Πίσω από τις μαζικές διαδηλώσεις και την άγρια καταστολή στη Ρωσία: Η απελπισία μιας ολόκληρης γενιάς \\του Αντώνη Νταβανέλου

Πίσω από τις μαζικές διαδηλώσεις και την άγρια καταστολή στη Ρωσία: Η απελπισία μιας ολόκληρης γενιάς \\του Αντώνη Νταβανέλου

  • |

Στα τέλη Γενάρη, η σύλληψη του Αλεξέι Ναβάλνι, αμέσως μετά την επιστροφή του στη Ρωσία, πυροδότησε ένα πανεθνικό κύμα μαζικών διαδηλώσεων που απαντήθηκε από το καθεστώς με μια πρωτοφανή κλιμάκωση της κρατικής καταστολής.

Οι συλ­λη­φθέ­ντες ξε­περ­νούν τις 10.000 και αντι­με­τω­πί­ζουν βα­ριές κα­τη­γο­ρί­ες που, στη Ρωσία του Πού­τιν, οδη­γούν σε πο­λυ­ε­τή φυ­λά­κι­ση. Οι τραυ­μα­τί­ες κατά τις συ­γκρού­σεις με τις δυ­νά­μεις κα­τα­στο­λής φαί­νε­ται ότι ξε­περ­νούν κάθε προη­γού­με­νο ρεκόρ, αν και το κα­θε­στώς όπως και τα ελεγ­χό­με­να μί­ντια απο­φεύ­γουν να δώ­σουν συ­γκε­κρι­μέ­νους αριθ­μούς. Την επο­μέ­νη των δια­δη­λώ­σε­ων υπήρ­ξε κύμα απο­βο­λής φοι­τη­τών από τα πα­νε­πι­στή­μια, αλλά και απο­λύ­σε­ων των πα­νε­πι­στη­μια­κών που προ­σπά­θη­σαν να υπε­ρα­σπί­σουν τους φοι­τη­τές και τις φοι­τή­τριές τους. Οι κυ­βερ­νη­τι­κές δυ­νά­μεις ενερ­γο­ποί­η­σαν όλο το πλέγ­μα των ελεγ­χό­με­νων από το κρά­τος και την εκ­κλη­σία «κοι­νω­νι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων» προ­κει­μέ­νου να εκ­βιά­σουν τους μα­θη­τές να πα­ρα­μεί­νουν ανε­νερ­γοί στα σχο­λεία.

Οι δια­δη­λω­τές απαι­τού­σαν την άμεση απε­λευ­θέ­ρω­ση του Να­βάλ­νι, αλλά στις δια­δη­λώ­σεις κυ­ριάρ­χη­σαν τα συν­θή­μα­τα οργής κατά του Πού­τιν. Και το κί­νη­μα αυτό βρί­σκει το κα­θε­στώς του Πού­τιν σε μια πολύ «ευαί­σθη­τη» στιγ­μή.

Ο συ­να­σπι­σμός γύρω από τον Πού­τιν (παλιό αξιω­μα­τού­χο της KGB) ανέ­λα­βε να βγά­λει τη Ρωσία από τον βάλτο της επο­χής Γέλ­τσιν, της επο­χής της άγριας με­τά­βα­σης από το δια­λυ­μέ­νο κρα­τι­κό κα­πι­τα­λι­σμό στη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη-ιδιω­τι­κο­ποι­η­μέ­νη «νέα εποχή» του κα­πι­τα­λι­σμού. Συ­σπεί­ρω­σε γύρω του τη νο­μεν­κλα­τού­ρα των κρα­τι­κών γρα­φειο­κρα­τιών αλλά και τους ισχυ­ρό­τε­ρους ολι­γάρ­χες που είχαν ήδη ανα­δυ­θεί, με πρό­γραμ­μα την «ισχυ­ρή Ρωσία». Με μια οι­κο­νο­μι­κή στρα­τη­γι­κή που στη­ρι­ζό­ταν στις εξα­γω­γές πε­τρε­λαί­ου, φυ­σι­κού αε­ρί­ου, ορυ­κτών και στρα­τη­γι­κής ση­μα­σί­ας «σπά­νιων γαιών» (πο­λύ­τι­μες πρώ­τες ύλες για την ηλε­κτρο­νι­κή και πο­λε­μι­κή βιο­μη­χα­νία) είχε ση­μα­ντι­κές επι­τυ­χί­ες. Η οι­κο­νο­μι­κή ανα­σύ­ντα­ξη συν­δυά­στη­κε με τη στρα­τιω­τι­κή και δι­πλω­μα­τι­κή ανα­σύ­ντα­ξη και η Ρωσία «επέ­στρε­ψε» ως με­γά­λος παί­κτης στην Ευ­ρα­σία, ανα­βαθ­μί­ζο­ντας στα­δια­κά τις προ­ο­πτι­κές της και στο πεδίο του πα­γκό­σμιου αντα­γω­νι­σμού.

Στο εσω­τε­ρι­κό της με­γά­λης χώρας, αυτό σή­μαι­νε μια διαρ­κή αύ­ξη­ση της εκ­με­τάλ­λευ­σης και της κα­τα­πί­ε­σης, σε συν­δυα­σμό με την ενί­σχυ­ση του με­γα­λο­ρω­σι­κού εθνι­κι­σμού. Στην οι­κο­νο­μία και στην κοι­νω­νι­κή πο­λι­τι­κή ο Πού­τιν ακο­λου­θεί έναν αδί­στα­κτο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό, με απο­τέ­λε­σμα την ακραία με­γέ­θυν­ση των κοι­νω­νι­κών ανι­σο­τή­των. Στο πο­λι­τι­κό πεδίο, όμως, ο φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός του Πού­τιν με­τα­τρέ­πε­ται σε ακραίο αυ­ταρ­χι­σμό: οι πο­λι­τι­κές και συν­δι­κα­λι­στι­κές ελευ­θε­ρί­ες, τα στοι­χειώ­δη δη­μο­κρα­τι­κά δι­καιώ­μα­τα, υπάρ­χουν μόνο στα χαρ­τιά. Εάν και όποτε κά­ποιος προ­σπα­θεί να τα ασκή­σει, ή να τα επι­κα­λε­στεί, συ­να­ντά τη γυμνή τρο­μο­κρα­τι­κή απά­ντη­ση. Γι’ αυτό άλ­λω­στε η ακρο­δε­ξιά και οι (ισχυ­ρές) φα­σι­στι­κές δυ­νά­μεις, δεν λει­τουρ­γούν στη Ρωσία ως αντι­πο­λί­τευ­ση, αλλά ως εσω­τε­ρι­κή συ­νι­στώ­σα του κα­θε­στώ­τος Πού­τιν.

Η πτώση των τιμών του πε­τρε­λαί­ου, του αε­ρί­ου και των ορυ­κτών πρώ­των υλών, όπως και η ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση της ζή­τη­σης για αυτά λόγω της διε­θνούς κρί­σης, έχει οδη­γή­σει αυτό το κα­θε­στώς σε αστα­θή ισορ­ρο­πία, για πρώτη φορά μετά από 20 χρό­νια. Η υπο­βό­σκου­σα ερ­γα­τι­κή και λαϊκή αγα­νά­κτη­ση απέ­να­ντι στην ακραία φτώ­χεια και τη μα­ζι­κή εξα­θλί­ω­ση, απει­λεί να εκ­φρα­στεί. Η απά­ντη­ση του Πού­τιν, που ορ­γα­νώ­νει την πα­ρα­μο­νή του στην εξου­σία για τις επό­με­νες… δε­κα­ε­τί­ες, είναι απλή: έντα­ση της εκ­με­τάλ­λευ­σης, έντα­ση της κα­τα­πί­ε­σης.

Η αντι­πο­λί­τευ­ση που εκ­προ­σω­πεί ο Να­βάλ­νι απέ­να­ντι στο κα­θε­στώς Πού­τιν, είχε επι­τυ­χί­ες στα προη­γού­με­να χρό­νια. Γι’ αυτό του απα­γο­ρεύ­τη­κε η συμ­με­το­χή στις εκλο­γές και ορ­γα­νώ­θη­κε η από­πει­ρα δο­λο­φο­νί­ας του. Ο Να­βάλ­νι ευαγ­γε­λί­ζε­ται τον οι­κο­νο­μι­κό φι­λε­λευ­θε­ρι­σμο. Ξε­κί­νη­σε την κα­ριέ­ρα του σαν υπο­στη­ρι­κτής των ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σε­ων, στον πε­ρί­γυ­ρο των ολι­γαρ­χών που ανα­δύ­ο­νταν από την κρίση του κρα­τι­κο­κα­πι­τα­λι­στι­κού τομέα. Όμως είναι ένας «φι­λε­λεύ­θε­ρος» α λα Ρω­σι­κά. Υπήρ­ξε υπο­στη­ρι­κτής του με­γα­λο­ρω­σι­κού εθνι­κι­σμού και των ρα­τσι­στι­κών δια­κρί­σε­ων σε βάρος των «μη κα­θα­ρών Ρώσων». Δια­γρά­φη­κε ως ρα­τσι­στής από το κόμμα στο οποίο πρω­το­δρα­στη­ριο­ποι­ή­θη­κε (το φι­λε­λεύ­θε­ρο «Για­μπλό­κο». Σή­με­ρα ισχυ­ρί­ζε­ται ότι έχει ανα­θε­ω­ρή­σει αυτές τις «ακραί­ες» από­ψεις της νιό­της του, ενώ στο οι­κο­νο­μι­κό του πρό­γραμ­μα έχει συ­μπε­ρι­λά­βει κά­ποια στοι­χεία ανα­δια­νο­μής, υπο­στη­ρί­ζο­ντας μια αύ­ξη­ση των μι­σθών και των χα­μη­λών συ­ντά­ξε­ων. Πάνω απ’ όλα, ο Να­βάλ­νι είναι «λαϊ­κι­στής». Προ­βά­λει τη δη­μιουρ­γία ενός πο­λι­τι­κού ρεύ­μα­τος, χωρίς σαφές πρό­γραμ­μα, χωρίς συ­γκρό­τη­ση και δε­σμεύ­σεις, που θα μπο­ρεί να νι­κή­σει στις εκλο­γές και να αλ­λά­ξει τον Πού­τιν με έναν άλλον ισχυ­ρό «ηγέτη»: προ­φα­νώς τον Να­βάλ­νι που έχει κα­τορ­θώ­σει να επι­βά­λει τον εαυτό του ως την «έξυ­πνη ψήφο», τη μο­να­δι­κή απο­τε­λε­σμα­τι­κή εναλ­λα­κτι­κή απέ­να­ντι στον Πού­τιν. Σε αυτήν τη κα­μπά­νια, κε­ντρι­κό στοι­χείο είναι η κα­ταγ­γε­λία της δια­φθο­ράς και της «πο­λυ­τε­λούς δια­βί­ω­σης» των αν­θρώ­πων του κα­θε­στώ­τος. Μετά τη σύλ­λη­ψη του Να­βάλ­νι, ο μη­χα­νι­σμός γύρω του αντέ­δρα­σε με τη δη­μο­σιο­ποί­η­ση ενός βί­ντεο για το πο­λυ­τε­λές ανά­κτο­ρο του Πού­τιν στις ακτές της Μαύ­ρης Θά­λασ­σας. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι το βί­ντεο αυτό το είδαν πε­ρί­που 80-100 εκα­τομ­μύ­ρια Ρώσοι. Οι «σε­λί­δες» του μη­χα­νι­σμού Να­βάλ­νι στα κοι­νω­νι­κά δί­κτυα έχουν 6 εκα­τομ­μύ­ρια εγ­γε­γραμ­μέ­νους συν­δρο­μη­τές.

Όμως η δύ­να­μη που εκ­φρά­στη­κε στις δια­δη­λώ­σεις ήταν ου­σια­στι­κά δια­φο­ρε­τι­κή. Πολ­λοί ανα­λυ­τές υπο­γραμ­μί­ζουν την κα­χυ­πο­ψία των ερ­γα­τι­κών και λαϊ­κών μαζών στη Ρωσία, με βάση τις κοι­νω­νι­κές εμπει­ρί­ες των τε­λευ­ταί­ων δε­κα­ε­τιών, που δεν πεί­θο­νται εύ­κο­λα απέ­να­ντι σε διά­φο­ρες υπο­σχέ­σεις, θέ­το­ντας το ερώ­τη­μα αν αυτές οδη­γούν πράγ­μα­τι σε ένα κα­λύ­τε­ρο μέλ­λον από τη ση­με­ρι­νή κα­τά­στα­σή τους. Πολ­λές και δια­φο­ρε­τι­κές με­τρή­σεις ανέ­δει­ξαν ότι ανά­με­σα στους δια­δη­λω­τές του Γε­νά­ρη υπήρ­χε η ανα­γνώ­ρι­ση ενός θάρ­ρους του Να­βάλ­νι στη σύ­γκρου­ση με τον Πού­τιν, αλλά επί­σης και η δυ­σπι­στία απέ­να­ντι στο οι­κο­νο­μι­κό και κοι­νω­νι­κό πρό­γραμ­μά του. Είναι μια ει­κό­να πα­ρά­ται­ρη σε σχέση με τις δικές μας εμπει­ρί­ες του αγώνα στη Δύση, αλλά κα­τα­νοη­τή αν συ­νυ­πο­λο­γι­στούν οι συ­νέ­πειες της πο­λι­τι­κής ερή­μω­σης επί δε­κα­ε­τί­ες, οι συ­νέ­πειες της κα­τάρ­γη­σης των στοι­χειω­δών δη­μο­κρα­τι­κών ελευ­θε­ριών.

Η Αρι­στε­ρά στη Ρωσία πα­ρα­μέ­νει αδύ­να­μη. Οι βα­σι­κές ορ­γα­νώ­σεις και ομά­δες της κρά­τη­σαν μια τα­κτι­κή συμ­με­το­χής στις δια­δη­λώ­σεις, αλλά με πο­λι­τι­κή ανε­ξαρ­τη­σία και προ­σπά­θεια για δια­κρι­τό­τη­τα απέ­να­ντι στο «μη­χα­νι­σμό» Να­βάλ­νι. Όπως έγρα­ψε ο Ίλια Μπου­τρα­ΐ­σκις (ιστο­ρι­κός στη Μόσχα και αρι­στε­ρός ακτι­βι­στής): «Η συμ­με­το­χή σε αυτό το κί­νη­μα –με το δικό μας πρό­γραμ­μα και τις δικές μας διεκ­δι­κή­σεις– είναι σή­με­ρα ο μο­να­δι­κός δρό­μος για την Αρι­στε­ρά στη Ρωσία. Έτσι κι αλ­λιώς, μόνο η Αρι­στε­ρά μπο­ρεί να εκ­φρά­σει με συ­γκε­κρι­μέ­νο τρόπο πο­λι­τι­κά, τα συ­ναι­σθή­μα­τα και τους λό­γους που σπρώ­χνουν τους αν­θρώ­πους στη δρα­στή­ρια συμ­με­το­χή στις δια­μαρ­τυ­ρί­ες: την κοι­νω­νι­κή ανι­σό­τη­τα, την υπο­βάθ­μι­ση του κοι­νω­νι­κού κρά­τους (και ει­δι­κά στον τομέα της υγεί­ας μπρο­στά στην δρα­μα­τι­κή επι­δεί­νω­ση της παν­δη­μί­ας), την αστυ­νο­μι­κή βία και την απο­νέ­κρω­ση των στοι­χειω­δών δη­μο­κρα­τι­κών δι­καιω­μά­των –ει­δι­κά στους χώ­ρους ερ­γα­σί­ας».

Και όπως υπο­γράμ­μι­σε ο Κίριλ Με­ντ­βέ­ντεφ (μου­σι­κός, σο­σια­λι­στής ακτι­βι­στής, αρ­χι­συ­ντά­κτης στο Zanovo-media): «η ση­με­ρι­νή κα­τά­τσα­ση ανοί­γει ση­μα­ντι­κές δυ­να­τό­τη­τες για την πο­λι­τι­κή της Αρι­στε­ράς. Που, με ένα συν­δυα­σμό θάρ­ρους και λο­γι­κής, μπο­ρεί να πα­ρά­ξει ένα κύμα κι­νη­το­ποί­η­σης πιο ισχυ­ρό από αυτό που ήδη εί­δα­με, αλλά με ένα πρό­γραμ­μα διεκ­δι­κή­σε­ων πιο τολ­μη­ρό και πιο συ­γκε­κρι­μέ­νο από τον εκλο­γι­κό λαϊ­κι­σμό του Να­βάλ­νι».

Απέ­να­ντι στα θύ­μα­τα της κα­τα­στο­λής του πε­ρα­σμέ­νου Γε­νά­ρη στη Ρωσία, η Αρι­στε­ρά στη Δύση οφεί­λει να δεί­ξει αλ­λη­λεγ­γύη και συ­μπα­ρά­στα­ση. Θα είναι ένα μή­νυ­μα πο­λύ­τι­μο για την κα­τά­στα­ση που αντι­με­τω­πί­ζουν εκεί σή­με­ρα, αλλά ακόμα πιο πο­λύ­τι­μο για τις πο­λι­τι­κές προ­ο­πτι­κές του αύριο.

rproject.gr/