Προς ένα νέο, παλιό κόσμο;

40 χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το ΝΑΤΟ [στο Ισπανικό Κράτος]

«Ζούμε στον κόσμο του Νε­τα­νιά­χου» -Ασιέμ Ελ Ντι­φρα­ουί

Μανουέλ Γκαρί, Χάιμε Παστόρ

Σα­ρά­ντα χρό­νια μετά το δη­μο­ψή­φι­σμα της 12ης Μάρτη του 1986 για την πα­ρα­μο­νή της χώρας στο ΝΑΤΟ και την ήττα της κα­μπά­νιας του «ΟΧΙ», αξί­ζει να ανα­κα­λέ­σου­με ότι αυτό συ­νέ­βη σε ένα διε­θνές πλαί­σιο που ση­μα­δευό­ταν από την εξο­πλι­στι­κή κούρ­σα ανά­με­σα σε δύο με­γά­λα μπλοκ υπό την κυ­ριαρ­χία των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ, η οποία είχε ως αντα­νά­κλα­ση την ανά­πτυ­ξη πυ­ραύ­λων στην Ευ­ρώ­πη, σε σύ­γκρου­ση με ένα ισχυ­ρό οι­κο­λο­γι­κό-ει­ρη­νι­κό κί­νη­μα που υπο­στή­ρι­ζε τον πυ­ρη­νι­κό αφο­πλι­σμό και την αδέ­σμευ­τη στάση απέ­να­ντι και στα δύο μπλοκ.

Εκεί­νη την εποχή η προ­ο­πτι­κή ενός πα­γκό­σμιου πυ­ρη­νι­κού πο­λέ­μου φαι­νό­ταν ως μια πραγ­μα­τι­κή απει­λή. Αυτή δεν υλο­ποι­ή­θη­κε ποτέ, αλλά ακο­λού­θη­σε η κα­τάρ­ρευ­ση της ΕΣΣΔ και η εμπέ­δω­ση των ΗΠΑ ως μο­να­δι­κή υπερ­δύ­να­μη ικανή να εξα­σφα­λί­σει την εξά­πλω­ση της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης πα­γκο­σμιο­ποί­η­σης σε όλο τον πλα­νή­τη. Η συ­νέ­χεια της ιστο­ρί­ας είναι αρ­κε­τά γνω­στή. Πάνω από όλα, η κή­ρυ­ξη του Πα­γκό­σμιου Πο­λέ­μου Κατά της Τρο­μο­κρα­τί­ας μετά την 11η Σε­πτέμ­βρη του 2011, οι επι­θέ­σεις στο Ιράκ και το Αφ­γα­νι­στάν και οι κα­τα­στρο­φι­κές τους συ­νέ­πειες, τις οποί­ες βλέ­που­με μέχρι και σή­με­ρα.

Ακο­λού­θη­σε η Με­γά­λη Ύφεση του 2008 και –μαζί της– μια έντα­ση των γε­ω­πο­λι­τι­κών και γε­ω­οι­κο­νο­μι­κών αντα­γω­νι­σμών με­τα­ξύ πα­λιών και νέων με­γά­λων δυ­νά­με­ων, που έχει οδη­γή­σει σε μια νέα, ανοι­χτή εξο­πλι­στι­κή κούρ­σα και έναν πολ­λα­πλα­σια­σμό των πο­λέ­μων μέσα στο πλαί­σιο μιας πο­λυ­διά­στα­της και συ­στη­μι­κής κρί­σης της οποί­ας η πιο ακραία και επι­κίν­δυ­νη εκ­δή­λω­ση είναι η υπερ­θέρ­μαν­ση του πλα­νή­τη.

Αυτή η κρίση συ­νε­χί­ζει να επι­τα­χύ­νε­ται εν μέσω του αγώνα για έλεγ­χο επί των πόρων –όπως το πε­τρέ­λαιο και το φυ­σι­κό αέριο– αλλά και των υπο­δο­μών και των εμπο­ρι­κών δρό­μων, όπως βλέ­που­με σή­με­ρα στα Στενά του Ορ­μούζ.

Μέσα σε αυτό το ευ­ρύ­τε­ρο πλαί­σιο, η επί­θε­ση που εξα­πέ­λυ­σαν οι ΗΠΑ και το Ισ­ρα­ήλ κατά του Ιράν στις 28 Φλε­βά­ρη, και η εξά­πλω­ση του πο­λέ­μου σε άλλες χώρες στη Μέση Ανα­το­λή, αντι­προ­σω­πεύ­ουν μια νέα και επι­κίν­δυ­νη κλι­μά­κω­ση, της οποί­ας τις πα­γκό­σμιες συ­νέ­πειες βλέ­που­με ήδη.

Σκλη­ρές δη­λώ­σεις όπως αυτές της Προ­έ­δρου της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, Ούρ­σου­λα φον ντερ Λάιεν, («Η Ευ­ρώ­πη δεν μπο­ρεί να είναι ο προ­στά­της ενός κό­σμου που έχει εξα­φα­νι­στεί») ή της Διευ­θύ­ντριας του ΔΝΤ, Κρι­στα­λί­να Γκε­ορ­γκί­ε­βα, («Σκε­φτεί­τε το αδια­νό­η­το και ετοι­μα­στεί­τε για αυτό»), ίσως ενι­σχύ­ουν την πα­ρα­τή­ρη­ση του Γερ­μα­νο-Αι­γύ­πτιου Ασιέμ Ελ Ντι­φρα­ουΐ ότι, στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, «ζούμε στον κόσμο του Νε­τα­νιά­χου». Γιατί, πραγ­μα­τι­κά, δεί­χνει προ­φα­νές ότι ο Τρα­μπι­σμός φι­λο­δο­ξεί να αντι­κα­τα­στή­σει την παλιά διε­θνή τάξη (ατα­ξία) με μία που μοιά­ζει όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο με αυτήν που έχει ενερ­γο­ποι­ή­σει ο Ισ­ραη­λι­νός ηγέ­της μετά τον Οκτώ­βρη του 2023, με τη γε­νο­κτο­νία στη Γάζα να απο­τε­λεί την από­λυ­τη έκ­φρα­σή της.

Το επί­κε­ντρο της δο­κι­μα­σί­ας για αυτό το νέο υπό­δειγ­μα βρί­σκε­ται σή­με­ρα στη Μέση Ανα­το­λή. Παρά τις υπο­σχέ­σεις του Αμε­ρι­κα­νού ηγέτη στους υπο­στη­ρι­κτές του MAGA, η άμεση εμπλο­κή του στην επί­θε­ση κατά του Ιράν στο πλευ­ρό του Νε­τα­νιά­χου και η τάση προς την στρα­τιω­τι­κή κλι­μά­κω­ση σε όλη την πε­ριο­χή την οποία προ­κα­λεί, επι­βε­βαιώ­νουν ότι δεν του αρκεί το Δυ­τι­κό Ημι­σφαί­ριο, αλλά φι­λο­δο­ξεί να εγκα­θι­δρύ­σει ένα εναλ­λα­κτι­κό θε­σμι­κό πλαί­σιο στη θέση του ΟΗΕ και των Διε­θνών Δι­κα­στη­ρί­ων.

Για αυτόν το στόχο, σκο­πεύ­ει να στη­ρι­χθεί στο νε­οϊ­δρυ­θέν Συμ­βού­λιο της Ει­ρή­νης και στην αυ­ξα­νό­με­νη υπο­τα­γή της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης –με τη Γερ­μα­νία στην πρώτη γραμ­μή αλλά και τη Γαλ­λία με το πυ­ρη­νι­κό της εξο­πλι­σμό– για να προσ­δώ­σει μια υπο­τι­θέ­με­νη νο­μι­μο­ποί­η­ση σε έναν νέο κόσμο ο οποί­ος δεν θα σέ­βε­ται ούτε καν τους κα­νό­νες που –αν και υπό αμε­ρι­κα­νι­κή ηγε­μο­νία (όπως έχει το­νί­σει ο Πέρι Άντερ­σον)– εγκα­θι­δρύ­θη­καν μετά τον Δεύ­τε­ρο Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο.

Η υπε­ρά­σπι­ση της φι­λε­λεύ­θε­ρης δη­μο­κρα­τί­ας και των αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των, που χρη­σι­μο­ποιού­ταν για να κα­τα­δι­κα­στούν οι πό­λε­μοι των φε­ρό­με­νων ως εχθρών –όπως ο πό­λε­μος του Πού­τιν ενά­ντια στο λαό της Ου­κρα­νί­ας– ανή­κει πλέον στο πα­ρελ­θόν.

Σή­με­ρα, χωρίς προ­σχή­μα­τα που να κρύ­βουν τα δύο μέτρα και σταθ­μά, τα πάντα επι­τρέ­πο­νται στον όλο και πιο άγριο αγώνα με­τα­ξύ πα­λιών, νέων, με­γά­λων και με­σαί­ων δυ­νά­με­ων, εν μέσω αυτού του παι­χνι­διού μη­δε­νι­κού αθροί­σμα­τος που έχει αντι­κα­τα­στή­σει την απο­τυ­χη­μέ­νη «χα­ρού­με­νη πα­γκο­σμιο­ποί­η­ση».

Νέες συμ­μα­χί­ες ανά­με­σα στην κρα­τι­κή εξου­σία και συ­γκε­κρι­μέ­νες με­ρί­δες του κε­φα­λαί­ου (κυ­ρί­ως των τε­χνο-ολι­γαρ­χών στις ΗΠΑ) δια­μορ­φώ­νο­νται γύρω από έναν αντι­δρα­στι­κό και αντα­γω­νι­στι­κό αυ­ταρ­χι­σμό. Η πιο ωμή εκ­δή­λω­ση αυτής της δια­δι­κα­σί­ας είναι αυτή που ακο­λου­θεί η αμε­ρι­κα­νι­κή υπερ­δύ­να­μη μέσω του Τραμπ και της συ­ναλ­λα­κτι­κής δι­πλω­μα­τί­ας του, που στη­ρί­ζε­ται στο συν­δυα­σμό στρα­τιω­τι­κής ισχύ­ος και επι­χει­ρη­μα­τι­κών συμ­φω­νιών.

Πρό­κει­ται για μια πο­λι­τι­κή που, όπως μας υπεν­θυ­μί­ζει ο Ζιλ­μπέρ Ασκάρ, δεν είναι τί­πο­τα πα­ρα­πά­νω από μια επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νη εκ­δο­χή της πα­λιάς «δι­πλω­μα­τί­ας των κα­νο­νιο­φό­ρων» του 19ου αιώνα. Για να μην μι­λή­σου­με για επι­στρο­φή σε ένα πα­ρελ­θόν που θυ­μί­ζει την εποχή της απαρ­χής του κα­πι­τα­λι­σμού και της αποι­κιο­κρα­τί­ας.

«Όχι στον πό­λε­μο, αλλά ναι στο ΝΑΤΟ και τις στρα­τιω­τι­κές βά­σεις;»

Στο φόντο της αυ­ξα­νό­με­νης ταύ­τι­σης με τις επι­τα­γές του Τραμπ και του Νε­τα­νιά­χου –μια τάση που συ­νε­χί­ζε­ται να εξα­πλώ­νε­ται κάθε μέρα που περνά– η αντί­δρα­ση του Πέδρο Σάν­τσεζ στην επί­θε­ση στο Ιράν ξε­χω­ρί­ζει ως η εξαί­ρε­ση με­τα­ξύ των ευ­ρω­παϊ­κών ηγε­σιών και τον έχει κα­τα­στή­σει έναν από τους βα­σι­κούς στό­χους της οργής του Τραμπ.

Πα­ρό­λα αυτά, η άρ­νη­σή του να επι­τρέ­ψει τη χρήση των βά­σε­ων της Ρότα και της Μορόν, δεν πρέ­πει να μας κάνει να ξε­χά­σου­με ότι σύ­ντο­μα ακο­λού­θη­σε η απο­στο­λή ναυ­τι­κής δύ­να­μης στην Κύπρο (πα­ρό­τι αυτή η χώρα δεν είχε ζη­τή­σει καμία στρα­τιω­τι­κή βο­ή­θεια) για την προ­στα­σία μιας Βρε­τα­νι­κής στρα­τιω­τι­κής βάσης, ή οι δη­λώ­σεις αφο­σί­ω­σης σε ένα ΝΑΤΟ το οποίο έχει υπο­τα­χθεί στον Τραμπ.

Δεί­χνει έτσι την προ­θυ­μία του να ανα­λά­βει τους κιν­δύ­νους εμπλο­κής στη σύ­γκρου­ση στη Μέση Ανα­το­λή μέσω μιας επί­κλη­σης του Άρ­θρου 5 της στρα­τιω­τι­κής συμ­μα­χί­ας σε πε­ρί­πτω­ση που κά­ποιο κρά­τος-μέ­λος της πλη­γεί υπό οποια­δή­πο­τε πρό­φα­ση.

Έτσι, η χρήση του συν­θή­μα­τος «Όχι στον Πό­λε­μο» από τον Πέδρο Σάν­τσεζ –σε μια προ­σπά­θεια να ανα­βιώ­σει το πνεύ­μα των δια­δη­λώ­σε­ων κατά του πο­λέ­μου στο Ιράκ το 2003– δεί­χνει ήδη τις αντι­φά­σεις της, που προ­κύ­πτουν από την συμ­με­το­χή της Ισπα­νί­ας στο ΝΑΤΟ και τη συ­νέ­χεια της συμ­φω­νί­ας με τις ΗΠΑ ως προς τη χρήση των στρα­τιω­τι­κών βά­σε­ων σε Ρότα και Μορόν.

Πα­ρε­μπι­πτό­ντως, αυτή η συμ­φω­νία θα έπρε­πε να έχει ακυ­ρω­θεί εδώ και πολύ καιρό, αν ενερ­γο­ποιού­ταν μια από τις ρή­τρες με τις οποί­ες η κυ­βέρ­νη­ση του Φε­λί­πε Γκον­ζά­λεζ εξα­σφά­λι­σε το «ΝΑΙ» στο ΝΑΤΟ στο δη­μο­ψή­φι­σμα πριν από 40 χρό­νια: «Η στρα­τιω­τι­κή πα­ρου­σία των ΗΠΑ στην Ισπα­νία θα μειω­θεί προ­ο­δευ­τι­κά». [3]

Επί­σης, τι έκα­ναν οι ΗΠΑ σε αυτές τις βά­σεις και από αυτές τις βά­σεις όλα αυτά τα χρό­νια αλλά και πιο πρό­σφα­τα; Παρά την αδια­φά­νεια και την πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­ση, είναι βέ­βαιο ότι υπήρ­ξαν τμήμα του εφο­δια­στι­κού κι επι­χει­ρη­σια­κού μη­χα­νι­σμού στρα­τιω­τι­κής βο­ή­θειας του Τραμπ προς τον γε­νο­κτό­νο Νε­τα­νιά­χου για την κα­τα­στρο­φή της Γάζας. Συ­νε­πώς, υπάρ­χουν ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ροι λόγοι να υλο­ποι­η­θεί σή­με­ρα αυτή η δέ­σμευ­ση [κλει­σί­μα­τος των βά­σε­ων], καθώς βλέ­που­με ότι η αμε­ρι­κα­νι­κή στρα­τη­γι­κή υπό την ηγε­σία του Τραμπ κα­θο­δη­γεί μια στρα­τιω­τι­κή κλι­μά­κω­ση στη Μέση Ανα­το­λή, με μόνο στόχο να δια­φυ­λά­ξει την ιμπε­ρια­λι­στι­κή γε­ω­πο­λι­τι­κή και γε­ω­οι­κο­νο­μι­κή του θέση, όπως και το σχέ­διο του Με­γά­λου Ισ­ρα­ήλ.

Είναι λοι­πόν επεί­γον να ανοι­κο­δο­μή­σου­με ένα αντι­ι­μπε­ρια­λι­στι­κό, αντι­ρα­τσι­στι­κό και αντι­φα­σι­στι­κό κί­νη­μα –όπως αυτό που ήδη εκ­φρά­στη­κε στις πρό­σφα­τες φε­μι­νι­στι­κές δια­δη­λώ­σεις στις 8 Μάρτη. Ένα κί­νη­μα που θα είναι έτοι­μο να ανα­βιώ­σει το «Όχι στον Πό­λε­μο» του 2003, αλλά και το «Όχι στο ΝΑΤΟ, έξω οι βά­σεις» του 1986, όπως και τη δια­κο­πή των δε­σμών με το Κρά­τος του Ισ­ρα­ήλ, μαζί με την απαί­τη­ση για μια ελεύ­θε­ρη από πυ­ρη­νι­κά, απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μέ­νη Ευ­ρώ­πη που δεν θα ταυ­τί­ζε­ται με καμία ιμπε­ρια­λι­στι­κή δύ­να­μη ή στρα­τιω­τι­κό μπλοκ, όπως απαι­τού­σα­με και 40 χρό­νια πριν.

Ένα κί­νη­μα που πρέ­πει να είναι διε­θνι­στι­κό και να δεί­χνει την αλ­λη­λεγ­γύη του σε όλους τους λαούς του πλα­νή­τη που υπο­μέ­νουν ιμπε­ρια­λι­στι­κή επι­θε­τι­κό­τη­τα –είτε είναι στην Πα­λαι­στί­νη, είτε στην Ου­κρα­νία, είτε στη Βε­νε­ζου­έ­λα, το Ιράν, το Λί­βα­νο ή την Κούβα– ενώ ταυ­τό­χρο­να θα δια­τη­ρεί την ανε­ξαρ­τη­σία του και την κρι­τι­κή του στάση απέ­να­ντι στις κυ­βερ­νή­σεις αυτών των χωρών.

Η κα­τά­στα­ση αυτή κα­θι­στά πιο ανα­γκαία από ποτέ τη σύ­γκλι­ση των διε­θνι­στι­κών προ­σπα­θειών, προ­κει­μέ­νου να δρο­μο­λο­γη­θούν πρω­το­βου­λί­ες, δρά­σεις και συ­ζη­τή­σεις και στις πέντε ηπεί­ρους. Ως εκ τού­του, χαι­ρε­τί­ζου­με και υπο­στη­ρί­ζου­με κάθε πρό­τα­ση που εν­δέ­χε­ται να υπο­βλη­θεί προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση.

 

 

*Ο Μα­νου­έλ Γκαρί είναι μέλος της συμ­βου­λευ­τι­κής επι­τρο­πής του πε­ριο­δι­κού Viento Sur. Υπήρ­ξε μέλος της Επι­τρο­πής Κατά του ΝΑΤΟ και της Εθνι­κής Συ­ντο­νι­στι­κής Επι­τρο­πής των Ει­ρη­νι­στι­κών Ορ­γα­νώ­σε­ων.

*Ο Χάιμε Πα­στόρ είναι πο­λι­τι­κός επι­στή­μο­νος και μέλος της συ­ντα­κτι­κής ομά­δας του πε­ριο­δι­κού Viento Sur. Συμ­με­τεί­χε στην εκ­στρα­τεία για το δη­μο­ψή­φι­σμα σχε­τι­κά με το ΝΑΤΟ ως ένας από τους εκ­προ­σώ­πους της Επα­να­στα­τι­κής Κομ­μου­νι­στι­κής Λί­γκας.

https://rproject.gr/article/pros-ena-neo-palio-kosmo