Ο δρόμος της διεκδίκησης μέσα από τους χώρους δουλειάς και τα συνδικάτα, τις συλλογικότητες στις γειτονιές, η απαίτηση για πραγματικές αυξήσεις στους μισθούς, η κατάργηση των φόρων στα βασικά είδη, στα καύσιμα και την ενέργεια, αποτελούν μονόδρομο.
Σπύρος Αντωνίου
Μπροστά σε μια ασφυκτική συνθήκη βρίσκεται καθημερινά ο κόσμος που ζει από τη δουλειά του, καθώς η ακρίβεια έχει μετατραπεί σε δομική κοινωνική κρίση.
Ο πληθωρισμός λειτουργεί ως αδηφάγος μηχανισμός που «καταπίνει» το εργατικό εισόδημα, εξανεμίζοντας την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων πριν καν τελειώσει ο μήνας. Ενώ οι τιμές σε τρόφιμα, ενέργεια και βασικά αγαθά καλπάζουν, οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι στα χαμηλότερα επίπεδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οδηγώντας ολοένα ευρύτερα τμήματα του πληθυσμού σε απόγνωση.
Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Σεπτέμβριο, εκτινάχθηκε στο 5,1%, έναντι ανόδου κατά 3,8% στην Ευρωζώνη, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat. Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο πληθωρισμού στην Ευρωζώνη εδώ και τρία χρόνια. Οι συνεχείς αυξήσεις στα τρόφιμα, έχουν ήδη καταστήσει ανενεργή την «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών» σε ορισμένους κωδικούς, ενώ παράλληλα συνεχίζεται η τροφοδότηση της κερδοσκοπίας στην κατοικία.
Κυβερνητικό «άλλοθι»
Αναμφίβολα, η παγκόσμια οικονομία σημαδεύεται από μεγάλη αναταραχή: την ενεργειακή κρίση που παροξύνεται από τις πολεμικές συγκρούσεις στο Ιράν και την Ουκρανία, την έκρηξη στις τιμές των καυσίμων και το ράλι των ομολόγων, την αύξηση των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες που καθιστούν το χρήμα «ακριβό», τους ορατούς κινδύνους ενός νέου χρηματοπιστωτικού κράχ. Ωστόσο, η κυβέρνηση Μητσοτάκη χρησιμοποιεί συστηματικά τη διεθνή συγκυρία ως βολικό άλλοθι για να συγκαλύψει τις δικές της πολιτικές ευθύνες και την απροθυμία της να φορολογήσει τα υπερκέρδη των επιχειρήσεων.
Στην πράξη, η ακρίβεια στην Ελλάδα αποκτά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά λόγω κυβερνητικών επιλογών. Η άρνηση ουσιαστικής μείωσης των έμμεσων φόρων (όπως ο ΦΠΑ στα τρόφιμα και ο ΕΦΚ στα καύσιμα, όπου πάνω από το ήμισυ της τιμής της αμόλυβδης καταλήγει στα κρατικά ταμεία) συνιστά ένα «ληστρικό καπέλο» φόρων. Πρόκειται για μια πολιτική που συντηρεί τα «ματωμένα» πλεονάσματα (6,53 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο 2026) μέσω του πληθωρισμού.
Στο τέλος του 2021, ΦΠΑ και ΕΦΚ απέδωσαν μαζί περίπου 24,1 δισ. ευρώ. Στο τέλος του 2026 προβλέπεται να έχουν αποδώσει σχεδόν 36,8 δισ. ευρώ. Πρόκειται για αύξηση περίπου 12,7 δισ. ευρώ ή 52,6%. Η χρονική σύμπτωση με την περίοδο του υψηλού πληθωρισμού είναι προφανής. Όσο οι ονομαστικές τιμές ανεβαίνουν, ο αναλογικός ΦΠΑ αποδίδει περισσότερα ευρώ. Και αυτό σημαίνει ότι ένα μέρος του κόστους της ακρίβειας για τον καταναλωτή μετατρέπεται ταυτόχρονα σε υψηλότερα φορολογικά έσοδα.
Το ιερατείο των Βρυξελλών απορρίπτει τα αιτήματα για δραστικές παρεμβάσεις στις τιμές της ενέργειας και των καυσίμων, οχυρωμένο πίσω από τη δημοσιονομική «ευελιξία» του 0,6% του ΑΕΠ της «εθνικής ρήτρας διαφυγής», που ισχύει ήδη για πολεμικές δαπάνες και ενέργεια. Και ο Μητσοτάκης συνεχίζει να στέλνει επιστολές στην Ούρσουλα, για να δικαιολογήσει την αδράνειά του, όταν έχει τη δυνατότητα να μειώσει τον ΕΦΚ ή τον ΦΠΑ στα καύσιμα, χωρίς έγκριση της Κομισιόν. Αλλά είπαμε. Το υπερπλεόνασμα βρίσκεται πάνω από την ουσιαστική στήριξη της κοινωνίας.
Ρεκόρ κερδών
Την ώρα που η συντριπτική πλειοψηφία του κόσμου μετράει τα κέρματα για να βγάλει την εβδομάδα, τα εταιρικά κέρδη των μεγάλων επιχειρήσεων, των τραπεζών και των ενεργειακών ομίλων καταγράφουν ιστορικά ρεκόρ, όπως δείχνουν τα αποτελέσματα των εισηγμένων στο ελληνικό χρηματιστήριο για το πρώτο εξάμηνο του 2026. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για καθαρά κέρδη που θα προσεγγίσουν τα 13 δισ. ευρώ, έπειτα μάλιστα από τρεις διαδοχικές χρήσεις ιστορικά υψηλών επιδόσεων. Τράπεζες και διυλιστήρια έχουν κυρίαρχη θέση στη διαμόρφωση της συνολικής επίδοσης. Σχεδόν το 51% των καθαρών κερδών του συνόλου προέρχεται από τις συστημικές τράπεζες, τη Motor Oil και τη Helleniq Energy.
Η έκρηξη της κερδοφορίας οδήγησε με τη σειρά της σε ιστορικό υψηλό ρεκόρ διανομής των μερισμάτων που έφθασαν τα 6,2 δισ. ευρώ. Μια αύξηση της φορολόγησης των μερισμάτων (σήμερα φορολογούνται αυτοτελώς με τον προκλητικό συντελεστή 5%), θα απέφερε σημαντικά έσοδα που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε κοινωνική πολιτική. Συγχρόνως, οι μισθοί στην Ελλάδα και το ποσοστό φτώχειας έχουν από τις χειρότερες επιδόσεις πανευρωπαϊκά. Αυτή ακριβώς η φθηνή εργατική δύναμη είναι το βασικό συστατικό της κυβερνητικής συνταγής οικονομικής μεγέθυνσης.
Απέναντι στο εκρηκτικό κοκτέιλ ακρίβειας, τα κυβερνητικά μέτρα αποδεικνύονται ανεπαρκή, χωρίς να ακυρώνουν την «αφαίμαξη» των πολλών. Πρόκειται για παροχές-ασπιρίνες και πολιτικές εξαπάτησης, οι οποίες εξανεμίζονται πριν καν φτάσουν στους δικαιούχους, αφήνοντας απροστάτευτα τα νοικοκυριά απέναντι στα χρέη και την ενεργειακή φτώχεια.
Όταν το πετρέλαιο κίνησης και η αμόλυβδη βρίσκονται σε δυσθεώρητα ύψη, μια ενίσχυση της τάξης των 15–20 λεπτών που ισχύει μάλιστα «προσωρινά» για μόλις 15 ημέρες συνιστά εμπαιγμό. Η κυβέρνηση δεσμεύτηκε ότι το πετρέλαιο θέρμανσης «θα κρατηθεί κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο», όταν η αντίστοιχη τιμή εκκίνησης κυμαινόταν γύρω στα 1,13 ευρώ το λίτρο.
Ουσιαστικά, το κράτος επιστρέφει με το σταγονόμετρο ένα ελάχιστο κλάσμα από τα υπερέσοδα του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων που εισπράττει καθημερινά λόγω του πληθωρισμού. Ταυτόχρονα, αφήνει τα καρτέλ να οργιάζουν σε όλη την αλυσίδα των προϊόντων, με τυπικούς ελέγχους μόνο στο ράφι.
Η κοινωνική δυσαρέσκεια εντείνεται όμως και από την προκλητική στάση κυβερνητικών στελεχών, η ρητορική των οποίων συχνά παραπέμπει σε σύγχρονες «Μαρίες Αντουανέτες». Όσοι/ες δυσκολεύονται να ζήσουν ακούν με οργή συμβουλές περί «οικονομίας» και περικοπών στον καφέ απ› έξω, σαν η φτώχεια να είναι ζήτημα ατομικής διαχείρισης.
Η δε κορύφωση της αλαζονείας εκδηλώνεται όταν η κυβέρνηση επιχειρεί να απαξιώσει τις αντιδράσεις, φτάνοντας στο σημείο να επικαλείται την κίνηση στους δρόμους και το καλοκαιρινό μαύρισμα, ως δήθεν τεκμήρια ευημερίας, αποκαλύπτοντας μια βαθύτατη αναλγησία και άγνοια για τους «κακομοίρηδες» που παλεύουν να επιβιώσουν. Αλλά και για ποιες κοινωνικές μερίδες κάνει πολιτική και ικανοποιεί τα συμφέροντά τους.
Κραυγή αγώνα
Η απάντηση σε αυτή την κοινωνική λαίλαπα δεν μπορεί να είναι η μοιρολατρία. Ο δρόμος της διεκδίκησης μέσα από τους χώρους δουλειάς και τα συνδικάτα, τις συλλογικότητες στις γειτονιές, η απαίτηση για πραγματικές αυξήσεις στους μισθούς, η κατάργηση των φόρων στα βασικά είδη, στα καύσιμα και την ενέργεια, αποτελούν μονόδρομο.
Ο θυμός που σιγοκαίει, για τη ζοφερή πραγματικότητα που έχει διαμορφωθεί από τη γενικευμένη ακρίβεια, χρειάζεται να γίνει οργανωμένη κραυγή αγώνα και αντεπίθεσης των «από κάτω». Με τη μαζική-ενωτική δράση του κινήματος και της Αριστεράς, που θα χρειαστεί να επαναφέρει συλλογικές πρακτικές δυναμικής ανυπακοής, μαχητικής διεκδίκησης και κοινωνικής αλληλεγγύης προς τους πιο αδύναμους, να απαιτήσουμε, εδώ και τώρα:
• Αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις με αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή.
• Επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού στο δημόσιο και αντίστοιχα της 13ης και 14ης σύνταξης.
• Επίδομα ανεργίας για όλους/ες, χωρίς όρους και προϋποθέσεις, ίσο με τον βασικό μισθό, με πλήρη ασφαλιστικά και υγειονομικά δικαιώματα.
• Πλαφόν στις τιμές υγρών καυσίμων, φυσικού αερίου, ηλεκτρικής ενέργειας και ενοικίων.
• Κατάργηση του χρηματιστηρίου ενέργειας και εθνικοποίηση του συστήματος παραγωγής, μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
• Κατάργηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης και του ΦΠΑ στα βασικά είδη διατροφής και πλατιάς λαϊκής κατανάλωσης, στα καύσιμα και το ρεύμα.
• Υψηλή και μόνιμη φορολόγηση των υπερκερδών των επιχειρήσεων ενέργειας, καυσίμων, τροφίμων και των τραπεζών.
• Δημόσια και δωρεάν Υγεία, Παιδεία και πραγματική πολιτική κοινωνικής κατοικίας. Ακύρωση των εξοπλιστικών προγραμμάτων.
https://www.rproject.gr/article/i-akribeia-os-koinoniki-lailapa
Σχόλια (0)