Το άρθρο αυτό γράφτηκε λίγο πριν από τον βομβαρδισμό της Βενεζουέλας από τις ΗΠΑ και την απαγωγή του προέδρου Νίκολας Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες.
Λανς Σέλφα | μετάφραση Στέλλα Μούσμουλα
Ακολουθούν ορισμένα βασικά συμπεράσματα μιας σοσιαλιστικής ανάγνωσης της NSS.
Ένα ιδεολογικό κείμενο
Η NSS αποτελεί περισσότερο μια διακήρυξη της Τραμπικής ιδεολογίας παρά ένα σύνολο πολιτικών ή προτάσεων. Από αυτή την άποψη, η NSS μοιάζει με αντίστοιχα έγγραφα των προηγούμενων κυβερνήσεων. Το 2002, η NSS της κυβέρνησης Τζορτζ Μπους του νεώτερου έβλεπε το σύνολο της πολιτικής των ΗΠΑ υπό από το πρίσμα του «παγκόσμιου πολέμου κατά της τρομοκρατίας». Η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ ανήγγειλε μια εποχή αντιπαλότητας «Μεγάλων Δυνάμεων». Η κυβέρνηση Μπάιντεν διαφήμιζε τη στήριξή της προς μια «διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες». Συνοψίζοντας, τα έγγραφα της NSS σπάνια είναι τόμοι που απευθύνονται μόνο σε διπλωμάτες και στρατιωτικούς αξιωματούχους. Είναι σημειώματα που περιγράφουν την επιχειρηματολογία που καλούνται να χρησιμοποιήσουν δημόσια τα κυβερνητικά στελέχη. Αυτός ο χαρακτήρας συγκαλύπτει τα στοιχεία συνέχειας μεταξύ τους, ενώ ταυτόχρονα παρέχει στην εκάστοτε κυβέρνηση πολιτικές αιτιολογήσεις για τις πράξεις της.
Η βασική δέσμευση της NSS της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ για διατήρηση των παγκόσμιων και περιφερειακών ισορροπιών ισχύος προκειμένου να «αποτρέψει την ανάδυση κυρίαρχων αντιπάλων» δεν θα ήταν αξιομνημόνευτη σε οποιαδήποτε NSS έχει δημοσιευτεί από την πρώτη το 1987 μέχρι σήμερα.
Εκ των υστέρων, είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί οποιοσδήποτε σοβαρός παρατηρητής θα έπαιρνε στα σοβαρά την ιδέα του Μπους του Νεότερου ότι η καταπολέμηση της «τρομοκρατίας» ή η «προάσπιση των φιλοδοξιών για ανθρώπινη αξιοπρέπεια» ήταν αξίες πάνω στις οποίες οργανωνόταν η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Ωστόσο, πολλοί το έκαναν, ενώ ο Μπους οδηγούσε τις ΗΠΑ σε φιάσκα στο Ιράκ και το Αφγανιστάν. Ομοίως, είναι δύσκολο να συνδυαστούν λογικά οι πολλαπλές διακηρύξεις της NSS του Τραμπ περί «μη επέμβασης» και αντίθεσης σε «ατέλειωτους πολέμους» με τους επιθετικούς ισχυρισμούς της για το δικαίωμα των ΗΠΑ να επιβάλλουν την ισχύ τους, ιδιαίτερα στο δυτικό ημισφαίριο.
Μια επιστροφή στην Αμερική Υπό από τον Αετό
[Rp: αναφορά σε τίτλο βιβλίου και φράση που περιγράφει την κυριαρχία των ΗΠΑ στην Αμερικανική ήπειρο από το Δόγμα Μονρόε ως τη δεκαετία του 1980]Στον τρόπο που αντιμετωπίζει τις σχέσεις των ΗΠΑ με άλλα κράτη στη Βόρεια Αμερική, τη Νότια Αμερική και την Καραϊβική, το κείμενο θυμίζει μια επιστροφή στην «διπλωματία των κανονιοφόρων» των ΗΠΑ του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Η κυβέρνηση ανακοινώνει αυτό που αποκαλεί «παράρτημα Τραμπ» στο Δόγμα Μονρόε του 1823, μιμούμενη σαφώς το «παράρτημα» του Προέδρου Τίοντορ Ρούσβελτ το 1904. Το «δόγμα» του Προέδρου Τζέιμς Μονρόε διακήρυττε την στήριξη των ΗΠΑ σε ένα δυτικό ημισφαίριο απαλλαγμένο από την ευρωπαϊκή αποικιακή κυριαρχία. Όπως επισημαίνει το «Αμέρικα, Αμέρικα» του Γκρεγκ Γκράντιν, τα προσφάτως ανεξαρτητοποιημένα λατινοαμερικανικά κράτη αρχικά στήριξαν το Δόγμα Μονρόε. Σύντομα όμως ανακάλυψαν ότι δεν αποτελούσε παρά ένα φύλλο συκής για την κυριαρχία των ΗΠΑ στις λατινοαμερικανικές υποθέσεις. Το «παράρτημα» του Ρούσβελτ επιβεβαίωνε το δικαίωμα των ΗΠΑ για στρατιωτική επέμβαση στο εσωτερικό κυρίαρχων εθνών για σχεδόν οποιονδήποτε λόγο έκριναν οι ίδιες. Αυτό οδήγησε σε επί δεκαετίες κατοχή της Αϊτής, της Νικαράγουας και του Ελ Σαλβαδόρ από τις ΗΠΑ τον 20ό αιώνα. Το «παράρτημα Τραμπ» δεσμεύεται για ένα δυτικό ημισφαίριο «ελεύθερο από διείσδυση ή ιδιοκτησία βασικών περιουσιακών στοιχείων από ξένες εχθρικές δυνάμεις», «στηρίζει κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού» και διασφαλίζει «συνεχή πρόσβαση σε καίριες στρατηγικές τοποθεσίες».
Με άλλα λόγια, ο Τραμπ επικοινωνεί τα σχέδια των ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τη στρατιωτική, πολιτική και οικονομική τους επιρροή προκειμένου να αντιστρέψουν την επιρροή της Κίνας στην περιοχή και να εξασφαλίσουν πρόσβαση στους πόρους της. Ο τρέχων (και παράνομος) αποκλεισμός της πλούσιας σε πετρέλαιο Βενεζουέλας από την κυβέρνηση, οι απειλές για κατοχή της Γροιλανδίας και επανακατάληψη της Διώρυγας του Παναμά, και η πρόσφατη παρέμβαση στις εκλογές της Αργεντινής προς υποστήριξη του δεξιού συμμάχου, Μιλέι, θα πρέπει να γίνουν κατανοητά εντός αυτού το ευρύτερου πλαισίου.
Πίσω όμως από την «βαρβάτη» ρητορική, η εστίαση της NSS στο Δυτικό Ημισφαίριο έχει στενό και αμυντικό χαρακτήρα. Όπως το έθεσε ο Αργεντινός σοσιαλιστής Εδουάρδο Λουσίτα:
«Αυτή η νέα διαμόρφωση προκύπτει στο πλαίσιο της σχετικής παρακμής της ηγεμονίας των ΗΠΑ και της ανόδου της Κίνας, η οποία αμφισβητεί αυτήν την ηγεμονία στον στρατηγικό τομέα των ημιαγωγών. Παίρνοντας υπόψη αυτή τη δυναμική, είναι σαφές ότι η νέα στρατηγική είναι μια αμυντική στρατηγική. Προαπαιτούμενο για την οικονομική αναζωογόνηση, την εσωτερική σταθερότητα και τη στρατηγική των ΗΠΑ έναντι των άλλων δυνάμεων είναι η αναδιοργάνωση των γεωπολιτικών τους προτεραιοτήτων, με αναδίπλωση στο δυτικό ημισφαίριο (το οποίο για τις ίδιες είναι η αμερικανική ήπειρος), και ειδικά στην “πίσω αυλή” τους, τη Δική μας Αμερική».
Παρά τον αμυντικό χαρακτήρα των σχεδίων του Τραμπ για την αμερικανική ήπειρο, η τρέχουσα εκστρατεία δολοφονιών στην ανοιχτή θάλασσα και η εκτόξευση απειλών εναντίον της μακροχρόνιας συμμάχου των ΗΠΑ, της Δανίας, για να πιεστεί να παραδώσει τη Γροιλανδία, θα έπρεπε να αποτελούν προειδοποιήσεις ότι οι ΗΠΑ στην πορεία πρόκειται να προκαλέσουν σοβαρές καταστροφές. Επί του παρόντος ο Τραμπ καλλιεργεί ένα μπλοκ ακροδεξιών κυβερνήσεων στη Λατινική Αμερική. Αλλά ο αδέξιος και βάναυσος παρεμβατισμός του θα μπορούσε να αφυπνίσει τη λαϊκή αντίσταση της περιοχής απέναντι στην κυριαρχία των ΗΠΑ.
Οι σφαίρες επιρροής επιστρέφουν.
Η εστίαση της NSS στην ηγεμονία των ΗΠΑ στην αμερικανική ήπειρο συνάδει με την αντίληψή της για την παγκόσμια πολιτική ως πεδίο ανταγωνισμού αλλά και συνύπαρξης με τις σφαίρες επιρροής άλλων μεγάλων δυνάμεων. Αν οι NSS της πρώτης θητείας του Τραμπ (και του Μπάιντεν) έβλεπαν τις ΗΠΑ να ανταγωνίζονται για επιρροή με αντίπαλους διεκδικητές όπως η Κίνα και η Ρωσία, η NSS της δεύτερης θητείας του Τραμπ στέλνει σήμα για μια αδρή συμφωνία.
Όπως η Διάσκεψη του Βερολίνου το 1884-85, όπου οι ευρωπαϊκές δυνάμεις μοίρασαν μεταξύ τους την Αφρική ή η διάσκεψη της Μόσχας το 1944, όπου οι ΗΠΑ/Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΣΣΔ μοίρασαν μεταξύ τους την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, η τρέχουσα NSS αναγνωρίζει έναν κόσμο όπου η «δυσανάλογα μεγάλη επιρροή των μεγαλύτερων, πλουσιότερων και ισχυρότερων εθνών αποτελεί μια διαχρονική αλήθεια των διεθνών σχέσεων». Έτσι, δεδομένου ότι οι ισχυροί θα κυριαρχούν επί των αδυνάμων, οι ΗΠΑ θα κρατήσουν την Αμερική για τον εαυτό τους, αφήνοντας την Κίνα και τη Ρωσία να επιβάλουν τις δικές τους σφαίρες επιρροής στην Ευρασία. Αυτή φαίνεται να είναι η στάση τους απέναντι στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, καθώς επιδιώκουν να διευθετήσουν τον πόλεμο προς όφελος της Ρωσίας.
Στο τμήμα της NSS για την αμερικανική ήπειρο, η Κίνα κάνει μια σύντομη ανώνυμη εμφάνιση ως ο «ανταγωνιστής εκτός ημισφαιρίου» τον οποίο έχει ως στόχο να αποκρούσει το «παράρτημα Τραμπ». Το τμήμα της NSS για την Ασία είναι πιο αιχμηρό στις επικρίσεις του για την Κίνα και τις «αμερικανικές ελίτ», οι οποίες, σύμφωνα με το έγγραφο, διευκόλυναν την άνοδο της Κίνας. Ωστόσο επιδιώκει να «βρει μια νέα ισορροπία» στην εμπορική σχέση των ΗΠΑ με την Κίνα και να «αποτρέψει έναν πόλεμο στον Ινδο-Ειρηνικό». Η NSS επαναλαμβάνει την παραδοσιακή πολιτική των ΗΠΑ ενάντια σε «μονομερείς αλλαγές του στάτους κβο» στην Ταϊβάν. Οραματίζεται μια κατάσταση όπως η σημερινή, όπου η Κίνα παραμένει η μεγαλύτερη οικονομική και στρατιωτική δύναμη στην Ασία, στην οποία όμως διατηρούν σημαντικό μερίδιο και οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους.
Η εξωτερική πολιτική ως προέκταση της εσωτερικής πολιτικής
Ο αφορισμός του στρατιωτικού στρατηγικού αναλυτή του 19ου αιώνα Κλαούζεβιτς ότι «ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα» ισχύει σίγουρα στην Τραμπική NSS. Βασικοί πυλώνες της εσωτερικής πολιτικής του MAGA -η αντιμεταναστευτική πολιτική, η λευκή υπεροχή και ο οικονομικός εθνικισμός- συνδυάζονται με την «αντι-παγκοσμιοποίηση» για να διαμορφώσουν την άποψη της NSS για τον κόσμο. Αυτό γίνεται πιο εμφανές στο τμήμα που αφορά την αμερικανική ήπειρο, όπου δεσμεύεται να διασφαλίσει ότι οι χώρες θα είναι «αρκετά σταθερές και καλά κυβερνώμενες» ώστε να «αποτρέψουν και να αποθαρρύνουν τη μαζική μετανάστευση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες». Αυτή η σκόπιμη σύγχυση ανάμεσα στην μεταναστευτική και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ αποτελεί παράδειγμα της μέχρι στιγμής ανεπιτυχούς προσπάθειας του Τραμπ να επικαλεστεί τον Νόμο περί Ξένων Εχθρών του 18ου αιώνα για να στηρίξει εκεί το πρόγραμμά του για μαζικές απελάσεις.
Όταν στρέφει το βλέμμα της προς στην Ευρώπη -την περιοχή του πλανήτη απέναντι στην οποία εκφράζει τη μεγαλύτερη εχθρότητα- η NSS προειδοποιεί για την «πολιτισμική [της] εξαφάνιση» κυρίως λόγω των «μεταναστευτικών πολιτικών που μεταμορφώνουν την ήπειρο». Στην ουσία, η NSS προβάλει στοιχεία της ακροδεξιάς «θεωρίας της μεγάλης αντικατάστασης» στην Ευρώπη και τη χρησιμοποιεί ως μέτρο αξιολόγησης της πολιτικής των ΗΠΑ απέναντι στους παραδοσιακούς συμμάχους τους. «Θέλουμε η Ευρώπη να παραμείνει ευρωπαϊκή» (όπως το ορίζουν οι ΗΠΑ;) και «να ανακτήσει την πολιτισμική της αυτοπεποίθηση». Για να το πετύχει αυτό, η Ευρώπη πρέπει να σταματήσει να καταπατά «βασικές αρχές της δημοκρατίας προκειμένου να καταστέλλει την αντιπολίτευση». Ενώ αυτό ακούγεται σαν μια υποστήριξη της δημοκρατίας από τις ΗΠΑ, στην πραγματικότητα είναι μια απειλή: οι ΗΠΑ θα θεωρήσουν ότι η Ευρώπη είναι «αρκετά ευρωπαϊκή» μόνο εάν επιτρέψει «στην αντιπολίτευση» (δηλαδή τα ακροδεξιά κόμματα) να αναλάβει την εξουσία. Τότε θα παλινορθωθεί το «ευρωπαϊκό μεγαλείο». Τέλος, όλη η NSS είναι διανθισμένη από διάσπαρτα εγκώμια για την δασμολογική πολιτική του Τραμπ, μαζί με παιάνες για την «ενεργειακή κυριαρχία» και την επαναβιομηχάνιση των ΗΠΑ, όλα χάρη στη δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ. Η NSS συνδέει επίσης τις εμμονές του Τραμπ ενάντια στο «DEI» [Ποικιλομορφία-Ισότητα-Συμπερίληψη] και την αντίρρησή του στην «κλιματική αλλαγή» [δηλ. την ύπαρξή της και τα μέτρα περιορισμού της] με την εθνική ασφάλεια.
Το τέλος του αμερικανικού αιώνα
Ιδεολογικά και ρητορικά, η πρόσφατα δημοσιευμένη NSS αντιπροσωπεύει μια απόρριψη της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Η κυριαρχούμενη από τις ΗΠΑ μεταπολεμική τάξη πραγμάτων, τόσο κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου όσο και μετά το τέλος του, βασιζόταν στην στρατιωτική και οικονομική επικυριαρχία των ΗΠΑ και σε μια σειρά στρατιωτικών συμμαχιών, η πιο σημαντική από τις οποίες είναι (ήταν;) η Βορειοατλαντική Συμμαχία (ΝΑΤΟ). Οι ΗΠΑ υποστήριξαν τη δημιουργία διεθνών θεσμών, από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών έως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, με στόχο την ενσωμάτωση των παγκόσμιων πολιτικών και οικονομικών σχέσεων σε ένα προβλέψιμο πλαίσιο. Αυτές οι διευθετήσεις στήριζαν μια κυριαρχούμενη από το δολάριο εμπορική οικονομία η οποία συντηρούσε την πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ. Η NSS εντοπίζει πολλά όρια και αδυναμίες σε αυτό το σύστημα, ενώ παράλληλα ξεδιπλώνει ένα όραμα για να το τινάξει όλο στον αέρα.
Ίσως μπορούμε να παραδεχτούμε τους συντάκτες αυτής της NSS που απέφυγαν την ηθική υποκρισία που χαρακτήριζε προηγούμενες Στρατηγικές Εθνικής Ασφάλειας. Η NSS της κυβέρνησης Μπάιντεν-Χάρις εξυμνούσε την «βασισμένη σε κανόνες τάξη πραγμάτων» και δεσμευόταν να πιέσει τους εταίρους των ΗΠΑ να υπερασπιστούν τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Φυσικά, αυτές οι δεσμεύσεις δεν ίσχυαν για το Ισραήλ και τη Γάζα. Παλιότερες NSS ανακήρυσσαν τις ΗΠΑ ως ηγέτη του «Ελεύθερου Κόσμου», την ίδια στιγμή που μηχανεύονταν πραξικοπήματα και αντεπαναστάσεις που σκότωσαν εκατομμύρια ανθρώπους. Η NSS της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ είναι αλλόκοτη σε ορισμένα σημεία, αλλά το κύριο μήνυμά της είναι ξεκάθαρο: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα θέσουμε τα δικά μας συμφέροντα πάνω απ’ όλα και, σε ό,τι αφορά τις σχέσεις μας με άλλα έθνη, τα ενθαρρύνουμε να δίνουν κι αυτά πρώτη προτεραιότητα στα δικά τους συμφέροντα». Σε αποσπάσματα όπου τα συμφέροντα των ΗΠΑ εμφανίζονται ως αρπακτικά των πόρων άλλων εθνών, η NSS δεν καταβάλλει ιδιαίτερη προσπάθεια να καμουφλάρει τις προθέσεις της. Επομένως, για τους αντιπάλους της αμερικανικής αυτοκρατορίας, δεν πρέπει να έχουμε μεγάλη αμφιβολία ως προς το τι αντιμετωπίζουμε.
Κατά τον ένα χρόνο που πέρασε από την ανάληψη της εξουσίας από τον Τραμπ για δεύτερη φορά, η ρητορική της NSS είχε ήδη μετατραπεί σε πραγματικότητα με πολλούς τρόπους. Με την καταστροφή προγραμμάτων βοήθειας των ΗΠΑ σε παγκόσμια προγράμματα υγείας, με την εχθρική στάση απέναντι σε διεθνείς φοιτητές, επιστήμονες και ταξιδιώτες, και με την επιβολή οριζόντιων δασμών σε όλους τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ έχει καταστρέψει μεγάλο μέρος της αμερικανικής «ήπιας ισχύος», η οποία χτιζόταν επί γενιές. Η συνεχιζόμενη απειλητική της στάση κατά της Δανίας και η επιβολή κυρώσεων σε Ευρωπαίους αξιωματούχους έχουν εξωθήσει τους στενότερους συμμάχους να αναζητούν συμμαχίες που αποκλείουν τις ΗΠΑ. Η Δανία έχει μάλιστα χαρακτηρίσει επίσημα τις ΗΠΑ ως απειλή για την εθνική της ασφάλεια! Οι ΗΠΑ έχουν κόψει τις δαπάνες για την έρευνα γύρω από το κλίμα και τις επενδύσεις σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας, ενώ έχουν διπλασιάσει τη στήριξή τους στα ορυκτά καύσιμα.
Και ενώ όλα αυτά μπορεί να ευθυγραμμίζονται με το δόγμα του Τραμπ «Πρώτα η Αμερική», δεν είναι σαφές εάν αυτές οι αλλαγές θα αποφέρουν τα ανταποδοτικά οφέλη στα οποία ελπίζει η κυβέρνηση. Οι ΗΠΑ μπορεί να καταλήξουν να είναι «ενεργειακά κυρίαρχες» στα ορυκτά καύσιμα, αλλά η Κίνα θα μπορεί απλά να αρπάξει το προβάδισμα από τις ΗΠΑ στις κρίσιμες τεχνολογίες του 21ου αιώνα, από τα ηλεκτρικά οχήματα έως την παραγωγή και την αποθήκευση [άλλων πηγών] ενέργειας.
Σύμφωνα με τον Άλφρεντ ΜακΚόι, τον σεβαστό ριζοσπαστικό μελετητή της ιστορίας του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, η υλοποίηση του οράματος που ενσαρκώνεται από την NSS του Τραμπ θα οδηγήσει, μέχρι το τέλος της θητείας του, σε μια Αμερική με φτωχότερο πληθυσμό, υψηλότερους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και ένα εργατικό δυναμικό το οποίο ενδέχεται να συντριβεί εξ` αιτίας της τεχνητής νοημοσύνης. Εν τω μεταξύ, η Κίνα θα βρίσκεται καθ’ οδόν προς την ανάδειξή της σε παγκόσμιο τεχνολογικό και οικονομικό ηγέτη, με την βιομηχανία των ΗΠΑ να μένει πίσω. Με τις ΗΠΑ να αποσύρονται στο Δυτικό Ημισφαίριο και να χάνουν έδαφος στις επιστημονικές και τεχνολογικές ανακαλύψεις, θα γίνει λιγότερο βιώσιμη και μια κυριαρχούμενη από το δολάριο παγκόσμια οικονομία.
Θα αποτελούσε την απόλυτη ειρωνεία αν μια κυβέρνηση Τραμπ αποφασισμένη να «κάνει την Αμερική ξανά μεγάλη», επιτάχυνε αντίθετα την παρακμή της αυτοκρατορίας της.









Σχόλια (0)