Βραζιλία: Τέσσερις πτυχές της πολιτικής κατάστασης κι ένα στρατηγικό στοίχημα

Βραζιλία: Τέσσερις πτυχές της πολιτικής κατάστασης κι ένα στρατηγικό στοίχημα

  • |

 

1. Η παν­δη­μία δεν είναι υπό έλεγ­χο

Η φο­νι­κή πο­λι­τι­κή της κυ­βέρ­νη­σης Μπολ­σο­νά­ρο έκανε τη Βρα­ζι­λία το επί­κε­ντρο της παν­δη­μί­ας Covid-19, στην πρώτη θέση πα­γκο­σμί­ως όσον αφορά τους ημε­ρή­σιους θα­νά­τους τις τε­λευ­ταί­ες βδο­μά­δες. Ακόμα κι αν υπο­θέ­σου­με ότι υπάρ­χει υπο-κα­τα­μέ­τρη­ση, τα επί­ση­μα στα­τι­στι­κά της χώρας μι­λά­νε για πάνω από 50.000 νε­κρούς και πάνω από 1 εκα­τομ­μύ­ριο κρού­σμα­τα καθώς γρά­φο­νται αυτές οι γραμ­μές.

αναδημοσίευση από international socialism project

Ο Μπολ­σο­νά­ρο είναι ο βα­σι­κός ένο­χος αυτής της τρα­γω­δί­ας, αλλά και οι το­πι­κοί κυ­βερ­νή­τες και δή­μαρ­χοι έχουν το δικό τους με­ρί­διο ευ­θύ­νης. Υπο­κύ­πτο­ντας στις πιέ­σεις των επι­χει­ρή­σε­ων και της ομο­σπον­δια­κής κυ­βέρ­νη­σης, επι­τρέ­πουν την επα­νέ­ναρ­ξη μη-ανα­γκαί­ων οι­κο­νο­μι­κών δρα­στη­ριο­τή­των σε μια συ­γκυ­ρία που η «κα­μπύ­λη» της παν­δη­μί­ας δεν έχει ακόμα επι­πε­δω­θεί.

Στο όνομα των κερ­δών για λί­γους, οι άρ­χο­ντές μας θυ­σιά­ζουν συ­νει­δη­τά τις ζωές δε­κά­δων χι­λιά­δων Βρα­ζι­λιά­νων. Ο Covid-19 δεν χτυπά τους πά­ντες εξί­σου. Εξαι­τί­ας της βάρ­βα­ρης κοι­νω­νι­κής ανι­σό­τη­τας και του δο­μι­κού ρα­τσι­σμού, οι ερ­γά­τες -η συ­ντρι­πτι­κή πλειο­ψη­φία των κρου­σμά­των- είναι αυτοί που πε­θαί­νουν, ιδιαί­τε­ρα ο φτω­χός μαύ­ρος πλη­θυ­σμός στα προ­ά­στια και τις φα­βέ­λες.

Παρά την ανι­σο­με­ρή εξά­πλω­ση της ασθέ­νειας σε διά­φο­ρες πε­ριο­χές και πό­λεις, είναι πι­θα­νό ότι η παν­δη­μία θα επι­δει­νω­θεί σε πα­νε­θνι­κό επί­πε­δο τις ερ­χό­με­νες βδο­μά­δες. Γι’ αυτό το λόγο, πρέ­πει να κλι­μα­κω­θεί η κα­μπά­νια για κα­ρα­ντί­να -με πα­ρο­χή κοι­νω­νι­κής και οι­κο­νο­μι­κής υπο­στή­ρι­ξης- ώστε να πα­ρα­μεί­νει σπίτι του ο ερ­γα­ζό­με­νος πλη­θυ­σμός.

2. Η οι­κο­νο­μι­κή και κοι­νω­νι­κή κρίση επι­τα­χύ­νε­ται

Στο πλευ­ρό της επι­δει­νού­με­νης παν­δη­μί­ας, ακόμα πιο απει­λη­τι­κή δια­φαί­νε­ται η ύφεση. Η βρα­ζι­λιά­νι­κη οι­κο­νο­μία θα πε­ρά­σει από μια θε­α­μα­τι­κή κα­τάρ­ρευ­ση το 2020, που υπο­λο­γί­ζε­ται με­τα­ξύ 5-10% του ΑΕΠ.

Ακόμα κι αν βρα­χυ­πρό­θε­σμα ελεγ­χθεί η εξά­πλω­ση του Covid19 -που δεί­χνει απί­θα­νο- οι τρο­μα­κτι­κές επι­πτώ­σεις της οι­κο­νο­μι­κής κα­θί­ζη­σης θα αυ­ξη­θούν τους ερ­χό­με­νους μήνες. Έχου­με ήδη δει μια ζα­λι­στι­κή αύ­ξη­ση της ανερ­γί­ας (του­λά­χι­στον 5 εκα­τομ­μύ­ρια θέ­σεις ερ­γα­σί­ας χά­θη­καν τον Μάη) και μια ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση στο ει­σό­δη­μα των πε­ρισ­σό­τε­ρων οι­κο­γε­νειών της ερ­γα­τι­κής και της με­σαί­ας τάξης.

Η οι­κο­νο­μι­κή πο­λι­τι­κή του Προ­έ­δρου Ζαΐρ Μπολ­σο­νά­ρο και του υπουρ­γού Οι­κο­νο­μι­κών Πά­ου­λο Γκου­έ­δες, με την υπο­στή­ρι­ξη του Ρο­ντρί­γκο Μάια, προ­έ­δρου της Βου­λής των Αντι­προ­σώ­πων, και των πε­ρισ­σό­τε­ρων κυ­βερ­νη­τών, συ­νί­στα­ται στη με­τα­φο­ρά του με­γα­λύ­τε­ρου κό­στους της κρί­σης στις πλά­τες των ερ­γα­τών. Είτε μέσω της ανερ­γί­ας και της απο­στέ­ρη­σης δι­καιω­μά­των, είτε μέσω της μεί­ω­σης σε μι­σθούς και ει­σο­δή­μα­τα, οι ερ­γά­τες θα υπο­φέ­ρουν τα πε­ρισ­σό­τε­ρα σε αυτήν την κρίση.

Μαζί με τις κοι­νω­νι­κές και οι­κο­νο­μι­κές επι­θέ­σεις, έχει εντα­θεί η ρα­τσι­στι­κή και σε­ξι­στι­κή βία. Ακόμα και στη διάρ­κεια της παν­δη­μί­ας, ο αριθ­μός των βί­αιων θα­νά­των Μαύ­ρων, πε­ρι­θω­ριο­ποι­η­μέ­νων και φτω­χών αν­θρώ­πων από την στρα­τιω­τι­κή αστυ­νο­μία έχει αυ­ξη­θεί. Την ίδια ώρα, έχουν αυ­ξη­θεί και τα κρού­σμα­τα βίας κατά των γυ­ναι­κών.

Η βίαιη οι­κο­νο­μι­κή κρίση και η επι­δεί­νω­ση της ρα­τσι­στι­κής και μι­σο­γυ­νι­κής βίας πα­ρά­γουν ένα ανα­πό­φευ­κτο βά­θε­μα της κοι­νω­νι­κής κρί­σης. Αυτό με τη σειρά του προ­κα­λεί κοι­νω­νι­κή ανα­στά­τω­ση στις ερ­γα­ζό­με­νες και τις με­σαί­ες τά­ξεις. Το έκτα­κτο εφά­παξ βο­ή­θη­μα 600 ρεάλ που απο­φά­σι­σε το Κο­γκρέ­σο για τους ερ­γα­ζό­με­νους στον ανε­πί­ση­μο τομέα απέ­τρε­ψε μια άμεση κοι­νω­νι­κή κα­τάρ­ρευ­ση, αλλά δεν ανέ­κο­ψε τη φτω­χο­ποί­η­ση με­γά­λων τμη­μά­των του πλη­θυ­σμού.

3. Η κυ­βέρ­νη­ση Μπολ­σο­νά­ρο είναι πιο αδύ­να­μη

Στο αστα­θές έδα­φος της οι­κο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής κρί­σης, εντεί­νο­νται οι πο­λι­τι­κές συ­γκρού­σεις κι αντι­πα­ρα­θέ­σεις με­τα­ξύ κυ­βερ­νη­τι­κών θε­σμών. Αντι­μέ­τω­πος με την αυ­ξα­νό­με­νη αδυ­να­μία του και την πο­λι­τι­κή του απο­μό­νω­ση, που οξύν­θη­κε από την πρό­σφα­τη δι­κα­στι­κή επί­θε­ση από το Ανώ­τα­το Δι­κα­στή­ριο, ο Μπολ­σο­νά­ρο απεί­λη­σε να κα­λέ­σει το στρα­τό να επέμ­βει.

Αλλά η κυ­βέρ­νη­ση και η οι­κο­γέ­νεια του προ­έ­δρου βρί­σκο­νται υπό αυ­ξα­νό­με­νη πίεση. Οι έρευ­νες για fakenews και αντι­δη­μο­κρα­τι­κές ενέρ­γειες που διε­ξά­γει ο υπουρ­γός Δι­καιο­σύ­νης Αλε­ξά­ντρε ντε Μο­ρά­ες οδή­γη­σαν τις τε­λευ­ταί­ες εβδο­μά­δες στη σύλ­λη­ψη αρ­κε­τών φα­σι­στών προ­βο­κα­τό­ρων (όπως οι Sara Winter και Renan Sena, μέλη της ακρο­δε­ξιάς ομά­δας 300doBrasil, που είχε απει­λή­σει τον Μο­ρά­ες), την απο­κά­λυ­ψη κρυ­φών τρα­πε­ζι­κών λο­γα­ρια­σμών 11 βου­λευ­τών που στη­ρί­ζουν τον Μπολ­σο­νά­ρο, τις κα­τα­διώ­ξεις ηγε­τών και χρη­μα­το­δο­τών των «πο­λι­το­φυ­λα­κών» [πα­ρα­στρα­τιω­τι­κές συμ­μο­ρί­ες].

Επι­πρό­σθε­τα σε αυτές τις εξε­λισ­σό­με­νες έρευ­νες του Ανώ­τα­του Δι­κα­στη­ρί­ου, ο πρώην αξιω­μα­τι­κός της στρα­τιω­τι­κής αστυ­νο­μί­ας Φα­μπρί­τσιο ντε Κεϊ­ρόζ συ­νε­λή­φθη στο σπίτι του Φρέ­ντε­ρικ Γουά­σεφ, δι­κη­γό­ρου της οι­κο­γέ­νειας Μπολ­σο­νά­ρο. Αυτό το πε­ρι­στα­τι­κό έβαλε τον Φλά­βιο και τον Ζαΐρ Μπολ­σο­νά­ρο στο επί­κε­ντρο μιας κραυ­γα­λέ­ας υπό­θε­σης δια­φθο­ράς και εγκλη­μα­τι­κών δε­σμών με τις πο­λι­το­φυ­λα­κές του Ρίο Ντε Τζα­νέι­ρο. Αυτό αύ­ξη­σε τα νο­μι­κά προ­βλή­μα­τα της οι­κο­γέ­νειας ενώ επέ­φε­ρε ακόμα με­γα­λύ­τε­ρη πο­λι­τι­κή ζημιά στους υπο­στη­ρι­κτές των πο­λι­το­φυ­λα­κών.

Παρά την αυ­ξα­νό­με­νη αδυ­να­μία της κυ­βέρ­νη­σης, οι απει­λές του Μπολ­σο­νά­ρο για πρα­ξι­κό­πη­μα δεν πρέ­πει να υπο­τι­μη­θούν. Η κυ­βέρ­νη­ση Μπολ­σο­νά­ρο δια­τη­ρεί ακόμα μια ση­μα­ντι­κή κοι­νω­νι­κή βάση υπο­στή­ρι­ξης (πε­ρί­που το 30% του πλη­θυ­σμού). Επι­πλέ­ον, οι πο­λι­το­φυ­λα­κές έχουν πολύ ση­μα­ντι­κή επιρ­ροή σε τμή­μα­τα των ενό­πλων δυ­νά­με­ων και της αστυ­νο­μί­ας κι απο­λαμ­βά­νουν πο­λι­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη από μια πτέ­ρυ­γα της άρ­χου­σας τάξης.

Προς το παρόν, η κυ­ρί­αρ­χη γραμ­μή με­τα­ξύ των με­γά­λων επι­χει­ρη­μα­τιών είναι να απο­φύ­γουν και την ανα­τρο­πή της κυ­βέρ­νη­σης (μέσω από­φα­σης του Ανώ­τα­του Δι­κα­στη­ρί­ου ή μέσω πα­ρα­πο­μπής στο Κο­γκρέ­σο), και την κί­νη­ση του Μπολ­σο­νά­ρο προς ένα δι­κτα­το­ρι­κό κα­θε­στώς. Κο­ντο­λο­γίς, θέ­λουν να πει­θαρ­χή­σουν τον φα­σί­στα χωρίς να του αφαι­ρέ­σουν την εξου­σία.

Όσον αφορά τις έρευ­νες του Ανώ­τα­του Δι­κα­στη­ρί­ου και την υπό­θε­ση Κεϊ­ρόζ, η Αρι­στε­ρά πρέ­πει να απαι­τή­σει κλι­μά­κω­ση των ερευ­νών και την τι­μω­ρία των ηγε­τών και των χρη­μα­το­δο­τών αυτών των εγκλη­μα­τι­κών με­θο­δεύ­σε­ων -ξε­κι­νώ­ντας από την οι­κο­γέ­νεια Μπολ­σο­νά­ρο. Καμιά ελευ­θε­ρία στους εχθρούς της ελευ­θε­ρί­ας!

4. Η αντι­ρα­τσι­στι­κή εξέ­γερ­ση στις ΗΠΑ και ο αντί­κτυ­πος στη Βρα­ζι­λία

Υπάρ­χει ένα νέο στοι­χείο στην πα­γκό­σμια τα­ξι­κή πάλη: η ιστο­ρι­κή αντι­ρα­τσι­στι­κή εξέ­γερ­ση που συ­ντα­ράσ­σει τις ΗΠΑ. Αυτός ο σπου­δαί­ος μα­ζι­κός και ρι­ζο­σπα­στι­κός αγώ­νας, στην πρω­το­πο­ρία του οποί­ου βρί­σκε­ται η μαύρη ερ­γα­τι­κή νε­ο­λαία, δια­χύ­θη­κε έξω από τα σύ­νο­ρα των ΗΠΑ και εξα­πλώ­θη­κε σε μια σειρά χώρες σε όλο τον κόσμο. Ως συμ­βο­λι­σμός αυτής της συ­γκυ­ρί­ας, γκρε­μί­ζο­νται αγάλ­μα­τα δου­λε­μπό­ρων και ιμπε­ρια­λι­στών ηγε­τών στο Βέλ­γιο, το Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο, τη Γαλ­λία και τις ΗΠΑ, ανά­με­σα σε άλλες χώρες.

Η αντι­ρα­τσι­στι­κή εξέ­γερ­ση στην καρ­διά του κα­πι­τα­λι­στι­κού συ­στή­μα­τος κα­τα­φέρ­νει νίκες ενά­ντια στον Ντό­ναλντ Τραμπ και ανοί­γει το δρόμο για νέες εξε­γέρ­σεις σε διά­φο­ρα μέρη του πλα­νή­τη. Η εξέ­γερ­ση δεν μπο­ρεί να γίνει κα­τα­νοη­τή έξω από το πλαί­σιο της παν­δη­μί­ας όπου οι ερ­γά­τες -και ιδιαί­τε­ρα οι πιο κα­τα­πιε­σμέ­νοι- πλη­ρώ­νουν το κό­στος της κρί­σης με τις ζωές τους και τις δου­λειές τους.

Αν και η Βρα­ζι­λία λει­τουρ­γεί στη δική της, συ­γκε­κρι­μέ­νη πο­λι­τι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, το κύμα αγώ­νων που εξα­πέ­λυ­σε η εξέ­γερ­ση στις ΗΠΑ έφτα­σε και στη Βρα­ζι­λία. Τις τε­λευ­ταί­ες εβδο­μά­δες, οι δια­δη­λώ­σεις στους δρό­μους είχαν μια εντυ­πω­σια­κή μαύρη πα­ρου­σία -και όσον αφορά τη σύν­θε­σή τους και όσον αφορά τη θε­μα­το­λο­γία τους. Η βά­ναυ­ση δο­λο­φο­νία του Τζορτζ Φλόιντ είναι μέρος του ίδιου ρα­τσι­στι­κού σχε­δί­ου που στη Βρα­ζι­λία δο­λο­φό­νη­σε την Αγκά­τα, τον Ζοάο Πέδρο, τον Μι­γκέλ, τον Γκι­γιέρ­με, την Μα­ριέλ [Φράν­κο, αφρο­βρα­ζι­λιά­να σο­σια­λί­στρια και δη­μο­τι­κή σύμ­βου­λος του Ρίο που δο­λο­φο­νή­θη­κε από δε­ξιές συμ­μο­ρί­ες το 2018]… και τόσες άλλες ζωές που έχουν αξία αλλά εξο­ντώ­νο­νται από την πο­λι­τι­κή κουλ­τού­ρας θα­νά­του του βρα­ζι­λιά­νι­κου κρά­τους.

Μαζί με την επιρ­ροή της αντι­ρα­τσι­στι­κής εξέ­γερ­σης και των κυ­ρια­κά­τι­κων δια­δη­λώ­σε­ων τις τε­λευ­ταί­ες εβδο­μά­δες, έχουν εμ­φα­νι­στεί και δρά­σεις αντί­στα­σης από διά­φο­ρες κα­τη­γο­ρί­ες ερ­γα­ζο­μέ­νων στη χώρα: από τις κι­νη­το­ποι­ή­σεις των ερ­γα­ζο­μέ­νων στην Υγεία μέχρι τις απερ­γί­ες των ερ­γα­ζό­με­νων στην ανά­πτυ­ξη ψη­φια­κών εφαρ­μο­γών, που κά­λε­σαν σε απερ­γία την 1η Ιούλη. Η επι­δεί­νω­ση της παν­δη­μί­ας προς το παρόν εμπο­δί­ζει τις μα­ζι­κές κι­νη­το­ποι­ή­σεις στους δρό­μους. Αλλά η οργή που συσ­σω­ρεύ­ε­ται σε πλα­τιά τμή­μα­τα των ερ­γα­ζο­μέ­νων και των κα­τα­πιε­σμέ­νων θα εκρα­γεί στους δρό­μους όταν το επι­τρέ­ψουν οι υγειο­νο­μι­κές συν­θή­κες.

Το στρα­τη­γι­κό στοί­χη­μα: η προ­ε­τοι­μα­σία των συν­θη­κών για την ανα­τρο­πή του Μπολ­σο­νά­ρο στους δρό­μους

Όλες οι εν­δεί­ξεις συ­γκλί­νουν στο ότι η Βρα­ζι­λία οδεύ­ει, βρα­χυ­πρό­θε­σμα, σε μια σο­βα­ρή πα­νε­θνι­κή κρίση εξαι­τί­ας του άνευ προη­γου­μέ­νου συν­δυα­σμού μιας οι­κο­νο­μι­κής, μιας κοι­νω­νι­κής, μιας υγειο­νο­μι­κής και μιας πο­λι­τι­κής κρί­σης. Παρά τις αδυ­να­μί­ες της κυ­βέρ­νη­σης, ο Μπολ­σο­νά­ρο δεν κρύ­βει την επι­δί­ω­ξή του: να ανα­στεί­λει τη δη­μο­κρα­τι­κή δια­κυ­βέρ­νη­ση αν αι­σθαν­θεί ότι μπο­ρεί να το κάνει χωρίς συ­νέ­πειες.

Είναι τε­ρά­στιο λάθος να εκτι­μή­σου­με ότι ο Μπολ­σο­νά­ρο θα πει­θαρ­χή­σει στους δη­μο­κρα­τι­κούς κα­νό­νες όσο η αντι­πο­λί­τευ­ση αγο­ρά­ζει χρόνο πε­ρι­μέ­νο­ντας τις εκλο­γές του 2022. Αυτή η στάση θα οδη­γή­σει σε μια σκλη­ρή ήττα. Ο Μπολ­σο­νά­ρο είναι φα­σί­στας και ως τέ­τοιος δεν θα υπο­τα­χθεί στον «δη­μο­κρα­τι­κό» έλεγ­χο. Επι­πλέ­ον, αντι­με­τω­πί­ζου­με μια κυ­βέρ­νη­ση που από την αρχή της κρί­σης έχει δη­λώ­σει την πρό­θε­σή της να δει τον στρα­τό να ανα­λαμ­βά­νει τη δια­κυ­βέρ­νη­ση. Συ­νε­πώς, το κα­θή­κον της ανα­τρο­πής του Μπολ­σο­νά­ρο είναι μια άμεση ανα­γκαιό­τη­τα που δεν μπο­ρεί να ανα­βλη­θεί. Δεν υπάρ­χει τρό­πος να σω­θούν ζωές και να προ­στα­τευ­θούν τα κοι­νω­νι­κά και δη­μο­κρα­τι­κά δι­καιώ­μα­τα με έναν φα­σί­στα στην προ­ε­δρία εν τω μέσω μιας σο­βα­ρής πα­νε­θνι­κής κρί­σης.

Η πο­λι­τι­κή στάση όσων θέ­λουν να απο­φύ­γουν τη σύ­γκρου­ση, όσων θέ­λουν να απο­φύ­γουν το να προ­κα­λέ­σουν τον Μπολ­σο­νά­ρο και προ­τι­μούν να πε­ρι­μέ­νουν ως τις εκλο­γές του 2022, ανοί­γει το δρόμο -άθε­λά της- σε μια αυ­ταρ­χι­κή και φα­σι­στι­κή υφαρ­πα­γή της εξου­σί­ας που θα μπο­ρού­σε ακόμα και να ακυ­ρώ­σει τις δη­μο­κρα­τι­κές εκλο­γές το 2022. Για αυτό το λόγο, είναι ανα­γκαίο σή­με­ρα, που η κυ­βέρ­νη­ση είναι αδύ­να­μη, να προ­ε­τοι­μά­σου­με τις συν­θή­κες για να διώ­ξου­με τον Μπολ­σο­νά­ρο όσο πιο σύ­ντο­μα είναι εφι­κτό.

Το κλει­δί για την ανα­τρο­πή του Μπολ­σο­νά­ρο είναι η μα­ζι­κή κι­νη­το­ποί­η­ση στους δρό­μους. Εξαι­τί­ας της επι­δεί­νω­σης της παν­δη­μί­ας, αυτή η δυ­να­τό­τη­τα δεν είναι στην άμεση επι­και­ρό­τη­τα. Στο βαθμό που δεν είναι εφι­κτό να κα­τέ­βου­με στους δρό­μους απο­λύ­τως μα­ζι­κά, οφεί­λου­με να αγω­νι­στού­με για να διευ­ρύ­νου­με την κοι­νω­νι­κή πλειο­ψη­φία που στέ­κε­ται ενά­ντια στην κυ­βέρ­νη­ση, να εστιά­σου­με στον κε­ντρι­κό ρόλο του αντι­ρα­τσι­στι­κού προ­γράμ­μα­τος, να οι­κο­δο­μή­σου­με όποια αντί­στα­ση είναι εφι­κτή για την υπο­στή­ρι­ξη των αι­τη­μά­των των ερ­γα­ζο­μέ­νων και των κα­τα­πιε­σμέ­νων και να ενι­σχύ­σου­με τις δρά­σεις αλ­λη­λεγ­γύ­ης.

Η δη­μο­κρα­τι­κή ενό­τη­τα με όλες τις κοι­νω­νι­κές και πο­λι­τι­κές πτέ­ρυ­γες του κι­νή­μα­τος «Έξω ο Μπολ­σο­νά­ρο!» (ForoBolsonaro) και της υπε­ρά­σπι­σης των δη­μο­κρα­τι­κών ελευ­θε­ρί­ων είναι πολύ ση­μα­ντι­κή. Επι­πλέ­ον, πρέ­πει να οι­κο­δο­μή­σου­με ένα αρι­στε­ρό ενιαίο μέ­τω­πο της ερ­γα­τι­κής τάξης για τα κοι­νω­νι­κά και δη­μο­κρα­τι­κά δι­καιώ­μα­τα και να αγω­νι­στού­με για μια νέα Βρα­ζι­λία από και για την πλειο­ψη­φία των ερ­γα­ζο­μέ­νων και των Μαύ­ρων.

rproject.gr