Το «αποστειρωμένο» Μουντιάλ του Τραμπ και των εκατομμυρίων

Πριν καν ακουστεί το πρώτο σφύριγμα της έναρξης, η διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλου Ποδοσφαίρου βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της δημοσιότητας -από τις διπλωματικές τριβές μέχρι το δυσβάσταχτο κόστος των εισιτηρίων και των μετακινήσεων. Σε μια περίοδο μάλιστα που δύσκολα θα διαφωνούσε κάποιος-α, αν το Παγκόσμιο Κύπελλο μεταφερόταν εντελώς εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σπύρος Αντωνίου

Οι Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες επι­θυ­μού­σαν δια­κα­ώς να φι­λο­ξε­νή­σουν ένα Μου­ντιάλ αν­δρών για πε­ρισ­σό­τε­ρο από μιά­μι­ση δε­κα­ε­τία. Αυτή η επι­θυ­μία μά­λι­στα με­γά­λω­σε μετά την απο­τυ­χία του 2010 να ξε­πε­ρά­σουν τις προ­σφο­ρές της Ρω­σί­ας και του Κατάρ (δη­μό­σια και πίσω από κλει­στές πόρ­τες) για τα Πα­γκό­σμια Κύ­πελ­λα του 2018 και του 2022. Όταν τε­λι­κά εξα­σφα­λί­στη­καν τα δι­καιώ­μα­τα διορ­γά­νω­σης για το 2026 μαζί με τον Κα­να­δά και το Με­ξι­κό, η αμε­ρι­κα­νι­κή πο­δο­σφαι­ρι­κή κοι­νό­τη­τα ετοι­μά­στη­κε να δεί­ξει ότι το άθλη­μα απο­τε­λεί πλέον κομ­μά­τι της υπερ­κερ­δο­φό­ρας αθλη­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας της χώρας, 32 χρό­νια μετά την πρώτη διορ­γά­νω­ση του τουρ­νουά το 1994.

Η FIFA στη­ρί­ζει σε κάθε ευ­και­ρία την κα­τα­στρο­φι­κή κυ­βέρ­νη­ση Τραμπ, την ώρα που διε­ξά­γει πο­λέ­μους στο εξω­τε­ρι­κό, απει­λεί με επεμ­βά­σεις ακόμα και συμ­μά­χους της, ενώ στο εσω­τε­ρι­κό έχει επι­δο­θεί σε ένα ανε­λέ­η­το κυ­νή­γι κατά με­τα­να­στών (μα­ζι­κές απε­λά­σεις, δο­λο­φο­νί­ες κ.α.) και όσων αρ­νού­νται να υπο­τα­χτούν στα αντι­δρα­στι­κά ιδε­ο­λο­γή­μα­τα του MAGA.

Σε μια διά­ση­μη συ­νά­ντη­ση το 2018, ο Πρό­ε­δρος της FIFA Ιν­φα­ντί­νο χά­ρι­σε στον Τραμπ μια φα­νέ­λα με το όνομά του και ένα σετ από κί­τρι­νες και κόκ­κι­νες κάρ­τες. Ο Τραμπ, αστειευό­με­νος, έδει­ξε την κόκ­κι­νη κάρτα στους δη­μο­σιο­γρά­φους, μια στιγ­μή που έγινε viral. Η εγ­γύ­τη­τα των δύο αν­δρών φά­νη­κε κα­θα­ρά στο Πα­γκό­σμιο Οι­κο­νο­μι­κό Φό­ρουμ στο Ντα­βός το 2020. Ο Ιν­φα­ντί­νο πα­ρευ­ρέ­θη­κε σε δεί­πνο που πα­ρέ­θε­σε ο Τραμπ για με­γα­λο­κα­πι­τα­λι­στές και δή­λω­σε δη­μό­σια και εντε­λώς δου­λι­κά: «ο πρό­ε­δρος Τραμπ είναι φτιαγ­μέ­νος από το υλικό των πρω­τα­θλη­τών. Θέλει να φέρει το αμε­ρι­κα­νι­κό όνει­ρο σε όλο τον κόσμο, και αυτό ακρι­βώς κάνει και η FIFA με το πο­δό­σφαι­ρο». Η διε­ξα­γω­γή Πα­γκο­σμί­ων Κυ­πέλ­λων σε αυ­ταρ­χι­κές δη­μο­κρα­τί­ες ή χώρες με δι­κτα­το­ρία δεν είναι φυ­σι­κά κάτι και­νούρ­γιο. Όπως και οι τρα­γι­κές συν­θή­κες και απώ­λειες ζωών με­τα­ξύ των ερ­γα­τών στα ερ­γο­τά­ξια, όπως στο Κατάρ το 2022.

Για τον Ιν­φα­ντί­νο, η αγορά των ΗΠΑ είναι η πιο κερ­δο­φό­ρα πα­γκο­σμί­ως. Για τον Τραμπ, το Μου­ντιάλ απο­τε­λεί μια τε­ρά­στια ευ­και­ρία προ­βο­λής της αμε­ρι­κα­νι­κής ισχύ­ος (πέρα από την προ­σω­πι­κή του προ­βο­λή). Η FIFA χρεια­ζό­ταν τις εγ­γυ­ή­σεις της αμε­ρι­κα­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης για κρί­σι­μα ζη­τή­μα­τα, όπως οι βίζες ει­σό­δου για παί­κτες και φι­λά­θλους από όλο τον κόσμο, καθώς και τη φο­ρο­λο­γι­κή ασυ­λία της FIFA. Ο Τραμπ είχε δια­βε­βαιώ­σει προ­σω­πι­κά τον Ιν­φα­ντί­νο ότι η κυ­βέρ­νη­σή του θα διευ­κο­λύ­νει πλή­ρως τις δια­δι­κα­σί­ες, παρά την αυ­στη­ρή με­τα­να­στευ­τι­κή του πο­λι­τι­κή.

Η κυ­βέρ­νη­ση Τραμπ έχει εκ­δώ­σει προ­ε­δρι­κά δια­τάγ­μα­τα που επι­βάλ­λουν πλήρη ή με­ρι­κή απα­γό­ρευ­ση ει­σό­δου (travel bans) σε πο­λί­τες 39 χωρών, επι­κα­λού­με­νη λό­γους «εθνι­κής ασφά­λειας». Πολ­λές από αυτές τις χώρες είναι μου­σουλ­μα­νι­κές ή έχουν με­γά­λο μου­σουλ­μα­νι­κό πλη­θυ­σμό. Ωστό­σο, στα δια­τάγ­μα­τα αυτά προ­βλέ­πε­ται ρητή εξαί­ρε­ση (carve-out) για τους αθλη­τές, τους προ­πο­νη­τές και το απα­ραί­τη­το τε­χνι­κό προ­σω­πι­κό που συμ­με­τέ­χουν στο Πα­γκό­σμιο Κύ­πελ­λο. Υπήρ­ξαν έντο­νες συ­ζη­τή­σεις στο πα­ρα­σκή­νιο για το αν ορι­σμέ­νες χώρες θα προ­χω­ρού­σαν σε μποϊ­κο­τάζ της διορ­γά­νω­σης, εάν οι αθλη­τές ή οι απο­στο­λές τους αντι­με­τώ­πι­ζαν προ­βλή­μα­τα με την έκ­δο­ση βίζας. Αν ένα τέ­τοιο κύμα μποϊ­κο­τάζ με­γά­λω­νε, η FIFA θα βρι­σκό­ταν σε αδιέ­ξο­δο.

Οι εξαι­ρέ­σεις για το Μου­ντιάλ όμως , δεν κα­λύ­πτουν τους απλούς φι­λά­θλους, ούτε καν τους δη­μο­σιο­γρά­φους ή τους συγ­γε­νείς των παι­κτών από τις χώρες που βρί­σκο­νται υπό πε­ριο­ρι­σμό. Φί­λα­θλοι από χώρες που έχουν προ­κρι­θεί στο Μου­ντιάλ και επη­ρε­ά­ζο­νται από τις απα­γο­ρεύ­σεις (όπως το Ιράν, η Σε­νε­γά­λη και η Ακτή Ελε­φα­ντο­στού) δεν μπο­ρούν να τα­ξι­δέ­ψουν στις ΗΠΑ για να δουν την ομάδα τους, εκτός αν είχαν ήδη εξα­σφα­λί­σει βίζα πριν από την ενερ­γο­ποί­η­ση των δια­ταγ­μά­των.

Ο Ρό­ντ­νεϊ Μπα­ρέ­το, συ­μπρό­ε­δρος της ορ­γα­νω­τι­κής επι­τρο­πής του Μου­ντιάλ, επι­βε­βαί­ω­σε πρό­σφα­τα ότι η ICE δεν θα συμ­με­τά­σχει στην ασφά­λεια των στα­δί­ων κατά τη διάρ­κεια του τουρ­νουά, όπως ήταν η αρ­χι­κή πρό­θε­ση των ΗΠΑ. Πα­ρό­λα αυτά, πολλά με­γά­λα μέσα ενη­μέ­ρω­σης, υπο­στή­ρι­ξαν ανοι­χτά ότι μια χώρα που χρη­σι­μο­ποιεί ωμή κρα­τι­κή βία και προ­κα­λεί διε­θνή αστά­θεια δεν είναι κα­τάλ­λη­λη να φι­λο­ξε­νή­σει τη με­γα­λύ­τε­ρη γιορ­τή του πλα­νή­τη.

Ιράν

Το Ιράν (που βρί­σκε­ται υπό πλήρη τα­ξι­διω­τι­κή απα­γό­ρευ­ση) αντι­με­τώ­πι­σε τε­ρά­στιες κα­θυ­στε­ρή­σεις, ενώ υπήρ­ξαν απει­λές ακόμη και για μποϊ­κο­τάζ ή ακύ­ρω­ση της συμ­με­το­χής του. Παρά τις εντά­σεις και τις αυ­στη­ρές γρα­φειο­κρα­τι­κές δια­δι­κα­σί­ες (όπως ο έλεγ­χος για το αν κά­ποιοι παί­κτες έχουν υπη­ρε­τή­σει στους Φρου­ρούς της Επα­νά­στα­σης), η επί­ση­μη γραμ­μή των ΗΠΑ και της FIFA είναι ότι οι απο­στο­λές των ομά­δων θα λά­βουν τε­λι­κά τις απα­ραί­τη­τες βίζες για να αγω­νι­στούν. Βέ­βαια, πρό­ε­δρος της ιρα­νι­κής πο­δο­σφαι­ρι­κής ομο­σπον­δί­ας, Με­χντί Ταζ, δή­λω­σε ότι δεν έχει ακόμα δοθεί καμία βίζα στην εθνι­κή ομάδα προ­κει­μέ­νου να με­τα­βεί στις ΗΠΑ για τη διορ­γά­νω­ση. Ο ίδιος ο Ταζ δεν μπό­ρε­σε να μπει στον Κα­να­δά πριν από δύο εβδο­μά­δες για το Κο­γκρέ­σο της FIFA, καθώς είναι πρώην μέλος των Φρου­ρών της Επα­νά­στα­σης, που στις ΗΠΑ θε­ω­ρεί­ται τρο­μο­κρα­τι­κή ορ­γά­νω­ση. Και αυτό προ­βλη­μα­τί­ζει το Ιράν ότι ανά­λο­γα προ­βλή­μα­τα θα αντι­με­τω­πί­σουν και άλλα μέλη της απο­στο­λής στο τα­ξί­δι για το Μου­ντιάλ.

Το φε­τι­νό Πα­γκό­σμιο Κύ­πελ­λο έρ­χε­ται αντι­μέ­τω­πο με σο­βα­ρά εμπό­δια, με το οι­κο­νο­μι­κό βάρος για όσους θέ­λουν να το πα­ρα­κο­λου­θή­σουν να απο­τε­λεί ίσως το με­γα­λύ­τε­ρο από αυτά. Όπως άλ­λω­στε κάθε με­γά­λο αθλη­τι­κό γε­γο­νός, που τα τε­λευ­ταία χρό­νια έχει με­τα­τρα­πεί σε προ­ϊ­όν για με­γά­λα πορ­το­φό­λια. Το κό­στος των ει­σι­τη­ρί­ων έχει αγ­γί­ξει ιστο­ρι­κά υψηλά, κα­θι­στώ­ντας απα­γο­ρευ­τι­κό για πολ­λούς φι­λά­θλους το τα­ξί­δι στη Βό­ρεια Αμε­ρι­κή για να στη­ρί­ξουν τις ομά­δες τους. Εν­δει­κτι­κά, για το εναρ­κτή­ριο παι­χνί­δι της εθνι­κής ομά­δας των ΗΠΑ κό­ντρα στην Πα­ρα­γουάη στις 12 Ιου­νί­ου, οι πιο οι­κο­νο­μι­κές θέ­σεις ξε­περ­νούν πλέον τα 1.000 δο­λά­ρια. Στις πιο εμπο­ρι­κές ανα­με­τρή­σεις οι τιμές ξε­φεύ­γουν ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο, με τα ει­σι­τή­ρια του με­γά­λου τε­λι­κού να αγ­γί­ζουν αυτή τη στιγ­μή τα 33.000 δο­λά­ρια.

Η κα­τά­στα­ση γί­νε­ται ακόμα πιο ακραία στην αγορά της με­τα­πώ­λη­σης. Η FIFA έχει θέσει σε λει­τουρ­γία μια επί­ση­μη πλατ­φόρ­μα όπου οι κά­το­χοι μπο­ρούν να με­τα­πω­λούν τα ει­σι­τή­ριά τους χωρίς πε­ριο­ρι­σμό στην τιμή. Αν και η ομο­σπον­δία δεν πα­ρεμ­βαί­νει στο τε­λι­κό ποσό, ει­σπράτ­τει προ­μή­θεια ύψους 15% τόσο από την πλευ­ρά του αγο­ρα­στή όσο και από εκεί­νη του πω­λη­τή. Στη δευ­τε­ρο­γε­νή αυτή αγορά, οι τιμές κι­νού­νται σε επί­πε­δα εκα­τομ­μυ­ρί­ων. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό είναι το πα­ρά­δειγ­μα κα­τό­χου που ζη­τά­ει πε­ρισ­σό­τε­ρα από 11 εκα­τομ­μύ­ρια δο­λά­ρια για μια θέση στις τε­λευ­ταί­ες σει­ρές των κερ­κί­δων του τε­λι­κού. Πα­ρό­τι είναι απί­θα­νο να βρε­θεί αγο­ρα­στής για ένα τέ­τοιο ποσό, το γε­γο­νός αυτό απο­τυ­πώ­νει ανά­γλυ­φα το πόσο απρό­σι­τη έχει γίνει η διορ­γά­νω­ση για τον μέσο φί­λα­θλο.

Οι εξω­φρε­νι­κές τιμές των ει­σι­τη­ρί­ων έφερε την πα­ρέμ­βα­ση του Δη­μάρ­χου της Νέας Υόρ­κης, όπου στο γει­το­νι­κό στά­διο MetLife του Νιου Τζέρ­σεϊ, θα διε­ξα­χθούν αγώ­νες, ανά­με­σά τους και ο με­γά­λος τε­λι­κός. «Το πο­δό­σφαι­ρο είναι το παι­χνί­δι του λαού», δή­λω­σε ο Μα­μντά­νι. «Αλλά ο τρό­πος με τον οποίο η FIFA και οι διορ­γα­νω­τές τι­μο­λο­γούν αυ­τούς τους αγώ­νες με­τα­τρέ­πει μια πα­γκό­σμια γιορ­τή σε ένα κλει­στό κλαμπ για τους πλού­σιους και τους προ­νο­μιού­χους. Είναι απα­ρά­δε­κτο οι Νε­ο­ϋ­ορ­κέ­ζοι να πλη­ρώ­νουν με τους φό­ρους τους την υπο­στή­ρι­ξη των υπο­δο­μών της διορ­γά­νω­σης, αλλά να απο­κλεί­ο­νται από τις κερ­κί­δες». Οι το­πι­κές κοι­νό­τη­τες με­τα­να­στών στη Νέα Υόρκη, οι οποί­ες πα­ρα­δο­σια­κά απο­τε­λούν τη βάση των πιο έν­θερ­μων υπο­στη­ρι­κτών του αθλή­μα­τος στις ΗΠΑ, πλήτ­το­νται πε­ρισ­σό­τε­ρο. Πολ­λοί φί­λα­θλοι δη­λώ­νουν ότι το όνει­ρό τους να δουν τις εθνι­κές τους ομά­δες από κοντά έχει εξα­νε­μι­στεί λόγω της εμπο­ρευ­μα­το­ποί­η­σης.

Κάπως έτσι ο Δήμος θα κλη­ρώ­σει 1.000 ει­σι­τή­ρια των 50 δο­λα­ρί­ων που θα αφο­ρούν κάθε αγώνα που θα διε­ξα­χθεί στο στά­διο MetLife του Νιου Τζέρ­σεϊ, με εξαί­ρε­ση τον τε­λι­κό. Στην τιμή θα πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται επί­σης η με­τα­κί­νη­ση με λε­ω­φο­ρείο προς και από το στά­διο. Για πα­ρά­δειγ­μα, το ει­σι­τή­ριο μετ’ επι­στρο­φής για το τρένο που συν­δέ­ει την Πεν Στέι­σιον της Νέας Υόρ­κης με το γή­πε­δο MetLife στο Νιου Τζέρ­σι στοι­χί­ζει κα­νο­νι­κά 12,90 δο­λά­ρια. Για τους αγώ­νες όμως, η τιμή αυτή εκτο­ξεύ­ε­ται στα 150 δο­λά­ρια!

FIFA Mafia

Η ρίζα του προ­βλή­μα­τος εντο­πί­ζε­ται στο λη­στρι­κό οι­κο­νο­μι­κό πλάνο που επι­βάλ­λει η FIFA, το οποίο με­τα­φέ­ρει όλα τα έσοδα στα δικά της τα­μεία, αφή­νο­ντας τις δα­πά­νες στις πλά­τες των διορ­γα­νω­τριών πό­λε­ων. Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, η πα­γκό­σμια ομο­σπον­δία καρ­πώ­νε­ται το σύ­νο­λο των κερ­δών από τα ει­σι­τή­ρια, τα τη­λε­ο­πτι­κά δι­καιώ­μα­τα, τα ανα­μνη­στι­κά προ­ϊ­ό­ντα της διορ­γά­νω­σης, μέχρι και τα έσοδα από τους χώ­ρους στάθ­μευ­σης των στα­δί­ων.

Αντί­θε­τα, οι το­πι­κοί φο­ρείς είναι υπο­χρε­ω­μέ­νοι να κα­λύ­ψουν κάθε επι­πλέ­ον ορ­γα­νω­τι­κό έξοδο. Αυτό πε­ρι­λαμ­βά­νει την ενί­σχυ­ση των μέσων μα­ζι­κής με­τα­φο­ράς, τη δη­μιουρ­γία και λει­τουρ­γία των Fan Zones, καθώς και τα αυ­ξη­μέ­να μέτρα ασφα­λεί­ας για τα γή­πε­δα, τις απο­στο­λές των ομά­δων, τους διαι­τη­τές και τους επί­ση­μους προ­σκε­κλη­μέ­νους. Μέσα σε αυτό το πλαί­σιο, οι το­πι­κές αρχές ανα­ζη­τούν τρό­πους για να πε­ριο­ρί­σουν τη χα­σού­ρα ή να βγά­λουν κά­ποιο κέρ­δος. Η οι­κο­νο­μι­κή πίεση που άσκη­σε η FIFA στις διορ­γα­νώ­τριες πό­λεις ανά­γκα­σε το­πι­κούς αξιω­μα­τού­χους να εκ­φρά­σουν δη­μό­σια την οργή τους και να κα­ταγ­γέλ­λουν ότι οι ΗΠΑ πλη­ρώ­νουν τις υπο­δο­μές αλλά οι κά­τοι­κοι απο­κλεί­ο­νται από τις απλη­σί­α­στες τιμές. Έτσι, δη­μιουρ­γή­θη­κε ένα κλίμα εσω­τε­ρι­κής αμ­φι­σβή­τη­σης για το αν άξιζε τε­λι­κά να γίνει το τουρ­νουά εκεί.

Η FIFA λει­τουρ­γεί ως μια αδια­φα­νής επι­χεί­ρη­ση που βάζει τα τε­ρά­στια τη­λε­ο­πτι­κά και χο­ρη­γι­κά κέρδη πάνω από την ηθική (εκτε­νές κύ­κλω­μα δω­ρο­δο­κιών, εκ­βια­σμών και ξε­πλύ­μα­τος χρή­μα­τος, αμ­φι­λε­γό­με­νες ανα­θέ­σεις) και την υγεία των πο­δο­σφαι­ρι­στών. Με τη συ­νε­χή αύ­ξη­ση των αγώ­νων (πρώτο Πα­γκό­σμιο Κύ­πελ­λο με 48 ομά­δες και συ­ζη­τούν επέ­κτα­ση στο Μου­ντιάλ 2030 με 66!), ει­δι­κά σε συν­θή­κες καύ­σω­να στη Β. Αμε­ρι­κή, οι επι­πτώ­σεις σε «ξε­ζου­μι­σμέ­νους»- από πλή­θος ματς του χει­μώ­να- πο­δο­σφαι­ρι­στές, θα είναι ακόμα πιο σο­βα­ρές.  Κάπως έτσι, το σύγ­χρο­νο πο­δό­σφαι­ρο, γί­νε­ται μέσο για χρήμα, φήμη, γε­ω­πο­λι­τι­κή και υπο­κρι­σία, όπως οι κα­μπά­νιες της FIFA και της UEFA ενά­ντια στο ρα­τσι­σμό και τις δια­κρί­σεις ή τις τι­μω­ρί­ες για τις πα­λαι­στι­νια­κές ση­μαί­ες στις κερ­κί­δες.

Το Μου­ντιάλ της Βό­ρειας Αμε­ρι­κής θα διε­ξα­χθεί μέσα σε μια ει­κο­νι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα από λέι­ζερ, VIP σουί­τες και δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια δο­λά­ρια που αλ­λά­ζουν χέρια. Όμως, πίσω από τους λα­μπε­ρούς προ­βο­λείς των υπερ­σύγ­χρο­νων στα­δί­ων, η αλή­θεια είναι ότι το μο­ντέρ­νο πο­δό­σφαι­ρο έχει πλέον απο­ξε­νω­θεί από τους ίδιους τους δη­μιουρ­γούς του. Όταν το παι­χνί­δι των φτω­χών γί­νε­ται το προ­νό­μιο των λίγων, όταν η αγάπη του απλού, λαϊ­κού αν­θρώ­που κο­στο­λο­γεί­ται με τε­τρα­ψή­φια νού­με­ρα και όταν οι φί­λα­θλοι απο­κλεί­ο­νται από τη γιορ­τή εξαι­τί­ας της απλη­στί­ας της FIFA, το άθλη­μα χάνει την ψυχή του.

Η πραγ­μα­τι­κή χαρά του πο­δο­σφαί­ρου δεν βρί­σκε­ται στις εται­ρι­κές συμ­φω­νί­ες των ελίτ, αλλά στις αλά­νες, στα λε­ρω­μέ­να γό­να­τα των παι­διών και στα γε­μά­τα πάθος κα­φε­νεία και πέ­τα­λα όλου του πλα­νή­τη. Αυτό το Μου­ντιάλ μπο­ρεί να αγο­ρά­σει τα πάντα, εκτός από ένα πράγ­μα: τον αυ­θε­ντι­κό ρο­μα­ντι­σμό εκεί­νων που αγα­πούν το πο­δό­σφαι­ρο απλώς και μόνο επει­δή είναι το «μπα­λέ­το της ερ­γα­τι­κής τάξης». Και αυτό, καμία FIFA δεν θα μπο­ρέ­σει ποτέ να το κο­στο­λο­γή­σει. Η καρ­διά του παι­χνι­διού θα χτυπά πάντα κό­ντρα στα εκα­τομ­μύ­ριά τους.

https://rproject.gr/article/aposteiromeno-moyntial-toy-tramp-kai-ton-ekatommyrion