Γράφει ο Διονύσης Τρευλόπουλος
Η προτροπή “κάντε κάτι να πέσει ο Μητσοτάκης” που κυριαρχεί ως πολιτικό επιχείρημα το τελευταίο διάστημα, βασίζεται στο θυμικό και στην αγωνιώδη επιθυμία των προοδευτικών πολιτών να απαλλαγούν από το καθεστώς Μητσοτάκη που έχει σμπαραλιάσει το κράτος δικαίου και το κράτος πρόνοιας και έχει τσακίσει τα μικρά και μεσαία νοικοκυριά με την ακρίβεια στα τρόφιμα, την ενέργεια και τη στέγαση.
Η προτροπή αυτή, όμως, εμπεριέχει και μια βιασύνη για χαλαρή συγκόλληση των δυνάμεων της σοσιαλδημοκρατίας, της αριστεράς και της πολιτικής οικολογίας, χωρίς ουσιαστικές διαβουλεύσεις, χωρίς σεβασμό στους διακριτούς πολιτικούς χώρους και κυρίως χωρίς στρατηγικό βάθος για την ανατροπή του άδικου συστήματος κοινωνικής συγκρότησης που λέγεται καπιταλισμός.
Το ερώτημα δεν είναι πώς θα ηττηθεί ο Μητσοτάκης, γιατί στη θέση του μπορεί να έρθει ένας νέος, ίσως πιο light Μητσοτάκης, που δεν θα μπορεί ή δεν θα θέλει να αναστρέψει πλήρως τις πολιτικές του. Το ζήτημα είναι η συγκρότηση ενός μεγάλου κοινωνικού μπλοκ δυνάμεων με ταξική συνείδηση που θα μπορέσει να αμφισβητήσει το κυρίαρχο αφήγημα και να συμβάλλει στην ήττα της δεξιάς.
Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με μια συγκυριακή εκλογική νίκη, αν αυτή δεν συνοδεύεται από ένα συμβόλαιο αξιοπιστίας και ταξικής συνέπειας με τους ανθρώπους που εκπροσωπείς.
Αυτός είναι ο λόγος που ο ΣΥΡΙΖΑ, μετά την ήττα του το 2019 με ένα σημαντικό όμως ποσοστό, έχασε την σύνδεσή του με τα λαϊκά στρώματα στην προσπάθειά του να προσελκύσει ψηφοφόρους από τη λεγόμενη μεσαία τάξη.
Ένα μεγάλο κομμάτι των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ σταδιακά μετά το 2019 στράφηκε σε άλλους πολιτικούς χώρους ή στην αποχή από τις κάλπες.
Στις τελευταίες εκλογές του Ιουνίου 2023 η αποχή άγγιξε το 47,17%, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ των εκλογών του Σεπτεμβρίου 2015, όταν η αποχή είχε φθάσει το 43,84%. Η αυξημένη συμμετοχή στις εκλογές και η μείωση της αποχής είναι ένα από τα κλειδιά της ήττας της δεξιάς. Όσο μεγαλύτερη είναι η συμμετοχή, τόσο περισσότερες οι πιθανοτητες να ηττηθεί η Νέα Δημοκρατία.
Πώς, λοιπόν, μπορεί να επιτευχθεί η επιστροφή των απεχόντων στην εκλογική διαδικασία χωρίς μια συστηματική κατανόηση του ίδιου του φαινομένου της αποχής; Αυτό προϋποθέτει πρώτα την ανάλυση του κοινωνικού τους προφίλ — ηλικιακές ομάδες, μορφωτικό επίπεδο, κοινωνικές τάξεις και επαγγελματικές συνθήκες — αλλά και τη διερεύνηση των υλικών και πολιτικών αιτίων που τους οδηγούν στην αποστασιοποίηση (απογοήτευση από το πολιτικό σύστημα, το αίσθημα ότι τίποτα δεν αλλάζει, οι εξαντλητικές συνθήκες εργασίας, αλλά και τα πρακτικά εμπόδια συμμετοχής, όπως το κόστος και η δυσκολία μετακίνησης).
Μια τέτοια προσέγγιση απαιτεί άμεση επαφή με τα ίδια τα κοινωνικά υποκείμενα, μέσα από εξωστρεφείς παρεμβάσεις, συζητήσεις στις γειτονιές και στους χώρους δουλειάς, ώστε να καταγραφούν οι πραγματικές ανάγκες και εμπειρίες τους. Μόνο πάνω σε αυτή τη βάση μπορεί να σχεδιαστεί μια εκλογική και πολιτική καμπάνια που δεν περιορίζεται στην εκλογική κινητοποίηση, αλλά συνδέει τη συμμετοχή με την προοπτική διαρκούς κοινωνικής παρέμβασης και αλλαγής.
Η αποχή είναι, εκτός των άλλων, δείγμα ότι έχει επέλθει ρήξη ανάμεσα σε σημαντικά τμήματα της κοινωνίας και το υπάρχον πολιτικό σύστημα εκπροσώπησης. Εδώ ακριβώς κρίνεται και η δυνατότητα ανασυγκρότησης ενός νέου κοινωνικού και πολιτικού μπλοκ.
Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, οι ταξικές αντιθέσεις δεν μπορούν να αντικατασταθούν από την πατριωτική ευθύνη, ούτε η ανατροπή του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού από την διαχείρισή του και την επίκληση στην επαναφορά της κανονικότητας και τη σταθερότητα. Οι συστημικοί, φθαρμένοι παίκτες της πολιτικής σκηνής, όπως το ΠΑΣΟΚ και το κόμμα Τσίπρα, πολύ δύσκολα θα επιτύχουν να φέρουν στις κάλπες τους αντισυστημικούς φηφοφόρους, τους απογοητευμένους της εργατικής τάξης, τους περιθωριοποιημένους, τους νέους και τις νέες.
Η ενότητα για να πέσει η δεξιά -όχι μόνο ο Μητσοτάκης– προϋποθέτει σαφές ταξικό πρόσημο, αξιοπιστία και λογοδοσία, αλλαγή του κοινωνικού συσχετισμού δύναμης.
Κάθε προσπάθεια προς διαφορετική κατεύθυνση είναι καταδικασμένη να αποτύχει και να σκορπίσει νέες ματαιώσεις στον λαό.
Σχόλια (0)