Χιλή: Από την εκλογική συγκυρία προς την ανάκτηση της λαϊκής πρωτοβουλίας

Χιλή: Από την εκλογική συγκυρία προς την ανάκτηση της λαϊκής πρωτοβουλίας

  • |

Η  κρίση του συστήματος κυριαρχίας στη Χιλή, η οποία ξεκίνησε με τη λαϊκή εξέγερση του Οκτώβρη του 2019, συνεχίζεται με ακόμα πιο αβέβαιη έκβαση. […]

Στις εκλο­γές για τους αντι­προ­σώ­πους στη συ­ντα­κτι­κή συ­νέ­λευ­ση, η Δεξιά, ενω­μέ­νη στο ψη­φο­δέλ­τιο Vamos por Chile, κέρ­δι­σε μόνο 37 από τις 155 έδρες. Η μοίρα των άλλων πα­ρα­δο­σια­κών κομ­μά­των, όπως οι Χρι­στια­νο­δη­μο­κρά­τες (2 έδρες) και το Ρι­ζο­σπα­στι­κό Κόμμα (1 έδρα) δεν ήταν κα­λύ­τε­ρη. Μόνο το Σο­σια­λι­στι­κό Κόμμα, που συ­γκρό­τη­σε τη Lista del Apruebo μαζί με τα 2 προ­α­να­φερ­θέ­ντα κόμ­μα­τα, γλί­τω­σε από αυτή την τάση, εκλέ­γο­ντας 15 αντι­προ­σώ­πους. Η λε­γό­με­νη προ­ο­δευ­τι­κή Αρι­στε­ρά (Lista Apruebo Dignidad), εξέ­λε­ξε 28 αντι­προ­σώ­πους. Ξε­χω­ρί­ζουν τα απο­τε­λέ­σμα­τα της Revolucion Democratica (9), του Κομ­μου­νι­στι­κού Κόμ­μα­τος (7) και της Convergencia Social (6).

Ιγκόρ Γκόικοβιτς Ντονόζο*

Πέρα από τις 17 έδρες που πή­γα­νε στους ιθα­γε­νείς λαούς, οι υπό­λοι­πες 48 κα­τα­λή­φθη­καν από ένα ευρύ ετε­ρο­γε­νές φάσμα ανε­ξάρ­τη­των, με­τα­ξύ των οποί­ων ξε­χω­ρί­ζουν οι 22 που εξέ­λε­ξε η Lista del Pueblo [ΣτΜ: ανέ­ντα­χτοι των «κοι­νω­νι­κών κι­νη­μά­των»].

Πρό­κει­ται για ένα πολύ κα­τα­κερ­μα­τι­σμέ­νο τοπίο που δεν επι­τρέ­πει σε κα­νέ­ναν να κάνει προ­βλέ­ψεις όσον αφορά το πε­ριε­χό­με­νο του τε­λι­κού κει­μέ­νου που θα υπα­χθεί σε δη­μο­ψή­φι­σμα 60 μέρες μετά την έγκρι­σή του από τη Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση.

Η Δεξιά είναι αναμ­φί­βο­λα η δύ­να­μη που δέ­χτη­κε το ισχυ­ρό­τε­ρο πλήγ­μα. Δεν κέρ­δι­σε το ένα τρίτο των αντι­προ­σώ­πων που χρεια­ζό­ταν για να μπλο­κά­ρει τις με­ταρ­ρυθ­μί­σεις που απαι­τεί το λαϊκό κί­νη­μα εδώ και χρό­νια: ανα­γνώ­ρι­ση ατο­μι­κών, κοι­νω­νι­κών και πο­λι­τι­κών δι­καιω­μά­των, ανα­δια­νο­μή του πλού­του, εθνι­κο­ποί­η­ση των φυ­σι­κών πόρων, προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος, πο­λυ­ε­θνι­κό­τη­τα κ.ο.κ.

Ωστό­σο η εκ­προ­σώ­πη­ση των συμ­φε­ρό­ντων της άρ­χου­σας τάξης έχει πάψει να μο­νο­πω­λεί­ται από τη Δεξιά εδώ και πολύ καιρό, οπότε η προ­στα­σία του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου του υπάρ­χο­ντος συ­στή­μα­τος κυ­ριαρ­χί­ας θα είναι υπό­θε­ση και κά­ποιων αντι­προ­σώ­πων της Lista Apruebo και της Lista Apruebo Dignidad. Επι­πλέ­ον, κά­ποιοι από τους «ανε­ξάρ­τη­τους» αντι­προ­σώ­πους έχουν πο­λι­τι­κές δια­δρο­μές που μας επι­τρέ­πουν να υπο­θέ­σου­με ότι θα επι­χει­ρή­σουν να πε­ριο­ρί­σουν τις πιο ρι­ζο­σπα­στι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις.

Συ­νε­πώς, θα ήταν αφε­λές να υπο­θέ­σου­με ότι το άθροι­σμα των αντι­προ­σώ­πων των Apruebo και Apruebo Dignidad, των ανε­ξάρ­τη­των και των Ιθα­γε­νών Λαών (συ­νο­λι­κά 118 στις 155) θα οδη­γή­σει αυ­το­νό­η­τα σε ένα θε­με­λιώ­δη με­τα­σχη­μα­τι­σμό του ση­με­ρι­νού θε­σμι­κού συ­στή­μα­τος.

Η άρ­χου­σα τάξη υπέ­στη αναμ­φί­βο­λα ένα σκλη­ρό χτύ­πη­μα, αλλά έχει απο­δεί­ξει στην ιστο­ρία και στο πρό­σφα­το πα­ρελ­θόν (βλ. τη Συμ­φω­νία για Κοι­νω­νι­κή Ει­ρή­νη και Νέο Σύ­νταγ­μα στις 15 Νο­έμ­βρη 2019) ότι έχει με­γά­λη ικα­νό­τη­τα να αντι­δρά και να ιε­ραρ­χεί την κοι­νό­τη­τα συμ­φε­ρό­ντων της όταν υπε­ρα­σπί­ζε­ται τα προ­νό­μιά της. Ο εχθρός έχει απο­δυ­να­μω­θεί, αλλά σε καμία πε­ρί­πτω­ση δεν έχει ητ­τη­θεί.

[…]

Θα πρέ­πει επί­σης να ση­μειω­θεί ότι αυτή τη φορά η εκλο­γι­κή συμ­με­το­χή υπο­χώ­ρη­σε ση­μα­ντι­κά σε σχέση με το δη­μο­ψή­φι­σμα του Οκτώ­βρη του 2020 [ΣτΜ: για το αν χρειά­ζε­ται μια Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση]. Συμ­με­τεί­χε μόλις το 43,35% των εγ­γε­γραμ­μέ­νων ψη­φο­φό­ρων. Επι­πλέ­ον, σε κά­ποιες λαϊ­κές συ­νοι­κί­ες, η συμ­με­το­χή υπήρ­ξε χα­μη­λό­τε­ρη του πα­νε­θνι­κού μέσου όρου. […]

Είναι πολύ ση­μα­ντι­κό να το­νί­σου­με ότι καμία ρι­ζο­σπα­στι­κή ομάδα ή ανα­λυ­τής (με­τα­ξύ των οποί­ων κι εγώ) δεν δι­καιού­ται να θε­ω­ρή­σει αυτή την αποχή ως απο­τέ­λε­σμα της πο­λι­τι­κής προ­πα­γάν­δας κά­ποιων κοι­νω­νι­κών και πο­λι­τι­κών ακτι­βι­στών που επέ­λε­ξαν να μη συμ­με­τέ­χουν στη δια­δι­κα­σία. Σε καμία πε­ρί­πτω­ση. Οι ίδιες αμ­φι­βο­λί­ες και κα­χυ­πο­ψί­ες που έχει ένα ση­μα­ντι­κό μέρος του πλη­θυ­σμού απέ­να­ντι στην πα­ρα­δο­σια­κή πο­λι­τι­κή ελίτ, υπάρ­χουν επί­σης και απέ­να­ντι στις επα­να­στα­τι­κές ορ­γα­νώ­σεις.

Αυτό μας υπο­χρε­ώ­νει να στο­χα­στού­με πέρα από την εκλο­γι­κή κα­τά­στα­ση και με ευ­ρύ­τε­ρους όρους πάνω στην πο­λι­τι­κή κα­τά­στα­ση και το συ­σχε­τι­σμό δυ­νά­με­ων. Είναι εμ­φα­νές ότι ο αντί­πα­λος -οι άρ­χου­σες τά­ξεις και οι πο­λι­τι­κοί τους εκ­πρό­σω­ποι- είναι πολύ απο­δυ­να­μω­μέ­νος. Αλλά είναι εξί­σου εμ­φα­νές ότι αδυ­να­μία υπάρ­χει και στις γραμ­μές των επα­να­στα­τι­κών υπο­κει­μέ­νων, κοι­νω­νι­κών και πο­λι­τι­κών.

Τα λαϊκά στρώ­μα­τα δεν έφτα­σαν στη Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση με ένα κοινό πρό­γραμ­μα. Όσοι κι όσες εξε­λέ­γη­σαν σε αυτό το σώμα ως εκ­πρό­σω­ποι των λαϊ­κών στρω­μά­των, συμ­με­ρί­ζο­νται μόνο τη διά­γνω­ση: «Αυτό που υπάρ­χει σή­με­ρα δεν το θέ­λου­με». Αλλά δε συμ­με­ρί­ζο­νται μια συ­ντα­κτι­κή πλατ­φόρ­μα που θα μπο­ρού­σε να προ­σφέ­ρει μια συ­νε­κτι­κή επι­λο­γή για τους ερ­γα­ζό­με­νους και το λαό. […]

Η ικα­νό­τη­τα για προ­σαρ­μο­γές και δια­πραγ­μα­τεύ­σεις που έχουν επι­δεί­ξει  οι αντι­πρό­σω­ποι του Chile Vamos, της πρώην Concertaciοn [ΣτΜ: κε­ντρο­α­ρι­στε­ρά που κυ­βέρ­νη­σε για χρό­νια μετά τη δι­κτα­το­ρία] και του Frente Amplio [σχε­τι­κά νέος σχη­μα­τι­σμός της ρι­ζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς που κατά την εξέ­γερ­ση του Οκτώ­βρη συ­νυ­πέ­γρα­ψε την κοι­νο­βου­λευ­τι­κή συμ­φω­νία «για Κοι­νω­νι­κή Ει­ρή­νη και Νέο Σύ­νταγ­μα» με απο­τέ­λε­σμα δια­σπά­σεις κι απο­χω­ρή­σεις], θα παί­ξει ση­μα­ντι­κό ρόλο…

Η προ­σο­χή απέ­να­ντι σε αυτές τις μα­νού­βρες και η οι­κο­δό­μη­ση μιας συ­στη­μα­τι­κής και διαρ­κούς κι­νη­το­ποί­η­σης πα­ράλ­λη­λα με τη συ­ντα­κτι­κή δια­δι­κα­σία, φαί­νε­ται να είναι θε­με­λιώ­δες προ­α­παι­τού­με­νο. Αλλά είναι επί­σης ου­σιώ­δες να συ­ζη­τή­σουν τα λαϊκά στρώ­μα­τα τις προ­τά­σεις που θα εμ­φα­νι­στούν στη Συ­νέ­λευ­ση. Μόνο η σύν­δε­ση ενός προ­γράμ­μα­τος ρι­ζο­σπα­στι­κών αλ­λα­γών με μια κα­τά­στα­ση διαρ­κούς κι­νη­το­ποί­η­σης μπο­ρεί να μας επι­τρέ­ψει να με­τα­τρέ­ψου­με αυτό το Σώμα σε ένα πεδίο συσ­σώ­ρευ­σης δυ­νά­με­ων.

Πρέ­πει επί­σης να πά­ρου­με υπόψη ότι η ση­με­ρι­νή εξέ­λι­ξη είναι μια εμπει­ρία από την οποία επέ­λε­ξε να πε­ρά­σει ένα ση­μα­ντι­κό τμήμα των λαϊ­κών στρω­μά­των και δεν μπο­ρού­με να μεί­νου­με αδιά­φο­ροι απέ­να­ντι σε αυτό.

Αυτό δε ση­μαί­νει ότι θα σπεύ­δου­με να επι­κυ­ρώ­νου­με κα­θε­μιά από τις εκλο­γι­κές δια­δι­κα­σί­ες στις οποί­ες μας κα­λούν να συμ­με­τέ­χου­με, ούτε ότι θα δί­νου­με νο­μι­μο­ποί­η­ση σε όσους επι­διώ­κουν να εμ­φα­νι­στούν ως οι εκ­πρό­σω­ποι των απο­στε­ρη­μέ­νων, όπως έχουν κάνει στο πα­ρελ­θόν.

Ση­μαί­νει ότι θα επι­χει­ρού­με να με­τα­τρέ­που­με αυτά τα εκλο­γι­κά γε­γο­νό­τα σε κομ­μά­τι μιας δια­δι­κα­σί­ας συσ­σώ­ρευ­σης δυ­νά­με­ων που θα μας επι­τρέ­ψει να ανα­συ­γκρο­τη­θού­με ως εναλ­λα­κτι­κή δύ­να­μη απέ­να­ντι στην εξου­σία. Στο ση­μείο που βρι­σκό­μα­στε, είναι ανα­γκαίο να συν­δυά­σου­με τη συμ­με­το­χή στη Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση (που είναι ήδη ένα πο­λι­τι­κό γε­γο­νός), με διαρ­κή και ρι­ζο­σπα­στι­κή κι­νη­το­ποί­η­ση. Αλλά είναι ου­σιώ­δες να δώ­σου­με σα­φείς στό­χους σε αυτή την κι­νη­το­ποί­η­ση και είναι επί­σης ανα­γκαίο να ανε­βά­σου­με τον πήχη στην ανά­πτυ­ξη των διά­φο­ρων μορ­φών πάλης.

[…]

Τα απο­τε­λέ­σμα­τα του τρέ­χο­ντος εκλο­γι­κού κύ­κλου απο­τε­λούν μια πο­λι­τι­κή ευ­και­ρία, ενώ η Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση δεν είναι αυ­το­σκο­πός. Μέσα από τη ση­με­ρι­νή κα­τά­στα­ση σχε­τι­κής αδυ­να­μί­ας των κυ­ρί­αρ­χων τά­ξε­ων, πρέ­πει να προ­χω­ρή­σου­με προς τη συ­γκρό­τη­ση εκεί­νης της λαϊ­κής δύ­να­μης που θα μας επι­τρέ­ψει να εξα­πο­λύ­σου­με με όλη του τη δύ­να­μη και την ενέρ­γεια εκεί­νο το λαϊκό τυ­φώ­να που δε θα με­τα­σχη­μα­τί­σει απλά τους πο­λι­τι­κούς θε­σμούς, αλλά θα επα­νι­δρύ­σει τη Χι­λια­νή κοι­νω­νία από κάτω προς τα πάνω.

*Ο Ιγκόρ Γκόι­κο­βιτς Ντο­νό­ζο είναι ιστο­ρι­κός στο πα­νε­πι­στή­μιο του Σα­ντιά­γκο και βε­τε­ρά­νος του MIR τη δε­κα­ε­τία του ’80.

Ανα­δη­μο­σί­ευ­ση από την Ερ­γα­τι­κή Αρι­στε­ρά απο­σπα­σμά­των άρ­θρου του. Ολό­κλη­ρο στα αγ­γλι­κά δια­θέ­σι­μο εδώ: https://​int​erna​tion​alvi​ewpo​int.​org/​spip.​php?​article7165

rproject.gr/