Η Ανυπότακτη Γαλλία δεν περιορίζεται πλέον σε ένα «αέριο» κίνημα εθνικής εμβέλειας, αλλά αποκτά στέρεες τοπικές ρίζες. Οι νίκες σε πόλεις όπως το Σεν Ντενί, το Μπομπινί και το Βιτρί-σιρ-Σεν αναδεικνύουν την επιτυχία της στρατηγικής της στα λαϊκά προάστια.
Οι πρόσφατες δημοτικές εκλογές του Μαρτίου 2026 στη Γαλλία διαμόρφωσαν ένα πολιτικό τοπίο γεμάτο αντιθέσεις, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τη δυσκολία ανασύνταξης των προοδευτικών δυνάμεων εν όψει των προεδρικών εκλογών του 2027. Από τη μία η συμμετοχή ανήλθε μόλις στο 57%, καταγράφοντας ιστορικό χαμηλό για δημοτικές εκλογές, ενώ η Ακροδεξιά αύξησε τις δυνάμεις της. Ταυτόχρονα το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PS) κατάφερε να διατηρήσει τα παραδοσιακά του προπύργια, όπως το Παρίσι, τη Μασσαλία και τη Λιλ, ενώ η Ανυπότακτη Γαλλία (LFI) πέτυχε μια άνευ προηγουμένου τοπική διείσδυση, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της ως ο βασικός πόλος έλξης της ριζοσπαστικής Αριστεράς.
Νίκος Σμυρναίος*
Η δυναμική άνοδος της LFI και η νέα γενιά στελεχών
Η LFI δεν περιορίζεται πλέον σε ένα «αέριο» κίνημα εθνικής εμβέλειας, αλλά αποκτά στέρεες τοπικές ρίζες. Οι νίκες σε πόλεις όπως το Σεν Ντενί, το Μπομπινί και το Βιτρί-σιρ-Σεν αναδεικνύουν την επιτυχία της στρατηγικής της στα λαϊκά προάστια. Η ανάδυση νέων στελεχών από τις εργατικές τάξεις με μεταναστευτικές ρίζες, όπως ο Αλί Ντιουαρά στην Κουρνέβ και ο Μπαλί Μπαγκαγιοκό στο Σεν Ντενί, σηματοδοτεί μια στροφή προς μια πιο αντιπροσωπευτική και περιεκτική πολιτική. Η επιτυχία της LFI στις λαϊκές γειτονιές δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα μιας συνειδητής στρατηγικής επικέντρωσης στο λεγόμενο «τέταρτο μπλοκ»: τους απέχοντες των λαϊκών στρωμάτων και τους νέους ψηφοφόρους.
Παράλληλα, το κίνημα ενισχύεται ιδεολογικά μέσω του Ινστιτούτου La Boétie, το οποίο λειτουργεί ως δεξαμενή σκέψης, παράγοντας υψηλού επιπέδου προγραμματικό έργο και διατηρώντας διαρκή διάλογο με διανοούμενους και ακτιβιστές του πεδίου. Επίσης, διαθέτει πια μια δομημένη κοινοβουλευτική ομάδα, πλειάδα δημοτικών συμβούλων και πλέον και δημάρχων. Αυτή η οργανωτική υπεροχή την καθιστά τον μοναδικό πόλο με πραγματική προγραμματική στρατηγική και ικανότητα διεξαγωγής μιας μακράς και απαιτητικής προεδρικής εκστρατείας.
Απομόνωση, επικοινωνιακά σφάλματα και παραπληροφόρηση
Ωστόσο, η πορεία της LFI σκιάζεται από έντονες αντιπαραθέσεις. Το κίνημα αντιμετωπίζει τη σφοδρή εχθρότητα των οικονομικών ελίτ, οι οποίες βλέπουν στις προτάσεις για φορολόγηση των μερισμάτων και καταπολέμηση των ολιγοπωλίων μια ευθεία απειλή για τα συμφέροντά τους. Στο διεθνές επίπεδο, οι θέσεις της LFI, ιδιαίτερα για το Παλαιστινιακό Ζήτημα, έχουν προκαλέσει δριμεία κριτική και κατηγορίες για «εργαλειοποίηση».
Η LFI βρίσκεται συχνά στο στόχαστρο δυσμενών επικοινωνιακών δυναμικών. Ενορχηστρωμένες εκστρατείες παραπληροφόρησης επιχειρούν να ταυτίσουν το κίνημα με τη βία, τον αντισημιτισμό και τον ισλαμισμό στα κυρίαρχα ΜΜΕ, αλλά και στο διαδίκτυο. Για παράδειγμα, στην Τουλούζη, κατά τη διάρκεια της εκλογικής εκεχειρίας, διανεμήθηκαν ψευδείς διαφημίσεις σε πλατφόρμες όπως το Vinted και το Candy Crush, που παρουσίαζαν τον υποψήφιο Φρανσουά Πικμάλ ως θρησκευτικό ριζοσπάστη ή τον ταύτιζαν ψευδώς με ρητορική ακραίας βίας. Αυτές οι επιθέσεις, που σύμφωνα με δημοσιεύματα ενδέχεται να συνδέονται με εταιρείες επιρροής ισραηλινής προέλευσης, στοχεύουν στον ψυχολογικό κλονισμό των μετριοπαθών ψηφοφόρων και στη δημιουργία ενός κλίματος φόβου γύρω από την LFI.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα ρητορικά και επικοινωνιακά ολισθήματα του Ζαν-Λικ Μελανσόν, όπως οι πρόσφατες αναφορές του στην υπόθεση Επστιν που εξελήφθησαν από τους μέινστριμ σχολιαστές ως συνωμοσιολογικές ή με αντισημιτικές αποχρώσεις, τροφοδοτούν την απομόνωσή του. Παρά τις αδιαμφισβήτητες πολιτικές του ικανότητες, η προσωπικότητά του παραμένει εξαιρετικά πολωτική, κάτι που ενισχύεται από την κυρίαρχη προπαγάνδα.
Η στρατηγική των Σοσιαλιστών και η δύσκολη ενότητα
Μετά την ουσιαστική διάλυση του Νέου Λαϊκού Μετώπου (NFP), της συμμαχίας που κέρδισε τις βουλευτικές του 2024, το Σοσιαλιστικό Κόμμα και οι Οικολόγοι επιδιώκουν να περιθωριοποιήσουν τη ριζοσπαστική γραμμή της LFI. Οι Σοσιαλιστές προκρίνουν μια πιο ρεφορμιστική και συντηρητική κατεύθυνση, ελπίζοντας να προσελκύσουν τους απογοητευμένους ψηφοφόρους του Κέντρου. Οι Οικολόγοι εμφανίζονται αποδυναμωμένοι μετά την απώλεια σημαντικών πόλεων, γεγονός που περιπλέκει περαιτέρω την εξίσωση. Από την άλλη πλευρά, η LFI επιμένει στη στρατηγική της ρήξης με τον νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό, θεωρώντας το PS «βαρίδι» που εμποδίζει την πραγματική κοινωνική αλλαγή.
Παρά τις πιέσεις όμως, η LFI παραμένει ο κύριος πόλος της γαλλικής Αριστεράς. Η εκλογική της βάση στους νέους και στις λαϊκές γειτονιές είναι σταθερή, καθιστώντας οποιαδήποτε νικηφόρα στρατηγική χωρίς αυτήν πρακτικά αδύνατη. Αυτό δημιουργεί ένα αδιέξοδο: η σύγκλιση των προοδευτικών δυνάμεων είναι απαραίτητη για τη νίκη, αλλά οι ιδεολογικές αποκλίσεις, οι τοξικές δηλώσεις πολλών Σοσιαλιστών και η απόρριψη του προσώπου του Μελανσόν από τους μετριοπαθείς την καθιστούν εξαιρετικά εύθραυστη. Πράγματι, η «αριθμητική της Αριστεράς» δεν λειτουργεί πλέον αυτόματα: οι ψηφοφόροι του Κέντρου και της Δεξιάς συχνά συσπειρώνονται σε ένα «μέτωπο κατά της LFI», θεωρώντας την εξίσου επικίνδυνη με την Ακρα Δεξιά.
Η αβέβαιη πορεία προς το 2027
Εναν χρόνο πριν από τις προεδρικές εκλογές, ο Ζαν-Λικ Μελανσόν εμφανίζεται ως ο πιο συμπαγής υποψήφιος της Αριστεράς για να περάσει στον δεύτερο γύρο. Η Ιστορία δείχνει ότι κερδίζει το μεγαλύτερο μέρος της δυναμικής του τους τελευταίους έξι μήνες πριν από τις εκλογές, στηριζόμενος στις ρητορικές του ικανότητες και την κινητοποίηση της βάσης. Παρά τις κατηγορίες, ο Μελανσόν παραμένει ο μόνος που μπορεί να κινητοποιήσει το λαϊκό εκλογικό σώμα.
Ωστόσο, η ικανότητά του να συσπειρώσει μια πλειοψηφία απέναντι στην Ακροδεξιά παραμένει το μεγάλο ερώτημα. Ενώ είναι αποτελεσματικός για τον πρώτο γύρο, το πρόσωπό του λειτουργεί ως απωθητικό για ένα μεγάλο τμήμα του εκλογικού σώματος που θα χρειαζόταν στον δεύτερο γύρο.
Το ερώτημα αν μπορεί να υπάρξει μια ισχυρή «ανυπότακτη» Αριστερά χωρίς τον Μελανσόν παραμένει αναπάντητο, καθώς κανένας εναλλακτικός ηγέτης δεν έχει καταφέρει ακόμα να επιβληθεί. Ετσι, η γαλλική Αριστερά βρίσκεται σε στρατηγικό αδιέξοδο: διαθέτει ένα πειστικό κοινωνικό πρόγραμμα που ανταποκρίνεται στις αξίες της πλειοψηφίας, αλλά στερείται την πολιτική αρχιτεκτονική που θα μετέτρεπε αυτή την κοινωνική δυναμική σε εκλογικό θρίαμβο. Χωρίς μια πραγματική προγραμματική σύνθεση με συμμετοχή από τα κάτω που να ξεπερνά τις προσωπικές στρατηγικές, η ελπίδα για νίκη απέναντι στο μπλοκ της Ακροδεξιάς παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
*Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας της Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο της Τουλούζης. Συγγραφέας του βιβλίου «Ολιγοπώλιο του διαδικτύου. Πώς Google, Apple, Facebook, Amazon και Microsoft πήραν τον έλεγχο της ψηφιακής ζωής μας» (Μεταμεσονύκτιες Εκδόσεις, 2018)
Σχόλια (0)