Το ημερολόγιο της απέχθειας

Το ημερολόγιο της απέχθειας

Ο καινούριος χρόνος είναι προ των πυλών και όπως συνηθίζεται φτιάχνονται τα νέα ημερολόγια για να μας συνοδέψουν μια ολόκληρη χρονιά, μέρα μέρα. Στο σπίτι των γονιών μου κάθε χρόνο βρίσκεται το νέο ημερολόγιο της Μητρόπολης Αιτωλίας και Ακαρνανίας. Το άνοιξα χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον αφού δεν περίμενα να αντικρίσω τίποτα πολύ διαφορετικό. Όμως να που γελαστηκα, το ημερολόγιο έκρυβε μια μεγάλη και κάπως δυσάρεστη έκπληξη.

Γράφει ο Γιώργος Κ.

Η Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας  επέλεξε να εκδόσει ένα ημερολόγιο για το έτος 2019 – που προφανώς απευθύνεται σε πιστούς – αφιερωμένο στον π. Βενέδικτο Πετράκη. Και αν έμενε καθαρά στη βιογραφία του το παρόν κείμενο δεν θα είχε γραφεί, σας διαβεβαιώ. Όμως από την στιγμή που εισέρχεται σε ιστορικά γεγονότα, και ειδικά αυτά που αφορούν στην πολυτάραχη εποχή του εμφυλίου, δεν μπόρεσα να μην αναρωτηθώ δυνατά και δημοσίως: Γιατί; Ποιος ο λόγος να κάνει τέτοιες αναφορές η Μητρόπολη; Γιατί να ανακινήσει -ακουσίως θέλω να πιστεύω- μίση και διχόνοιες του παρελθόντος; Ποιο το κέρδος των πιστών απ΄αυτή την ιστορική αφήγηση;  Γιατί ο πιστός θα δεχθεί τα γεγονότα αυτά ως αλήθεια, αυτό οφείλει να κάνει ένας πιστός. Αλήθεια ποιο το νόημα της πίστης; Τι είναι η πίστη;

Ως πίστη ορίζεται από την ελληνική μας γλώσσα -με μια απλή αναζήτηση στο ιντερνετ- η βεβαιότητα ενός ατόμου για την αλήθεια ενός ισχυρισμού, γεγονότος ή δυνατότητας, ανεξάρτητα αν μπορεί να δικαιολογηθεί ή όχι. Η ομαδική ή κοινή πίστη είναι οι κοινές πεποιθήσεις που μοιράζεται μια ομάδα πιστών ή ένα ευρύτερο σύνολο από πιστούς, που ακολουθούν για παράδειγμα μια θρησκεία.

Ο π. Βενέδικτος ήταν μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Υπάρχουν μαρτυρίες που απομυθοποιούν το θεάρεστο έργο του και τον αναφέρουν ως κύρηκα του μίσους απέναντι στους κομμουνιστές. Όμως δεν θα σταθούμε σε αυτά. Ας θεωρήσουμε ότι όλα αυτά είναι ψευδή και ας μείνουμε σε αυτό καθ’ αυτό το ημερολόγιο.

Επέλεξα τρία σημεία -αν και θα μπορούσα παραπάνω- τα οποία θεωρώ και τα πιο σοβαρά.

·         1ο σημείο

: «10 Σεπτεμβρίου 1944. Οι Γερμανοί φέυγουν. Οι κομμουνιστοσυμμορίται παίρνουν θάρρος και ετοιμάζονται να καταλάβουν το Αγρίνιον και να το πνίξουν στο αίμα… Το τάγμα Ασφαλείας είναι ανίσχυρο να αμυνθή. Φόβος και τρόμος…»

Θα προσπεράσω τη χρήση του ενεστώτα που κάνει το κείμενο ζωντανό σχεδόν ηρωικό και θα μείνω μόνο στην καταφανή  προσπάθεια απενεχοποίσης  των ταγμάτων ασφαλείας. Είναι γνωστό σε όλους ότι τα εν λόγω τάγματα (οι λεγόμενοι τσολιάδες) ως συνεργάτες των κατακτητών,  κατέδιδαν  Έλληνες πατριώτες και ευθύνονται για τον θάνατο πολλών εξ αυτών. Δεν θα πάμε μακρυά αφού εδώ στο Αγρίνιο τα τάγματα ασφαλείας  ευθύνονται για την εκτέλεση των 117 (και των τριών κρεμασμένων  της πλατείας) στην Αγία Τριάδα, αλλά και για την δολοφονία της Μαρίας Δημάδη, την 31/8/1944, δέκα μέρες πριν «υπερασπιστούν» την πόλη από τους κομμουνιστοσυμμορίτες. Ας θυμηθούμε όμως πως περιέγραψε το «ευλογημένο» έργο των ταγμάτων ασφαλείας αυτόπτης μάρτυρας που ήταν παρών στην εκτελεση των 120 στο Αγρίνιο

«Στο μισοσκόταδο άκουσα τον θόρυβο ενός αυτοκινήτου που σταμάτησε στην Πλατεία. Άκουσα ακόμα μερικές γερμανικές ομιλίες, που ύστερα απομακρύνθηκαν και φωνές τσολιάδων. Στο βάθος της πλατείας είδα να κινούνται μερικοί τσολιάδες γύρω από τις δύο κολώνες. Δεν κατάλαβα περί τίνος επρόκειτο. Πνιχτές άναρθρες φωνές που ακούστηκαν κατόπιν δεν μου άφησαν καμμιά αμφιβολία γι’ αυτό που γινόταν: Κρεμούσαν το Σούλο και τον Αναστασιάδη.Τον απαγχονισμό του μακαρίτη Σαλάκου τον παρακολούθησα από σιμά. Επί κεφαλής του αποσπάσματος ήταν ο περίφημος δήμιος επιλοχίας και έπειτα ανθυπολοχαγός του Τάγματος Ασφαλείας Γεωργόπουλος. Όταν ετοίμαζαν τη θηλειά ο  Σαλάκος φώναζε:

-Θα μ’ εκδικηθεί ο λαός του Αγρινίου. Ζήτω το ΕΑΜ.

Με φρίκη άκουσα το Γεωργόπουλο να απαντάει με θηριωδία.

-Σκάσε παλιοκάθαρμα! και τράβηξε το σκαμνί απ’ τα πόδια του θύματος.

Οι άλλοι τσολιάδες έστρεψαν τα νώτα τους προς την κολόνα για να μη βλέπουν. Απόστρεψα με φρίκη το πρόσωπο και δεν μπόρεσα να συγκρατήσω το παράπονο που μ’ έπνιγε.». Αυτά και πολλά άλλα έκαναν τα τάγματα ασφαλείας που τόσο εύκολα ξεπλένει το ημερολόγιο.

Πηγή : Εφημερίδα «Φωνή του Λαού» ημερομηνία 14 /04/45

·         2ο σημείο

«(…) ο επίσκοπος και ο π. Βενέδικτος, αφού εμίλησαν πνευματικά πρόετρεψαν τους Ιερείς και τα στελέχη της Χρ. Ενώσεως Αγρινίου εις εκστρατείαν Ιεραποστολικήν. Να γυρίσουν τα χωριά και να ενημερώσουν τον δηλητηριασθέντα λαόν από τις θεωρίες του Κομμουνισμού».

Εδώ πρόκειται καθαρά για πολιτικη τοποθέτηση, αφού θεωρείται ότι ο κομμουνισμός και η ιδεολογία του είναι δηλητήριο για το ποίμνιο.  Άραγε τι να έχουν να πουν όμως για αυτό ο παπα – Ανυπόμονος, ή ο Παπά – Βαλής*, άνθρωποι της εκκλησίας οι οποίοι είτε συνεργάστηκαν, είτε ήταν μέλη του ΕΑΜ; Τι να έχει να πει επίσης ο Μητροπολίτης Μηθύμνης Διονύσιος ο οποίος διατέλεσε πρόεδρος του ΕΑΜ Λέσβου; Πως εξηγείται απλοί ρασοφόροι και κύρηκες της εκκλησίας να τάσσονται υπέρ της αντίστασης και του ΕΑΜ και εναντίον των τσολιάδων;

·         3ο σημείο

« …Η κεντρική επιτροπή του ΚΚΕ δίδει εντολήν εις τον Γεροδήμον, που ήταν αρχηγός μιας ομάδας ανταρτών, να δολοφονήσει τον π. Βενέδικτον, όταν θα κατέβαινε από κατούνα προς Αγρίνιον. Εκείνος υπακούων, έστησε ενέδρα έστησε ενέδρα και περίμενε τον Ιεροκύρηκα. Ο Θεός όμως, φρόντισε και η Εθνοφυλακή Αγρινίου επληροφορήθη το γεγονός! Την σιγμή που έφθασαν οι Κομμουνισταί αντάρτες στον τόπο της ενέδρας, η Εθνοφυλακή τους περικύκλωσε και σκοτώθηκαν όλοι. Στις τσέπες του αρχιαντάρτη Γεροδήμου βρέθηκε η εντολή της Κ.Ε. του ΚΚΕ. Εγραφε : ο π. Βενέδικτος με την συνοδεία του θα έρθει εκεί. Να τον περιποιηθείς. Κ.Ε.»

Στην παράγραφο αυτή του ημερολογίου συμβαίνει και το μεγάλο παράδοξο. Ο παλιός εκδικητικός Θεός της Παλαιάς Διαθήκης, μετά από 2000 χρόνια  απουσίας, εμφανίζεται στην Κατούνα του 1945 και οπλίζει τα χέρια της Εθνοφυλακής για να θανατώσει τους εχθρούς του.

Η ιστορική ανακρίβεια του εν λόγω «συμβάντος» είναι ότι όποια διαταγή ή ακόμα και όποια γραπτή επικοινωνία γινόταν είτε μεταξύ των ανταρτών, είτε μεταξύ των κομματικών μελών του ΚΚΕ, γινόταν με γραπτά σημειώματα μεν, αλλά στην συνέχεια τα σημειώματα αυτά οι παραλήπτες τα κατάπιναν για να μην πέσουν σε λάθος χέρια. Άρα είναι αδύνατο ο Γεροδήμος να είχε στην τσέπη του το σημείωμα με την εντολή της Κ.Ε.

Όμως ποιος είναι ο καπετάν Γεροδήμος – και κυρίως πώς και πού πέθανε; – που τόσο εύκολα σπιλώνεται η μνήμη του από τον συντάκτη του ημερολογίου;

Ο Βασίλης Τσέλιος, που έμεινε γνωστός ως Γεροδήμος, Κατάγονταν από την γενιά του Δήμου Τσέλιου, γνωστού οπλαρχηγού του 1821.  Γιατρός, έφεδρος αξιωματικός, πήρε μέρος στον ελληνοϊταλικό πόλεμο και διακρίθηκε για τις υπηρεσίες του. Με τη σκιά της κατοχής να απλώνεται σε ολόκληρη την Ελλάδα, ο Γεροδήμος εντάσσεται στις πρώτες ανταρτομάδες του Άρη Βελουχιώτη. Με τη σύσταση του ΕΛΑΣ, ο Γεροδήμος μετατίθεται στη θέση του αρχηγού του Αρχηγείου ΕΛΑΣ Στερεάς Ελλάδας, ήδη από την πρώτη φάση που αυτό συγκροτέιται και αναπτύσσεται. Στη συνδιάσκεψη των Κορυσχάδων, ο Γεροδήμος εκλέγεται εθνοσύμβουλος από το ΕΘνικό Συμβούλιο της ΠΕΕΑ. Μετά την Βάρκιζα ο Γεροδήμος διατηρεί το προσωπικό του πιστόλι αλλά και τη στολή του. Δεν φοβάται κανέναν και το δηλώνει. Με την έναρξη της λευκής τρομοκρατίας και τα πογκρόμ βίας σε όλη την Στερεά, ο Γεροδήμος οργανώνει μια ομάδα ανταρτών και ξαναβγαίνει στο κλαρί στην περιοχή του Ξηρομέρου. Δίνει μικρές μάχες με τη χωροφυλακή στην οποία στήνει και ενέδρες. Ο χώρος όμως και ο χρόνος δεν είναι κατάλληλος. Η περιοχή άνυδρη και χωρίς ψηλά βουνά, δεν είναι κατάλληλη για ανταρτοπόλεμο μικρής κλίμακας, ενώ αποφάσεις για οργάνωση του αγώνα δεν έχουν ακόμα παρθεί (1945).  Η ομάδα Γεροδήμου μαζεύεται στο χωριό Βούστρι του Ξηρομέρου. Προσπαθούν να αμυνθούν παρά τις τεράστιες δυσκολίες. Σύντομα μια γιγάντια δύναμη χωροφυλάκων θα συγκεντρωθεί από όλο το Ξηρόμερο για να τους χτυπήσει. Εκεί θα πέσει και ο Γεροδήμος μαζί με τοσους άλλους. Το κεφάλι του Γεροδήμου αποκόπηκε από το κορμί του και περιφέρθηκε μαζί με αυτά των άλλων αγωνιστών στα χωριά του Βάλτου και του Ξηρομέρου. Οι βοσκοί και οι ξωμάχοι, άνθρωποι απλοί, μάζεψαν τα σκόρπια οστά των πεσόντων ανταρτών και τα έθαψαν σε ομαδικό τάφο στην περιοχή, που ακόμα πολλοί την ονομάζουν «στου Τσέλιου».

Πηγές : α) ΑΒ Θεοχάρης, Στη Στερεά Ελλάδα με το Δημοκρατικό Στρατό 1945-1949, εκδ. Σύγχρονη εποχή , Αθήνα 2006, σελ. 72-74-79

β) ΝΓ Ζιάγκος, Νέες σελίδες από τον εμφύλιο πόλεμο 1945 -1949, Α΄έκδ. Σοκόλη, Αθήνα 1986 σελ. 47 – 114 – 116

Όπως φαίνεται από πουθενά δεν πηγάζει το γεγονός της εντολής για τη δολοφονία του π. Βενεδίκτου. Ωστόσο μόνο λύπη και θυμό προκαλεί το γεγονός όπου σπιλώνεται η μνήμη ενός ήρωα του ελληνοϊταλικού πολέμου, που βρήκε τόσο άδοξο τέλος, αφού οι «πατριώτες» τον αποκεφάλισαν και μετέφεραν την κεφαλή του στα διάφορα χωριά. Άραγε τι το χριστιανικό υπάρχει εδώ;

Θα μπορούσαν να γραφτούν άλλα τόσα, αφού το ημερολόγιο είναι γεμάτο ιστορικές ανακρίβειες. Όποιος θέλει μπορεί πλέον να βρει τις πληροφορίες και χωρίς πάθος να αναγνώσει την Ιστορία.  Σε οποιαδήποτε πλευρά και αν τάσσεται. Ένα είναι το μόνο σίγουρο. Το να ανακινείται από την εκκλησία ένα τέτοιο κείμενο είναι αν μη τι άλλο θλιβερό. Η ρητορική που χρησιμοποιείται στο εν λόγω ημερολογίο είναι καθαρά εμφυλιακή και οι εκφράσεις που χρησιμοποιούνται είναι καθαρά προπαγανδιστικές.

Τα ερωτήματα είναι πολλά και δύσκολα βρίσκουν απάντηση. Γιατί η Μητρόπολη κυκλοφορεί ένα κείμενο που κρύβει τόσο μίσος την ίδια ώρα που ο Χριστός δίδαξε την αγάπη; Την αγάπη στο συνάνθρωπο,  ακόμα και στον εχθρό; Ποια η ανάγκη να  γυρίσουμε πίσω στα εμφύλια πάθη; Ποιον «κίνδυνο» διαβλέπει η Μητρόπολη και εμμένει στην αντικομμουνιστική ρητορική; Ποιο το όφελος στον νέο που θα διαβάσει το συγκέκριμένο ημερολόγιο; Τι κέρδη θα αποκομίσει; Σε μια εποχή που η πόλωση στην χώρα έχει φτάσει στα άκρα τι καλό προσφέρει ένα τέτοιο κείμενο; Την ώρα που ο κίνδυνος του ναζισμού και του φασισμού όχι μόνο υπάρχει, άλλα έχει μπει και στην Βουλή τι κάνει η Μητρόπολη; Δυναμώνει – εν αγνοία της, θέλω να πιστεύω – τον συγκεκριμένο κίνδυνο.

Εύχομαι η νεα χρονιά να μας βρει μακρυά απο τα εμφύλια πάθη και μίση. Ας αναγνώσουμε πλέον την Ιστορία με ψυχραιμία, χωρίς να φοράμε τις πολιτικές μας παρωπίδες. Σε όποια πλευρά και να ανήκουμε.

Καλή χρονιά

* Όπως, δυστυχώς, συμβαίνει συνήθως στον τόπο μας, η ανταμοιβή για τη δράση του Παπά – Βαλή ήταν η… αναμενόμενη αγνωμοσύνη. Μέσα στο ζοφερό κλίμα των διώξεων και του εμφύλιου σπαραγμού που ακολούθησε, ο παπα-Βαλής απαλλάχθηκε των καθηκόντων του από τον επίσκοπό του, γιατί «η διαγωγή του σκανδάλιζε το ποίμνιον»… Μερικά χρόνια αργότερα, τιμωρήθηκε με ένα χρόνο φυλάκιση, επειδή κατέθεσε ως μάρτυρας υπεράσπισης του αριστερού λογοτέχνη Θέμου Κορνάρου. Πληροφορίες τον φέρνουν να ζει έως το τέλος της ζωής του  με μια μικρή σύνταξη κάπου στο Αιγάλεω…