Εμβόλια COVID: Ποιος κάνει κουμάντο;

Εμβόλια COVID: Ποιος κάνει κουμάντο;

  • |

Προτού η πανδημία COVID-19 κατακλύσει τον πλανήτη, οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες δεν πραγματοποιούσαν παρά ελάχιστες επενδύσεις για την κατασκευή εμβολίων για παγκόσμιες ασθένειες και ιούς. Απλά δεν ήταν επικερδές.

Από τις 18 με­γα­λύ­τε­ρες φαρ­μα­κευ­τι­κές εται­ρεί­ες στις ΗΠΑ, οι 15 είχαν εγκα­τα­λεί­ψει πλή­ρως το πεδίο. Τους «πρω­τα­θλη­τές» στα κέρδη απο­τε­λού­σαν τα φάρ­μα­κα για καρ­διο­πά­θειες, τα εθι­στι­κά ηρε­μι­στι­κά και τα σκευά­σμα­τα για την αν­δρι­κή ανι­κα­νό­τη­τα, όχι η άμυνα ενά­ντια στις εν­δο­νο­σο­κο­μεια­κές λοι­μώ­ξεις, τις ανα­δυό­με­νες ασθέ­νειες ή τις πα­ρα­δο­σια­κές, φο­νι­κές τρο­πι­κές λοι­μώ­ξεις. Η κα­τα­σκευή ενός οι­κου­με­νι­κού εμ­βο­λί­ου για την γρίπη –δη­λα­δή ένα εμ­βό­λιο το οποίο να στο­χεύ­ει στα μη-με­ταλ­λασ­σό­με­να μέρη της πρω­τεϊ­νι­κής επι­φά­νειας του ιού– θε­ω­ρεί­ται εφι­κτή εδώ και δε­κα­ε­τί­ες, αλλά δεν εκτι­μή­θη­κε ποτέ αρ­κε­τά κερ­δο­φό­ρα ώστε να τεθεί ως προ­τε­ραιό­τη­τα. Συ­νε­πώς, κάθε χρόνο, πα­ρα­σκευά­ζο­νται εμ­βό­λια τα οποία είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κά μόλις κατά 50%.

Μάικλ Ρόμπερτς | μετάφραση Θάνος Λυκουργιάς |

Όμως, η παν­δη­μία COVID-19 άλ­λα­ξε τη στάση των με­γά­λων φαρ­μα­κευ­τι­κών (ΣτΜ: Big Pharma εφε­ξής). Πλέον υπάρ­χει η δυ­να­τό­τη­τα να βγουν δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια από την πώ­λη­ση απο­τε­λε­σμα­τι­κών εμ­βο­λί­ων σε κυ­βερ­νή­σεις και συ­στή­μα­τα υγεί­ας. Οπότε, σε αστρα­πιαία τα­χύ­τη­τα, εμ­φα­νί­στη­κε ένα πλή­θος απο­τε­λε­σμα­τι­κών κατά τα φαι­νό­με­να εμ­βο­λί­ων, που είναι πολύ πι­θα­νό να είναι δια­θέ­σι­μα για τους πο­λί­τες μέσα στους επό­με­νους 3 με 6 μήνες –κάτι που απο­τε­λεί ρεκόρ.

Ανα­μέ­νε­ται να υπάρ­ξει έγκρι­ση των εμ­βο­λί­ων της Pfizer-BioNtech και της Moderna μέχρι το τέλος του έτους στην ΕΕ και το ΗΒ, με την πα­ρο­χή αρ­χι­κά 10-20 εκα­τομ­μυ­ρί­ων δό­σε­ων έκα­στη ως το νέο έτος (5-10 εκα­τομ­μύ­ρια θε­ρα­πεί­ες δη­λα­δή). Ο μα­ζι­κός εμ­βο­λια­σμός ενα­ντί­ον του COVID-19, πέραν των ομά­δων υψη­λού κιν­δύ­νου, είναι πι­θα­νό να ξε­κι­νή­σει στο σύ­νο­λο της Ευ­ρώ­πης γύρω στην άνοι­ξη, με ένα επαρ­κώς με­γά­λο πο­σο­στό του πλη­θυ­σμού να έχει εμ­βο­λια­στεί ως το τέλος του κα­λο­και­ριού.

Το εμ­βό­λιο της Pfizer-BioNTech κατά του COVID-19 ανα­φέ­ρε­ται πως έχει απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα κατά 90%. Η Moderna ανα­κοί­νω­σε πως το εμ­βό­λιο της μειώ­νει τον κίν­δυ­νο μό­λυν­σης από τον COVID-19 κατά 94,5%. Με­τα­ξύ των άλλων με­γά­λων κα­τα­σκευα­στών εμ­βο­λί­ων, η AstraZeneca ανα­μέ­νε­ται να ανα­κοι­νώ­σει τα απο­τε­λέ­σμα­τα της Φάσης III ως τα Χρι­στού­γεν­να, ενώ πλή­θος άλλων εται­ρειών πραγ­μα­το­ποιεί επί­σης  δο­κι­μές τε­λι­κών στα­δί­ων. Μέχρι το τέλος του έτους, η ΕΕ και το ΗΒ θα έχουν αρ­κε­τές δό­σεις για πε­ρί­που 5 εκα­τομ­μύ­ρια πο­λί­τες έκα­στη (ένας εμ­βο­λια­σμός πε­ρι­λαμ­βά­νει 2 δό­σεις). Και υπάρ­χουν και άλλες: Gamaleya, Novavax, Johnson&Johnson, Sanofi-GSK, όπως επί­σης και το ρω­σι­κό Sputnik και το αντί­στοι­χο κι­νε­ζι­κό εμ­βό­λιο.

Πως κα­τέ­στη αυτό εφι­κτό τόσο γρή­γο­ρα; Απλά και ξε­κά­θα­ρα, δεν έγινε χάρη σε προ­σπά­θειες των Big Pharma να βρουν λύ­σεις στην επι­στη­μο­νι­κή έρευ­να. Αντι­θέ­τως, τα ανω­τέ­ρω υπήρ­ξαν απο­τέ­λε­σμα των προ­σπα­θειών αφο­σιω­μέ­νων επι­στη­μό­νων που ερ­γά­ζο­νται σε πα­νε­πι­στή­μια και κρα­τι­κά ιδρύ­μα­τα, οι οποί­οι και δια­μόρ­φω­σαν τις φόρ­μου­λες του εμ­βο­λί­ου. Όπως επί­σης, κα­τέ­στη­σαν εφι­κτά επει­δή η Κι­νε­ζι­κή Κυ­βέρ­νη­ση πα­ρεί­χε γρή­γο­ρα τις απα­ραί­τη­τες αλ­λη­λου­χί­ες DNA προ­κει­μέ­νου να ανα­λυ­θεί ο ιός. Εν ολί­γοις, οι κυ­βερ­νη­τι­κές και γε­νι­κό­τε­ρα δη­μό­σιες δα­πά­νες ήταν αυτές που οδή­γη­σαν στην φαρ­μα­κευ­τι­κή λύση.

Η βα­σι­κή έρευ­να για την πα­ρα­σκευή εμ­βο­λί­ων στις ΗΠΑ πραγ­μα­το­ποιεί­ται από τα Εθνι­κά Ιν­στι­τού­τα Υγεί­ας (NIH), το Υπουρ­γείο Άμυ­νας και από κρα­τι­κά χρη­μα­το­δο­τού­με­να ακα­δη­μαϊ­κά ερ­γα­στή­ρια. Τα εμ­βό­λια των Pfizer και Moderna στη­ρί­ζο­νται σε πολύ με­γά­λο βαθμό σε δύο δο­μι­κές ανα­κα­λύ­ψεις που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν από την κρα­τι­κά χρη­μα­το­δο­τού­με­νη έρευ­να: την ιική πρω­τεϊ­νη –η οποία σχε­διά­στη­κε από το NIΗ– και τη σύλ­λη­ψη της ιδέας της τρο­πο­ποί­η­σης του RNA, η οποία για πρώτη φορά προ­έ­κυ­ψε στο Πα­νε­πι­στή­μιο της Πεν­συλ­βά­νια. Για την ακρί­βεια, οι ιδρυ­τές της Moderna βά­φτι­σαν το 2010 την εται­ρεία τους με βάση αυτό το σκε­πτι­κό: τρο­πο­ποι­η­μέ­νο («Modified») + «RNA» = Moderna.

Συ­νε­πώς, το εμ­βό­λιο της Moderna δεν ήλθε ως μάννα εξ ου­ρα­νού. Η Moderna ερ­γα­ζό­ταν για χρό­νια πάνω σε εμ­βό­λια mRNA, σε συ­νερ­γα­σία με το Εθνι­κό Ιν­στι­τού­το Αλ­λερ­γιών και Μο­λυ­σμα­τι­κών Ασθε­νειών (NIAID), το οποίο απο­τε­λεί τμήμα του NIH. Η με­τα­ξύ τους συμ­φω­νία προ­έ­βλε­πε ορι­σμέ­νη χρη­μα­το­δό­τη­ση από την Moderna προς το NIH, σε συν­δυα­σμό με ορι­σμέ­νες κα­τευ­θυ­ντή­ριες για συ­νερ­γα­σία των ερευ­νη­τών του NIAID και της Moderna ως προς την βα­σι­κή έρευ­να και τε­λι­κά την κα­τα­σκευή ενός τέ­τοιου εμ­βο­λί­ου.

Η Αμε­ρι­κά­νι­κη Κυ­βέρ­νη­ση διο­χέ­τευ­σε επι­πλέ­ον 10,5 δισ. δο­λά­ρια σε διά­φο­ρες κα­τα­σκευά­στριες εμ­βο­λί­ων μετά το ξέ­σπα­σμα της παν­δη­μί­ας, προ­κει­μέ­νου να επι­σπεύ­σουν την πα­ρά­δο­ση των προ­ϊ­ό­ντων τους. Το εμ­βό­λιο της Moderna προ­έ­κυ­ψε μέσω της άμε­σης συ­νερ­γα­σί­ας ανά­με­σα στην πρώτη και τα ερ­γα­στή­ρια του NIH.

Η Κυ­βέρ­νη­ση των ΗΠΑ –δύο υπη­ρε­σί­ες για την ακρί­βεια, το NIH και η Αρχή Προ­χω­ρη­μέ­νης Βιοϊ­α­τρι­κής Έρευ­νας και Ανά­πτυ­ξης (BARDA)– επέν­δυ­σε πολλά στην ανά­πτυ­ξη του εμ­βο­λί­ου. Η BARDA απο­τε­λεί βρα­χί­ο­να του Υπουρ­γεί­oυ Υγεί­ας και Αν­θρω­πί­νων Υπη­ρε­σιών, που δη­μιουρ­γή­θη­κε το 2006 με στόχο την αντι­με­τώ­πι­ση του –κρα­τη­θεί­τε…– SARS-COV-1 (και άλλων απει­λών για την υγεία). Αυτή πα­ρέ­χει άμε­σες επεν­δύ­σεις σε εται­ρι­κές τε­χνο­λο­γί­ες, αλλά πραγ­μα­το­ποιεί επί­σης συ­μπρά­ξεις ιδιω­τι­κού-δη­μό­σιου τομέα (ΣΔΙΤ) και συμ­βάλ­λει στον συ­ντο­νι­σμό υπη­ρε­σιών. Μια συ­γκε­κρι­μέ­νη απο­στο­λή που έχει η BARDA είναι να βοηθά τε­χνο­λο­γι­κές και­νο­το­μί­ες να δια­βούν την «σκο­τει­νή κοι­λά­δα» με­τα­ξύ δη­μιουρ­γί­ας και εμπο­ρευ­μα­το­ποί­η­σης.

Η Γερ­μα­νι­κή Κυ­βέρ­νη­ση διο­χέ­τευ­σε κε­φά­λαια της τάξης των 375 εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ στην BioNTech, ενώ άλλα 252 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ δό­θη­καν ώστε να υπο­στη­ρι­χθεί η ανά­πτυ­ξη εμ­βο­λί­ου από την CureVac. Η Γερ­μα­νία επί­σης αύ­ξη­σε την συ­νει­σφο­ρά της στον Συ­να­σπι­σμό Και­νο­το­μιών για Επι­δη­μιο­λο­γι­κή Ετοι­μό­τη­τα (CEPI) κατά 140 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ και σχε­διά­ζει να πα­ρά­σχει επι­πλέ­ον 90 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ το επό­με­νο έτος. Ο CEPI συ­γκρο­τή­θη­κε στο Ντα­βός της Ελ­βε­τί­ας το 2017, ως μια και­νο­τό­μα πα­γκό­σμια συ­νερ­γα­σία ανά­με­σα στον δη­μό­σιο και τον ιδιω­τι­κό τομέα, όπως και με φι­λαν­θρω­πι­κές και άλλες ορ­γα­νώ­σεις της κοι­νω­νί­ας των πο­λι­τών ώστε να ανα­πτυ­χθούν εμ­βό­λια για την αντι­με­τώ­πι­ση επι­δη­μιών και η Γερ­μα­νία είχε αρ­χι­κά δε­σμευ­τεί στην πα­ρο­χή 10 εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ ετη­σί­ως για την υπο­στή­ρι­ξη της πρω­το­βου­λί­ας. Η CureVac είναι μια από τις 9 επι­χει­ρή­σεις και ιν­στι­τού­τα που τους έχει ανα­τε­θεί από τον CEPI η διε­νέρ­γεια έρευ­νας για την πα­ρα­σκευή εμ­βο­λί­ου κατά του COVID-19. Ένας εκ των κύ­ριων με­τό­χων της CureVac είναι η κρα­τι­κής ιδιο­κτη­σί­ας τρά­πε­ζα Kredinstaltfur Wiederaufbau. (KfW)

Είναι όμως οι Big Pharma αυτές που τε­λι­κά ανα­πτύσ­σουν τα εμ­βό­λια, τα οποία προ­έ­κυ­ψαν από το επι­στη­μο­νι­κό έργο των δη­μό­σιων θε­σμών. Αυτές είναι που κά­νουν κου­μά­ντο. Οι φαρ­μα­κευ­τι­κές εται­ρεί­ες είναι αυτές που πραγ­μα­το­ποιούν τις κλι­νι­κές δο­κι­μές πα­γκο­σμί­ως και έπει­τα πα­ρά­γουν και δια­θέ­τουν τα απο­τε­λέ­σμα­τα ως εμπό­ρευ­μα. Έπει­τα που­λά­νε τα εμ­βό­λια στις κυ­βερ­νή­σεις πραγ­μα­το­ποιώ­ντας πολύ υψηλά κέρδη. Έτσι γι­νό­ντου­σαν οι δου­λειές προ παν­δη­μί­ας και έτσι συ­νε­χί­ζουν να γί­νο­νται και σή­με­ρα. Στις ΗΠΑ, την δε­κα­ε­τή πε­ρί­ο­δο με­τα­ξύ 1988 και 1997, οι δα­πά­νες του δη­μό­σιου τομέα για αγορά εμ­βο­λί­ων δι­πλα­σιά­στη­κε από 100 δο­λά­ρια σε 200 δο­λά­ρια ανά παιδί ηλι­κί­ας ως 6 ετών. Το συ­νο­λι­κό κό­στος του δη­μο­σί­ου δι­πλα­σιά­στη­κε εκ νέου την πε­ρί­ο­δο 1997 έως 2001 –σε λι­γό­τε­ρο από 5 χρό­νια δη­λα­δή– από 200 δο­λά­ρια σε 400 δο­λά­ρια ανά παιδί.

Ελά­χι­στα φτά­νουν στην δη­μο­σιό­τη­τα σε σχέση με τους όρους των συμ­βο­λαί­ων για τα εμ­βό­λια COVID που υπο­γρά­φη­καν με­τα­ξύ των κυ­βερ­νή­σε­ων της ΕΕ και φαρ­μα­κευ­τι­κών εται­ριών όπως η AstraZeneca, η Pfizer-BioNTech, η Sanofi-GlaxoSmithKlein και η CureVac. Αλλά μόλις αφαι­ρε­θεί το πέπλο του μυ­στη­ρί­ου, θα δια­πι­στώ­σου­με μια τε­ρά­στιας κλί­μα­κας ιδιω­τι­κο­ποί­η­ση δι­σε­κα­τομ­μυ­ρί­ων δο­λα­ρί­ων δη­μό­σιων πόρων. Εκτι­μά­ται πως η AstraZeneca πουλά το εμ­βό­λιο της σε τιμή με­τα­ξύ 3 και 4 δο­λα­ρί­ων κάθε δόση, ενώ το εμ­βό­λιο της Johnson&Johnson όπως και εκεί­νο που ανα­πτύ­χθη­κε από κοι­νού από τις Sanofi και GSK τι­μο­λο­γεί­ται πε­ρί­που στα 10 δο­λά­ρια κάθε δόση. Η AstraZeneca υπο­σχέ­θη­κε να μην πραγ­μα­το­ποι­ή­σει κέρδη από το εμ­βό­λιο της κατά την πε­ρί­ο­δο της παν­δη­μί­ας, αλλά αυτή η πο­λι­τι­κή την δε­σμεύ­ει μόλις μέχρι τον Ιού­λιο του 2021. Έπει­τα, θα μπο­ρούν και αυτοί να  εξαρ­γυ­ρώ­σουν. Η αμε­ρι­κα­νι­κή βιο­τε­χνο­λο­γι­κή εται­ρεία Moderna θα χρε­ώ­σει το εμ­βό­λιο στα 37 δο­λά­ρια τη δόση ή στα 50 με 60 δο­λά­ρια για τις δύο δό­σεις.

Τα εμ­βό­λια για τον κο­ρω­νο­ϊό είναι πι­θα­νό να απο­φέ­ρουν δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια δο­λά­ρια στη φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νία, εφό­σον απο­δει­χθούν ασφα­λή και απο­τε­λε­σμα­τι­κά. Για να απο­κτή­σει ανο­σία απέ­να­ντι στον COVID-19 όλος ο πλη­θυ­σμός του πλα­νή­τη θα χρεια­στούν ως 14 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια εμ­βό­λια. Εάν, όπως εκτι­μούν αρ­κε­τοί επι­στή­μο­νες, η πα­ρε­χό­με­νη από τα εμ­βό­λια ανο­σία φθί­νει με το χρόνο, τότε μπο­ρεί να πω­λη­θούν δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια επι­πλέ­ον δό­σεις στα χρό­νια που θα ακο­λου­θή­σουν. Και η τε­χνο­λο­γία και τα ερ­γα­στή­ρια πα­ρα­γω­γής που στη­ρί­χθη­καν από όλη αυτή την κυ­βερ­νη­τι­κή γεν­ναιο­δω­ρία θα μπο­ρού­σαν να αξιο­ποι­η­θούν και για άλλα κερ­δο­φό­ρα εμ­βό­λια και φάρ­μα­κα.

Συ­νε­πώς, ενώ η πρω­το­πό­ρα ερ­γα­σία πάνω στα εμ­βό­λια mRNA πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε με κρα­τι­κά κον­δύ­λια, οι ιδιώ­τες πα­ρα­σκευα­στές φαρ­μά­κων θα είναι οι κερ­δι­σμέ­νοι στο τέλος της ημέ­ρας πραγ­μα­το­ποιώ­ντας τε­ρά­στια κέρδη, ενώ οι κυ­βερ­νή­σεις θα πλη­ρώ­σουν για εμ­βό­λια τα οποία ανα­πτύ­χθη­καν ευθύς εξαρ­χής χάρη στις δικές τους δα­πά­νες!

Το δί­δαγ­μα από την αντί­δρα­ση απέ­να­ντι στον κο­ρο­νο­ϊό με την πα­ρα­σκευή εμ­βο­λί­ων, είναι ότι η δα­πά­νη με­ρι­κών επι­πλέ­ον δισ. δο­λα­ρί­ων ετη­σί­ως σε βα­σι­κή έρευ­να, θα μπο­ρού­σε να απο­τρέ­ψει απεί­ρως πε­ρισ­σό­τε­ρους θα­νά­τους και ασθέ­νειες, αλλά και την οι­κο­νο­μι­κή κα­τα­στρο­φή. Σε μια συ­νέ­ντευ­ξη Τύπου ο εθνι­κός σύμ­βου­λος Υγεί­ας Άντο­νι Φά­ου­τσι εστί­α­σε στην δου­λειά που έχει γίνει με τις λε­γό­με­νες «αγκα­θω­τές πρω­τε­ΐ­νες» (spike proteins). «Δεν πρέ­πει να υπο­τι­μού­με την αξία της βα­σι­κής βιο­λο­γι­κής έρευ­νας», δή­λω­σε ο Φά­ου­τσι. Ακρι­βώς! Αλλά όπως απέ­δει­ξαν αρ­κε­τοί αρ­θρο­γρά­φοι, όπως η Μα­ριά­να Μα­τσα­κού­το, η κρα­τι­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση και έρευ­να υπήρ­ξαν ζω­τι­κής ση­μα­σί­ας για την ανά­πτυ­ξη σχε­τι­κών προ­ϊ­ό­ντων.

Δεν υπάρ­χει πιο χρή­σι­μο συ­μπέ­ρα­σμα στην υπό­θε­ση του εμ­βο­λί­ου COVID από το ότι οι φαρ­μα­κευ­τι­κές πο­λυ­ε­θνι­κές θα έπρε­πε να κρα­τι­κο­ποι­η­θούν ώστε η έρευ­να και η ανά­πτυ­ξη να μπο­ρεί να κα­τευ­θυν­θεί προς την κά­λυ­ψη των υγειο­νο­μι­κών και φαρ­μα­κευ­τι­κών ανα­γκών των αν­θρώ­πων και όχι προς την πραγ­μα­το­ποί­η­ση κερ­δών για αυτές τις εται­ρεί­ες. Πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο δε, τα ανα­γκαία εμ­βό­λια θα μπο­ρού­σαν να φτά­σουν μα­ζι­κά στις φτω­χό­τε­ρες χώρες και κοι­νω­νι­κές συν­θή­κες και όχι απλώς σε εκεί­νες τις χώρες και εκεί­νους τους αν­θρώ­πους που μπο­ρούν να κα­τα­βάλ­λουν το αντί­τι­μο που ζη­τούν οι εται­ρεί­ες.

«Είναι εμ­βό­λιο του λαού», δή­λω­σε ο Peter Maybarduk, επι­κρι­τής των εται­ρειών και διευ­θυ­ντής του προ­γράμ­μα­τος «Δη­μό­σια Πρό­σβα­ση των Πο­λι­τών στα Φάρ­μα­κα»: «Οι επι­στή­μο­νες του δη­μο­σί­ου το εφηύ­ραν και οι φο­ρο­λο­γού­με­νοι χρη­μα­το­δο­τούν την ανά­πτυ­ξή του… Θα έπρε­πε να ανή­κει στην αν­θρω­πό­τη­τα».

/rproject.gr

Σχόλια (0)

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί.