Νικηφόρος Βρεττάκος: ο «ποιητής του φωτός και της αγάπης»

Νικηφόρος Βρεττάκος: ο «ποιητής του φωτός και της αγάπης»

  • |

Συμπληρώθηκαν 30 χρόνια από τον θάνατο του ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου (4 Αυγούστου 1991), ο οποίος αφιέρωσε τη ζωή και το έργο του στο αγαθό της ζωής και την ομορφιά του κόσμου, άλλα και στους ταπεινούς και καταφρονεμένους αυτής της γης, στους ανθρώπους του μόχθου, στον πόνο και τη θλίψη τους, «αυτού που χτίζει, αυτού που οργώνει, αυτού που κατεβαίνοντας ανοίγει δρόμους στης γης τα έγκατα κι ανεβάζει το κάρβουνο στους ώμους του», σε όλους αυτούς που αγωνίζονται για μια καλύτερη ζωή.

Δημήτρης Κατσορίδας

Δεν είναι τυ­χαίο, που απο­κλή­θη­κε «ποι­η­τής του φωτός και της αγά­πης». Όμως, τι ονο­μά­ζει Αγάπη; Να, ένα πολύ μικρό από­σπα­σμα: «[…] Από το πλη­σί­α­σμα λοι­πόν του αν­θρώ­που, από το πλη­σί­α­σμα του προ­σώ­που σου πάνω στο πρό­σω­πο του άλλου αν­θρώ­που, από το βύ­θι­σμα των δικών σου χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών μέσα στα δικά του χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, από την απο­κά­λυ­ψη που σού δίνει η βα­θύ­τε­ρη πα­ρα­τή­ρη­ση, αρ­χί­ζει η αγάπη. Την κα­τα­νό­η­ση λοι­πόν του αν­θρώ­πι­νου δρά­μα­τος, χωρίς όρια μέσα στον κόσμο, αυτό είναι που ονο­μά­ζω αγάπη […]».

Ο ίδιος πί­στευε πως «ο ποι­η­τής δεν είναι ένα άτομο ξε­κομ­μέ­νο από τον υπό­λοι­πο κόσμο… Δεν μπο­ρεί να νοη­θεί έξω από τη ζωή, από τα φαι­νό­με­να, από τα γε­γο­νό­τα, από τις πα­ρα­στά­σεις της. Είτε το θέλει είτε όχι είναι φτιαγ­μέ­νος από τη ‘‘μοί­ρα­’’ του να είναι ο ευαί­σθη­τος δέ­κτης τους». Με τα ποι­ή­μα­τά του, έκ­φρα­σε μια ολό­κλη­ρη εποχή.

Γεν­νή­θη­κε την Πρω­το­χρο­νιά του 1912 στις Κρο­κε­ές Λα­κω­νί­ας και πέ­ρα­σε εκεί τα παι­δι­κά του χρό­νια. Γυ­μνά­σιο πήγε στο Γύ­θειο, όπου φοί­τη­σε με πολ­λές στε­ρή­σεις λόγω των οι­κο­νο­μι­κών δυ­σκο­λιών της οι­κο­γέ­νειάς του. Το 1929 έρ­χε­ται στην Αθήνα, σε ηλι­κία 17 χρό­νων, όπου ξε­κι­νά τη λο­γο­τε­χνι­κή του πο­ρεία με την έκ­δο­ση της ποι­η­τι­κής συλ­λο­γής, «Κάτω από σκιές και φώτα». Τα χρό­νια αυτά ο Βρετ­τά­κος εντάσ­σε­ται στην ομάδα των πρω­το­πό­ρων ποι­η­τών, οι οποί­οι επι­χεί­ρη­σαν να ανα­νε­ώ­σουν την ποί­η­ση, ενώ γνω­ρί­ζε­ται με τον Ρίτσο, ο οποί­ος συμ­βάλ­λει στον ιδε­ο­λο­γι­κό του προ­σα­να­το­λι­σμό.

Η πρώτη δίωξη που δέ­χτη­κε ήταν από τη δι­κτα­το­ρία Με­τα­ξά, η οποία έκαψε το έργο του, «Ο Πό­λε­μος», που είχε εκ­δο­θεί το 1935, επει­δή θε­ω­ρή­θη­κε επι­κίν­δυ­νο.

Με την έναρ­ξη του πο­λέ­μου, το 1940, στρα­τεύ­ε­ται και πο­λε­μά στην πρώτη γραμ­μή του με­τώ­που. Την πε­ρί­ο­δο της Κα­το­χής αγω­νί­ζε­ται μέσα από τις γραμ­μές του ΕΑΜ, ενώ εντάσ­σε­ται και στο ΚΚΕ. Το 1945 ο Βρετ­τά­κος ανα­λαμ­βά­νει τη βι­βλιο­κρι­τι­κή στο προ­ο­δευ­τι­κό πε­ριο­δι­κό «Ελεύ­θε­ρα Γράμ­μα­τα», του οποί­ου αρ­γό­τε­ρα θα δια­τε­λέ­σει αρ­χι­συ­ντά­κτης, εκ­δό­της και διευ­θυ­ντής. Την ίδια πε­ρί­ο­δο απο­λύ­ε­ται από το υπουρ­γείο Ερ­γα­σί­ας για τα πο­λι­τι­κά του φρο­νή­μα­τα, όπου είχε προ­σλη­φθεί από το 1938. Το 1949 εξέ­δω­σε το δο­κί­μιο, «Δυο Άν­θρω­ποι Μι­λούν Για Την Ει­ρή­νη Του Κό­σμου». Εξαι­τί­ας αυτού του έργου δια­γρά­φτη­κε από το ΚΚΕ, το οποίο θε­ώ­ρη­σε ότι ο Βρετ­τά­κος δεν συμ­φω­νού­σε με την πο­λι­τι­κή γραμ­μή του κόμ­μα­τος, ενώ απο­πέμ­θη­κε και από τη διεύ­θυν­ση του πε­ριο­δι­κού «Ελεύ­θε­ρα Γράμ­μα­τα».

Πα­ράλ­λη­λα με το λο­γο­τε­χνι­κό του έργο, ερ­γά­στη­κε ως δη­μο­σιο­γρά­φος σε αρ­κε­τές  εφη­με­ρί­δες και πε­ριο­δι­κά, ενώ είχε κάνει πολ­λές πε­ρι­στα­σια­κές και χει­ρω­να­κτι­κές δου­λειές.

Κατά τη διάρ­κεια της δι­κτα­το­ρί­ας της 21ης Απρι­λί­ου 1967, ο Βρετ­τά­κος αυ­το­ε­ξο­ρί­στη­κε στην Ελ­βε­τία. Επέ­στρε­ψε στην Ελ­λά­δα το 1974. Προ­τά­θη­κε τέσ­σε­ρις φορές για το βρα­βείο Νό­μπελ Λο­γο­τε­χνί­ας, ενώ  ανα­κη­ρύ­χτη­κε επί­τι­μος πρό­ε­δρος της Εται­ρεί­ας Ελ­λή­νων Λο­γο­τε­χνών μαζί με τους Γιάν­νη Ρίτσο και Γιώρ­γο Βα­λέ­τα το 1984, όπως επί­σης επί­τι­μος Πρό­ε­δρος της Εται­ρεί­ας Γραμ­μά­των και Τε­χνών του Πει­ραιά. Τι­μή­θη­κε με το Α΄ Κρα­τι­κό Βρα­βείο Ποί­η­σης, ενώ τα έργα του έχουν με­τα­φρα­στεί σε 13 γλώσ­σες.

Τα ποι­ή­μα­τα του, ενώ φαί­νε­ται πως έχουν στοι­χεία απαι­σιο­δο­ξί­ας και απο­γο­ή­τευ­σης, εντού­τοις το βα­σι­κό τους χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό είναι η αι­σιο­δο­ξία και οι αν­θρω­πι­στι­κές αξίες, η χαρά και η ευ­θύ­νη, η εξύ­μνη­ση της αγά­πης και της ει­ρή­νης, η ελευ­θε­ρία και η ισό­τη­τα, η ελ­πί­δα και η επι­μο­νή στην ομορ­φιά για ένα κόσμο κα­λύ­τε­ρο.

«[…] Έχεις το έλεος. Πάνω σου το βλέμ­μα του Θεού.

Έχεις την εύ­νοια των πρω­ι­νών του. Μη με μαρ­τυ­ρή­σεις!

Και προ­πα­ντός να μην του ει­πείς πως μ’ εγκα­τέ­λει­ψεν

η ελ­πί­δα.

Καθώς κοι­τάς τον Τα­ΰ­γε­το ση­μεί­ω­σε τα φα­ράγ­για

που πέ­ρα­σα, και τις κορ­φές που πά­τη­σα, και τα άστρα

που είδα. Πες τους από μένα, πες τους απ’ τα δά­κρυά μου,

ότι επι­μέ­νω ακόμα πως ο κό­σμος

είναι όμορ­φος!».

/rproject.gr/

Σχόλια (0)

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί.