Ποιο μοντέλο για την επιμέλεια των παιδιών;

Ποιο μοντέλο για την επιμέλεια των παιδιών;

  • |

Ξεκίνησε η δημόσια διαβούλευση για αλλαγές στο Οικογενειακό Δίκαιο

Στις αρχές του 2020 ο Υπουρ­γός Δι­καιο­σύ­νης, Κων­στα­ντί­νος Τσιά­ρας, εξήγ­γει­λε την πρό­θε­ση της Κυ­βέρ­νη­σης να ανα­λά­βει  εντός του έτους νο­μο­θε­τι­κή πρω­το­βου­λία στην κα­τεύ­θυν­ση της με­ταρ­ρύθ­μι­σης μίας σει­ράς δια­τά­ξε­ων του Οι­κο­γε­νεια­κού Δι­καί­ου, με στόχο -όπως ανέ­φε­ρε- μία συ­νο­λι­κή ανα­μόρ­φω­ση και εκ­συγ­χρο­νι­σμό της ύλης του, ώστε να αντα­πο­κρί­νε­ται πλη­ρέ­στε­ρα στα διε­θνή και ευ­ρω­παϊ­κά νο­μο­θε­τι­κά πρό­τυ­πα.

Χρύσα Τσικαλουδάκη

Εντός των επό­με­νων ημε­ρών η συ­στα­θεί­σα Ει­δι­κή Νο­μο­πα­ρα­σκευα­στι­κή Επι­τρο­πή θα πα­ρα­δώ­σει το νο­μο­σχέ­διο, με σκοπό αυτό να τεθεί σε δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση. Με­τα­ξύ των αλ­λα­γών που προ­ω­θού­νται, ο δη­μό­σιος διά­λο­γος των τε­λευ­ταί­ων μηνών έχει επι­κε­ντρω­θεί στην ει­σα­γω­γή του θε­σμού της υπο­χρε­ω­τι­κής κοι­νής επι­μέ­λειας ή συ­νε­πι­μέ­λειας των ανή­λι­κων παι­διών σε πε­ρί­πτω­ση διά­στα­σης ή/και δια­ζυ­γί­ου των γο­νέ­ων. Στην αι­τιο­λο­γι­κή έκ­θε­ση, ως δι­καιο­λο­γη­τι­κός λόγος αυτής της με­ταρ­ρύθ­μι­σης  προ­τεί­νε­ται η ανά­γκη να εξα­σφα­λι­στεί η ισό­τη­τα και των δυο γο­νέ­ων, ως προς το χρόνο, που μοι­ρά­ζο­νται με τα παι­διά τους, σε εναρ­μό­νι­ση με τη σχε­τι­κή σύ­στα­ση του Συμ­βου­λί­ου της Ευ­ρώ­πης.

Ποιο είναι όμως το πε­ριε­χό­με­νο του θε­σμού; Μέχρι αυτή τη στιγ­μή, η έν­νοια της συ­νε­πι­μέ­λειας όπως προ­τί­θε­ται ο Έλ­λη­νας νο­μο­θέ­της να την απο­τυ­πώ­σει στο νο­μο­θε­τι­κό κεί­με­νο δεν έχει ολο­κλη­ρω­τι­κά απο­σα­φη­νι­στεί. Ανα­τρέ­χο­ντας στη διε­θνή νο­μο­λο­γία και στις διά­φο­ρες εθνι­κές νο­μο­θε­σί­ες, μπο­ρού­με να συ­μπυ­κνώ­σου­με το εξής πε­ριε­χό­με­νο: με βάση το εν λόγω μο­ντέ­λο,η ανα­τρο­φή του παι­διού απο­τε­λεί προ­ϊ­όν συ­να­πό­φα­σης και των δύο γο­νέ­ων. Το παιδί συ­να­να­στρέ­φε­ται εξί­σου και με τους δύο γο­νείς του και περνά ισό­τι­μο χρόνο μαζί τους, τόσο στη διάρ­κεια της ημέ­ρας όσο και στη διάρ­κεια του μήνα (π.χ. δια­μέ­νει 15 ημέ­ρες το μήνα με τον κα­θέ­να).  Επο­μέ­νως, η συ­νε­πι­μέ­λεια συν­δέ­ε­ται με το μο­ντέ­λο της εναλ­λασ­σό­με­νης κα­τοι­κί­ας και συ­να­κό­λου­θα με αντί­στοι­χη μεί­ω­ση της δια­τρο­φής που κα­τα­βάλ­λει ο υπό­χρε­ος γο­νέ­ας.

Στο ση­μείο αυτό αξί­ζει να γίνει μία ανα­φο­ρά στο ισχύ­ον στην Ελ­λά­δα σή­με­ρα νο­μο­θε­τι­κό κα­θε­στώς, ώστε να γί­νουν πιο κα­τα­νοη­τές οι επι­χει­ρού­με­νες με­τα­βο­λές. Υπό τις ισχύ­ου­σες δια­τά­ξεις, σε πε­ρί­πτω­ση δια­ζυ­γί­ου ή ακύ­ρω­σης του γάμου ή δια­κο­πής της συμ­βί­ω­σης, το δι­κα­στή­ριο μπο­ρεί να ανα­θέ­σει την άσκη­ση της γο­νι­κής μέ­ρι­μνας (της οποί­ας κομ­μά­τι απο­τε­λεί και η επι­μέ­λεια) σε έναν εκ των γο­νέ­ων, και στους δύο από κοι­νού ή να την κα­τα­νεί­μει λει­τουρ­γι­κά ή χρο­νι­κά με­τα­ξύ τους. Φυ­σι­κά, στην πε­ρί­πτω­ση συ­ναι­νε­τι­κού δια­ζυ­γί­ου και συμ­φω­νί­ας των γο­νέ­ων ως προς το μο­ντέ­λο άσκη­σης της επι­μέ­λειας, δε χρειά­ζε­ται καν οι τε­λευ­ταί­οι να προ­σφύ­γουν στο δι­κα­στή­ριο, αλλά μπο­ρούν να επι­λέ­ξουν τη λύση της συ­νε­πι­μέ­λειας με ένα απλό σύμ­φω­νο κοι­νής επι­μέ­λειας. Γί­νε­ται, λοι­πόν, σαφές ότι ο ελ­λη­νι­κός Αστι­κός Κώ­δι­κας όχι μόνο δεν απο­κλεί­ει τη συ­νε­πι­μέ­λεια, αλλά την συ­γκα­τα­λέ­γει ρητά με­τα­ξύ των επι­λο­γών του/της δι­κα­στή – που κα­λεί­ται να σταθ­μί­σει μία σειρά από πα­ρά­γο­ντες ώστε να κα­τα­λή­ξει στην πλέον συμ­φέ­ρου­σα για το παιδί λύση.Την ίδια όμως ώρα, δεν κι­νεί­ται στην ίδια κα­τεύ­θυν­ση και η ελ­λη­νι­κή νο­μο­λο­γία: τα πο­σο­στά των δι­κα­στι­κών απο­φά­σε­ων που επι­δι­κά­ζουν την επι­μέ­λεια των παι­διών υπέρ της μη­τέ­ρας υπερ­βαί­νουν το 93%.

Η πρα­κτι­κή των δι­κα­στη­ρί­ων  να ανα­θέ­τουν την απο­κλει­στι­κή επι­μέ­λεια στη δια­ζευγ­μέ­νη μη­τέ­ρα και να της επι­δι­κά­ζουν δια­τρο­φή ήρθε με­τα­πο­λι­τευ­τι­κά ως κα­τά­κτη­ση του γυ­ναι­κεί­ου κι­νή­μα­τος, που δια­χρο­νι­κά διεκ­δι­κού­σε θε­τι­κά μέτρα που θα εξα­σφά­λι­ζαν τις γυ­ναί­κες ώστε να επι­λέ­γουν ελεύ­θε­ρα τη συ­νέ­χι­ση ή μη του γάμου. Ωστό­σο, η δια­τή­ρη­ση μέχρι και σή­με­ρα της απο­κλει­στι­κής επι­μέ­λειας της μη­τέ­ρας  ακόμη και σε πε­ρι­πτώ­σεις που θα μπο­ρού­σε να προ­κρι­θεί η συ­νε­πι­μέ­λεια, συχνά εκ­κι­νεί από τα σε­ξι­στι­κά στε­ρε­ό­τυ­πα για τους έμ­φυ­λους ρό­λους, που θέ­λουν τη γυ­ναί­κα από τη φύση επι­φορ­τι­σμέ­νη με την ανα­τρο­φή των παι­διών.

Σε αυτή τη βάση υπο­στη­ρί­ζε­ται ότι η θε­σμο­θέ­τη­ση της υπο­χρε­ω­τι­κής συ­νε­πι­μέ­λειας μπο­ρεί να βάλει φρένο στη συ­στη­μα­τι­κή δι­κα­στι­κή επι­στέ­γα­ση ανα­χρο­νι­στι­κών στε­ρε­ο­τύ­πων. Ταυ­τό­χρο­να, προ­βάλ­λε­ται ως επι­χεί­ρη­μα ότι μπο­ρεί να συμ­βά­λει στον πε­ριο­ρι­σμό των αντι­δι­κιών, εφό­σον οι γο­νείς θα κα­λού­νται να συ­νερ­γά­ζο­νται και να συ­να­πο­φα­σί­ζουν για όλα τα κρί­σι­μα ζη­τή­μα­τα της ανα­τρο­φής των παι­διών τους.

Ωστό­σο, η υπο­χρε­ω­τι­κό­τη­τα του θε­σμού γεννά πολλά ερω­τη­μα­τι­κά. Υπάρ­χουν πε­ρι­πτώ­σεις όπου η δυ­σλει­τουρ­γία στη σχέση των γο­νέ­ων είναι τόσο με­γά­λη που η συ­ναί­νε­ση, συχνή επι­κοι­νω­νία και συ­να­πό­φα­ση είναι εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λες. Ακόμη σο­βα­ρό­τε­ρες και επι­κίν­δυ­νες είναι οι πε­ρι­πτώ­σεις εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας. Η δυ­σκο­λία από­δει­ξης που οδη­γεί συχνά στην ατι­μω­ρη­σία των δρα­στών ενέ­χει στην πε­ρί­πτω­ση της υπο­χρε­ω­τι­κής συ­νε­πι­μέ­λειας ακόμη με­γα­λύ­τε­ρους κιν­δύ­νους, όχι μόνο για το παιδί, αλλά και για τη γυ­ναί­κα: η τε­λευ­ταία θα κα­λεί­ται κα­θη­με­ρι­νά να επι­κοι­νω­νεί με τον κα­κο­ποι­η­τή της ή ακόμη και να τον συ­να­να­στρέ­φε­ται στο πλαί­σιο της κοι­νής επι­μέ­λειας. Την ίδια στιγ­μή, δεν απο­κλεί­ε­ται να γίνει ακόμη πιο δύ­σκο­λο για αυτές τις γυ­ναί­κες το να βγουν από κα­κο­ποι­η­τι­κούς για τις ίδιες γά­μους, αφού θα επω­μί­ζο­νται και το ψυ­χο­λο­γι­κό βάρος της με­ρι­κής στέ­ρη­σης του παι­διού τους, αλλά και της ανά­λο­γης μεί­ω­σης της δια­τρο­φής (ας μην ξε­χνά­με ότι πολλά από τα θύ­μα­τα της σε­ξι­στι­κής βίας δυ­σκο­λεύ­ο­νται να φύ­γουν και λόγω οι­κο­νο­μι­κής εξάρ­τη­σης από το θύτη).

Με βάση όλες τις πα­ρα­πά­νω σκέ­ψεις, η προ­ώ­θη­ση της συ­νε­πι­μέ­λειας ώστε αυτή να υιο­θε­τεί­ται ως λύση είτε συ­ναι­νε­τι­κά από τους πρώην συ­ζύ­γους είτε από το δι­κα­στή­ριο στις πε­ρι­πτώ­σεις που αυτό είναι εφι­κτό και συμ­φέ­ρον για το παιδί, είναι πράγ­μα­τι ζη­τού­με­νο. Η πρό­βλε­ψη θε­σμών όπως η δια­με­σο­λά­βη­ση, και η πα­ρο­χή με ευ­θύ­νη του κρά­τους δω­ρε­άν δι­κα­στι­κών ψυ­χο­κοι­νω­νι­κών υπη­ρε­σιών από ει­δι­κούς ψυ­χι­κής υγεί­ας, κοι­νω­νι­κούς λει­τουρ­γούς, κ.ό.κ. είναι απα­ραί­τη­τη για την ομαλή συ­νερ­γα­σία των πλευ­ρών και την επί­τευ­ξη συ­ναι­νε­τι­κών λύ­σε­ων. Ωστό­σο, η ει­σα­γω­γή του θε­σμού ως υπο­χρε­ω­τι­κού (με την έν­νοια της ορι­ζό­ντιας δέ­σμευ­σης του δι­κα­στή για την εφαρ­μο­γή του) είναι πι­θα­νό σε αρ­κε­τές πε­ρι­πτώ­σεις να απο­βεί σε βάρος εκεί­νων των οποί­ων η «φωνή» στην κοι­νω­νία ακού­γε­ται λι­γό­τε­ρο, δη­λα­δή, των γυ­ναι­κών, και ιδίως των πιο αδύ­να­μων : των γυ­ναι­κών της ερ­γα­τι­κής τάξης, των ανέρ­γων, των με­τα­να­στριών, των ανά­πη­ρων, κ.ό.κ.

Κλεί­νο­ντας με κά­ποιες γε­νι­κό­τε­ρες σκέ­ψεις, κάθε συ­ζή­τη­ση για τη με­ταρ­ρύθ­μι­ση του οι­κο­γε­νεια­κού δι­καί­ου δεν μπο­ρεί να αφή­νει εκτός το αί­τη­μα του κι­νή­μα­τος για την ανα­γνώ­ρι­ση του δι­καιώ­μα­τος στην τε­κνο­θε­σία για τα ομό­φυ­λα ζευ­γά­ρια. Την ίδια στιγ­μή, όσο και αν η Κυ­βέρ­νη­ση των ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σε­ων προ­σπα­θεί να πεί­σει για το προ­ο­δευ­τι­κό της νο­μο­σχέ­διο για τη συ­νε­πι­μέ­λεια, ο δικός μας κό­σμος θα συ­νε­χί­σει να πα­λεύ­ει ενά­ντια στα σχέ­διά της για τη διά­λυ­ση του κοι­νω­νι­κού κρά­τους. Γιατί η κά­λυ­ψη από το κρά­τος των ανα­γκών της οι­κο­γε­νεια­κής φρο­ντί­δας μέσω δη­μό­σιων και δω­ρε­άν δομών και υπη­ρε­σιών (δη­μό­σιοι παι­δι­κοί σταθ­μοί και κέ­ντρα δη­μιουρ­γι­κής απα­σχό­λη­σης, δη­μό­σιες κου­ζί­νες, πλυ­ντή­ρια, γη­ρο­κο­μεία, κ.ό.κ) είναι η υλική προ­ϋ­πό­θε­ση για να απο­τε­λέ­σει η ελεύ­θε­ρη συ­ναί­νε­ση  τη βάση των σχέ­σε­ων με­τα­ξύ των αν­θρώ­πων.

/rproject.gr/

Σχόλια (0)

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί.