Στο έλεος της καλής θέλησης | του Βασίλη Τσάκνη

Στο έλεος της καλής θέλησης | του Βασίλη Τσάκνη

Η Αϊτή είναι μια πανέμορφη χώρα της Καραϊβικής με πρωτεύουσα το Πόρτ-ο-Πρένς. Μοιράζεται το νησί Ισπανιόλα με την Δομινικανή Δημοκρατία και έχει πλυθησμό κοντά στα 11.000.000. Aνεξάρτητη από το 1804 (…) η Αϊτή δεν κατόρθωσε ποτέ να σταθεί όρθια.

  • του Βασίλη Τσάκνη

Μάχες μεταξύ μαύρων και λευκών, αντιαποικιοκρατικός αγώνας , ωμές βορειοαμερικανικές επεμβάσεις, δεκάδες πραξικοπήματα -αρκετά επιτυχημένα-, εκρηκτική ανισότητα είναι μερικά μόνο απ ́ τα φαινόμενα που στιγματίζουν την χώρα. Μέρος που για άλλους αποτελεί έναν επίγειο παράδεισο, για κάποιους άλλους είναι ένα ατελείωτο καζάνι που βράζει στο έλεος της εγκληματικότητας, της πείνας και της εξαθλίωσης .

Την πρωτοκαθεδρία των επενδύσεων στην χώρα την έχουν οι ΗΠΑ , που παρουσιάζονται και ως η εγγυήτρια δύναμη για την σταθερότητα στην χώρα. Το δικαίωμα αυτό -όπως συνηθίζουν άλλωστε- οι ΗΠΑ το κέρδισαν δημοκρατικά, εισβάλλοντας με στρατό στην χώρα το 1915 αρχικά έχοντας εκμεταλευτεί την μόνιμη πολιτική αστάθεια. Με το πέρασμα των χρόνων οι ΗΠΑ στήριξαν κυβερνήσεις, είτε δικτακτορικές, είτε δημοκρατικά δικτακτορικές μέχρι να εισβάλλουν και για δεύτερη φορά στην χώρα το 1994, για να επαναφέρουν την τάξη -και τον πρόεδρο της αρεσκίας τους- . Βυθισμένη στο χάος και στην αναρχία, η Αϊτή του σήμερα είναι η 136η χώρα στον κατάλογο χωρών ανά ονομαστικό ΑΕΠ της παγκόσμιας τράπεζας την ώρα που το εισόδημα του μέσου κατοίκου ξεπερνάει με τα βίας τα 750 δολάρια τον χρόνο.

Το Πόρτ-ο-Πρένς είναι ο καθρέφτης της κατάστασης που επικρατεί στην χώρα , μια πόλη που ο πληθυσμός της είναι σχεδόν αδύνατον να υπολογιστεί, οχι μόνο εξαιτίας της απελπιστικής άτυπης αστεγίας ειδικά μετά τον σεισμό του 2010 αλλά και της παντελούς έλλειψης ικανού δημογραφικού μηχανισμού, κυμαίνεται κοντά στα 3.000.000 κατά προσέγγιση . Η λέξη χάος είναι μικρή για να περιγράψει την καθημερινότητα στην πρωτεύουσα. Το 80% του πληθυσμού ζεί με σχεδόν δύο δολάρια της ημέρα, ο αριθμός των δολοφονιών ξεπέρασαν τις 700 μόνο το 2014, τεράστιο δίκτυο διακίνησης ναρκωτικών, trafficking, απαγωγές αποτελούν καθημερινότητα ενώ παράλληλα η αστυνομία δεν είναι σε θέση να κάνει το παραμικρό, καθώς για να επέμβει και να  ανακτήσει τον έλεγχο μιας εκ των παραγκουπόλεων χρειάζεται οχι μόνο, την επέμβαση ειδικών δυνάμεων αλλά και την στελέχωση ολόκληρης αποστολής από δυνάμεις του ΟΗΕ.

Η παραγκούπολη cite solei αριθμεί περίπου 700.000 και βρίσκεται στο έλεος του πολέμου συμμοριών ενώ σύμφωνα με την εξαιρετικά ωφέλιμη έκθεση των Γιατρών χωρίς σύνορα, urban- survivors, στην παραγκούπολη Μαρτισάν οι πυροβολισμοί και η ενδοοικογενειακή βία είναι σχετιζόμενη με το 23% των θανάτων του πληθυσμού. Οι γυναίκες είναι ίσως τα μεγαλύτερα θύματα της εγκληματικότητας καθώς 20% των εγλημάτων στο Πόρτ-ο-Πρένς είναι βιασμοί. Δείγμα οχι μόνο της ανομίας και του σεξισμού της κοινώνιας, αλλά και μηδαμινής ένδειξης ενδιαφέροντος στην θεσμοθέτηση ενός ουσιαστικού νομοθετικού πλαισιού προστασίας των κακοποιημένων γυναικών καθώς ο κύριος φορέας κοινωνικής πολιτικής σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι κοινωνικά κέντρα που λειτουργούν κάτω από άκρα μυστικότητα και διευθύνονται από θαραλέες γυναίκες  θύματα. Τέλος η συντριπτική πλειοψηφία των εγκληματιών είναι ανήλικοι ενώ ο μέσος όρος ζωής των εμπλεκομένων σε εγκληματικές δραστηριότητες δεν ξεπερνά τα 25 έτη.

Το 2010 ένας καταστροφικός σεισμός 7,3 ρίχτερ έδωσε την χαριστική βολή στην κοινωνία της Αϊτής. 220.000 νεκροί , ανυπολόγιστες υλικές ζημιές , έκρηξη αστεγίας , ολοκληρωτική οικονομική κατάρρευση. Τα ηνία στην ανοικοδόμηση της χώρας φυσικά δεν ανέλαβε το κράτος κάθως ποτέ δεν χρηματοδοτήθηκε επί της ουσίας ώστε να μπορέσει να παρέμβει με ολοκληρωμένο κεντρικό σχεδιασμό στο πρόβλημα, με προγράμματα που θα κάλυπταν ολόκληρο το φάσμα των κοινωνικών προβλημάτων , από την ανοικοδόμηση εθνικού συστήματος υγείας μέχρι και την δημιουργία εθνικών προγραμμάτων λαϊκής στέγασης ώστε να καταπολεμηθεί το πρόβλημα των παραγκουπόλεων. Αντίθετα τα χρήματα πήγαν κυρίως σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς προσδίδοντας έτσι το παρατσούκλι στην Αϊτή “η Δημοκρατία των ΜΚΟ” . Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το οτι η ιατρική περίθαλψη στις παραγκουπόλεις του Πόρτ-ο-Πρένς καλύπτεται ΜΟΝΟ από πρωτοβουλίες των Γιατρών χωρίς σύνορα.

Σε άρθρο του στην Monde diplomatique o Frederic Thomas αποκαλύπτει πως η υποτιθέμενη βοήθεια 10 δις δολαρίων στην κυβέρνηση της Αϊτής δεν ήταν τίποτα παραπάνω από ήδη πρίν το σεισμό, εγκεκριμένα δάνεια και διαγραφή παλαιότερων χρεών. Παράλληλα το πρόγραμμα εργασιακής ανασυγκρότησης  PIC που προέβλεπε  επενδύσεις με κρατική συγχρηματοδότηση 300 εκατομμυρίων και έγινε δεκτό μέσω ενθουσιασμού από την οικογένεια Κλίντον δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μία εξαιρετικά επικερδή και ελαχίστου ρίσκου επένδυση κυρίως κορεάτικων εταιρείων κλωστοϋφαντουργίας (GAP..) που κατάφεραν να ελέγξουν το μεγαλύτερο μέρος των παραγωγικών δυνατοτήτων της χώρας σε αυτό τον τομέα.6000 θέσεις εργασίας άνοιξαν ενώ η εταιρεία παρείχε και στέγη στους εργαζομένους –προκάτ μικρά σπιτάκια-. Ωστόσο η αλήθεια είναι πάλι αποθαρρυντική. Ο μηνιαίος μισθός στις εταιρίες δεν ξεπερνά τα 300 γκουρντς (νόμισμα της Αϊτής όπου 50 γκούρντς = 0.70 λεπτα!!! ένα γεύμα αγορασμένο από την καντίνα της εταιρίας κάνει 50 γκούρντς… ενδεικτικό της καταναλωτικής δυνατότητας των εργαζομένων) ενώ συχνά πυκνά οι εργαζόμενοι καταγγέλουν τριτοκοσμικές συνθήκες εργασίας.

Δυστυχώς , η Αϊτή πουλούσε το 2010 για κάνενα εξάμηνο , η φιλανθρωπία των πολλών και η καλή θέληση έσβησαν με τον καιρό όσο έσβηνε και το φώς της επικαιρότητας , όπως σβήνουν και τα όνειρα των πιτσιρικάδων στο Πόρτ-ο-Πρένς που για ένα πιάτο φαϊ ρισκάρουν την ζωή τους και την ελευθερία τους, έστω αυτή την λίγη. Αν είναι τυχεροί θα πεθάνουν, αν είναι άτυχοι θα τους πιάσει η αστυνομία, θα τους σαπίσει στο ξύλο 5-6 μέρες, θα τους πετάξει στις φυλακές-κολαστήρια με προσωπικό χώρο 60 τετραγωνικά εκατοστά με τον κίνδυνο του
HIV εκρηκτικά αυξημένο ,να περιμένουν 2-3 χρόνια τις δίκες-παρωδίες για να ακούσουν ποινές που λυγίζουν τον μεγαλύτερο serial killer οχι ένα δεκαπεντάχρονο σπόρο. Μια ολόκληρη χώρα ένα απλωμένο χέρι για ένα τσουβάλι πατάτες , ένα εμβόλιο και ένα ζευγάρι παπούτσια.Είναι κρίμα.