» στο οποίο ο Μαξ Βέμπερ είδε την αχίλλειο πτέρνα του υπέρμετρου εξορθολογισμού της ζωής και, ίσως, το μεγάλο κουσούρι των κυρίαρχων ιρασιοναλισμών.
Με άλλα λόγια, αξίζει να προσέξουμε πώς θα σκεφτούμε τις δύο πλευρές. Να φανταστούμε έναν «αντι-δαίμονα» ως κάτι αντίθετο του δαίμονα ή αλλιώς, ως έναν ετεροπροσδιορισμό της διαδικασίας που γεμίζει την αυλή, τον δρόμο και το μυαλό μας με «δαίμονες» κάθε είδους; Να απαντήσουμε στο πώς οι πιο σκοτεινοί τύποι κάθονται στις πιο φωτισμένες θέσεις.
Με τη μακροχρόνια άσκηση πάνω στη μυγοπαγίδα και τα λοιπά λατρευτικά τυπικά, είναι δύσκολο να κινηθούμε «πέραν του καλού και του κακού» όπως είχε προσπαθήσει ο Νίτσε.
Είναι δύσκολο να μην ταυτίσουμε τους δαίμονες με το «απόλυτο κακό» και τους «αντι-δαίμονες» με το απόλυτο καλό. Οταν το κάνουμε, όμως, διαπράττουμε το σφάλμα της αγκιστρωμένης σκέψης. Είναι σαν να κρατάμε από τη «Θεία Κωμωδία» μόνο τον «Παράδεισο» και την «Κόλαση» με την περίφημη προμετωπίδα «Ξεχάστε κάθε ελπίδα, εσείς που μπαίνετε…», και να πετάμε το «Καθαρτήριο»: το πιο «ζωντανό», το πιο ελπιδοφόρο κομμάτι όλης της διαδρομής· χάνουμε το βουνό με τους αναβαθμούς της εξαγνιστικής διαδικασίας που ανεβαίνει αυτός που θέλει κάτι πραγματικά καλύτερο – που βαδίζει προς τα πάνω.
Το ζήτημα είναι ότι στα ποιητικά και φιλοσοφικά κείμενα που προσεγγίζουν ιδέες με δαίμονες και αντι-δαίμονες, προστίθενται και αρκετά άλλα, κυρίως, μανιφέστα και κοινωνικο-πολιτικές αναλύσεις, που για χρόνια έδιναν τον ρυθμό των διαχωρισμών, των διακρίσεων, των συγκαλύψεων κοκ. Θυμηθείτε την ισορροπία των παλαιών υπερδυνάμεων. Υστερα από μισό αιώνα αντιθετικών προσεγγίσεων, οι μεν Ανατολικοί λάτρεψαν το δυτικό μότο «βάλε παγάκια στα ποτά, όσο κρατάει το πάρτι», οι δε Δυτικοί το ανατολικό μότο «εμείς κάνουμε πως τους νοιαζόμαστε και αυτοί κάνουν πως μας πιστεύουν». Βέβαια, τέτοια μοτίβα έχουν ένα μόνο ανθεκτικό αποτέλεσμα. Βολεύουν τους λίγους και βασανίζουν τους πολλούς.
Αλλά τι λέει ο κόσμος για τους διαχωρισμούς, για το καλύτερο ή το χειρότερο, για τους δαίμονες και τους αντι-δαίμονες; Τι λένε στις δημοσκοπήσεις; Ποιοι είναι οι δαίμονες και ποιοι οι αντι-δαίμονες; Η κυβέρνηση που μας κοροϊδεύει υποσχόμενη ότι, αύριο, θα σταματήσει να μας κοροϊδεύει; Η αντιπολίτευση που υπόσχεται την ειλικρίνεια που λείπει από την κυβέρνηση, για να μπορεί να κοροϊδεύει όταν θα γίνει αυριανή κυβέρνηση; Η Κοβέσι τι είναι; Και πού μπαίνει το 80% που τη στηρίζει; Ποιος είναι ο τοξικός και ποιος ο αντι-τοξικός; Ο Τραμπ τι είναι;
Δεδομένων των ανισοτήτων που, έτσι, συγκαλύπτονται και βγαίνουν από το κάδρο, της πολιτικής δυσμορφίας που πλασάρεται για μοντέλο, της πόλωσης, του σκοπιμοθηρικού «masterclass» στην εποικοδομητική βλακεία που επιτρέπει στους πάντες να συμφωνούν ότι διαφωνούν, δεδομένης της φτώχειας του σκηνικού, οι περισσότεροι κάνουν τον σταυρό τους (πιστοί ή όχι) και δεν θέλουν να ακούσουν κουβέντα για υποσχέσεις παραδείσων. Σαν να ζουν σε «έρημη χώρα», αποσυρμένοι, σχεδόν στοιχειωμένοι, εξαϋλωμένοι πολιτικά, σαν «πνεύματα» σε διαρκή σύγκρουση και καχυποψία.
https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/510827_daimones-kai-anti-daimones-ena-dimosio-faltso
Σχόλια (0)